# Leyl Sûresi, 18. Âyet (92:18)

> ٱلَّذِى يُؤْتِى مَالَهُۥ يَتَزَكَّىٰ

*Elleżî yu/tî mâlehu yetezekkâ*

**Meal (Diyanet):** (17-18) Temizlenmek için malını hayra veren en mutteki (Allah'a karşı gelmekten en çok sakınan) kimse o ateşten uzak tutulacaktır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/92/18

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Leyl Suresi'nin 18. ayeti, Allah yolunda harcamanın ve arınmanın önemini vurgular. Ayet, malını Allah rızası için veren kişinin, cehennem ateşinden uzak tutulacağını ifade ederek, infak ve tezkiye kavramları arasındaki derin ilişkiyi ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"يُؤْتِي","root":"ء ت ي","rootLatin":"e-t-y","meaning":"Malını vermek, bağışlamak, infak etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İtâ' (إيتاء) kelimesi, bir şeyi birine ulaştırmak, vermek anlamına gelir. Ayetteki 'yü'tî' fiili, malı Allah rızası için başkalarına vermeyi, infak etmeyi ifade eder ki bu, sadece maddi bir aktarım değil, aynı zamanda manevi bir teslimiyet ve cömertliktir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'yü'tî' fiilini 'verir' olarak açıklar ve bu bağlamda malın Allah yolunda harcanmasını, yani infak edilmesini kasteder. Ayetteki kullanımı, kişinin kendi isteğiyle ve bir karşılık beklemeksizin malını vermesini vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'îtâ'' fiilinin Kur'an'daki kullanımının, sadece fiziksel bir verme eylemi olmadığını, aynı zamanda bir sorumluluğu yerine getirme ve ilahi emre uyma anlamı taşıdığını belirtir. Bu ayette, malın verilmesi, kişinin takva sahibi olmasının bir göstergesi olarak sunulur."}]},{"word":"مَالَهُۥ","root":"م و ل","rootLatin":"m-v-l","meaning":"Kişinin sahip olduğu servet, mülk ve varlıkları ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Mal (مال), insanın sahip olduğu, elde ettiği ve üzerinde tasarruf hakkı bulunan her türlü varlıktır. Ayetteki 'mâlehû' ifadesi, kişinin kendi servetini, Allah rızası için harcadığını belirtir."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, malın, insanın faydalandığı ve biriktirdiği her şey olduğunu ifade eder. Bu ayette, malın verilmesi, kişinin dünya malına olan düşkünlüğünden arınma çabasını ve ahiret için yatırım yapma niyetini gösterir."}]},{"word":"يَتَزَكَّىٰ","root":"ز ك و","rootLatin":"z-k-v","meaning":"Arınmak, temizlenmek, nefsini tezkiye etmek ve manevi olarak yücelmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Zekât (زكاة) ve tezkiye (تزكية) kelimeleri, artma, temizlenme ve bereketlenme anlamlarını taşır. 'Yetekezzâ' fiili, kişinin malını vererek günahlarından arınmasını, nefsini temizlemesini ve Allah katında derecesinin yükselmesini ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'yetekezzâ' fiilini 'temizlenmek' ve 'arınmak' olarak açıklar. Bu ayette, malın verilmesinin, kişinin günahlarından ve cimrilik gibi kötü huylardan arınmasına vesile olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'tezkiye' kavramının Kur'an'da hem maddi hem de manevi arınmayı ifade ettiğini belirtir. Malın verilmesiyle elde edilen tezkiye, kişinin ruhsal olarak yücelmesi ve Allah'a yaklaşması anlamına gelir. Bu, sadece bir temizlenme değil, aynı zamanda bir büyüme ve gelişmedir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'tezkiye'nin, nefsi kötü sıfatlardan arındırıp iyi sıfatlarla donatma çabası olduğunu ifade eder. Ayetteki 'yetekezzâ' fiili, malın infakının, kişinin nefsini cimrilik ve dünya sevgisinden arındırarak takva mertebesine ulaşmasına yardımcı olduğunu gösterir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["zekat-infak","takva","mal-mulk"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o kimse ki","binaDurumu":"Mebnî (ism-i mevsûl)","gorev":"Sıfat"},{"position":2,"surface":"يُؤْتِى","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ا-ت-ي","rootLatin":"hamza-t-y","lemma":"إِيتَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"verir","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"},{"position":3,"surface":"مَالَ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"م-و-ل","rootLatin":"m-w-l","lemma":"مَال","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"malını","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Mef'ûlün bih","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"هُۥ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"onun","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"يَتَزَكَّىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ز-ك-و","rootLatin":"z-k-w","lemma":"تَزَكِّي","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için merfû","gloss":"arınmak için","irabMarker":"takdîrî damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâri fiil"}]

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Elleżî"},{"position":2,"translit":"yu/tî"},{"position":3,"translit":"mâlehu"},{"position":4,"translit":"yetezekkâ"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *92/18*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *92/18*