# Duhâ Sûresi, 3. Âyet (93:3)

> مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَىٰ

*Mâ vedde'ake rabbuke vemâ kalâ*

**Meal (Diyanet):** Rabbin seni terk etmedi, sana darılmadı da.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/93/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Duhâ Suresi'nin bu ayeti, Allah'ın Peygamber Efendimiz'e olan kesintisiz ilgisini ve sevgisini vurgulamaktadır. Ayet, terk etme ve darılma fiilleri üzerinden, ilahi himayenin sürekliliğini ve peygamberlik görevinin kesintiye uğramadığını dilbilimsel olarak ifade eder.","keyConcepts":[{"word":"وَدَّعَكَ","root":"و د ع","rootLatin":"v-d-a","meaning":"Allah'ın peygamberini terk etmediğini, yalnız bırakmadığını ifade eden fiil.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ودع' kelimesinin asıl anlamının 'terk etmek, bırakmak' olduğunu belirtir. Ayetteki 'مَا وَدَّعَكَ' ifadesi, Allah'ın Hz. Peygamber'i vahiyden veya himayesinden mahrum bırakmadığı, onu terk etmediği anlamını taşır. Bu, ilahi desteğin sürekliliğini vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ودع' fiilinin burada mecazi bir kullanımla 'terk etmek, bırakmak' anlamında olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, vahyin kesilmesi veya peygamberin yalnız bırakılması gibi bir durumun söz konusu olmadığını, aksine ilahi lütfun devam ettiğini belirtir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'terk etmek' fiilinin Kur'an'daki kullanımının, Allah-kul ilişkisinde bir kopukluğu veya ilgisizliği ifade edebileceğini belirtir. Ancak bu ayetteki olumsuzlama ('مَا وَدَّعَكَ'), tam tersine, Allah'ın peygamberine olan sürekli ilgisini ve onu asla yalnız bırakmayacağını güçlü bir şekilde vurgular."}]},{"word":"رَبُّكَ","root":"ر ب ب","rootLatin":"r-b-b","meaning":"Peygamber Efendimiz'i terbiye eden, yetiştiren, sahip çıkan ve koruyan ilahi varlık.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'رب' kelimesinin 'terbiye etmek, bir şeyi aşama aşama kemale erdirmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'رَبُّكَ' ifadesi, Allah'ın Hz. Peygamber'i sadece yaratmakla kalmayıp, onu sürekli olarak gözetip terbiye ettiğini, ihtiyaçlarını karşıladığını ve koruduğunu vurgular."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'رب' kelimesinin 'malik, sahip, efendi, ıslah eden, terbiye eden' gibi geniş anlamlara sahip olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Rabbin' ifadesi, Allah'ın peygamberi üzerindeki mutlak otoritesini, himayesini ve ona karşı olan özel ilgisini belirtir, bu da terk etme veya darılma gibi durumların imkansızlığını pekiştirir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'Rab' kavramının Kur'an'da Allah'ın yaratıcı, besleyici ve yönetici sıfatlarını kapsadığını belirtir. Bu ayette 'Rabbin' ifadesi, Allah'ın peygamberine karşı olan özel ve sürekli ilgisini, onu her türlü zorlukta desteklediğini ve asla yüzüstü bırakmayacağını ifade eder."}]},{"word":"قَلَىٰ","root":"ق ل ي","rootLatin":"k-l-y","meaning":"Allah'ın peygamberine darılmadığını, ona karşı nefret veya hoşnutsuzluk duymadığını ifade eden fiil.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'قلى' fiilinin 'buğz etmek, nefret etmek, darılmak' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'وَمَا قَلَىٰ' ifadesi, Allah'ın Hz. Peygamber'e karşı herhangi bir hoşnutsuzluk veya nefret duymadığını, aksine ona olan sevgisinin ve desteğinin devam ettiğini açıkça ifade eder."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'قلى' kelimesinin 'terk etmek, düşmanlık beslemek' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki olumsuzlama, Allah'ın peygamberine karşı böyle bir tavır içinde olmadığını, vahyin kesilmesinin bir darılma alameti olmadığını vurgular."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'قلى' fiilinin 'sevmemek, hoşlanmamak, darılmak' manalarına geldiğini ve bu ayetteki kullanımının, Allah'ın peygamberine olan sevgisinin ve rızasının kesintisiz olduğunu ifade ettiğini belirtir. Bu, vahyin geçici olarak kesilmesinin bir ilahi gazap alameti olmadığına dair bir güvencedir."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["peygamberlik","tevekkul","sabir"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Mâ"},{"position":2,"translit":"vedde'ake"},{"position":3,"translit":"rabbuke"},{"position":4,"translit":"vemâ"},{"position":5,"translit":"kalâ"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":2,"surface":"وَدَّعَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-د-ع","rootLatin":"w-d-ʿ","lemma":"وَدَّعَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bıraktı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih konumunda olduğu için mansûb mahallen mebnî","gloss":"seni","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"رَبُّ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ر-ب-ب","rootLatin":"r-b-b","lemma":"رَبّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"Rabbin","irabMarker":"damme ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Fâil","izafet":"Muzâf"},{"position":3,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr mahallen mebnî","gloss":"senin","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Muzâfun ileyh"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ve","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":4,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Nefiy","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ne","binaDurumu":"Mebnî"},{"position":5,"surface":"قَلَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-ل-ي","rootLatin":"q-l-w","lemma":"قَلَىٰ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"darıldı","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *93/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *93/1-3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk · *93/1-3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *93/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk · *93/3*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *93/3*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *93/3*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *93/3*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *93/3*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *93/3*
- **Mesnevî'den Hikâyeler** — Ahmet Avni Konuk · *93/1-3*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *93/3*