# Duhâ Sûresi, 7. Âyet (93:7)

> وَوَجَدَكَ ضَآلًّا فَهَدَىٰ

*Ve vecedeke dâllen fehedâ*

**Meal (Diyanet):** Seni yolunu kaybetmiş olarak bulup da yola iletmedi mi?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/93/7

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Duhâ Suresi'nin bu ayeti, Allah'ın Peygamber Efendimiz'e (s.a.v.) olan lütfunu ve rehberliğini vurgulamaktadır. Ayet, 'şaşırmış' olma halinden 'doğru yola eriştirme' haline geçişi, ilahi bir müdahale ve hidayet olarak sunar.","keyConcepts":[{"word":"وَوَجَدَكَ","root":"و ج د","rootLatin":"v-c-d","meaning":"Allah'ın Peygamber'i (s.a.v.) belirli bir durumda bulması, karşılaşması veya idrak etmesi anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'vecde' fiilini bir şeyi bulmak, elde etmek veya idrak etmek olarak açıklar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın Peygamber'i (s.a.v.) 'dall' (şaşırmış) bir halde bulduğunu, yani bu durumu bildiğini ve ona göre muamele ettiğini ifade eder. Bu, Allah'ın ilahi ilminin ve kudretinin bir tezahürüdür."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'vücûd' kavramının varlık ve bulma anlamlarını detaylandırır. Ayetteki 'vecede' fiili, Allah'ın Peygamber'i (s.a.v.) risalet öncesi dönemde, vahiy ve şeriat bilgisi açısından 'şaşırmış' bir halde bulduğunu, yani bu haliyle muhatap olduğunu ve onu hidayete erdirdiğini gösterir."}]},{"word":"ضَآلًّا","root":"ض ل ل","rootLatin":"d-l-l","meaning":"Doğru yoldan sapmış, şaşırmış, kaybolmuş veya hakikate ulaşamamış olma halidir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'dall' kelimesini 'şaşırmış, yolunu kaybetmiş' olarak açıklar. Bu ayetteki 'dall' hali, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) risalet öncesi dönemde, vahiy ve şeriat bilgisi açısından henüz tam bir rehberliğe sahip olmaması durumunu ifade eder, yoksa inançsızlık veya günahkarlık anlamında değildir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'dall' kelimesinin mecazi anlamlarına dikkat çeker. Burada 'dall', 'bilgisiz' veya 'yol gösterilmemiş' anlamında kullanılmıştır. Peygamber Efendimiz (s.a.v.) risalet öncesi dönemde, vahyin ışığına sahip olmadığı için 'şaşırmış' olarak nitelendirilmiştir; bu, onun ilahi rehberliğe olan ihtiyacını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'dalâl' kavramının Kur'an'daki geniş anlam yelpazesini inceler. Bu ayetteki 'dall' kelimesi, Peygamber'in (s.a.v.) risalet öncesi dönemde, vahiy ve şeriat bilgisi açısından 'yolunu bulamamış' veya 'rehberlikten yoksun' olma durumunu ifade eder. Bu, onun ilahi hidayete ne kadar muhtaç olduğunu gösterir ve Allah'ın ona olan lütfunu vurgular."}]},{"word":"فَهَدَىٰ","root":"ه د ي","rootLatin":"h-d-y","meaning":"Doğru yola iletmek, rehberlik etmek, kılavuzluk etmek ve hakikati göstermektir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'hidayet' kelimesini 'lütuf ve iyilikle doğru yola iletmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'fehedâ' ifadesi, Allah'ın Peygamber Efendimiz'i (s.a.v.) risaletle, vahiy ve şeriat bilgisiyle doğru yola ilettiğini, ona rehberlik ettiğini ve insanlığa önder kıldığını belirtir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'hidayet'in farklı derecelerini ve anlamlarını açıklar. Bu ayetteki 'fehedâ', Allah'ın Peygamber'e (s.a.v.) özel bir lütuf olarak, risalet ve nübüvvet yoluyla hakikati göstermesi ve onu insanlığa rehber tayin etmesi anlamındadır. Bu, 'dalâl' halinden 'hidayet' haline geçişi ifade eder."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'hidayet'in Kur'an'daki temel anlamının 'doğru yolu göstermek ve o yola iletmek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'fehedâ', Allah'ın Peygamber Efendimiz'i (s.a.v.) risaletle donatarak, onu hem kendi nefsini hem de tüm insanlığı doğru yola iletme görevine hazırladığını ve bu görevi başarıyla yerine getirmesini sağladığını vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","peygamberlik"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"وَجَدَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ج-د","rootLatin":"w-j-d","lemma":"وَجَدَ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"buldu"},{"position":1,"surface":"كَ","pos":"harf","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Marife"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb mahalde mebnî","gloss":"seni"},{"position":2,"surface":"ضَآلًّا","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"ض-ل-ل","rootLatin":"d-l-l","lemma":"ضَالّ","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"şaşırmış"},{"position":3,"surface":"فَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"فَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"böylece"},{"position":3,"surface":"هَدَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ه-د-ي","rootLatin":"h-d-y","lemma":"هَدَىٰ","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"doğru yola eriştirdi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *93/7*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *93/7*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *93/7*
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *93/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *93/7*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *93/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *93/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *93/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *93/7*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *93/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *93/7*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk · *93/7*