# Tîn Sûresi, 5. Âyet (95:5)

> ثُمَّ رَدَدْنَـٰهُ أَسْفَلَ سَـٰفِلِينَ

*Śumme radednâhu esfele sâfilîn(e)*

**Meal (Diyanet):** Sonra onu, aşağıların aşağısına indirdik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/95/5

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Tîn Suresi'nin bu ayeti, insanın yaratılışındaki yüceliğin ardından, onun düşebileceği en alçak mertebeye işaret etmektedir. Ayet, insanın potansiyelini ve bu potansiyelin kötüye kullanılması durumunda karşılaşacağı akıbeti dilbilimsel bir derinlikle ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"رَدَدْنَاهُ","root":"ر د د","rootLatin":"r-d-d","meaning":"Bir şeyi bir halden başka bir hale çevirmek, geri döndürmek veya düşürmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Radd (ردّ) kelimesi, bir şeyi bulunduğu yerden geri çevirmek veya bir halden başka bir hale dönüştürmek demektir. Ayetteki 'redednâhu' ifadesi, insanın yaratılışındaki yüce konumdan, amelleri sebebiyle en aşağılık duruma düşürülmesini ifade eder. Bu, hem dünyevi bir düşüşü hem de ahiretteki azabı kapsar."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'redednâhu' ifadesini 'cealnâhu' (onu kıldık) anlamında yorumlar. Yani Allah, insanı en güzel surette yarattıktan sonra, onu kendi fiilleri neticesinde aşağıların en aşağısı kılmıştır. Bu, mecazi bir düşüşü ve değer kaybını vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'radd' kökünün Kur'an'daki kullanımının genellikle bir geri dönüş veya bir durumdan başka bir duruma geçişi ifade ettiğini belirtir. Bu ayette ise, insanın 'ahsen-i takvîm' (en güzel kıvam) halinden 'esfele sâfilîn' (aşağıların aşağısı) haline düşürülmesini, yani ahlaki ve manevi bir gerilemeyi anlatır."}]},{"word":"أَسْفَلَ","root":"س ف ل","rootLatin":"s-f-l","meaning":"Bir şeyin alt kısmı, en aşağısı veya en alçak seviyesi anlamına gelir.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Esfel (أسفل), bir şeyin en alt kısmını ifade eder. Ayetteki 'esfele sâfilîn' terkibi, insanın düşebileceği en alçak mertebeyi, yani yaşlılıkta bunama, güçsüzlük veya cehennemin en alt tabakası gibi durumları işaret eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'süfl' (سفل) kökünün alçaklık, aşağılık ve düşüklük anlamlarına geldiğini belirtir. 'Esfel' ise bu durumun en şiddetli halidir. Ayetteki kullanımı, insanın yaratılışındaki yüceliğe rağmen, imansızlık ve kötü amelleri sebebiyle düşebileceği en değersiz ve alçak konumu vurgular."}]},{"word":"سَافِلِينَ","root":"س ف ل","rootLatin":"s-f-l","meaning":"Aşağı olanlar, alçalanlar veya alçak seviyede bulunanlar anlamına gelir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Sâfil (سافل), süfl (سفل) kökünden türemiş olup, aşağıda olan veya aşağıya inen demektir. 'Sâfilîn' ise bunun çoğuludur. Ayetteki 'esfele sâfilîn' terkibi, en aşağıların aşağısı, yani hem dünyevi olarak yaşlılık ve zayıflık gibi fiziksel düşüşü, hem de ahiretteki azap ve cehennemin en alt tabakalarını ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'sâfil' kelimesinin hem maddi hem de manevi alçaklığı ifade edebileceğini belirtir. Ayetteki 'sâfilîn' ifadesi, insanın ahlaki ve manevi olarak düşebileceği en düşük seviyeyi, yani imandan ve salih amellerden uzaklaşarak değersizleşmesini anlatır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'sâfilîn' kelimesinin Kur'an'da genellikle olumsuz bir bağlamda kullanıldığını ve alçaklık, değersizlik ve aşağılanma anlamlarını taşıdığını ifade eder. Bu ayetteki kullanımı, insanın yaratılışındaki potansiyel yüceliğe rağmen, kendi tercihleri sonucunda düşebileceği en kötü akıbeti vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["insanin-yaratilisi","ahiret-mukafat","dunya-ahiret-dengesi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"translit":"Śumme"},{"position":2,"translit":"radednâhu"},{"position":3,"translit":"esfele"},{"position":4,"translit":"sâfilîn(e)"}]

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ثُمَّ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ثُمَّ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"sonra","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Atıf harfi"},{"position":2,"surface":"رَدَدْنَا","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-د-د","rootLatin":"r-d-d","lemma":"رَدَّ","form":"Mücerred","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"1.","gender":"Mütekellim","number":"Cemi","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"geri çevirdik/kıldık","binaDurumu":"Mebnî","gorev":"Mâzî fiil"},{"position":2,"surface":"هُ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mansûb","gloss":"onu","binaDurumu":"Mebnî (muttasıl zamir)","gorev":"Mef'ûlün bih"},{"position":3,"surface":"أَسْفَلَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Tafdîl","root":"س-ف-ل","rootLatin":"s-f-l","lemma":"أَسْفَل","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mansûb","state":"Nekre"},"irabReason":"Hâl olduğu için mansûb","gloss":"en aşağı","irabMarker":"fetha ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Hâl","izafet":"Muzâf"},{"position":4,"surface":"سَافِلِينَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Fâil","root":"س-ف-ل","rootLatin":"s-f-l","lemma":"سَافِل","form":"Fâ'il","features":{"gender":"Müzekker","number":"Cemi","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"aşağı olanlar","irabMarker":"yâ ile","binaDurumu":"Mu'reb","gorev":"Muzâfun ileyh"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *95. sure 4-5. ayette*
- **Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *95. sure 4-5. ayette*
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *95. sure 4-5. ayette*
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *95. sure 4-5. ayette*
- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *95. Sûre 4-5. Âyette*
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *95/4 –5*
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *95/4-5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk · *95/4-5*
- **Lübbü'l-Lübb (İngilizce)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *95/4-5*
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *95/4 –5*
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *95/4 –5*
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi · *95/4-5*