# Alak Sûresi, 13. Âyet (96:13)

> أَرَءَيْتَ إِن كَذَّبَ وَتَوَلَّىٰٓ

*Era-eyte in keżżebe ve tevellâ*

**Meal (Diyanet):** Ne dersin engelleyen, Peygamberi yalanlamış ve yüz çevirmişse!?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/96/13

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Alak Suresi'nin 13. ayeti, inkarcıların ve hakikatten yüz çevirenlerin durumunu sorgulayan bir ifade içermektedir. Ayet, 'görmek/bilmek', 'yalanlamak' ve 'yüz çevirmek' gibi temel fiiller üzerinden, muhatabın bu eylemler karşısındaki tutumunu irdelemektedir.","keyConcepts":[{"word":"أَرَءَيْتَ","root":"ر أ ي","rootLatin":"r-e-y","meaning":"Burada 'gördün mü, bildin mi, düşündün mü, ne dersin' anlamında, muhatabın dikkatini çekmek ve bir durumu sorgulamak için kullanılır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'رأى' fiilinin hem gözle görme (rü'yet-i basarî) hem de kalple idrak etme, bilme (rü'yet-i kalbî) anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'أرأيت' ifadesi, 'haber ver, bildir, ne dersin' gibi bir anlam taşıyarak, muhatabın zihinsel bir değerlendirme yapmasını talep eder ve bu, genellikle bir şaşkınlık veya kınama ifadesiyle birlikte kullanılır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'أرأيت' ifadesinin Kur'an'da mecazi olarak 'اخبرني' (bana haber ver) veya 'أعلمني' (bana bildir) anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette de, 'yalanlayan ve yüz çeviren' kişinin durumunun ne olacağı hakkında bir sorgulama ve muhataptan bir cevap beklentisi söz konusudur."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'rü'yet' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel görmeyi değil, aynı zamanda bir hakikati idrak etmeyi, anlamayı ve bu idrak sonucunda bir yargıya varmayı ifade ettiğini vurgular. Ayetteki 'أرأيت', muhatabın inkarcının durumunu derinlemesine düşünmesini ve bu düşünce sonucunda bir kanaate ulaşmasını teşvik eder."}]},{"word":"كَذَّبَ","root":"ك ذ ب","rootLatin":"k-z-b","meaning":"Bir şeyi yalanlamak, doğru olmadığını iddia etmek, inkar etmek anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'كذب' fiilinin 'doğrunun zıddı olan sözü söylemek' olduğunu belirtir. 'Tekzîb' ise bir başkasının sözünü yalanlamak, onu doğru kabul etmemektir. Ayetteki 'كَذَّبَ', Allah'ın ayetlerini veya peygamberin getirdiği hakikati yalanlama eylemini ifade eder."},{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'كَذَّبَ' kelimesinin Kur'an'da genellikle peygamberlerin getirdiği mesajı veya Allah'ın ayetlerini inkar etme, reddetme anlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayette de, ilahi mesajı yalanlayan kişinin durumuna dikkat çekilmektedir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kezebe' fiilinin Kur'an'da 'yalan söylemek' ve 'yalanlamak, inkar etmek' olmak üzere iki temel anlamda kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'كَذَّبَ' formu, 'yalanlamak, inkar etmek' anlamında olup, hakikati reddeden kişinin tavrını vurgular."}]},{"word":"وَتَوَلَّىٰٓ","root":"و ل ي","rootLatin":"v-l-y","meaning":"Yüz çevirmek, sırt dönmek, bir şeyden uzaklaşmak, kaçınmak anlamındadır.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'تولّى' fiilinin 'yüz çevirmek, sırt dönmek, bir şeyden uzaklaşmak' anlamlarına geldiğini ifade eder. Bu, genellikle bir şeyden hoşlanmama, onu kabul etmeme veya ondan kaçınma durumunu gösterir. Ayetteki bağlamda, hakikatten ve doğru yoldan yüz çevirme, ondan uzaklaşma anlamındadır."},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"Sicistânî, 'تولّى' fiilinin Kur'an'da 'yüz çevirmek, sırt dönmek' anlamında kullanıldığını ve bu durumun genellikle bir inkar veya itaatsizlik eylemiyle birlikte anıldığını belirtir. Ayetteki 'وَتَوَلَّىٰٓ', yalanlamanın bir sonucu olarak hakikatten uzaklaşmayı ifade eder."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'تولّى' fiilinin 'bir şeyden yüz çevirmek, ondan uzaklaşmak' anlamını taşıdığını ve bu fiilin Kur'an'da genellikle Allah'ın emirlerinden veya peygamberin çağrısından yüz çevirme bağlamında kullanıldığını açıklar. Bu ayette de, inkarcının hakikatten yüz çevirme tavrı vurgulanmaktadır."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["hidayet-dalalet","musrikler","takva"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":1,"surface":"رَأَيْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-a-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gördün mü"},{"position":2,"surface":"إِن","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Şart","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"إِن","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"eğer"},{"position":3,"surface":"كَذَّبَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ك-ذ-ب","rootLatin":"k-dh-b","lemma":"كَذَّبَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî; şart fiili olarak cezm mahallindedir","gloss":"yalanladı"},{"position":4,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":4,"surface":"تَوَلَّىٰٓ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"و-ل-ي","rootLatin":"w-l-y","lemma":"تَوَلَّى","form":"Tefea'ul","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî; atıf yoluyla şart fiiline bağlıdır ve cezm mahallindedir","gloss":"yüz çevirdi"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/13*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/13*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/13*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/13*