# Alak Sûresi, 14. Âyet (96:14)

> أَلَمْ يَعْلَم بِأَنَّ ٱللَّهَ يَرَىٰ

*Elem ya'lem bi-enna(A)llâhe yerâ*

**Meal (Diyanet):** O Allah'ın, her şeyi gördüğünü bilmiyor mu?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/96/14

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Allah'ın her şeyi kuşatan ilmini ve gözetimini vurgulayarak, insanın eylemlerinin farkında olunması gerektiğini hatırlatır. Temel olarak 'bilmek' ve 'görmek' fiilleri üzerinden ilahi murakabeyi dile getirir.","keyConcepts":[{"word":"يَعْلَمْ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Bir şeyi idrak etmek, kavramak, bilgi sahibi olmak, farkında olmak.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî'ye göre 'ilm' (علم), bir şeyin hakikatini idrak etmektir. Bu ayetteki 'ya'lem' (يَعْلَمْ) fiili, Allah'ın her şeyi gördüğü gerçeğini zihnen kavramayı, bu bilgiye sahip olmayı ve bu bilginin gerektirdiği şekilde hareket etmeyi ifade eder. Sadece duymakla değil, kesin bir bilgiyle idrak etmeyi vurgular."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'ilm'i (علم) bazen 'marifet' (معرفة) ile eş anlamlı kullanır. Ayetteki 'bilmez mi?' ifadesi, muhatabın zaten bilmesi gereken bir gerçeği hatırlatma ve bu bilgiye göre davranmaya teşvik etme anlamı taşır. Allah'ın görmesi gerçeğinin herkesçe bilinen bir hakikat olduğunu ima eder."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' (علم) kavramının Kur'an'da sadece bilgi edinme değil, aynı zamanda bu bilginin getirdiği sorumluluk ve farkındalık anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'ya'lem' (يَعْلَمْ), Allah'ın her şeyi görmesi gerçeğinin sadece teorik bir bilgi değil, aynı zamanda pratik bir ahlaki ilke olarak benimsenmesi gerektiğini vurgular. Bu bilgi, insanın davranışlarını şekillendirmelidir."}]},{"word":"ٱللَّهَ","root":"أ ل ه","rootLatin":"a-l-h","meaning":"Yaratıcı, ibadet edilen, tek ve yüce varlık olan Allah'ın özel ismi.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî, 'Allah' (الله) isminin, tüm ilahi sıfatları kendinde toplayan, ibadete layık tek varlığın özel ismi olduğunu belirtir. Bu ayette 'Allah' isminin kullanılması, görme eyleminin sıradan bir görme değil, mutlak kudret ve ilim sahibi olan Yaratıcı'ya ait olduğunu vurgular. Bu durum, eylemlerin ilahi bir otorite tarafından gözetlendiği bilincini pekiştirir."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'Allah' (الله) isminin, zat-ı ilahiyeye mahsus, hiçbir şeye benzemeyen ve tüm kemal sıfatlarını içeren bir isim olduğunu ifade eder. Ayetteki 'Allah' (الله) kelimesi, görme fiilinin faili olarak, bu görmenin mutlak, eksiksiz ve her şeyi kuşatıcı olduğunu, hiçbir şeyin O'nun görüş alanının dışında kalamayacağını belirtir."}]},{"word":"يَرَىٰ","root":"ر أ ى","rootLatin":"r-'-y","meaning":"Görmek, müşahede etmek, idrak etmek, fark etmek.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'rüyet' (رؤية) kelimesinin Kur'an'da hem gözle görme hem de kalple idrak etme anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'yerâ' (يَرَىٰ) fiili, Allah'ın her şeyi kuşatan ilmiyle birlikte, hiçbir şeyin O'ndan gizli kalmayacak şekilde her şeyi müşahede ettiğini ifade eder. Bu, sadece fiziksel bir görme değil, aynı zamanda tam bir bilgi ve ihata halidir."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İsfehânî'ye göre 'rüyet' (رؤية), gözle idrak etmektir. Ancak Allah'a nispet edildiğinde, bu, O'nun ilminin her şeyi kuşatması ve hiçbir şeyin O'ndan gizli kalmaması anlamını taşır. Ayetteki 'yerâ' (يَرَىٰ), Allah'ın sadece dış görünüşleri değil, kalplerdeki niyetleri ve en gizli sırları dahi bildiğini ve gördüğünü vurgular."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'rüyet' (رؤية) fiilinin Kur'an'da farklı bağlamlarda farklı nüanslar taşıdığını belirtir. Bu ayetteki 'yerâ' (يَرَىٰ), Allah'ın mutlak gözetimini ve denetimini ifade eder. İnsanın her eyleminin, her düşüncesinin Allah tarafından görüldüğü ve bilindiği gerçeğini hatırlatarak, sorumluluk bilincini artırmayı hedefler."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["gayb","tevhid","esma-i-husna"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mi?"},{"position":1,"surface":"لَمْ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cezm","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لَمْ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"değil"},{"position":2,"surface":"يَعْلَمْ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ain-l-m","lemma":"عَلِمَ","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Meczûm"},"irabReason":"Harf-i cezm olan 'لم'den sonra geldiği için meczûm","gloss":"bilmez"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"أَنَّ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Te'kîd ve Nasb","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَنَّ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ki"},{"position":4,"surface":"ٱللَّهَ","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Celâl","root":"ا-ل-ه","rootLatin":"a-l-h","lemma":"ٱللَّه","form":"-","features":{"state":"Marife","irab":"Mansûb"},"irabReason":"أَنَّ'nin ismi olduğu için mansûb","gloss":"Allah"},{"position":5,"surface":"يَرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-a-y","lemma":"رَأَى","form":"Fetha","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"أَنَّ'nin haberi olduğu için merfû (takdirî damme ile)","gloss":"görür"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/14*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/14*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/14*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/14*