# Alak Sûresi, 4. Âyet (96:4)

> ٱلَّذِى عَلَّمَ بِٱلْقَلَمِ

*Elleżî ‘alleme bil-kalem(i)*

**Meal (Diyanet):** (4-5) O, kalemle yazmayı öğretendir, insana bilmediğini öğretendir.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/96/4

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Alak Suresi'nin 4. ayeti, Allah'ın insana kalem aracılığıyla bilgi öğretme kudretini vurgular. Bu ayet, bilginin aktarımında kalemin merkezi rolünü ve ilahi öğretimin önemini dilbilimsel olarak ortaya koymaktadır.","keyConcepts":[{"word":"عَلَّمَ","root":"ع ل م","rootLatin":"a-l-m","meaning":"Allah'ın insana bilgi öğretmesi, bildirmesi fiili.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'ilm' kökünü, bir şeyin hakikatini idrak etmek olarak tanımlar. 'Alleme' (öğretti) fiili ise, başkasına bu idraki kazandırmak, bilgi aktarmak anlamına gelir. Ayetteki 'Alleme' fiili, Allah'ın insana bilmediği şeyleri, özellikle de kalem vasıtasıyla, öğrettiğini ifade eder, bu da ilahi bir lütuf ve kudretin göstergesidir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'Alleme' fiilinin burada 'beyyene' (açıkladı, ortaya koydu) anlamında kullanıldığını belirtir. Allah'ın kalemle öğretmesi, insana hakikatleri ve bilgiyi açıkça göstermesi, onu cehaletten kurtarması demektir. Bu, bilginin sadece zihinsel bir süreç değil, aynı zamanda ilahi bir açıklama ve aydınlatma olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da sadece bilgi edinme değil, aynı zamanda Allah'ın mutlak ve her şeyi kuşatan bilgisiyle de ilişkili olduğunu belirtir. 'Alleme' fiili, Allah'ın bu mutlak bilgisinden insana bir pay vermesi, ona bilme yeteneği bahşetmesi ve bu yeteneği kalem gibi araçlarla geliştirmesi anlamını taşır. Ayetteki kullanım, bilginin ilahi kökenine işaret eder."}]},{"word":"بِٱلْقَلَمِ","root":"ق ل م","rootLatin":"k-l-m","meaning":"Yazma aracı olan kalem vasıtasıyla.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'kalem' kelimesini 'yazma aracı' olarak açıklar. Ayetteki 'bil-kalem' ifadesi, Allah'ın insanlara bilgiyi aktarma ve öğretme yöntemlerinden birinin yazma ve kayıt altına alma olduğunu gösterir. Bu, bilginin korunması ve nesilden nesile aktarılmasında kalemin önemine dikkat çeker."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kalem'i 'yazma aleti' olarak tanımlar ve Kur'an'da 'kalem'in hem somut yazma aracını hem de yazma eylemini ve bununla elde edilen bilgiyi temsil ettiğini belirtir. Ayetteki 'bil-kalem' ifadesi, Allah'ın insanlara yazma becerisini ve bu beceri aracılığıyla bilgiyi öğretmesini vurgular; bu da bilginin yayılmasında ve kalıcılığında kalemin merkezi rolünü gösterir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kalem' kelimesinin Kur'an'da sadece bir araç olmanın ötesinde, bilginin kaydedilmesi, korunması ve aktarılması gibi geniş bir anlam yelpazesine sahip olduğunu belirtir. Alak Suresi'ndeki kullanımı, Allah'ın insanlığa bahşettiği en büyük nimetlerden birinin yazma ve okuma yeteneği olduğunu, bu yeteneğin de bilginin temelini oluşturduğunu vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["ilim-hikmet","vahiy-kuran"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"الذي","rootLatin":"alla-dh-y","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"İsm-i mevsûl olduğu için mebnî","gloss":"o kimse ki"},{"position":2,"surface":"عَلَّمَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ع-ل-م","rootLatin":"ʿ-l-m","lemma":"عَلَّمَ","form":"Tef'îl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"öğretti"},{"position":3,"surface":"بِ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"بِ","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Harf olduğu için mebnî","gloss":"ile"},{"position":3,"surface":"ٱلْقَلَمِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-ل-م","rootLatin":"q-l-m","lemma":"قَلَم","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","state":"Marife","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"kalem"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Alak 96/1-4*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *el-Alak 96/1-4*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *96/1-5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/1-5*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *96/1-5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/1-5*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *96/1-5*
- **Vahiy ve Cebrâîl** · *96/1-5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/4*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/4*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/4*
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/3-5*