# Alak Sûresi, 9. Âyet (96:9)

> أَرَءَيْتَ ٱلَّذِى يَنْهَىٰ

*Era-eyte-lleżî yenhâ*

**Meal (Diyanet):** (9-10) Sen, namaz kıldığında kulu (bundan) engelleyeni gördün mü?

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/96/9

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Alak Suresi'nin bu ayeti, 'görmek' ve 'engellemek' fiilleri üzerinden, namaz kılan bir kulun engellenmesi eylemini sorgulayıcı bir üslupla ele almaktadır. Ayet, bu eylemin vahametini ve sonuçlarını düşündürmeyi amaçlar.","keyConcepts":[{"word":"أَرَءَيْتَ","root":"ر أ ى","rootLatin":"r-e-y","meaning":"Gördün mü, düşündün mü, haberin oldu mu?","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'rü'yet' kelimesinin hem gözle görmeyi hem de kalple idrak etmeyi, düşünmeyi ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'erâeyte' ifadesi, sadece gözle görmenin ötesinde, muhatabı bu eylemin çirkinliği ve sonuçları üzerine düşündürme, ibret almasını sağlama anlamını taşır."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'erâeyte' ifadesinin Kur'an'da bazen 'ahbirnî' (bana haber ver) anlamında kullanıldığını belirtir. Bu bağlamda, ayet, 'Bana haber ver, şu engelleyenin durumunu nasıl değerlendiriyorsun?' şeklinde bir sorgulama içerir."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, Kur'an'daki 'rü'yet' kavramının sadece fiziksel algıdan ziyade, bir şeyi tam olarak idrak etme, hakikatini kavrama ve sonuçlarını öngörme anlamlarını da barındırdığını vurgular. Ayetteki 'erâeyte', bu engelleme eyleminin ahlaki ve dini boyutunu idrak etmeye yönelik bir çağrıdır."}]},{"word":"ٱلَّذِى","root":"ل ذ ى","rootLatin":"l-z-y","meaning":"O kimse ki, o kişi ki.","sources":[{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'ellezî' gibi ism-i mevsullerin, kendisinden sonra gelen cümleyi açıklamak ve belirli bir varlığa işaret etmek için kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'ellezî', namaz kılanı engelleyen belirli bir şahsı veya şahıslar grubunu işaret ederek, onların eylemlerine dikkat çekmektedir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, ism-i mevsullerin, kendisinden sonra gelen sıla cümlesiyle birlikte bir ismi nitelediğini ve bu sayede belirsiz bir varlığı belirli hale getirdiğini ifade eder. Burada 'ellezî', 'nehyeden' fiiliyle birlikte, o engelleme eylemini gerçekleştiren kişiyi somutlaştırır."}]},{"word":"يَنْهَىٰ","root":"ن ه ى","rootLatin":"n-h-y","meaning":"Engelliyor, yasaklıyor, men ediyor.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'nehy' kelimesinin bir şeyi yapmaktan alıkoymak, engellemek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yenhe' fiili, namaz kılan bir kulun ibadetini yapmasına mani olma eylemini ifade eder."},{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'nehy'in bir şeyi yapmaktan menetmek, yasaklamak olduğunu ve genellikle bir otorite veya güç sahibi tarafından yapıldığını ifade eder. Bu ayette, engelleme eyleminin, namaz gibi temel bir ibadete yönelik olması, eylemin ciddiyetini artırır."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'nehy' fiilinin Kur'an'da genellikle bir kötülükten veya yanlış bir eylemden alıkoyma bağlamında kullanıldığını, ancak bu ayette, iyi bir eylem olan namazdan alıkoyma şeklinde olumsuz bir bağlamda kullanıldığını belirtir. Bu durum, eylemin vahametini vurgular."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["namaz","musrikler","emr-i-maruf"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"أَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i İstifham","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"أَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"mı/mi"},{"position":1,"surface":"رَءَيْتَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ر-أ-ي","rootLatin":"r-'-y","lemma":"رَأَى","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"gördün mü"},{"position":2,"surface":"ٱلَّذِى","pos":"isim","posDetail":"İsm-i Mevsûl","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"ٱلَّذِى","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"o kimse ki"},{"position":3,"surface":"يَنْهَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Muzâri","root":"ن-ه-ي","rootLatin":"n-h-y","lemma":"نَهَى","form":"-","features":{"tense":"Muzâri","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû"},"irabReason":"Nasb veya cezm edatından etkilenmediği için takdiren merfû","gloss":"meneder"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/9*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/9*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/9*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *96/9*