# Kadr Sûresi, 2. Âyet (97:2)

> وَمَآ أَدْرَىٰكَ مَا لَيْلَةُ ٱلْقَدْرِ

*Vemâ edrâke mâ leyletu-lkadr(i)*

**Meal (Diyanet):** Kadir gecesinin ne olduğunu sen ne bileceksin!

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/97/2

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Bu ayet, Kadir Gecesi'nin yüceliğini ve idrakinin zorluğunu vurgulamak için soru edatıyla bir merak uyandırmaktadır. Temel kavramlar, 'bilmek' ve 'kadir' kelimeleri etrafında dönerek, bu gecenin sıradan bir gece olmadığını ve değerinin ancak Allah tarafından bilinebileceğini ima eder.","keyConcepts":[{"word":"أَدْرَىٰكَ","root":"د ر ي","rootLatin":"d-r-y","meaning":"Bu kelime, 'bilmek, idrak etmek, haberdar olmak' anlamlarına gelir ve ayette muhatabın Kadir Gecesi'nin hakikatini tam olarak kavrayamayacağını ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'dirâyet' kelimesini 'bir şeyi hile ile elde etmek' veya 'bir şeyin hakikatine ulaşmak' olarak açıklar. Ayetteki 'edrâke' ifadesi, Allah'ın bildirmesiyle dahi, Kadir Gecesi'nin tüm boyutlarının insan idrakini aşan bir derinliğe sahip olduğunu, dolayısıyla tam anlamıyla kavranamayacağını belirtir."},{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Ebû Ubeyde, 'mâ edrâke' kalıbının Kur'an'da genellikle 'Allah'ın bildirdiği ve öğrettiği şey' anlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, soru edatıyla birlikte kullanılarak, Kadir Gecesi'nin büyüklüğünün ve sırrının, Allah'ın bildirmesiyle dahi tam olarak kavranamayacak kadar yüce olduğunu vurgular."},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Izutsu, 'ilim' ve 'idrak' kavramlarının Kur'an'daki kullanımını incelerken, 'idrak'in genellikle bir şeyin dışsal veya yüzeysel bilgisi yerine, onun özüne ve hakikatine nüfuz etmeyi ifade ettiğini belirtir. 'Maa edrâke' ifadesi, Kadir Gecesi'nin hakikatinin insan idrakinin ötesinde olduğunu, dolayısıyla tam anlamıyla kavranamayacağını vurgular."}]},{"word":"لَيْلَةُ","root":"ل ي ل","rootLatin":"l-y-l","meaning":"Bu kelime 'gece' anlamına gelir ve ayette 'Kadir Gecesi' tamlamasının bir parçası olarak, özel bir zaman dilimini, yani Kadir Gecesi'ni ifade eder.","sources":[{"author":"İbn Kuteybe","work":"Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İbn Kuteybe, 'leyl' kelimesinin genel olarak güneşin batışından şafağın sökmesine kadar olan zaman dilimini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'Leyletü'l-Kadr' tamlaması, bu genel anlamın ötesinde, belirli bir gecenin, yani Kadir Gecesi'nin özel bir kutsiyet ve faziletle donatıldığını gösterir."},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Semîn el-Halebî, 'leyl' kelimesinin Kur'an'da hem genel gece anlamında hem de özel, mübarek geceler için kullanıldığını açıklar. 'Leyletü'l-Kadr' ifadesinde, 'leyle' kelimesi, bu gecenin diğer gecelerden ayrılan, özel bir konuma sahip olduğunu vurgular."}]},{"word":"ٱلْقَدْرِ","root":"ق د ر","rootLatin":"k-d-r","meaning":"Bu kelime 'değer, kıymet, ölçü, takdir, hüküm' gibi anlamlara gelir ve ayette 'Kadir Gecesi' tamlamasının bir parçası olarak, bu gecenin yüce değerini ve Allah'ın takdirlerinin gerçekleştiği gece oluşunu ifade eder.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"Râgıb, 'kadr' kelimesinin 'bir şeyin miktarını ve değerini bilmek' veya 'bir şeyi takdir etmek, hükmetmek' anlamlarına geldiğini belirtir. 'Leyletü'l-Kadr' ifadesinde, bu kelime hem gecenin yüce değerini hem de o gecede Allah'ın takdirlerinin, hükümlerinin belirlendiği veya indirildiği anlamını taşır."},{"author":"Fîrûzâbâdî","work":"Basâiru Zevi't-Temyîz","detail":"Fîrûzâbâdî, 'kadr' kelimesinin 'azamet, şeref, yücelik' anlamlarını vurgular. Ayetteki 'Leyletü'l-Kadr' tamlaması, bu gecenin diğer gecelerden üstün, şerefli ve azametli olduğunu, dolayısıyla değerinin çok yüksek olduğunu ifade eder."},{"author":"Ebu'l-Bekâ el-Kefevî","work":"el-Külliyyât","detail":"Kefevî, 'kadr' kelimesinin 'bir şeyin miktarını belirlemek, ölçmek' ve 'bir şeye hükmetmek' anlamlarını içerdiğini belirtir. Kadir Gecesi'nde, Allah'ın yıllık takdirlerinin ve hükümlerinin belirlendiği veya indirildiği inancı, bu kelimenin 'takdir' ve 'hüküm' anlamlarıyla doğrudan ilişkilidir."},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Güngör, 'kadr' kelimesinin Kur'an'da hem 'değer, kıymet' hem de 'ölçü, miktar, takdir' anlamlarında kullanıldığını belirtir. Kadir Suresi'ndeki kullanımı, bu gecenin hem manevi değerinin yüceliğini hem de Allah'ın takdirlerinin bu gecede tecelli etmesini ifade eder."}]}]}

## Tefsir

{"topics":["vahiy-kuran","gayb"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Atıf","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Atıf harfi olduğu için mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"مَآ","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":2,"surface":"أَدْرَىٰ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"د-ر-ي","rootLatin":"d-r-y","lemma":"إِدْرَاء","form":"İf'âl","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"bildirdi"},{"position":2,"surface":"كَ","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"كَ","form":"-","features":{"person":"2.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mef'ûlün bih olduğu için mahallen mansûb","gloss":"sana"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mübteda olduğu için mahallen merfû","gloss":"ne"},{"position":4,"surface":"لَيْلَةُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ل-ي-ل","rootLatin":"l-y-l","lemma":"لَيْلَة","form":"-","features":{"gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Nekre"},"irabReason":"Haber olduğu için merfû","gloss":"gecesi"},{"position":5,"surface":"ٱلْقَدْرِ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"ق-د-ر","rootLatin":"q-d-r","lemma":"قَدْر","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mecrûr","state":"Marife"},"irabReason":"Muzâfun ileyh olduğu için mecrûr","gloss":"Kadir"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kadir Sûresi 2 âyet*
- **Mutaffifîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *Kadir Sûresi 2 âyet*
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *97/2*
- **Tasavvuf Izâhları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *97/2*
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *97/1-5*
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *97/1-5*
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *97/2*
- **Sohbet Arası Sohbetler (26)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *97/2*
- **Mübârek Geceler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *97/1-5*
- **Tasavvuf Izâhları** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *97/2*
- **Mübârek Geceler** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *97/1-5*
- **Sohbet Arası Sohbetler (26)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *97/2*