# Zilzâl Sûresi, 3. Âyet (99:3)

> وَقَالَ ٱلْإِنسَـٰنُ مَا لَهَا

*Ve kâle-l-insânu mâ lehâ*

**Meal (Diyanet):** (1-3) Yeryüzü kendine has bir sarsıntıya uğratıldığı, içindekileri dışarıya çıkarıp attığı ve insan, "Ona ne oluyor?" dediği zaman,

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/tefsir/99/3

---

## Kelime Tahlili

{"summary":"Zilzâl Suresi'nin 3. ayeti, kıyamet gününde insanın şaşkınlığını ve yeryüzünün olağanüstü halini tasvir eder. Ayet, 'insan' ve 'ona ne oluyor' ifadeleriyle bu dehşet verici anın psikolojik ve kozmik boyutlarını vurgular.","keyConcepts":[{"word":"ٱلْإِنسَـٰنُ","root":"أ ن س","rootLatin":"e-n-s","meaning":"Bu ayette insan, kıyametin dehşeti karşısında şaşkınlık ve dehşet içinde kalan varlık olarak tasvir edilir.","sources":[{"author":"Râgıb el-İsfehânî","work":"el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân","detail":"İnsan (إنسان), unutkanlığı ve ünsiyet kurma özelliği nedeniyle bu ismi almıştır. Ayetteki kullanımı, kıyametin şiddeti karşısında aklını yitirmiş, ne yapacağını bilemez haldeki insanı ifade eder. (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân, s. 89)"},{"author":"Toshihiko Izutsu","work":"Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar","detail":"Kur'an'da 'insan' kavramı, genellikle zayıflığı, nankörlüğü ve unutkanlığı ile öne çıkar. Bu ayette ise, kıyametin sarsıntısı karşısında acizliğini ve çaresizliğini dile getiren bir varlık olarak karşımıza çıkar. (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar, s. 165)"},{"author":"Ebû Bekir es-Sicistânî","work":"Nüzhetü'l-Kulûb","detail":"İnsan (إنسان), 'üns' kökünden gelir ve hem unutkanlığı hem de diğer insanlarla ünsiyet kurma ihtiyacını ifade eder. Bu ayetteki 'insan', kıyamet anında yaşadığı şok ve dehşetle, alışık olduğu düzenin bozulması karşısında neye uğradığını şaşıran varlıktır. (Nüzhetü'l-Kulûb, s. 123)"}]},{"word":"مَا لَهَا","root":"ل ى","rootLatin":"l-y","meaning":"Bu ifade, insanın yeryüzünün olağanüstü haline şaşkınlığını ve dehşetini dile getiren bir soru cümlesidir.","sources":[{"author":"Ebû Ubeyde","work":"Mecâzü'l-Kur'ân","detail":"Bu ifade, 'ona ne oldu?' anlamında bir istifham-ı inkârîdir; yani insan, yeryüzünün bu halini yadırgar ve anlam veremez. Mecazi olarak, beklenmedik ve dehşet verici bir durum karşısındaki şaşkınlığı ifade eder. (Mecâzü'l-Kur'ân, c. 2, s. 305)"},{"author":"Semîn el-Halebî","work":"Umdetü'l-Huffâz","detail":"Buradaki 'mâ lehâ' (مَا لَهَا), yeryüzünün alışılmadık ve korkunç bir şekilde sarsılması karşısında insanın duyduğu şaşkınlığı ve dehşeti ifade eden bir soru edatıdır. Bu, aynı zamanda bir hayret ve inkâr ifadesidir; insan, yeryüzünün bu halini kabullenmekte zorlanır. (Umdetü'l-Huffâz, c. 4, s. 245)"},{"author":"Mevlüt Güngör","work":"Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi","detail":"Bu tür soru kalıpları Kur'an'da genellikle bir olayın büyüklüğünü, dehşetini veya beklenmedik oluşunu vurgulamak için kullanılır. 'Mâ lehâ' ifadesi, kıyamet gününde yeryüzünün yaşadığı dönüşümün insan zihnini aşan boyutunu ve insanın bu durum karşısındaki acizliğini gösterir. (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi, s. 187)"}]}]}

## Tefsir

{"topics":["kiyamet","dirilis","insanin-yaratilisi"]}

## Tefsir

[{"position":1,"surface":"وَ","pos":"harf","posDetail":"Atıf Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"وَ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"ve"},{"position":1,"surface":"قَالَ","pos":"fiil","posDetail":"Fiil-i Mâzî","root":"ق-و-ل","rootLatin":"q-w-l","lemma":"قَوْل","form":"-","features":{"tense":"Mâzî","voice":"Ma'lûm","person":"3.","gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Mebnî"},"irabReason":"Mâzî fiil olduğu için mebnî","gloss":"dedi"},{"position":2,"surface":"ٱلْإِنسَـٰنُ","pos":"isim","posDetail":"İsim","root":"أ-ن-س","rootLatin":"a-n-s","lemma":"إِنسَان","form":"-","features":{"gender":"Müzekker","number":"Müfred","irab":"Merfû","state":"Marife"},"irabReason":"Fâil olduğu için merfû","gloss":"insan"},{"position":3,"surface":"مَا","pos":"harf","posDetail":"İstifham Harfi","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"مَا","form":"-","features":{"irab":"Mebnî"},"irabReason":"İstifham harfi olduğu için mebnî","gloss":"ne"},{"position":4,"surface":"لَ","pos":"harf","posDetail":"Harf-i Cer","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"لِ","form":"-","features":{},"irabReason":"Mebnî","gloss":"için"},{"position":4,"surface":"هَا","pos":"isim","posDetail":"Muttasıl Zamir","root":"-","rootLatin":"-","lemma":"هُوَ","form":"-","features":{"person":"3.","gender":"Müennes","number":"Müfred","irab":"Mecrûr"},"irabReason":"Harf-i cerden sonra geldiği için mecrûr","gloss":"ona"}]

## Bu Âyetin İşârî/Tasavvufî Olarak Ele Alındığı Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *99/1-5*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *99/1-5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *99/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *99/1-5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *99/3*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *99/3*
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk · *99/1-5*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *99/1-5*
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *99/1-5*
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç · *99/3*