# Abdulkadir Geylani > Gavs-ül A'zam. Kadiri tarikatının piri. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/abdulkadir-geylani --- ## Tanım Abdulkadir Geylani (ö. 561/1166), İslam tasavvuf tarihinin en etkili isimlerinden biri ve **Kadiri tarikatının** piri (kurucusu) olarak kabul edilir. "Gavs-ül A'zam" (En büyük gavs) ve "Sultan-ül Evliya" (Velilerin sultanı) gibi yüksek unvanlarla anılır. Hazar Denizi'nin güneyindeki Geylan (Gilan) bölgesinde doğmuş, Bağdat'ta ilim tahsil etmiş ve irşadda bulunmuştur. ## Hayatı ve İrşadı Küçük yaşta Bağdat'a gelerek Ebu Said el-Mahzumi ve Kadı Ebu Said el-Mübarek el-Muharrimi gibi âlimlerden Hanbeli fıkhı, hadis ve tasavvuf okudu. Uzun yıllar çilehanede (uzlet) kaldıktan sonra halkı irşada başladı. Vaazları binlerce kişiyi etkiledi; pek çok gayrimüslimin hidayetine, âsilerin tövbesine vesile olduğu rivayet edilir. ## Öğretisi Öğretisi şeriata sıkı bağlılık, ihlas, tevekkül ve nefs mücâhedesi üzerine kuruludur. Meşhur eserleri **"el-Gunye li-tâlibî tarîki'l-Hak"**, **"Fütûhu'l-Gayb"** ve **"el-Fethu'r-Rabbânî"** şeriat-tarikat bütünlüğünü vurgular. Ona atfedilen "Ayağım her velinin boynu üstündedir" sözü, manevi himmetinin yüceliğine işaret olarak yorumlanır. ## Kadiri Tarikatı Kendisinin bizzat bir tarikat kurmayıp, vefatından sonra oğulları ve müridleri tarafından yolunun tarikat olarak teşkilatlandığı bilinir. Kadiriyye, İslam dünyasının en yaygın tarikatlarından biri hâline gelmiş; Anadolu, Hindistan, Afrika ve Balkanlar'da pek çok kola ayrılmıştır. ## İlgili Kavramlar - [kadiri](/wiki/kadiri) - [velayet](/wiki/velayet) - [keramet](/wiki/keramet) - [tarikat](/wiki/tarikat) ## Kaynaklar - Abdulkadir Geylani, *Fütûhu'l-Gayb* - Abdulkadir Geylani, *el-Gunye li-tâlibî tarîki'l-Hak* - Dihlevi, *Behcetü'l-esrâr* - TDV İslam Ansiklopedisi, "Abdülkādir-i Geylânî" maddesi ## Bu Kavramın Geçtiği Eserler - **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (1772747276481 DVT C001.MP3) > ...reddîn-i Hıyâvî (ö. 860/1455) 23. Şeyh Seyyid Celaleddîn Yahyâ eş-Şirvânî (ö. 862/1457) 24. Şeyh Muhammed Pîr-i Erzincânî (ö. 879/1474) 25. Şeyh Tâceddîn İbrahîm-i Kâmil (ö. 883/1478) 26. Şeyh Alâeddîn-i Uşş... - **Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi** — Canan Çalışkan (Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı) > Bunun yanında İbn Arabî, Mevlânâ Celâleddin Rumî, Abdulkerîm el-Cîlî ve Abdulkadir-i Geylânî gibi büyük İslâm mutasavvıflarının görüş ve düşüncelerinden etkilendiğini de belirtmek gerekir. Necdet Ardı - **Sohbet Arası Sohbetler CD 21** — Terzibaba - Necdet Ardıç (153 21 10.cd Sohbet Arasi Sohbetler) > ...si, yediler daha onların görevlisi işte kırklar bilindiği gibi söylendiğinde gibi hep hayallimizde bir meclis kurulmuş olmaktadır. Bunların hikayelerini de anlatırlar belki yakıştırma, belki iyi niyetle düzenlen... - **Mir'at-ül İrfân ve Şerhi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (58 MİR’AT-ÜL İRFAN ve ŞERHİ) > ...arını affettim. Seni Cennetle müjdeledim. Artık ibâdet yapmânâ gerek yoktur. Bundan sonraki ibâdetlerini de yapmış kabûl ediyorum der. Ancak bu durumdan etkilenen Abdulkadir Geylani hazretleri, “ben Resullullah efendim... - **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Fusûsul Hikem Mukaddime) > ...inin (k.s.): “Ben kazâ-yı mübremi de def ’ederim” buyurmaları indallah kazâ-yı muallak ve inde’l-melâike kazâ-yı mübrem görünen kazâ-yı ilâhî hakkındadır. Yoksa kazâ-yı mübrem hiçbir vech ile mündefi’ olmaz.... - **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Üzeyriyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Kaderiyye) > ...itekim Abdülkādir Geylânî (kuddise sırruhu’s-sâmî) hazretlerinin zamân-ı şerîflerinde bir kimse: “Ben baş gözüyle Hakk’ı müşâhede ediyorum” da’vâsıyla gezer dururdu. U... - **İnsân-ı Kâmil (Cilt 3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (115 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l) > ...'de daha üstündür. Onun üstünde daha bir varlık yoktur. Gösterdiği bütün kerametler o kadar çok ki! şöhreti bu yüzden çok fazladır. Abdülkadir Geylani Hz.'nin tanınması, Melikiyet mertebesindeki kudretinden, gös... - **Kelime-i Lûtiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Lûtiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Melkiyye) > ...d b. Kāid el-Evânî, Abdülkādir Geylânî’nin yakın çevresinden olup hayatı hakkındaki bilgiler daha çok İbnü’l-Arabî’ninFütûhât’taki atıfları dolayısıyladır. Bk. Münâvî,... - **İnsân-ı Kâmil (Cilt 6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (167 İ̇nsân-I Kâmi̇l) > ...Senedini Geylânî Hz. ne kadar götürüp, rivayeti onun dilinden nakletmiştir… Şeyh Velî Eb'ül-Gays b. Cemil ise, şöyle demiştir: - Biz öyle bir denize daldık ki, peygamb... - **Secde Sûresi** (256 32 Ku Ke Yol Secde Suresi Muharrem Avan) > ...12. Bayramiyye : Pîri Hacı Bayram-ı Velî Bu tasavvuf erbabı zatların bazılarının bugünde devam eden yolları ve her asırda yaşayan bir Pîri vardır. Lakin Tarikat ten gaye sadece o yola mensup olanların tarikatın zikir m... - **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (39 Terzi Baba 2) > ...açılır; bunların içinden rengârenk elbiseler çıkar. Bu çiçekler altı renk olup her biri ayrıca yetmiş renge ayrılır. Bunlardan meydana gelen elbiseler ne renk ne de şekil olarak birbirine benzer. O kimse bu... - **İnci Tezgâhı (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (41 (İnci tezgâh-ı)) > ...Hâline gelince; her hareketi onun veli olduğunu anlatır. (Ebu Muhammed Şenbeki) ************ Bir gönülde âhiret zuhur edince, dünya orada kaybolur. Zikri İlâh-î başlayınca da dünya ve âhireti içinde eritir ve bitirir.... - **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Îseviyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Nebeviyye) > ...lânî (r.a.) efendimiz “Lü’lü’!..” diye çağırdıkları [15/33] vakit dirilip, kemâl-i sür’atle huzûr-i şerîflerine geldi. Ve kezâ Bâyezîd-i Bistâmî (r.a.) ölmüş bir karınca üzerine nefh buyurduklarında, dirildi... - **TARİKATLARDA MÜBÂREK GÜN VE GECELERİN YERİ VE EHEMMİYETİ— Lisans Tezi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Mübarek Geceler Bitirme Tezi) > ...yla meşhur olan ve umûm tarîk-ı aliyye-i Halvetiyye’nin pîr-i mükerremine nispetle bu adı almıştır tarikat. Takva ve irfân kânı olan Hazret-i Pîr, seyr-i sülûkta her şeyden çok halveti seçer, ömürlerini halv... - **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (12 Terzi Baba 1) > ...sonra; Şamda da Muhyiddin-i Arabi Hazretlerinin kabrini ziyaretleri sırasında rûhaniyetine yöneldiğinde “Beni kabrimde aramayın, ben eserlerimin satırlarının içindeki mânâlarda gizliyim,” tecellisinin kendisind... - **Sohbet Arası Sohbetler CD 14 (2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (146 14.cd 2003 Sohbet Arasi Sohbetler) > ...lsun. Benim şeyhim Gavsül Aktab’dır, Kütbül Aktab’dır, benim şeyhim Kütbül İrşad’dır. Birisi çıkmış yola diyor benim şeyhim, irşad kutbudur, irşada çıktı. Ne söyledi? Namazı şöyle kılın, iman edin, böyle yapın.... - **Şûrâ Sûresi** (250 42 38 Ku Ker Yol Şûrâ Sûresi Murat Derûni) > ...Sayfa 132… ↑ Necdet Ardıç – Gönülden Esintiler – Vahy Cebrail – Tasavvuf Serisi 11 – Sayfa 134… ↑ Mesnevi-i Şerif- Ahmed Avni Konuk Şerhi – Cilt 6 – Sayfa 89… ↑ (Füsûs, "Muhammed" bölümü) ↑ Muhyiddin Arabi hz. ↑ (Fütû... - **Zümer Sûresi** (257 39 8 Zümer Sûresi T.O. Cem Cemâlî (1)) > ...Benim mekânım olmaz. Ben, insânın sırrıyım ." Terzi Baba bu ifâdeleri şöyle şerh etmiştir (Risâle-i Gavsiyye, Terzi Baba Şerhi, s. 5-6.): “ İz- -T-B- ” ------------------- Cenâb-ı Hakk'ın "mekânların mekânı olması", hi... - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2) > s- mâfl-i Ankaravi hazretleri kendi şerhlerinde bir menkabe ile te'yid buyururlar, şöyle ki: Gavsü'l-a'zam Abdülkâdir Gilâni efendimizin müridlerinden birisi naki eyler ki: Ben ekseriyâ Hz. Şeyh ile b - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9) > onra o kadın oğlunu görmeğe geldi, gördü ki arpa ekmeği yer. Az yemekten ve uykusuzluktan zayıf olmuş idi. Oradan kalkıp Hz. Şeyhin huzûruna geldi. Orada üzerinde kuş kemikleri bulunan bir tabak gördü - **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (188 Fusûsu’l-Hi̇kem) > ...handan sür'atle kıyam eyledi. Evliyâullahdan bu gibi hayret ve hayranlık veren şeylerin zuhuru çoktur. Velâkin bunu görenler onların kerametine hamt etmekle, hayrette kalmazlar. Hayret ancak bir insân-ı meyy... - **TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (180 Fusûsu’l-Hi̇kem) > ...lerinin (k.a.s.): “Ben zorunlu kazayı da önlerim” buyurmaları Allah indine muallak kazâ ve melekler indinde zorunlu kazâ görünen ilâhî kazâ hakkındadır. Yoksa mutlak kazâ hiçbir yön ile önlenemez. “Kader” ka... - **Enbiyâ Sûresi** (233 21 26 Kur Ker Yol Enbiya Sûresi Murat Deruni) > ...Allah ile belki ancak Allah ise de cenab-ı Şeyh (ra) “Biz her şeyi sudan halk ettik” ayet-i kerimesi muktezasınca her şeyin hayatı sudan olduğundan ve ilm-i billahta hayat-ı Hakikiye bulunduğundan ilim için... - **Hac Sûresi** (234 22 27 Kur Ker Yol Hac Sûresi Murat Deruni) > ...rdim. Halk on-lara iltifat ve hürmet etmezler idi. Kendi kendime, böyle bir zât-ı şerife halkın iltifât ve hürmette kusûru taaccüb olunacak bir şeydir dedim. Bu hâtıradan sonra cum’a namazını kılıp dışanya çıktık; halk... - **Nûr Sûresi** (236 24 24 Kur Ker Yol Nûr Sûresi Murat Deruni) > ...evmeyni” yanî de ki: “gerçekten siz yeryüzünü iki “yevm” de halk edeni mi inkâr ediyorsunuz” (Fussılet, 41/9) ; “Ve ceale fîhâ revâsiye min fevkıhâ ve bâreke fîhâ ve kaddere fîhâ akvâtehâ fî erbeati eyyâm” y... - **Muhammed Sûresi** (251 47 28 Kur Ker Yol Muhammed sav Suresi Murat Deruni) > ...ğe kabûl buyurdu ve ona riyâzet ve mücâhede emretti. Birkaç gün sonra o kadın oğlunu görmeğe geldi, gördü ki arpa ekmeği yer. Az yemekten ve uykusuzluktan zayıf olmuş idi. Oradan kalkıp Hz. Şeyhin huzûruna geldi. Orada... ## İlgili Kavramlar - [Risale-i Gavsiyye](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/risale-i-gavsiyye) — influences - [Kadiri Tarikatı](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/kadiri) — influences - [Gavs](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/gavs) — part_of - [Kadiri Tarikatı](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/kadiri) — related - [Velayet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/velayet) — related - [Keramet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/keramet) — related - [Tarikat](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tarikat) — related - [Gavs](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/gavs) — part_of - [Risale-i Gavsiyye](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/risale-i-gavsiyye) — related - [Kadiri Tarikatı](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/kadiri) — related