# Alem-i Mana

> Manalar alemi. Fizik ötesi gerçeklik.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/alem-i-mana

---

## Tanım
Âlem-i Mânâ, **mânâların, hakikatlerin, arketiplerin** bulunduğu, cismânî olmayan, zaman-mekân ötesi bir **gayb âlemi**dir. Tasavvuf kozmolojisinde maddi âlemin (âlem-i mülk, şehâdet) ardındaki **hakikat katmanı** olarak konumlandırılır.

## Beş Hazret — Hazerât-ı Hams
İbn Arabi ekolünün (Konevî, Kayserî, Cîlî) beş ilahî mertebe (hazerât-ı hams) tasnifinde âlem-i mânâ, âlem-i misâl ile birlikte gayb âlemleri arasında yer alır:

1. **Hazret-i Gayb-ı Mutlak** (lâ-taayyün / a'mâiyyet)
2. **Hazret-i Gayb-ı Muzâf** — Âlem-i cebêrût, ervâh (ruhlar) âlemi ≈ **âlem-i mânâ**
3. **Hazret-i Misâl / Hayâl** — Âlem-i misâl
4. **Hazret-i Şehâdet** — Âlem-i mülk (maddi)
5. **Hazret-i Câmia** — İnsân-ı kâmil

## Mânâ – Sûret İlişkisi
Tasavvufta her **sûret** (form), bir **mânâ**nın tecellisidir. Mânâlar öncedir, sûretler onların aynalardaki yansımalarıdır. Mevlânâ *Mesnevî*'de: "Sûret gölgedir, mânâ güneştir" buyurur.

Bu anlayış Platon'un idealar nazariyesiyle paralellik taşır, ancak İslam tasavvufunda mânâlar Hakk'ın ilmindeki **ayân-ı sâbite** (sabit ilmî hakikatler) olarak konumlandırılır.

## Âlem-i Mânâ ve Rüya
Rüya, sâlikin âlem-i mânâ ile temas yollarından biridir. **Kehf sûresi** (18) Ashâb-ı Kehf'in uykusunda zamanın âdetâ durması, mânâ âleminin zaman-dışı karakterini sembolize eder. Hz. Yûsuf'un rüya tabirleri de (Yûsuf 12:43-49) mânâ-sûret dönüşümünün peygamberane örnekleridir.

## Bilgi Kaynağı Olarak
Ehlullah'a göre hakiki marifet, duyularla değil **kalp yoluyla** âlem-i mânâdan alınır. **Keşf**, **ilhâm**, **hâtıra** gibi bilgi kanalları bu âlemle bağlantılıdır. Şihâbeddîn Sühreverdî'nin İşrâk felsefesinde bu âlem "**âlem-i müsül-i muallâka**" (askıdaki suretler âlemi) olarak da kavramlaştırılır.

## Necdet Ardıç Geleneği
Türk tasavvufunun modern temsilcilerinden **Necdet Ardıç**, âlem-i mânâ'yı sâlikin **ruhanî yolculuğunda** geçtiği bir makam olarak ele alır ve onu Kur'an'daki "**âlemlerin Rabbi**" (Fâtiha 1:2) ifadesindeki çoğul "âlemîn"in bir katmanı olarak yorumlar.

## İlgili Kavramlar
- [halk-alemi](/wiki/halk-alemi)
- [emir-alemi](/wiki/emir-alemi)
- [ayan-i-sabite](/wiki/ayan-i-sabite)
- [alem-i-misal](/wiki/alem-i-misal)

## Kaynaklar
- İbn Arabi, *el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye*
- Sadreddin Konevî, *Miftâhu'l-Gayb*
- Davud-i Kayserî, *Mukaddimât-ı Şerhi Fusûs*
- Mevlânâ, *Mesnevî*

## Bu Kavramın Geçtiği Eserler

- **TB. Kelime-i Şîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kristal avizelerde her birinden farklı ışıklar çıkıyor, yansıyor halbuki hepsi aynı kaynaktan ışık alıyorlar. İşte bütün bu âlem ve bizler bütün insanlar ve bütün mevcudat Hazreti şehadette ne varsa alem-i mananın ilm-i ilahinin aynalarından başka bir şey değildir. Bunu böyle anlarsak bu âlemin gerçek yaşantısını hakikatini daha iyi idrak etmiş oluruz.)
  > Kristal avizelerde her birinden farklı ışıklar çıkıyor, yansıyor halbuki hepsi aynı kaynaktan ışık alıyorlar. İşte bütün bu âlem ve bizler bütün insanlar ve bütün mevcudat Hazreti şehadette ne varsa alem-i mananın ilm-i ilahinin aynalarından başka bir şey değildir. Bunu böyle anlarsak bu âlemin gerçek yaşantısını hakikatini daha iyi idrak etmiş oluruz.
- **TB. Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Rüya hayal aleminde görülüyor, his alemi de burasıdır, hissediyoruz, dokunuyoruz, tadıyoruz, yani alem-i his dediği madde alemidir. Burası duyular, duygular alemidir. Alem-i manada rüyasında oğlunu boğazlar gördü, alem-i histe onu aynen tabir etti. Yani oğlunu boğazlamaya kalktı.)
  > Rüya hayal aleminde görülüyor, his alemi de burasıdır, hissediyoruz, dokunuyoruz, tadıyoruz, yani alem-i his dediği madde alemidir. Burası duyular, duygular alemidir. Alem-i manada rüyasında oğlunu boğazlar gördü, alem-i histe onu aynen tabir etti. Yani oğlunu boğazlamaya kalktı.
- **TB. Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Eğer kendinde bu nisbet ve şuunat olmasa idi, yani zuhura çıkacak Esma-ı İlahi olmasayda “ÂMA” halindeki Zat ebediyen zuhura çıkmaz, bizler de olmazdık. Dolayısıyla kendi kendine kendi olarak mana aleminde var olurdu. Bütün bu varlıklar daha zuhura çıkmamış olduğundan onlar bu mertebede Zat-ı bahtın aynıdır.)
  > Eğer kendinde bu nisbet ve şuunat olmasa idi, yani zuhura çıkacak Esma-ı İlahi olmasayda “ÂMA” halindeki Zat ebediyen zuhura çıkmaz, bizler de olmazdık. Dolayısıyla kendi kendine kendi olarak mana aleminde var olurdu. Bütün bu varlıklar daha zuhura çıkmamış olduğundan onlar bu mertebede Zat-ı bahtın aynıdır.
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Diğer ümmetler onun ümmeti kadar olamadı Efendimizden sonra. Zira Resul (s.a.v.) Efendimiz kendilerine ümmetler arz olunduğu zaman mana aleminde veya miraçta bütün ümmetler kendine gösterildiği vakit diğer peygamberlerin ümmetlerini Musa (a.s.)
  > Diğer ümmetler onun ümmeti kadar olamadı Efendimizden sonra. Zira Resul (s.a.v.) Efendimiz kendilerine ümmetler arz olunduğu zaman mana aleminde veya miraçta bütün ümmetler kendine gösterildiği vakit diğer peygamberlerin ümmetlerini Musa (a.s.
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi () yani insan nesli yeryüzüne ayak basmamış olsaydı, kıyamet ebedi kopmaz idi dünya üzerinde, çünkü kıyamet insan nesli üzere kopacak bir hadisedir. İnsan gelmeyince o zaman niçin kopacaktır. Bu hadise de öyle mana aleminde ervah-ı enbiyanın ruhlarıyla müşahede ettiğinde ve sorduğunda. İşte baştan beri ifade edilmeye çalışılan hali M.)
  > ) yani insan nesli yeryüzüne ayak basmamış olsaydı, kıyamet ebedi kopmaz idi dünya üzerinde, çünkü kıyamet insan nesli üzere kopacak bir hadisedir. İnsan gelmeyince o zaman niçin kopacaktır. Bu hadise de öyle mana aleminde ervah-ı enbiyanın ruhlarıyla müşahede ettiğinde ve sorduğunda. İşte baştan beri ifade edilmeye çalışılan hali M.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmet Avni Konuk (الخ ["O, canın aşkından ve bu, korkudan koştu..."] buyrulmuş idi. Ya'ni, mürid-i hîlekâr insân-ı kâmilin huzurundan çıktı, âlem-i ma'nâdan âlem-i sûrete gitmek için acele etti ve o zühd-i sûrî içinde o sâde-dil sofuyu buldu. 2354. İmdi harâretli selâm verdi ve ileriye gitti.)
  > الخ ["O, canın aşkından ve bu, korkudan koştu..."] buyrulmuş idi. Ya'ni, mürid-i hîlekâr insân-ı kâmilin huzurundan çıktı, âlem-i ma'nâdan âlem-i sûrete gitmek için acele etti ve o zühd-i sûrî içinde o sâde-dil sofuyu buldu. 2354. İmdi harâretli selâm verdi ve ileriye gitti.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk (Bu âlem-i sûret ve kesâfet olan dünyâ ve bu dünyanın ahkâmı ve icâbâtı ile kalbleri sükûnet bulanlar, esmâ-i müteferrika mezâhirinin yed-i tasarrufunda neşr-i hâlî içindedirler. Ya'nî fikren ve fiilen ve cismen istihâlât-ı mütevâliye içindedirler. Ve o âlem-i ma'nâ ve letâfet olan rûhaniyet cihânı ve o cihânın ahkâmına ve îcâbatına tâbi' ve sâlik olanlar ise "Allah" ism-i câmi'inin kabza-i kudretinde fikren ve...)
  > Bu âlem-i sûret ve kesâfet olan dünyâ ve bu dünyanın ahkâmı ve icâbâtı ile kalbleri sükûnet bulanlar, esmâ-i müteferrika mezâhirinin yed-i tasarrufunda neşr-i hâlî içindedirler. Ya'nî fikren ve fiilen ve cismen istihâlât-ı mütevâliye içindedirler. Ve o âlem-i ma'nâ ve letâfet olan rûhaniyet cihânı ve o cihânın ahkâmına ve îcâbatına tâbi' ve sâlik olanlar ise "Allah" ism-i câmi'inin kabza-i kudretinde fikren ve...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk (Mâdemki zulüm ve cefa: "Ey el ve ayak, bizi ma'nâ mertebesinden sûret mertebesine indir de meydana çıkalım ve âlem-i ma'nâda ma'kül iken âlem-i sûrette mahsüs olalım!" diye bâtından a'zâ ve cevârih üzerine müvekkel ve musallat oluyor; 2450.)
  > Mâdemki zulüm ve cefa: "Ey el ve ayak, bizi ma'nâ mertebesinden sûret mertebesine indir de meydana çıkalım ve âlem-i ma'nâda ma'kül iken âlem-i sûrette mahsüs olalım!" diye bâtından a'zâ ve cevârih üzerine müvekkel ve musallat oluyor; 2450.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk (Fakat bu teşbîh ve misâl hususunda ma'zeret vardır. Zîrâ bu âlem-i kesîfde kullanılan elfâz ve ibârelerin mertebesi dardır ve käsırdır; ve âlem-i ma'nânın ahvâlini ifadeden âcizdir. Yoksa alçak ve esfel olan âlem-i sûretin hâssın hâssı olan âlem-i latîf ile ne münasebeti vardır!)
  > Fakat bu teşbîh ve misâl hususunda ma'zeret vardır. Zîrâ bu âlem-i kesîfde kullanılan elfâz ve ibârelerin mertebesi dardır ve käsırdır; ve âlem-i ma'nânın ahvâlini ifadeden âcizdir. Yoksa alçak ve esfel olan âlem-i sûretin hâssın hâssı olan âlem-i latîf ile ne münasebeti vardır!
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk (" Mûsâ (a.s.) Cenâb-ı Hakk'a hitâben münâcâtında dedi ki: "Ey fâil-i mutlak ve ey bir nefes zikri âlem-i ma'nâda uzun bir ömür olan Allah'ım!" Bu beyt-i şerîfte الذاكر بين الغا فلين كالحى بين الميتين ya'ni, "Zâkir olan kimse gāfiller arasında, ölüler arasında diri gibidir" hadîs-i şerîfine işaret buyurulur.)
  > " Mûsâ (a.s.) Cenâb-ı Hakk'a hitâben münâcâtında dedi ki: "Ey fâil-i mutlak ve ey bir nefes zikri âlem-i ma'nâda uzun bir ömür olan Allah'ım!" Bu beyt-i şerîfte الذاكر بين الغا فلين كالحى بين الميتين ya'ni, "Zâkir olan kimse gāfiller arasında, ölüler arasında diri gibidir" hadîs-i şerîfine işaret buyurulur.
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (İsa’nın (a.s.) velilerinde nuraniyet olduğundan insanlarla çıkıp böyle cesed olarak görüşemiyorlardı. Ancak mana aleminde görüşülebiliyordu. Bizde de aşağı yukarı öyledir, ama Efendimizin haliyle kevniyeti haliyle mübarek vücutlarının meydana gelmesiyle İsa’nın (a.)
  > İsa’nın (a.s.) velilerinde nuraniyet olduğundan insanlarla çıkıp böyle cesed olarak görüşemiyorlardı. Ancak mana aleminde görüşülebiliyordu. Bizde de aşağı yukarı öyledir, ama Efendimizin haliyle kevniyeti haliyle mübarek vücutlarının meydana gelmesiyle İsa’nın (a.
- **TB. Kelime-i İdrîsiyye & İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Zat mertebesindeki ulüvvu ise kesret-i esmaiyeden ulüvvudur. Yani madde alemindeki yüksekliği isimleri ile orada zuhur etmesindendir ama mana alemindeki Zat’ındaki ulüvvu esma ve suretlerden ulüvvudur. Bu zuhurların üstünde bir yüksekliğe sahiptir.)
  > Zat mertebesindeki ulüvvu ise kesret-i esmaiyeden ulüvvudur. Yani madde alemindeki yüksekliği isimleri ile orada zuhur etmesindendir ama mana alemindeki Zat’ındaki ulüvvu esma ve suretlerden ulüvvudur. Bu zuhurların üstünde bir yüksekliğe sahiptir.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk (Binâenaleyh bu kâide geçmişte ve gelecekte aleddevâm cârîdir. Zîrâ âlem-i sûrette nûr aslî ve nâr ârızîdir; ve nûr latîf olan âlem-i ma'nâdan ve nâr kesîf olan âlem-i sûrettendir. Tecellî-i kahrî-i nârî ile sûret ve kesâfet zâil olduğu vakit, nûr ve ma'nâ bâkî kalır.)
  > Binâenaleyh bu kâide geçmişte ve gelecekte aleddevâm cârîdir. Zîrâ âlem-i sûrette nûr aslî ve nâr ârızîdir; ve nûr latîf olan âlem-i ma'nâdan ve nâr kesîf olan âlem-i sûrettendir. Tecellî-i kahrî-i nârî ile sûret ve kesâfet zâil olduğu vakit, nûr ve ma'nâ bâkî kalır.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk (Ma'lumdur ki, münafık zâhiren mü'min görünür, fakat içinden münkirdir; zâhiren mü'min görünmesi maddî menfaati elde etmek sevkıyledir. Vaktâki ansızın ölüm gelir, maddî menfaat perdeleri kapanır ve âlem-i ma'nâ açılır ve onun iç yüzünün rezâleti meydana çıkar; bu kadın da bunun gibi oldu. 177. Ne yol ve ne arkadaş ve ne de emân vardır; o melek can tarafına el atmış.)
  > Ma'lumdur ki, münafık zâhiren mü'min görünür, fakat içinden münkirdir; zâhiren mü'min görünmesi maddî menfaati elde etmek sevkıyledir. Vaktâki ansızın ölüm gelir, maddî menfaat perdeleri kapanır ve âlem-i ma'nâ açılır ve onun iç yüzünün rezâleti meydana çıkar; bu kadın da bunun gibi oldu. 177. Ne yol ve ne arkadaş ve ne de emân vardır; o melek can tarafına el atmış.
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Biz kıyamet sürecinin içindeyiz. Yaşadığımız süre kıyamet süresidir. Muhyiddin-i İbnu’l Arabi Hz.leri mana aleminde kıyametin alemetinden bahsediyor, İdris’e (a.s.) sormuş “kıyametin alametlerinden haber verir misin” diye ve daha başka şeyler de sormuş.)
  > Biz kıyamet sürecinin içindeyiz. Yaşadığımız süre kıyamet süresidir. Muhyiddin-i İbnu’l Arabi Hz.leri mana aleminde kıyametin alemetinden bahsediyor, İdris’e (a.s.) sormuş “kıyametin alametlerinden haber verir misin” diye ve daha başka şeyler de sormuş.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk (" Ya'nî, "Anladım ki, onların her birisi ehl-i muhabbet olan peygamber idi; ve bana yakîn hâsıl oldu ki, peygamberlerin sûretleri ve zâhirleri başka başka ve fakat bâtınları müttehiddir; ve bu müşâhededen Kur'ân-ı Kerîm'de beyan buyurulan لا نفرق بين أحد من رسله (Bakara, 2/285) ya'nî “Biz resûllerden hiçbirinin arasını tefrîk etmeyiz" âyet-i kerîmesinin ma'nâsı bana zahir oldu." Bu müşâhede dahi yahûdînin i'tikādına...)
  > " Ya'nî, "Anladım ki, onların her birisi ehl-i muhabbet olan peygamber idi; ve bana yakîn hâsıl oldu ki, peygamberlerin sûretleri ve zâhirleri başka başka ve fakat bâtınları müttehiddir; ve bu müşâhededen Kur'ân-ı Kerîm'de beyan buyurulan لا نفرق بين أحد من رسله (Bakara, 2/285) ya'nî “Biz resûllerden hiçbirinin arasını tefrîk etmeyiz" âyet-i kerîmesinin ma'nâsı bana zahir oldu." Bu müşâhede dahi yahûdînin i'tikādına...
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi () öyle bir yüce makamın sahibi ki O’nun yüceliğinden bizlerin aldığı yücelik de diğer kavimlerin/ümmetlerin ve peygamberlerin üstündedir. Tabi ki peygamberlik mertebesi ayrıdır. İşte her birerlerimiz mana aleminden gelen birer nurla birer ruhlar olduğumuzdan ki hayatımızın varlığı bunun ispatı, eğer bizim hayatımız ve düzenimiz varsa o وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِى dendir, o çekirdektendir.)
  > ) öyle bir yüce makamın sahibi ki O’nun yüceliğinden bizlerin aldığı yücelik de diğer kavimlerin/ümmetlerin ve peygamberlerin üstündedir. Tabi ki peygamberlik mertebesi ayrıdır. İşte her birerlerimiz mana aleminden gelen birer nurla birer ruhlar olduğumuzdan ki hayatımızın varlığı bunun ispatı, eğer bizim hayatımız ve düzenimiz varsa o وَنَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحِى dendir, o çekirdektendir.
- **TB. Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Yani varlığın varlık olarak ortaya gelmesi aydınlanması nur ile gece gündüz, karanlık gündüz ve aydınlık diye ifade ettiğimiz de ışığın oluşumuyla meydana gelmektedir. Varlığın mana aleminden zuhura çıkması aydınlanması bu nur yani belirgin hale gelmesi bu varlıkların yoksa bizim anladığımız manada ışık değildir.)
  > Yani varlığın varlık olarak ortaya gelmesi aydınlanması nur ile gece gündüz, karanlık gündüz ve aydınlık diye ifade ettiğimiz de ışığın oluşumuyla meydana gelmektedir. Varlığın mana aleminden zuhura çıkması aydınlanması bu nur yani belirgin hale gelmesi bu varlıkların yoksa bizim anladığımız manada ışık değildir.
- **TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Gece ile gündüz, karanlık ile aydınlık birbirinin peşinden geliyor, o onu kovalıyor, o da onu kovalıyor. Ama bunların hepsi nerede oluyor, madde aleminde oluyor, mana alemine geçildiği zaman bunların hepsinin Hakk’ın birer zuhuru olduğunu ayrı varlıklar olmadan kendi tecellileri olarak isimlerinin zuhuru olarak görmüş oluyoruz.)
  > Gece ile gündüz, karanlık ile aydınlık birbirinin peşinden geliyor, o onu kovalıyor, o da onu kovalıyor. Ama bunların hepsi nerede oluyor, madde aleminde oluyor, mana alemine geçildiği zaman bunların hepsinin Hakk’ın birer zuhuru olduğunu ayrı varlıklar olmadan kendi tecellileri olarak isimlerinin zuhuru olarak görmüş oluyoruz.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk (Binlerce erkek ve kadın onun huzuruna geldi, dediler ki: "Ey iki âlem bir gömleğinde münderiç olan!" "İki âlemin bir gömlekde münderiç olması" âlem-i kesâfet ve letâfet ve âlem-i sûret ve âlem-i ma'nâ ve tenzîh ve teşbîh, insân-ı kâmilde münderiç olması ma'nâsınadır. Hind şârihlerinden Muhammed Mîr şöyle buyurur: "Ya'ni, onun huzûruna binlerce erkek ve kadın toplanıp sordular ki: "Ey Bâyezîd, gerçi senin vücûdun,...)
  > Binlerce erkek ve kadın onun huzuruna geldi, dediler ki: "Ey iki âlem bir gömleğinde münderiç olan!" "İki âlemin bir gömlekde münderiç olması" âlem-i kesâfet ve letâfet ve âlem-i sûret ve âlem-i ma'nâ ve tenzîh ve teşbîh, insân-ı kâmilde münderiç olması ma'nâsınadır. Hind şârihlerinden Muhammed Mîr şöyle buyurur: "Ya'ni, onun huzûruna binlerce erkek ve kadın toplanıp sordular ki: "Ey Bâyezîd, gerçi senin vücûdun,...
- **TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Vaktaki zât-ı ahadiyyette gizli olan esma, hapis sıkıntısından kurtulmak olmak için zuhur taleb ettiler mana aleminde, Zât-ı mutlaka dahî, nefes-i rahmanisi ile onları mertebe-i ilimde izhâr eyledi. Binâenaleyh esmanın suretleri vücûd-ı ilmî ile mevcûd oldu ise de, vücûd-ı hissî ile zahir olmamış idiler.)
  > Vaktaki zât-ı ahadiyyette gizli olan esma, hapis sıkıntısından kurtulmak olmak için zuhur taleb ettiler mana aleminde, Zât-ı mutlaka dahî, nefes-i rahmanisi ile onları mertebe-i ilimde izhâr eyledi. Binâenaleyh esmanın suretleri vücûd-ı ilmî ile mevcûd oldu ise de, vücûd-ı hissî ile zahir olmamış idiler.
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Yani aktaplar, kutuplar, insan-ı kamiller, veliler her ne kadar batında bu güce sahip iseler de suri olan padişahlık makamında yani zahirde olan surette olan padişahlık makamında zahir olmazlar. Maahâzâ ma'nâda her birisi Süleymân-ı zamandır. Yani mana aleminde her birisi zamanın Süleymanıdır. Mesnevi: Tercüme: "Ey gönül, o Süleymanlık mensûh değildir. Senin başında ve sırrında Süleymanlık etmek vardır.)
  > Yani aktaplar, kutuplar, insan-ı kamiller, veliler her ne kadar batında bu güce sahip iseler de suri olan padişahlık makamında yani zahirde olan surette olan padişahlık makamında zahir olmazlar. Maahâzâ ma'nâda her birisi Süleymân-ı zamandır. Yani mana aleminde her birisi zamanın Süleymanıdır. Mesnevi: Tercüme: "Ey gönül, o Süleymanlık mensûh değildir. Senin başında ve sırrında Süleymanlık etmek vardır.
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Ramazan ve Oruç)
  > Daha evvel yaptığımız zikirlerden, merasimden ve tesbih namazından sonra şimdi, inşeallah, Kadir gecesinin ne demek olduğunu mânâ âlemi, özü ve hakikati itibariyle anlamaya çalışalım. Allah cümlemize zihin ve gönül açıklığı versin. Kadir gecesi bilindiği gibi Kuran-ı Keriym’in dünya semasına indirildiği gecedir ve diğer gecelerin en üstün olanıdır.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9)
  > nde lâ-yefkahûndurlar, yani o mecliste söylenen sözlere karşı bahis ve münazara etmek şöyle dursun, anlamazlar bile! 1294. Peyk yeryüzünde pek çabuk koşucudur; deryaya gittiği vakit, damarı kopmuş kim
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Abdulkerim Cili (117 İ̇nsân-I Kâmi̇l)
  > Batıni âlemden, mana âleminden gelip, lisan ile yahut konuşmadan yazıya dökerek, mana âleminden tafsil âlemine şehadet âlemine çıkmaktadır. Böyle olunca, onun icmal tafsili, gaybında müşahede olunur… Bu haller ilmi hakiki yolundan icmal ve de yeri geldiğinde tafsili olarak gayden müşahede edilip gerektiğinde şehadet âlemine ilmin kelâm yönü ile zuhura çıkartılır.
- **TB. Kelime-i İsmâîliyye & Ya'kûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Böylece bu gayeye vusul için Zat-ı Mutlak-ı Latif bizzat bir derece daha kesif olan libas-ı taayyüne büründü. Yani bu taayyün elbisesini giyindi o mana alemindeki varlıklar madde elbisesini giyinerek görünür hale geldiler. Yani hep birlikte geldik. Yoksa bu madde elbisesini dört anasırdan giydiğimiz elbiseyi giymeseydik hiçbirimiz birimizle münesebettar olamazdık.)
  > Böylece bu gayeye vusul için Zat-ı Mutlak-ı Latif bizzat bir derece daha kesif olan libas-ı taayyüne büründü. Yani bu taayyün elbisesini giyindi o mana alemindeki varlıklar madde elbisesini giyinerek görünür hale geldiler. Yani hep birlikte geldik. Yoksa bu madde elbisesini dört anasırdan giydiğimiz elbiseyi giymeseydik hiçbirimiz birimizle münesebettar olamazdık.
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (12 Terzi Baba 1)
  > Çoğunluğun görüşü fiziksel olarak “Mescid-i Haram” dan → “Mescid-i Aksa” ya gidildiği, daha sonrasının da mânâ âlemi nde (rûhen) cereyan ettiği şeklindedir. Özetlersek, iki yönlü bir Mi’rac olgusu düşünebiliriz. Birincisi zahir ehli için birinin bir yerlere gittiği şeklindedir.
- **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç (54 90 Beled-Şems-leyl-Duhâ-İnşirâh)
  > Dili ise o deryadan dışarıya çıkacak dalgaların tercümanıdır. Mânâ âlemi deryasından zuhura çıkmak için sıra bekleyen hakikatleri belirli bir sıraya koyup düzenleyerek ortaya ses ve mânâları ile zâhir âlemine çıkarıp ihtiyaç sahiplerinin kullanımına sunmaktadır.
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (37 53 ve-NECM-YILDIZ-SÛRESİ)
  > İşte Kûr’ân-ı Keriym’in zahirini olduğu gibi ayrıca bâtınını da anlayabilmek için, kişinin mânâ âlemindeki irfaniyeti ne kadarsa, bunun derinliğine ve genişliğine o derece ulaşması ancak mümkündür. Eğer şu meselelerin özüne nüfuz et­memişse bir kimse bunun derinliğine inmesi mümkün değildir. Sadece kendi hayâlinde, kendi yıldızının aydınlattığı ve kendi yıldızının anlayabildiği kadar Mi’rac hadisesini anlamış...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1)
  > Ve tamamen fani âleme dalmış olsam, mana âleminden marifet cevherlerini çıkaramazdım. Bu sebeple maşukumun tecelli nuru, benim aklımı bu iki tarafa da yöneltti. Bu şerefli beytin özetle şerhinde üstadım Mesnevihan Selanikli Mehmed Es'ad Dede Efendi (k.s.) şöyle buyururlar: "Eğer kesrette vahdet ve halkta Hak bana görünmeyecek olsaydı, fenadan bekaya, mahvdan sahva, sekrden huşa gelmezdim.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (144 12 2002 2003 28 08.cd Sohbet Arasi Sohbetler)
  > Zira mana âleminde ağırlık istenmez. Âlemlere doğru yolu gösteren Kâbe’dir, buradaki âlemler sözü çok geniş manadadır. Belki bir gün Kâbe-i Şerifin olduğu koordinat bir hareket noktası olacak, diğer gezegenlerle irtibat kurmak için veya oradan gönderilecek sinyaller daha güçlü olup çok uzaklara kadar gidebilecek.
- **TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (180 Fusûsu’l-Hi̇kem)
  > Hadîs-i kûdsî: Âlem-i mânâdan, ilmi ilâhîyye yönünden hakîkat-i insâniyye’ne bir bilgi geldi-nâzil oldu ise o bilgiyi beşeriyyet âlemine intîkâl ettirmen, yaptığın düzenleme ve bu ilmî yaşantının ismine, sana âit olan, mânâsı Hakk’tan, lâfzı kendinden, (hadîs-i kûdsî’ndir.) denir. Hadîs-i Şerîf: Lâfzını ve mânâsını ilmi ilâh-î ve şerîat-ı Muhammedî kuralları içerisinde bir bilgi cümlesi düzenlemişsen bu da senin...
- **Furkân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (235 25 29 Kur Ker Yol Furkan Sûresi   Murat Deruni)
  > Bu denizlerin de zâhiri ve bâtını vardır, zâhiri yeryüzündeki denizlerde birlikte olan akış, diğeri ( bâtını ) ise, mana âlemi ile ilgili olan akıştır. Bu akışlar üç, beş, elli sene değil, âlemler durdukça devam edecektir. Bilindiği gibi Fransız alimi Jacques Cousteau, Cebel-i Tarık Boğazında dalış yaparken bir akıntı fark etmiş.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3)
  > Burada, bu gibi kötü huylarla içi karışık olan kimseler anlamındadır. Yani, tabiat ve hayvanlık karanlığı içinde yaşayan insanlara güneş gibi olan peygamber geldi, mana âlemi aydınlandı. Onlar dediler ki: "Ey suretleri insan ve siretleri hayvan olanlar, geri durun; ve ey sureti ve sireti insan olanlar, buraya gelin!
- **TB. Kelime-i Mûseviyye** — Ahmet Avni Konuk ()ın vâlidesinin sütünden gayrılarının sütünü emmemesine nazîr olmasındandır. Zîrâ âlem-i sûretteki “süt”ün âlem-i ma’nâdaki misâli “ilm”dir; ve her ümmet kendi peygamberinin ilm-i şerîatını ahze müstaid olup diğerlerinin şerîatıyla amel edemez.)
  > )ın vâlidesinin sütünden gayrılarının sütünü emmemesine nazîr olmasındandır. Zîrâ âlem-i sûretteki “süt”ün âlem-i ma’nâdaki misâli “ilm”dir; ve her ümmet kendi peygamberinin ilm-i şerîatını ahze müstaid olup diğerlerinin şerîatıyla amel edemez.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 19 (2006)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (151 19 12.cd 2006 Sohbet Arasi Sohbetler)
  > Öteki tecellide daha başlangıç olduğu için şüpheye düşmemek için arada köprü vazifesi görüyor o delil. Çünkü o delil ile dünyaya ayak basıyor, madde âlemine. Yani Âdem’in De’si mânâ âlemi ile madde âlemi arasındaki bağlantı (delalet, delil-i ilahiye). Muhammed’in De’si ise bitmiş olan birşeyin tasdiki oluyor.
- **Sohbet Arası Sohbetler (25)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (157 25 sohbet aras sohbetler)
  > " yani bütün mertebeleri içerisine almakta 7 kat semavat. Peygamberimizin bildirdiğine göre sidre-i müntehaya kadar ufuktur, madde âleminin içidir. Mana âlemi sidreden sonra başlamaktadır, mutlak latif âlem yani atomun dışındaki âlem. Bu fezada atom yok mu? Var.
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (244 35 37 Ku Ker Yol  Fatır Sûresi   Murat Derûni son)
  > Bu denizlerin de zahiri ve bâtını vardır, zahiri yeryüzündeki denizlerde birlikte olan akış, diğeri ( bâtını ) ise, mana âlemi ile ilgili olan akıştır. Bu akışlar üç, beş, elli sene değil, âlemler durdukça devam edecektir. Bilindiği gibi Fransız alimi Jacques Cousteau, Cebel-i Tarık Boğazında dalış yaparken bir akıntı fark etmiş.
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (36 2 Bakara-Sûresi̇)
  > Mânâ âlemi olarak İlâh-î hakikatlerin kendi dünyasına inmesi yani kişinin Âdem-i mânâ olarak kendi arzına inmesi ile orada dervişlik gerçekten seyri sülûk’a başlamış oluyor, bundan evvelkiler buna hazırlık, Âdem-i mânâyı gönül âlemine indiremediği sürece o hep derviş olsa da hayali derviş olur, ister hâfız, ister profesör hoca olsun, hayali derviş hayali bilgide kaldığı sürece hayal ve vehimden öteye de...
- **İsrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (38 17 İ̇sra-Sûresi̇)
  > Ulûhiyyet mertebesini abdiyyet mertebesine yükleyerek, gecenin bir vaktinde yani fenâfillâh mertebesinde yürüttü. Dünya zamanı olarak gecenin kısa bir vaktinde olan bu hâdise mânâ âlemi itibarıyla fenâfillâh (İseviyet-Sıfat mertebesi) ile, kendi beşeri varlığının tamamen hiç olduğu, görünmez hale geldiği, beşeriyetinin istilâ halinde olduğu halde, Efendimiz (s.
- **İnci Tezgâhı (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (41 (İnci tezgâh-ı))
  > ************ Âlem-i mânâyı mir’at eyleyenler zâhida Seyreder Allah’ı halk’ta , halkı Allah’da Seyredüp kullukda mahv ol sıdk ile kim lâcerem Abd-i mahzı şah ederler bu ulu dergâh’ta. ************ Bir mecliste eğer herkes aynı zevki paylaşıyorsa gerek nefsi gerek Rahmân-î olsun, o mecliste zâhir ne kadar çok gözükse de mânâ yani görünmeyen kısım tekdir. Hepsi o tek’in görüntüleridir. Eğer öyle olmasa zâten bir arada...
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (75 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ)
  > ...***** Mânâ âlemi ile madde âleminin birbirinden ayrı olmadığını beşeri düşüncede olan hiç kimse bilmez. Oysa ne ayrı bir yerlerde bir şehadet âlemi vardır ne de ondan ayr...
- **Yehova Şahitleri ile Mülâkât** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Yehova Şahitleri ile Mülakat)
  > Mânâ âlemi dediğimiz, bir sonraki aşama dediğimiz cennette de bir fiziki yaşam var ancak oradaki fizik yaşam buradaki fiziksel yaşamın şartları gibi olmayıp daha latîftir. Yâni orada kişilere yeni vücûtlar verilecek ve orası da oraya göre fizik yaşam olacaktır, sâdece rûhi bir yaşam değildir. Düşünelim ki Cenâb-ı Hakk (c.
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Zekat ve İnfak)
  > ...kamını elde edenler. Peki ferdiyyet makamı ne oluyor? Ferdiyyetten evvel vitriyyet vardır. Bilindiği gibi vitir namazı gününde resmi son namazı olmasından dolayı, kemâlde olması, yatsı namazınının 13. Rekâtında...
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Vahiy ve Cebrâîl)
  > Mânâ âlemi olan rûhlar âleminden, Hakk’ın zâtından yola çıkarak, yukarıda ifade edilmeye çalışılan mertebelere tenezzül ederek yer yüzünde hayata başlayan “çocuk” ismini verdiğimiz o muhteşem varlık, özü itibariyle “Hakikat-i ilâ-hiyye” den ayrılıp madde âleminde zuhura çıkarak bâtınından, hakikatinden ayrıldığını, uzaklaştığını anladığında “ın’ga” feryadı ile bu firkatı (ayrılığı) bütün gücü ile etrafına duyur-maya...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2)
  > Mananın özeti şöyle olur: "Bizim top gibi olan varlıklarımız, senin çevgan gibi olan 'Ol!' emirlerinin hükmü önünde çelindikçe, bazen şekiller âlemi içinde ve bazen mana âlemi içinde, oraya buraya yuvarlanıp koşmaktadır." "Kün fekân"dan murad انما قَوْلُنَاً لشئ إذا أَرَدْنَاهُ أَنْ نَقُولَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ (Nahl, 16/40) ya'nî "Bizim irâde ettiğimiz şeye ancak kavlimiz, ol dememizdir; imdi o şey olur" âyet-i...

## İlgili Kavramlar

- [Alem-i Misal](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/alem-i-misal) — related
- [Halk Alemi](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/halk-alemi) — related
- [Emir Alemi](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/emir-alemi) — related
- [A'yan-ı Sabite](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/ayan-i-sabite) — related
- [Alem-i Misal](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/alem-i-misal) — related
- [Halk Alemi](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/halk-alemi) — related
- [Emir Alemi](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/emir-alemi) — related
