# Basîret

> Basîret, kalbin gözüyle eşyanın ve hâdiselerin iç yüzünü, hakikatini seyretme sanatıdır. Zâhirin perdesini yırtıp bâtının nuruna ulaşan ilâhî bakıştır.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/basiret

---

Gelin dostlar, bu sohbetimizde tasavvuf yolunun en temel azıklarından, en keskin kılıçlarından birini konuşalım: [[basîret]]. Basîret, bir kelime veya bir bilgi değil, bir hâldir; bir açılıştır. Baştaki gözün gördüğü şekillerin, renklerin ve mesafelerin ötesinde, kalbin gözüyle eşyanın ve hâdiselerin iç yüzünü, hakikatini seyretme sanatıdır. Zâhirin perdesini yırtıp bâtının nuruna ulaşan o ilâhî bakıştır. Terzibaba İrfan Mektebi’nin yolcuları için basîret, mürşidin dilinden dökülen her kelâmın, kâinatta cereyan eden her fiilin ve kendi iç âleminde kopan her fırtınanın ardındaki ilâhî murâdı okuyabilme ferâsetidir. O olmadan yol alınmaz, yolcu olunsa da menzile varılmaz. Zira basîret, sâliki vehmin karanlık dehlizlerinden ve nefsin hileli tuzaklarından koruyan bir kandil, Hakk’a giden yolu aydınlatan bir nurdur. Bu nurdan mahrum olan, en aydınlık günde bile yolunu şaşırır.


## Bu Kavramın Geçtiği Eserler

- **TEDBIRAT I ILAHIYYE** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TEDBIRAT I ILAHIYYE)
  > Sağ ayakta فَمَن يَعمَل مِثقَال َ ذَرَّة ٍ خَيْ ًا يَرَە (Zilzâl 99:7) ve sol ayak üzerinde de وَمَن يَعمَل مِثقَال َ ذَرَّة ٍ رسًََّا يَرَە (Zilzâl 99:8) vardır. İmdi iki tarîke hidâyet eden ve basîretini açan zât için tâata mübâderet etsin ve ona taksîm eylediği rızk üzerine şükr eylesin. İmdi onu hem kolay, hem de güç yaptı.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5)
  > Ve onların bu ma'rifet ve tesbihlerine وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ بِحَمْدِهِ وَلَكِنْ لَا تَفْقَهُونَ تَسْبِيحَهُمْ (İsrâ, 17/44) ya'nî "Hakk'ı hamd ile tesbih etmeyen hiçbir şey yoktur; velâkin siz onların tesbihlerini idrâk edemezsiniz" âyet-i kerîmesinde işâret buyurulmuştur. İmdi ecsâmın ve bilcümle eşyânın bu tesbihleri basîret ile değildir. Basîret ile ma'rifet-i ilâhiyye ancak insân-ı kâmile...
- **TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Vâki'de ayn mevcûddur; o ayn nefs-i vâki'dir (19). Ya'nî Hz. Şeyh (r.a.) "kim" ve "ne" soru edatlarıyla, basîret üzere hakîkat-ı ahadiyyeden istifham buyururlar; Ahadiyet hakikatinden bir şeyler çıkarmaya çalışırlar.)
  > Vâki'de ayn mevcûddur; o ayn nefs-i vâki'dir (19). Ya'nî Hz. Şeyh (r.a.) "kim" ve "ne" soru edatlarıyla, basîret üzere hakîkat-ı ahadiyyeden istifham buyururlar; Ahadiyet hakikatinden bir şeyler çıkarmaya çalışırlar.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3)
  > Onu kalbin iki gözünün bî-kıyas bir ziya arayan takāzāsı tanı! "Kalbin iki gözü"nden murâd, ayn-i basîret ile ayn-i yakîndir. Ayn-i basîret ilm-i yakîndir; basar-ı hissinin galatâtını gören ancak bu gözdür.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1)
  > " ولا زال كذلك ما طلع نجم وذر شارق ليكون معتصما لاولى البصائر الربانيين الروحانيين و السماويين و العرشيين النوريين السكت النظار الغيب الحضار الملوك تحت الاطمار اشراف القبائل اصحاب الفضائل انوار الدلائل آمين يا رب العالمين ذر doğdu ve tulu' etti ma'nâsında fiil-i mâzîdir. "Şârık" güneş demektir. "Ma'tesam" ism-i mekân olup ilticâ olunan yer; "basâir" basîretin cem'i olup akl-ı maâd gözü açık olanlara işaret...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9)
  > Birisi, cenâb-ı Pîr efendimiz kendileri gibi mürşid-i kâmil olanların rûhlarını medih buyururlar. İkinci ihtimâl, zât-ı şerîflerinin kemâlini basîret gözüyle görüp nâkıs rehberlerden ictinâb ve zât-ı şerîflerine intisâb eden ihvân-ı tarîkatın rûhlarını medihdir.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8)
  > Nitekim Fir'avn'ın akıl ve zekâsı, zamânındaki hükümdarların akıl ve zekâsına gālib idi; fakat Hakk'ın hükmü ve kazâsı o Fir'avn'ı bu husûsda akılsız ve basar-ı basîretini kör etmiş idi. Ma'lûm olsun ki, Fir'avn ehl-i zekâdan birisi idi; onun dirâyet ve zekâveti koca bir kavim üzerinde da'vâ-yı rubûbiyetle beraber senelerce müstebidâne bir sûretde icrâ-yı hükûmete muvaffak olmasıyla sâbitdir ve Fusûsu'l-Hikem'de...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7)
  > Silsile-i kelimât ve elfâz üzerinde bu Mesnevî-i Şerîf koşucudur ve onu çekip ileriye götüren senin himmetin ise zâhirde gizlidir. Fakat bu çeken, basar-ı basîreti olmayan bir gāfilden gizlidir; zîrâ basar-ı basîreti olanlar, çekilene mutlakā bir çekici lâzım olduğunu görürler.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12)
  > Mâdemki biz biri iki gören şaşıların arkadaşıyız ve onlar ile sohbet etmek mecbûriyetindeyiz, binâenaleyh onların meclislerinde müşrikçe konuşmak lazımdır. Zîrâ böyle bir kimsenin basar-ı basîreti şaşıdır ve ma'lûldür. Bu ma'lûl göz ile iki gördüğü şeyin birliğini isbât etmeye çalışmak boştur. 2052.
- **TB. Kelime-i İsmâîliyye & Ya'kûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Ayanan ve keşfen zahir ve batında Hakkın gayri bir şey olmadığı tebeyyün etti. Ortaya çıktı. Böyle olunca ben aynı basarla yani baş gözü ile ve aynı basiret ile yani kalp ve ruh gözüyle zahir ve batında mevcudatı müşahede eylediğin vakit ancak Hakkın ayanını müşahede eylerim.)
  > Ayanan ve keşfen zahir ve batında Hakkın gayri bir şey olmadığı tebeyyün etti. Ortaya çıktı. Böyle olunca ben aynı basarla yani baş gözü ile ve aynı basiret ile yani kalp ve ruh gözüyle zahir ve batında mevcudatı müşahede eylediğin vakit ancak Hakkın ayanını müşahede eylerim.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4)
  > Mâdemki nefis ejderhâsının elinden kurtulmak için kuvvetin yoktur, onun şerrinden âgâh ol, Cenâb-ı Hakk'a yalvar ve ağla. Ve mâdemki tarîk-ı Hak'taki mehâliki görmek için sende basar-ı basîret yoktur, bu yol gören mürşid-i kâmilden baş çekme ve ona karşı serkeşlik etme! 1976. Sen bir ayıdan daha aşağısın ki, derdden nâle etmezsin; vaktâki ayı feryad etti, derdden kurtuldu.
- **TB. Fusûs — Ayniyyet/Gayriyyet** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Fusûs — Ayniyyet/Gayriyyet)
  > Aynı mana cem ve cemden sonra fark terimleri ile de ifade edilmektedir. Ayniyeti idrak ise akıl ve hisler vasıtasıyla değil kalp veya basiret denilen manevi melekeler ile elde edilmektedir, onun için yalnız his ve akıl melekeleri ile idrak imkanı olan beşerin kendisinde bil kuvve meknuz olan ve latifeler denilen kendinde gizli olan latifeler denilen kalp, sır, sırr-ı su, hafi ve ahfa adı verilen melekelerini...
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Nûhiyye)
  > Çünkü o bidayetten ma'dûm kılınmadı ki gayeye da'vet oluna اَدْعُوۤا اِلَى اللَّهِ (Yûsuf, 12/108). İşte bu, "basiret üzerine", ayn-ı mekrdir. Binâenaleyh Nebi (a.s.) enirin küllisi Allah'a mahsûs olduğuna tenbîh eyledi (24).
- **Aşk ve Muhabbet Yolu** — Nusret Tura (Aşk ve Muhabbet Yolu)
  > Fakat bunu bilmeyenlerimiz öğrensinler ki ölüm ânı çatmadan bu ânı yaşayalım, idrâk edelim, hesâbımızı, mizânımızı, kitâbımızı meleklerden evvel biz yapalım, genç yaşımızda kemâle erelim, basîret gözümüzü açalım, ruh olalım. Kıyâmları, kıyâmetleri seyredelim.” OKUYUCULARIMLA (15.08.1966) Bir müddetten beri her pazartesi hem büyük âlim ve mutasavvıf Nusret Tura'nın tasavvûfi bahisler hakkında bir mektubunu koyuyorum.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6)
  > Bir çöp gibi hevâ ve hevesât-ı nefsâniyyesinin mağlûb ve esîri olan bir kimse zâlim ile mazlûmu tefrîk edemez. Nefsinin sıfatları basar-ı basîretinin önünde perde olur. 2426. Mazlûmdan zâlime o kimse iz götürür ki, o zalûm olan kendi nefsinin başını kese.
- **Zümer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Zümer Sûresi)
  > "İnnemâ yetezekkeru ulûl elbâb" (Doğrusu ancak akıl sâhipleri öğüt alır): "Ulû'l-elbâb" ifâdesi Kur'ân-ı Kerîm'de on altı yerde geçer ve her seferinde derin tefekkür, idrâk ve basîret sâhiplerine işâret eder (örn: Bakara 2/179, 197, 269; Âl-i İmrân 3/7, 190). "Ulû" kelimesi "sâhip veya mâlik olan" demektir.
- **Ra'd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Ra'd Sûresi)
  > Hakikatten uzak olan nefis, kendi hevasına kapılıp azabı çağırır. Oysa bu talep, kalbin perdelenmişliğinin ve basîretin kapanmış olmasının işaretidir. Hak dostları bilir ki, Allah’ın mühleti rahmettir; geciktirme, kulları uyarma ve tövbe imkânı sunma tecellisidir.
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Vahiy ve Cebrâîl)
  > âyetinde: بَصَائِرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَرَحْمَةً لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ besaire linnasi ve hüden ve rahmeten le’allehüm yetezekkerune Meâlen : “İnsânlara tezekkür etsin, zikretsinler, “düşün-sünler” diye hidâyet ve rahmet ve basiretler verdik,” buy-rulmaktadır. Özet yorum: Bu âyet de zâti’dir. “besaire linnasi” (insânlar için basiretler – görüşler verdik.
- **Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Nûhiyye)
  > Çünkü o bidâyetten ma'dûm kılın- madı ki gāyeye da'vet oluna أَدْعُوا إِلَى الله (Yusuf, 12/108), işte bu, "basîret üzerine", ayn-ı mekrdir. Binâenaleyh Nebî (a.s.) emrin küllîsi Allâh'a mahsûs olduğuna tenbîh eyledi.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11)
  > Onlar hilkatleri îcâbınca bu âlemin zulmetine kâni' ve râzı olmuşlardır; ve o âleme muhtâç ve dîdâra müştâk değildirler. O çeşm-i basîret ve gûş ve hûş onların ne işine gelir? Bu âlemin kârını mâlik oldukları bu çeşm-i hissî ile icrâ ederler ve o tarafa azmetmezler.
- **TB. Kelime-i İdrîsiyye & İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i İdrîsiyye & İbrâhîmiyye)
  > ) oğlu da İbrahim’in bir taayyünü, İbrahimin vücudunun bir parçası, bir düzeyi, kendi oğluna hitap eder, der ki: “Ey oğlum ben seni rüyamda boğazlar gördüm, sen basarın ve basiretin ile bak ki ne görürsün?” Yani oğluna diyor ki; ben seni keser olduğum halde gördüm sen bakalım nasıl göreceksin.
- **Karagün Dostuyum (Cilt 2)** — Nusret Tura (Karagün Dostuyum (Cilt 2))
  > En büyük sonsuzluktan en küçük sonsuzluğa kadar hepsini içten ve dıştan ihâta eden bir varlıktır ki bizler göremeyiz, ancak idrâk ederiz. Basiret gözümüzle. Denizin içinde olup da denizi arayan ve soran balıklar gibi ki, büyük balık da (siz bana denizsiz yeri gösterin ben de size denizi göstereyim) demiştir.
- **Mir'at-ül İrfân ve Şerhi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Mir'at-ül İrfân ve Şerhi)
  > Bu sözümüz onadır ki cifeyi bir cife olarak görmez, göremez, pisliği pislik olarak görmez, göremez çünkü onun bir basireti vardır, bir mânâ gözü vardır. Elbette ki, sözümüz böyle bir basiret sâhibi yâni mânâ gözü sâhibi içindir.
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Muhammediyye)
  > Ama kalp gözümüz açık değilse sadece baş gözümüz açıksa o sadece kevni görür, halk edilmişleri görür, halk edilmişteki hakikati basiretimiz görür. Eğer gözün varsa, o cemâlimizi meydana koyduk. Ama biz şartlanmışız bu evdir, kuştur, kıştır, yazdır, yoldur, arabadır diye şartlanmışız meydanda olan bu cemale bunlar perde olmaktadırlar.
- **Tasavvufta Aşk ve Gönül** — Nusret Tura (Tasavvufta Aşk ve Gönül)
  > En büyük sonsuzluktan en küçük sonsuzluğa kadar hepsini içten ve dıştan ihâta eden bir varlıktır ki bizler göremeyiz, ancak idrâk ederiz. Basiret gözümüzle. Denizin içinde olup da denizi arayan ve soran balıklar gibi ki, büyük balık da (siz bana denizsiz yeri gösterin ben de size denizi göstereyim) demiştir.
- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i İdrîsiyye)
  > Binâenaleyh mücmelin şerhi şu vech ile olur: Kur'ân-ı Kerîm'de zebh kıssası sûre-i Sâffatta فَلَمَّا بَلَغَ مَعَهُ السَّعْيَ قَالَ يَا بُنَيَّ إِنِّي أَرَى فِي الْمَنَامِ أَنِّي أَذْبَحُكَ فَانْظُرْ مَاذَا تَرَى قَالَ يَا أَبَتِ افْعَلْ مَا تُؤْمَرُ سَتَجِدُنِي إِنْ شَاءَ اللَّهُ مِنَ الصَّابِرِينَ (Saffat 37/102) [Kendisiyle beraber yürümeye bâliğ olduğu vakit İbrâhîm ona şöyle dedi: “Ey oğlum, ben...
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Namaz Sûreleri (Cilt 2))
  > NEFS oluşumu “Lam”ın sükunda kalmasıyla, kendindeki ilmi hakikatleri, hadisin simgesi olan “Lam” ın üzerinde açılan gözden müşahede etmiştir. (ْ ) (لْ) Bu NEFS oluşumunun basiret gözü, yani kalp gözü olmuştur. Basiret, ilimdir. İdrak, basiretle gerçekleşir. NEFS, kendini basiretiyle idrak eder.
- **Kelime-i Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Şuaybiyye)
  > Vâki'de “ayn” mevcûddur; o "ayn” nefs-i vâki'dir. Ya'ni Hz. Şeyh (r.a.) “kim” ve “ne" istifham edatlarıyla, basîret üzere hakîkat-i ahadiyyeden istifhâm buyururlar; zîrâ Hak, zevi'l-ukülün ve zevi'l-ukūlün gayrısının “ayn"ıdır.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13)
  > Ya'nî, Kur'ân-ı Kerîm baştan başa nefislerin murdârlığının ve hílekârlığının şerhidir. Bu husûsta Mushaf-ı Şerîf'e bak ve tedkîk et! Senin akıl ve basîret gözün nerededir? 4882. Adilerin nefsinin zikri vardır ki, âlet buldu, enbiyanın kıtalinde kılı yardı.
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (2)** — Mahmûd-ı Şebüsterî (Gülşen-i Râz ve Şerhi (2))
  > Halbuki daha ince, daha hassas şeyleri anlayabilmek için idrak edebilmek için başka bir göze ihtiyacımız var. Onu da nasıl bulacağız? Akıl idrak ve basiret yoluyla bulacağız. Çünkü baş gözünde o kudret yok. Yalnız aydın güneşin suya aksini görebilir. Madde gözünde bu işleri anlayacak kudret yok.
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Mü'min (Ğâfir) Sûresi)
  > Zîrâ herbir muhtezır yani can çekişen emrazdan bir marazın te'sîri tahtında yani hastalıklardan bir hastalığın tesiri altında zebûn olarak mecbur olarak vûcüd-i kesifinin sıfât-ı kesîresinden o dakikada kurtulur, yani bedenin ağırlığından kurtulur. Âlem-i rûhâniyyetin perdesi olan bu sıfât-ı nefsâniyye yükselince, can çekişen basireti ile kalbi ile hissedip anlama ile âhiret halleri müşahede etmeğe başlar can...
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6))
  > Hayal ve vehim bu sahada oldukça faaldir. Hayali ve İlâhi zuhuratları birbirinden ayırma irfaniyeti ve basireti olmayan kimselerin, bunları yorumlaması, hem kendileri için, hem de zuhurat sahibleri için çok tehlikeli ve olumsuz neticelerin ortaya çıkması kaçınılmazdır.
- **Kelime-i Lokmâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (O'nun nûr-i zuhûrundan görünen bu ve o, O'dur. Senin vehm-i vücuduna kāil olduğun âlem, vehm ü gümândan başka bir şey değildir."544 Ehl-i basîret indinde, âlemde zâhir olan O'dur; ve âlem O'nun gayrı değildir. Fakat keserâtı müşâhedemizden dolayı, vâhidetü'l-ayn olan Hakk'ı müşâhede edecek bizlerde göz yoktur.)
  > O'nun nûr-i zuhûrundan görünen bu ve o, O'dur. Senin vehm-i vücuduna kāil olduğun âlem, vehm ü gümândan başka bir şey değildir."544 Ehl-i basîret indinde, âlemde zâhir olan O'dur; ve âlem O'nun gayrı değildir. Fakat keserâtı müşâhedemizden dolayı, vâhidetü'l-ayn olan Hakk'ı müşâhede edecek bizlerde göz yoktur.
- **Câsiye Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Câsiye Sûresi)
  > Allah’ın hem kâinatta hem insanda zuhur eden ayetleri, insanı hakikate ulaştırmak içindir. Ancak zalimler dünyaya aldanarak vahyin sesine kulak vermezler; müminler ise basîret ve imanla bu çağrıyı işitir, Rablerinin rahmetine sığınırlar. Böylece Kur’an-ı Kerim hem bir basîret hem de rahmet vesilesi olarak tanımlanır.
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye)
  > ENTE -SEN aslı HÜVE – O kendi hüveyetinde kendini müşahede etmesi ALLAHÜ ALEM NE -BEN-BEN NE-SEN-SEN NE-O-O HİÇLİKTEKİ---O- HEM BEN -HEM SEN-HEM O FARKETTİMKİ BENDE BİR BEN VAR. (RABBİM) SEMİ=İŞİTİR-ZAHİR HALİ İLE DUYAR=GÖNÜL İLE Gönül gözü basiret açıldığında= Basiret teşbih, fenafillah ile tevhid neşesinin teşbih ile ehadıyeti HZ. MUHAMMED (S.A.
- **Hûd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Hûd Sûresi)
  > Çünkü bazı âlimler, bildikleri akli ve nakli delilleri nefsani hevalarına tâbî tutup doğru yoldan saparlar. Ad kavminin anlayışları yetersizdi. Basiretleri de körelmişti. İdrak olmadığı için inkardan başka yolları yoktu… rtfSndPly*11.53* Ad kavmi Hud as’a inanmamakla nasıl bir iş yapmıştır?
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Dâvûdiyye)
  > Zîrâ vücûdda lafzen ve kitâbeten ve aklen ve hissen vâki' olan şeylerin kâffesi hikmet-i ilâhiyyeden hâlî değildir. Bu maânî ukūl-i nazariyyeden mestûrdur. Bunu ancak nûr-i ilâhî ile nazar eden erbâb-ı basîret müşâhede eder. ثم قال في حق داود الله فيما أَعْطَاهُ على طريق الإنعام عليه تَرْجِيعَ الجِبَالِ...
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kâf Sûresi)
  > Dedi ki: "Denim gözüm senden daha aydındır; ondan sonra da yükseklikten bakıcıdır." Rûhânî olan kimse, cismânîye dedi ki: “Sen her şeye, basar-ı hissî ile bakarsın; ve ben basar-ı basîret ile bakanm. Binâenaleyh benim basar-ı hissîm, basar-ı basîretimle münevver olduğu için, daha nûrludur.
- **Nûr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Nûr Sûresi)
  > Bu bulutların şimşeğinin parıltısı neredeyse gözleri alacak. 44. Allah, geceyi ve gündüzü döndürüp duruyor. Şüphesiz bunda basiret sahibi olanlar için bir ibret vardır. 45. Allah, bütün canlıları sudan yarattı. İşte bunlardan bir kısmı karnı üzerinde sürünür, kimi iki ayak üzerinde yürür, kimisi dört ayak üzerinde yürür.
- **Sohbet Arası Sohbetler (25)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler (25))
  > Hakikati idrak edecek manasında… Ulu’l elbab, kapı sahibi. Birbirini tamamlıyor. Ulu’l ebsar görüş basiret sahipleri yani müşahade etmek. Eşhedu diyenler onlar gerçek manada… SORU: HANGİSİ DİĞERİNİ KAPSIYOR?
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye)
  > Bâyezîd'den "Sübhânî mâ a'zame şânî" Ya rabbi benim şanımı ne kadar yükselttin sözleriyle ve sâir kümmelînden yani kemal ehlinden emsali kelâm ile mütecellî olursa, onu çeşm-i basiretin körlüğü sebebiyle inkâr etme! İşte ehl-i keşf ile ehl-i akıl arasında böyle fark olduğu için, bâlâda îzâh olunduğu üzere Mûsâ (a,s.
- **TB. Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Yûsufiyye)
  > Ve şahıs beyaz bile olsa, onun gölgesi yine bu mesabededir. Sen dağları görmez misin ki, nazırın basarından uzak olduğu vakit yani bakışın basiretinden uzak olduğu vakit kara olarak zahir olur. / Halbuki dağlar, levniyyetten yani renklenmekten hissin idrâk ettiği şeyin gayri üzere vâki' olur.
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Abdulkerim Cili (İnsân-ı Kâmil (Cilt 5))
  > Baştaki yağ tabakası olan suret gözünden ne gördüğünü bilmeden boş, boş bakmak değildir. Evet… o zaman bu görüşün adı: - Basiret… Basar, bu gözle bakıp görmek. Basiret, kalp gözüyle görmek demektir. Basar ile bir şeyin dışını, basiret ile de bâtınını, özünü görmektir.
- **Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Halbuki insan, bu ibâdet-i hâssada bu mesâbede midir, yoksa değil midir? Kendi nefsinde hâlini bilir. Zîrâ “İnsan nefsine basîret üzeredir. Ve eğer onun ma'zeretlerini ilkā ederse bile” (Kıyâmet, 75/14-15), o kendi nefsinde sıdkından kizbini bilir.)
  > Halbuki insan, bu ibâdet-i hâssada bu mesâbede midir, yoksa değil midir? Kendi nefsinde hâlini bilir. Zîrâ “İnsan nefsine basîret üzeredir. Ve eğer onun ma'zeretlerini ilkā ederse bile” (Kıyâmet, 75/14-15), o kendi nefsinde sıdkından kizbini bilir.
- **Sâd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (ÂYET YORUMLARI)
  > Cennet, basîretin açıldığı, hakikatin perdesiz göründüğü yerdir. Cehennem ise, dünyada kalpte körleşen basîretin azap sûretinde ortaya çıkmasıdır. Mümin, d...
- **Duhân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Duhân Sûresi)
  > [52] “ İz- -T-B- ” "Mümin, cennette hûr-i ıyn ile evlenir. Bunun hakikati şudur: Ârif, nefsini tezkiye edip kalbini saf kılınca, onun basireti açılır. O artık her şeyde Hakk'ın cemâl ve kemâlini görür. İşte bu müşahede, onun için 'hûr-i ıyn' ile evlenmektir.
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Dur Rabbın Namazda (Cilt 1))
  > ) ---------- Yukarıda gene kurduğun cümleye hayret doğrusu, doğrusu gene sana bu düzenlediğin cümlerinden dolayı gerçekten hayret, bir insanın basireti bu kadar tutulmuş olabilirmi! Bahsettiğin “felsefe”nin metotlarını herhalde sen kullanıyorsun ki, fikri düşüncelerin iflas etmemesi için nasıl cümle kuracağını şaşırıp duruyorsun, hiç kurulmaması lazım gelen, ayrıca kendi aleyhine cümleler kuruyor, kendi kendine...
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (En'âm Sûresi)
  > Ben beni zikredenin celisiyim yani onun meclisindeyim onun oturanıyım, onunla beraberim buyurdu. Ve basar sahibi olan kimse, yani basiretle birlikte gören kimse zikr eylediği kimse ile beraber hem-nişîn olsa, yani onunla birlikte oturmuş olsa yan yana oturmuş olsa kendinin celisini müşahede eder, yani kendi ile birlikte oturan bir kimseyi görür, müşahede eder, ama gözü açık ise.
- **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)** — Nusret Tura (Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1))
  > Eşinin harekatını murâkebe eden eşler, çocuklarının harekâtını murâkabe eden ana ve baba, bir de kendi kendini murâkebe eden arifler vardır. Boyun bükerler, basiret gözü ve hakîkat kulağı kirişte olarak gönlüne bakar, kendini dinlerler. Zikir, tesbih ve niyaz hâlinde, rabb-ine uzaksa yaklaşmayı, yakınsa huzurundan ayrılmayı isterler.
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Fâtır Sûresi)
  > Kim söylemiştir bilemiyorum ama sözün içeriği büyük bir ma’nâ taşımaktadır. Burada e âyette bahsedilen yağ tabakası olan zâhiri gözden ziyade basiret gözü ile müşahade ehli olmaktır. Musâ a.s. Tûr dağına çıkınca rabbini görmek istedi ve “Len terâni” (7/143) hitabını işitti.
- **Genç ve Elmas Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Genç ve Elmas Dosyası)
  > O biliyor du ki, Canım dediği SULTAN’ ı en doğrusunu bilendi, Hikmet sahibiydi, hüküm sahibiydi. Basiret sahibiydi. Azîz di, Âdil di, güzel olanı tavsiye edendi. Ve biliyordu ki O na tam teslimiyet şarttı, ve yaşantısın da da bulmuştu ki teslimiyet artarak gelen güzellikler olmuştu kendisine.
- **Hâkka Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Hâkka Sûresi)
  > Daha önce dağları oyarak kendine sağlam kaleler (kibir ve gurur) inşa eden nefs, şimdi yerde sürünmekte, acz içinde yatmaktadır. Görmek (Terâhâ): Ayette "görürdün" ifadesi yine "basîret gözüyle müşahede" ye davettir. Sâlik, nefsinin bu tür tuğyan hallerinin akıbetini, hakikat nazarıyla görebilmelidir.
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Mûseviyye)
  > Bâyezîd'den “Sübhânî mâ a'zame şânî” [Ben kendimi tesbîh ederim, benim şânım ne büyüktür!] sözleriyle ve sâir kümmelînden emsâli kelâm ile mütecellî olursa, onu çeşm-i basîretin körlüğü sebebiyle inkâr etme!601 İşte ehl-i keşf ile ehl-i akıl arasında böyle fark olduğu için, bâlâda îzâh olunduğu üzere Mûsâ (a.
- **Kelime-i Ya'kûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Ya'kûbiyye)
  > Tâ ki vâki' olmasın. Ve hiçbir kimse, hükm-i irâdeyi bilmez. Ancak murâdın vukūundan sonra bilir. Allâh'ın ayn-ı basîretini açtığı kimse müstesnâdır. İmdi a'yân-ı müm- kinâtı [8/45] sâbit oldukları hâlde, alâ-mâ-hiye-aleyh idrâk eder.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10)
  > Eğer benim fenâlığımı söyleyen kimsenin o fenâlığında şâyet bir şübhesi varsa o fenâlık benim üzerime açıktır ve ben onu herkesten daha iyi bilirim. Zîrâ herkes kendi nefsine basîret üzeredir." 2303. "Bir kimse benden ne bilir? Ancak binlerce cürümden biraz ve kötü fiillilikten birini!
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2)
  > Acı ve tatlı denize mensûb olanlar, bu cisim gözüyle görünmez; zîrâ cisim gözü ancak sûreti müşâhede eder. Ehl-i basîret olanları akıbet gözüyle görmeyi bilirler. 2623. Son görücü olan göz doğruyu görebilir; ahırı görücü olan göz gurûr ve hatâdır.
- **Sebe' Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sebe' Sûresi)
  > Ayeti kerime “ Görmezler mi ?” ifadesi ile açık bir yerme ve uyarı vardır. Çünkü “yerde ve gökte” olanların basiret ve tefekkür ufukları ile idrak edilerek bilinmesi böylece açık olan alemler kitabının ve ayetlerinin okunması iman ehlinden istenmektedir.
- **TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye)
  > Fakat ma'rifette noksanı vardır. Çünkü Hak Teâlâ hazretleri onu gözünden ve ruhundan perdeyi açmış; ve onun nûr-ı basireti ile nûr-ı basarı ittihâd eylemiştir. Yani basar ve basiret nurları birleşmiştir. Müşahedesi rûh gözü ile vâki' iken o, bu hakîkati bilmiyor; yani bir şey tesbit etmiş ama kaynağı bilmiyor, ve beden gözü ile müşahede ediyorum zannediyor.
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları)
  > ) hakkındaki nass sarihtir. Şu halde Hak Teâlâ kullarının ahvâlini ihbar buyurduğu vakit, sen ihbârât-ı Hakk'a nazar-ı basiret ve cem'iyyet-i kalb ile nazar eyle. Eğer aklî nazarı ile muhakeme edersen ihbârât-ı ilâhiyyeden maksûd olan ma'nâyı doğru anlayamazsın.
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları)
  > Halbuki Allah Teâlâ onları, kendi bâtınlarında neş'et-i uhreviyyeye tahvil etti. Bu lâbüddür. Binâenaleyh onlar suret ile meçhuldürler; ancak Allah Teâlâ'nın, örtüleri basiretinden keşfettiği kimse için mechûl değildirler. Şu halde onlar idrâk etti. İmdi tecellî-i ilâhî haysiyyetinden, ârif-i billâhdan bir arif yoktur, illâ ki o, neş'et-i âhiret üzre olduğu halde dünyâsında mahşûr ve kabrinden menşur oldu.
- **Tüm Şiirlerim** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Tüm Şiirlerim)
  > Buraya kadar gördüklerim ahvalim, Menzilimiz MUHAMMED MUSTAFA oradan sana ALLAH'ım, Düştüm şeyhimin peşine sunmaktayım arzı halim, Fakiri hakiri yolda bırakma yürüt ALLAH'ım. 5/12/1963 EY CANIMIN CANI Ey canımın canı ey derdimin ilâcı, Ey basiret gözümün cilâsı, Esselâmü aleyküm ve rahmetullah, Ey gönlümün sultanı ey bahtımın fermanı, Ey Rabbimin KUR'AN'ı Esselâmü aleyküm ve...
- **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Beni azdırdın)
  > Bu vücûd-ı izâfî âleminde hem Hakk’ın ve hem de kulun fiili sâbitdir. Sen bu sübûtun her ikisini dahi basar-ı basîretin ile gör. Eğer sende böyle bir çeşm-i basîret varsa, bizim sâbit olan fiilimizin, Hakk’ın fiilinden sudûr ettiğini görürsün. Yâni hulâsası, biz yaparız, Hak yaratır.
- **Mü'minûn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (ÖN SÖZ)
  > Bu vücûd-ı izâfî âleminde hem Hakk'ın ve hem de kulun fiili sâbitdir. Sen bu sübûtun her ikisini dahi basar-ı basîretin ile gör. Eğer sende böyle bir çeşm-i basîret varsa, bizim sâbit olan fiilimizin, Hakk'ın fiilinden sudûr ettiğini görürsün. Yâni hulâsası, biz yaparız, Hak yaratır.
- **2023 Umre Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç (2023 Umre Dosyası)
  > Ayn ise diğer ifade ile gözdür ki, bu göz orada olan bütün ilâh-î hakikatleri görme kabiliyetinde olan basiret gözüdür. Ayrıca Nurdan ve zulmetten olan (70) bin perdenin kalktığı perdesiz gören bir gözdür. (7) Nefs mertebelerinin kalktığı muhteşem bir ilâhi temaşa makamıdır.
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Bendeki Terzi Babam (Cilt 2))
  > Oysa insân, bu hâs ibâdette bu mesabede midir, yoksa değil midir? Kendi nefsinde hâlini bilir. Çünkü insân nefsine basîret üzeredir. Ve eğer onun ma'zeretlerini aktarsa bile, o kendi nefsinde doğruyla yanlışı bilir. Çünkü bir şey, kendi hâlini bilmez değildir.
- **Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 1))
  > Öte yandan mümine Allah’ın nuruyla bakma imkânı bahşeden firaset de kalp gözüyle ilgilidir. Beden gözlerini koruyanlar kalp gözlerinin (basiret) açılmasına imkân sağlamış olurlar. Basirete giden yol zahir gözün (basarın) muhafaza edilmesinden geçer.
- **Divan 3** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Divan 3)
  > Bu gün olmuşsan eğer bir mânâ eri, Yoktur mutlak sende gayrın yeri, Verdiğinde hemen beş parasız seri, Dönersin sen, döner âlem, döner Mevlânâ. Basar açıldığında olur basîret, Âlemi bir gör, bir olarak seyret, Kendini bulupta ettiğinde hayret, Dönersin sen, döner âlem, döner Mevlânâ.
- **Esintiler (4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Esintiler (4))
  > Hayal ve vehim bu sahada oldukça faaldir. Hayali ve İlâhi zuhuratları birbirinden ayırma irfaniyeti ve basireti olmayan kimselerin, bunları yorumlaması, hem kendileri için, hem de zuhurat sahibleri için çok tehlikeli ve olumsuz neticelerin ortaya çıkması kaçınılmazdır.
- **Fusûsu'l-Hikem Mukaddime** — Ahmed Avni Konuk (Fusûsu'l-Hikem Mukaddime)
  > Ya’ni her rü’yet ibsârdır; ve her ibsâr ise rü’yet değildir. Binâenaleyh rü’yet çeşm-i zâhir ile mukayyed değildir. Belki basîret ve ilim ve akıl ve hayâl ve kalb gözleriyle vâki’ olan müşâhedeye ıtlâk olunur. “Mübeşşire” rü’yâ-yı sâdıka ve sâliha demektir.
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kalem Sûresi)
  > Nun’un nurunun yücelik ve derinliklerinde, Kalem’in sonsuz hareketleri ile meydana gelen manaların, alemin her tarfında faaliyet göstermesinin hallerini Yesturun’un, alem sayfalarındaki ilâhi hakikat manalarının rumuzlar şeklinde açıldığını ibretlerle gezmeye ve görmeye çalışacağız. Cenâb-ı Hakk basar ve basiretlerimizi idraklerimizle açsında, bu alemi gerçek ve perdelerden sıyrılmış hali ile bizleri müşahede...
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kasas Sûresi)
  > ” ********* وَلَقَدْ أَتَيْنَا مُوسَى الْكِتَابَ مِنْ بَعْدِ مَا أَهْلَكْنَا الْقُرُونَ الْأُولَى بَصَائِرَ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَرَحْمَةً لَعَلَّهُمْ يَتَذَكَّرُونَ (Ve lekad âteynâ mûsel kitâbe min ba’di mâ ehleknel kurûnel ûlâ besâire lin nâsi ve huden ve rahmeten leallehum yetezekkerûn.) (28/43) “Ve andolsun ki evvelki nesilleri helâk ettikten sonra Mûsâ (a.s.)'a, insânlar için basiretleri açılsın (kalp...
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kelime-i Tevhîd)
  > Kuranı Keriym Ahzab 33/56 ayetinde  “innallahe ve melaiketehu yusallune alennebiyyi” mealen, “şüphesiz allah ve melekleri peygamber muhammedi överler, üzerine salat u selam ederler” Biz de sana salat u selam getirmekteyiz kabul eyle ya Resulüllah, basar ve basiretimizin açılmasında bizlere yardımcı ol. Mustafam cihan ışığı → Muammayı Rasüldür bu...
- **Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Yûsufiyye)
  > Meselâ buhâr, hakîkat ve vücûd i'tibâriyle buzun hüviyetidir; ve taayyün ve kayd ve izâfet i'tibariyle buzun hüviyeti değildir. İşte ey kāri', biz sana Hakk'a mûsil olan gāyet geniş bir yol açtık. Sen dîde-i basîret ile nazar edip cemâl-i ahadiyyeti, cemî-i mezâhir-i âlemde ve bu sûretlerde müşâhede et! Ve âlemin suver-i kesîresi gözüne perde ol- masın!
- **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i İbrâhîmiyye)
  > Şöyle ki, o a'yânın vücûdu o tecellî olmaksızın müstahîldir. Ya'ni "ilâh”ı "melûh" ile bildikten sonra ikinci hâl olan makām-1 “cem”de, ayn-ı basîretin sana keşf verir; ve bu keşf ile, Hakk'ın nefsi ken- di nefsine ve ulûhiyetine delîl olduğunu; ve âlem denilen şeyin ancak o âlem efrâdının a’yân-ı sâbiteleri sûretlerinde Hakk'ın tecellîsinden gayrı bir şey olmadığını; ve o a'yânın vücûdu da o tecellî olmaksızın...
- **Kelime-i İlyâsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i İlyâsiyye)
  > Halbuki Allah Teâlâ onları, kendi bâtınla- rında neş'et-i uhreviyyeye tahvîl etti. Bu lâbüddür. Binâenaleyh onlar sûret ile mechûldürler; ancak Allah Teâlâ'nın, örtüleri basîretinden keşfettiği kimse için mechûl değildirler. Şu hâlde onlar idrâk etti. İmdi tecellî-i ilâhî haysiyetinden, ârif-i billâhdan bir ârif yoktur, illâ ki o, neş'et-i âhiret üzere olduğu hâlde dünyasında mahşûr ve kabrin- den menşûr oldu.
- **Kevkeb — Yıldız** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kevkeb — Yıldız)
  > Fexxx hanımın ikazı da ihtiyati yönden yerinde olmuştur. Başta sizler olmak üzere orada bulunan herkese Cenâb-ı Hakk’tan basiret, ilham ve feraset vermesini niyaz ederiz. Muxxxxx hanımın iyi niyeti, samimiyeti ve gayreti, kanaatinizce yeterli ise dördüncü derse kadar oradaki ayetler ile birlikte izah ederek verin.
- **Kur'ân-ı Kerîm'e Bakış: Terzibaba'nın İşârî Te'vîl ve Tefekkür Anlayışı** — Terzibaba Necdet Ardıç (Kur'ân-ı Kerîm'e Bakış: Terzibaba'nın İşârî Te'vîl ve Tefekkür Anlayışı)
  > " (Terzibaba, Fussilet Sûresi, 41/53 tefsiri) Ve bu görmenin iki tabakası vardır göz ile görmek (basar) ile basiretle idrak etmek arasındaki fark, işârî tefsirin bütün gerekçesini bir cümlede toplar: "yeter ki biz irfânî yönden ne gördüğümüzü, görmesini idrak edelim, görme aslında bir idrak işidir, basarla görülenin zâhiri, basiretle ise o görülenin bâtını/hakikati, görülmüş idrak edilmiş olur, bu ise bir...
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Lokmân Sûresi)
  > ) ---------- Yukarıda gene kurduğun cümleye hayret doğrusu, doğrusu gene sana bu düzenlediğin cümlerinden dolayı gerçekten hayret, bir insanın basireti bu kadar tutulmuş olabilirmi! Bahsettiğin “felsefe”nin metotlarını herhalde sen kullanıyorsun ki, fikri düşüncelerin iflas etmemesi için nasıl cümle kuracağını şaşırıp duruyorsun, hiç kurulmaması lazım gelen, ayrıca kendi aleyhine cümleler kuruyor, kendi kendine...
- **Mektuplarda Yolculuk — M. Nusret Tura** — Nusret Tura (Mektuplarda Yolculuk — M. Nusret Tura)
  > Bir astronomun elindeki teleskop, nihayet gökteki mesafeleri kısaltır. Aşk ile kuvvetlenmiş olan bir basiret gözü için de görülmeyen hiç bir gizlilik kalmamıştır. Bu yazılarımı okuyup tamamiyle anladığınız anda tanışmamızın başlangıcını asırlarca geride bulursunuz.
- **Necdet Divanı** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Necdet Divanı)
  > Verdiğinde hemen beş parasız seri. Dönersin sen döner alem döner Mevlâna. Basar açıldığında olur basiret. Alemi bir gör bir olarak seyret. Kendini bulupda ettiğinde hayret. Dönersin sen döner alem döner Mevlâna.
- **SON DÖNEM UŞŞÂKÎ ŞEYHLERİNDEN MEHMET NUSRET  TURA HAYATI, ESERLERİ VE TASAVVUFÎ GÖRÜŞLERİ (YÜKSEK LİSANS TEZİ)** — Yusuf Yücel (SON DÖNEM UŞŞÂKÎ ŞEYHLERİNDEN MEHMET NUSRET  TURA HAYATI, ESERLERİ VE TASAVVUFÎ GÖRÜŞLERİ (YÜKSEK Lİ)
  > İnsan hayatta bulunduğu süre içerisinde gâibi inkâr ederek “lâ”, hâzırı tasdik ederek illâ derken, ölüm döşeğinde olduğu anda ise yaşadığı hayatı ve kendini inkâr, görülmeyen âlemi tasdik ederek “illâ” demektedir. Çünkü o zaman iç âlemindeki basiret gözünün açılmasıyla bütün hakîkati anlamış olmaktadır. Bu durum normal insanlar için böyleyken, hakîkat şehrinde yaşarken yani ölmeden önce ölme sırrına erebilen...
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Secde Sûresi)
  > Bu sebepten dolayı yakin ehli tevhid ehlidir. Aynel Yakin: kendinde doğan ilim ile müşahede ve görüş sahibi olmasıdır. Yani Allah'ın basireti ile görüşe geçmesi dir burada beşeriyetinden artık bir koku dahi kalmamıştır. Burası aynı zamanda hakikat mertebesi yani İseviyet mertebesidir ve hakkı müşahede etmede ilk makam dır.
- **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Ahmet Avni Konuk (TB. Fusûs Mukaddimesi)
  > Ya’ni her rü’yet ibsârdır; ve her ibsâr ise rü’yet değildir. Binâenaleyh rü’yet çeşm-i zâhir ile mukayyed değildir. Belki basîret ve ilim ve akıl ve hayâl ve kalb gözleriyle vâki’ olan müşâhedeye ıtlâk olunur. “Mübeşşire” rü’yâ-yı sâdıka ve sâliha demektir.
- **TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye)
  > s.)ın kendi nefsine olan selâmı ile, Yahya (a.s.) üzerine olan Hakk'ın selâmı arasındaki farkı ayn-ı basiretle müşahede et! Ve kurallara bağlı akaid erbabı indinde hangisinin muhtâc-ı te'vîl olduğunu ve hangisinin olmadığını bil!
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Îseviyye)
  > ------------------------- Ya'nî sen zât-ı ahadiyyeye çeşm-i mâ'nevî ile bakmaz mısın, yani Ahad olan Zat’a manevi göz ile bakmaz mısın yani basiret gözü ile bakmaz mısın ki o mertebede onun vücûd-i mutlakı tecellîden ve zuhur ve izhârdan nasıl istiğna sahibidir.
- **Tahrîm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Tahrîm Sûresi)
  > İlhâm ise Hakk dostlarının gönlüne doğan kudsî açılımlardır; kişiye özeldir, umûma bağlayıcı yeni bir hüküm koymaz. Firâset de mü'minin basîretidir; şer'î ölçüler, ilim, edep ve hâdiselerin doğru okunması içinde değer kazanır. Bu üç mertebenin dışında kalan, kaynağı seçilemeyen her iç ses, duygu, kuruntu ve "gaybî fısıltı" ihtiyâtla karşılanmalıdır.
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Terzi Baba (Cilt 1))
  > Ben nedir − − − − − − − − − − − − → ? Ya ben, nedir? Basar nedir − − − − − − − − − − − → ? Zahir görmek. Basiret nedir − − − − − − − − − − − → ? Bâtın görmek. Her ikisi nedir −− − − − − − − − − − → ? Tek görüş. Hac nedir − − − − − − − − − − − → ?
- **Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi** — Canan Çalışkan (Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi)
  > İkinci Rekât: Aynel Yakîn (Görerek/Müşahedeyle Kesinlik) mertebesi olup bilinen hakikâtlerin, mânevî bir görüş (basiret) veya müşahede yoluyla, sanki gözle görüyormuşçasına daha canlı ve doğrudan tecrübe edilmesi. Bu, ilmin ötesine geçip, hakikâtin tecellilerine kalben şahit olmaktır.
- **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Tevbe Sûresi)
  > Buna binâen (s.a.v.) Efendimiz hadîs-i şeriflerinde “Zâhirî gözü kör olan kör değildir; kör ancak kalb ve basîret gözü kör olan kimsedir” buyururlar. 2082. O ubûrda murdarlığı görmez; müminlerin gözü aslâ kör olmasın!
- **Ölüm ve Kıyâmet Hakkında** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Ölüm ve Kıyâmet Hakkında)
  > Bu süre içerisinde ancak bu söz idrâk edilerek gerçek mertebesi olan uluhiyyet mertebesinden söylenebilmektedir. Önce basîretin açılmasıyla bu Âyet-i Kerîme’nin o gözle görülmesi gerekli ki bütün âlemde bu Âyet-i Kerîme’nin geçerli olduğu görülebilsin.
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4))
  > Beyne gider kişinin aldığı mesaj, beyin değerlendirir, kendi şartlanmalarına göre ve bu budur der. Ama bu onun gerçek yüzü müdür? İlgisi yok tabii. Gözün yani basarın gördüğü basiretle tekrar analiz edip değerlendirilirse o zaman o varlığın gerçeği anlaşılır. Aczini idrak, idrakin ta kendisidir diye söyleniyor.
- **İbretlik Bir Değmez Dosyası Daha: Satıh İnce** — Terzibaba - Necdet Ardıç (İbretlik Bir Değmez Dosyası Daha: Satıh İnce)
  > Şimdi bu açıklamaya göre, ârifin zellâtı ile âmmenin zellâtı arasında büyük fark vardır. Ârifin zellâtı basîret iledir ve onu hükm-i kader ile işler. Ya’ni hükm-i ilâhî yerine gelsin diye yapar, hazz-ı nefsânî ile işlemez ve zuhûrundan sonra da tövbe ve istiğfâr eder.
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Abdulkerim Cili (İnsân-ı Kâmil (Cilt 4))
  > Bu tecellide, o kulun durumu şöyle olur: Bu tecelli yüce Allah katından; ilme, ihataya, keşfe dayanan bir tecellisi ile geldiği zaman, onun için tam bir BASAR tecellisi yolu açılır… Basarından basiretine geçer, idrak anlayış ve ihata kabiliyeti daha çok zenginleşmiş ve genişlemiş ve derinleşmiş olur.
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (فالعارف يدعو إلى اللهِ على بَصِيرَةٍ ، وغيرُ العارفِ يَدْعُو إِلى اللهِ على التَّقْلِيدِ والجَهَالَةِ . İmdi ârif basîret üzere, Allâh'a da'vet eder; ve ârifin gayrı ise taklîd ve cehâlet üzere Allâh'a da'vet eyler. Zîrâ ârif halkı neye davet ettiğini ve davet ettiği halkın ne olduğunu ve davet edenin [10/22] kim ve nihâyetinin neden ibâret bulunduğunu ve davet ettiği kimseyi, esmâ-i ilâhiyyeden hangi ismin hükmü...)
  > فالعارف يدعو إلى اللهِ على بَصِيرَةٍ ، وغيرُ العارفِ يَدْعُو إِلى اللهِ على التَّقْلِيدِ والجَهَالَةِ . İmdi ârif basîret üzere, Allâh'a da'vet eder; ve ârifin gayrı ise taklîd ve cehâlet üzere Allâh'a da'vet eyler. Zîrâ ârif halkı neye davet ettiğini ve davet ettiği halkın ne olduğunu ve davet edenin [10/22] kim ve nihâyetinin neden ibâret bulunduğunu ve davet ettiği kimseyi, esmâ-i ilâhiyyeden hangi ismin hükmü...
- **Kelime-i Yahyâviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (s.)ın kendi nefsine olan selâmı ile, Yahyâ (a.s.) üzerine olan Hakk'ın selâmı arasındaki farkı ayn-ı basîretle müşâhede et! Ve akāid-i mukayyede erbâbı indinde hangisinin muhtâc-ı te’vîl olduğunu ve hangisinin olmadığını bil!)
  > s.)ın kendi nefsine olan selâmı ile, Yahyâ (a.s.) üzerine olan Hakk'ın selâmı arasındaki farkı ayn-ı basîretle müşâhede et! Ve akāid-i mukayyede erbâbı indinde hangisinin muhtâc-ı te’vîl olduğunu ve hangisinin olmadığını bil!
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Demek ki, umûr-i külliyyenin zuhûru mahal hasebiyle oluyor ve mahal onlara bir hüküm veriyor. İmdi [1/75] ey tâlib-i hakîkat, basîret gözüyle nazar et ki, birer hakîkat-i ma'kūleden ibaret olan ilim ve hayât mevcûdâta izâfe olunduğu vakit, kıdem ve hudûsü nasıl ihdâs etti; ve madûmâttan ibaret olan maʼkūlât ile mevcûdât-ı ayniyye arasındaki bu irtibâta nazar-ı taaccüb ile bak!)
  > Demek ki, umûr-i külliyyenin zuhûru mahal hasebiyle oluyor ve mahal onlara bir hüküm veriyor. İmdi [1/75] ey tâlib-i hakîkat, basîret gözüyle nazar et ki, birer hakîkat-i ma'kūleden ibaret olan ilim ve hayât mevcûdâta izâfe olunduğu vakit, kıdem ve hudûsü nasıl ihdâs etti; ve madûmâttan ibaret olan maʼkūlât ile mevcûdât-ı ayniyye arasındaki bu irtibâta nazar-ı taaccüb ile bak!
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Fakat ma'rifette noksânı vardır. Çünkü Hak Teâlâ hazretleri çeşm-i sûrî ve ma'nevîsinden hicâbı ref'etmiş; ve onun nûr-i basîreti ile nûr-i basarı ittihâd eylemiştir. Müşâhedesi çeşm-i rûh ile vâki' iken o, bu hakîkati bilmiyor; ve çeşm-i beden ile müşâhede ediyorum zannediyor.)
  > Fakat ma'rifette noksânı vardır. Çünkü Hak Teâlâ hazretleri çeşm-i sûrî ve ma'nevîsinden hicâbı ref'etmiş; ve onun nûr-i basîreti ile nûr-i basarı ittihâd eylemiştir. Müşâhedesi çeşm-i rûh ile vâki' iken o, bu hakîkati bilmiyor; ve çeşm-i beden ile müşâhede ediyorum zannediyor.
- **Kelime-i İsmâiliyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Ya'ni ayânen ve keşfen, zâhir ve bâtında, Hakk'ın gayrı bir şey olmadığı tebeyyün etti. Böyle olunca ben ayn-ı basarla, ya'ni baş gözü ile ve ayn-ı basîret ile, ya'ni kalb ve rûh gözüyle, zâhir ve bâtında mevcûdâtı müşâhede eylediğim vakit, ancak Hakk'ın “ayn”ını müşâhede eylerim.)
  > Ya'ni ayânen ve keşfen, zâhir ve bâtında, Hakk'ın gayrı bir şey olmadığı tebeyyün etti. Böyle olunca ben ayn-ı basarla, ya'ni baş gözü ile ve ayn-ı basîret ile, ya'ni kalb ve rûh gözüyle, zâhir ve bâtında mevcûdâtı müşâhede eylediğim vakit, ancak Hakk'ın “ayn”ını müşâhede eylerim.
- **TB. Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Paragraf: Biz insana şah damarından daha yakınız. (55) 23.Paragraf: Nas iki kısım üzerinedir. (58) Şiir tercüme (58) 24.Paragraf: Arif basiret üzere Allah’a davet eder. (59) Mesnevi (59) 25.Paragraf: İlm-i has esfel-i sâfilinden hasıl olur. (59) 26.)
  > Paragraf: Biz insana şah damarından daha yakınız. (55) 23.Paragraf: Nas iki kısım üzerinedir. (58) Şiir tercüme (58) 24.Paragraf: Arif basiret üzere Allah’a davet eder. (59) Mesnevi (59) 25.Paragraf: İlm-i has esfel-i sâfilinden hasıl olur. (59) 26.
- **TB. Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Nasıl ekin ekmen için bir tarla gerekiyor, bir mahal işte külli emirlerin de zuhura çıkması için, hâdis olarak zuhura çıkması için, bir mahal gerekiyor, işte bu mahaller çümle varlıklarda gördüğümüz her bir varlık külli emirlerin birer mahallidir. Ey hakikate talip olan kişi basiret gözüyle nazar et ki hakikat-i makuleden ibaret olan ilim ve hayat mevcudata izafe olunduğu vakit kıdem ve hudusü nasıl ihdas etti?)
  > Nasıl ekin ekmen için bir tarla gerekiyor, bir mahal işte külli emirlerin de zuhura çıkması için, hâdis olarak zuhura çıkması için, bir mahal gerekiyor, işte bu mahaller çümle varlıklarda gördüğümüz her bir varlık külli emirlerin birer mahallidir. Ey hakikate talip olan kişi basiret gözüyle nazar et ki hakikat-i makuleden ibaret olan ilim ve hayat mevcudata izafe olunduğu vakit kıdem ve hudusü nasıl ihdas etti?
- **Hadîd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Toksikolojik önlemler)
  > ---------------- Yolumuza Mesnev-i Şerif beyiti ile devam edelim Onu kalbin iki gözünün bî-kıyâs bir ziyâ arayan takazası tanı! “Kalbin iki gözü”nden murâd, ayn-i basîret ile ayn-i yakîndir. Ayn-i basiret ilm-i yakîndir; basar-ı hissinin galatâtını gören ancak bu gözdür. Ve ayn-i yakîn Hakk’a hidâyet eden nûra nazar eder.
- **Sâffât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Hakkında)
  > Senin etrafında ve gözünün önünde uçup dolaştıklan halde, sen basar-ı basîretin kapalı olduğu için onlan göremiyorsun. O balıklar kendilerini sana çarparlar. Onları âşikâre görmek için gözünu aç!

## İlgili Kavramlar

- [Hikmet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hikmet) — related
- [Fusûsu'l-Hikem](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/fusus-ul-hikem) — related
