# Cuma

> Haftalık toplantı günü. Cuma namazı ve hutbesi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/cuma

---

## Tanım
Cum'a, İslâm'ın haftalık toplu ibadet günüdür ve İslâm takviminde haftanın zirvesi sayılır. Kelime anlamı "toplanma" olan Cum'a, Müslümanların öğle vaktinde camide toplanıp hutbe dinleyerek iki rekât cum'a namazı kıldıkları gündür. Öğle namazının yerine geçer ve ergin, sağlıklı, hür, mukîm erkeklere farz-ı ayındır.

## Kur'an Referansı
- Cum'a 62:9 — "Ey iman edenler! Cum'a günü namaz için çağrı yapıldığında hemen Allah'ı anmaya koşun ve alışverişi bırakın. Eğer bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır."
- Cum'a 62:10 — "Namaz kılındıktan sonra yeryüzüne dağılın ve Allah'ın lütfundan nasibinizi arayın."

## Hadis
"Güneşin üzerine doğduğu en hayırlı gün cum'a günüdür. Âdem o gün yaratıldı, o gün cennete konuldu, o gün cennetten çıkarıldı ve kıyamet de cum'a günü kopacaktır" (Müslim, Cum'a 17-18).

"Cum'a gününde öyle bir saat vardır ki, o saate bir Müslüman kul rast gelir de Allah'tan bir hayır isterse Allah ona mutlaka verir" (Buhârî, Cum'a 37; Müslim, Cum'a 13 — "saat-i icâbe").

"Kim güzelce abdest alıp cum'aya gelir, hutbeyi dinler ve susarsa iki cum'a arasındaki ve fazladan üç günün günahı bağışlanır" (Müslim, Cum'a 27).

## Şartları ve Âdâbı
**Farz olma şartları**: Erkeklik, akıl, bulûğ, hürriyet, ikâmet, sağlık.
**Edâ şartları**: Vakit (öğle vakti), cemaat, hutbe, izin (devlet izni — Hanefîlere göre).
**Müstehaplar**: Gusül, güzel koku sürünme, temiz elbise, erken gitme, nâfile namaz, Kehf sûresini okuma.

## Hikmeti
Cum'a, haftalık manevî arınma ve toplumsal birliktelik günüdür. Hutbe halka hitâbın, namaz Hakk'a hitâbın sembolüdür. İslâm toplumunda cum'a aynı zamanda şehir nizâmının, devlet otoritesinin tescîl edildiği gündür — bu yüzden "cum'a kılınan yer" fıkhen "şehir" sayılır.

## Tasavvufî Yorum
Sufiler cum'ayı "hafta içindeki mîrac" olarak görür; mü'minin Allah'ın huzuruna topluca çıkışıdır. Sâlik o gün kalbini tamamen Hakk'a çevirir; "saat-i icâbe"yi gözler.

## İlgili Kavramlar
- [namaz](/wiki/namaz)
- [hutbe](/wiki/hutbe)
- [cemaat](/wiki/cemaat)
- [kehf-suresi](/wiki/kehf-suresi)

## Kaynaklar
- İbn Kudâme, el-Muğnî
- Kâsânî, Bedâiʿu's-Sanâiʿ
- Sahîh-i Buhârî ve Müslim

## Bu Kavramın Geçtiği Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2)
  > Bu hâtıradan sonra cum'a namazını kılıp dışarıya çıktık; halk hazretin elini öpmek için hücum etmeğe başladı ve güç hâl ile aralarından kurtulup hâne-i saâdetlerine gidebildiler. Ba'dehû bana hitâben buyurdular ki: "Bunların kalbleri bizim dest-i irâdemizdedir.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13)
  > Nitekim Şeybân-ı Râî hazretleri cum'a namâzına gideceği vakit muannid olan kurt hücum edememek için güttüğü koyun sürüsünün etrafına bir dâire çizerdi. 4835. Ta ki o çizgiden koyun dışarıya gelmeye! Kurt ve zararlı olan hırsız gelmeye! &#10024; &#10024; Sade T&uuml;rk&ccedil;e flash 4835.
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Peygamber Efendimizin bir ismi de “Mahmud” dur, yani öğülendir, bu alemde en kemalli olarak hamd eden ve hamd edilen Peygamberimizin kendisidir, ondan daha üstününü de yapacak yoktur. Kur’an-ı Kerim’de birçok yerdeki, daha meşhur olanı Cuma namazında da imam efendi ile müezzin efendi iki defa okuduğu اِنَّ اللَّهَ وَمَلۤئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِىِّ يَاۤ اَيُّهَا الَّذِينَ اَمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ...)
  > Peygamber Efendimizin bir ismi de “Mahmud” dur, yani öğülendir, bu alemde en kemalli olarak hamd eden ve hamd edilen Peygamberimizin kendisidir, ondan daha üstününü de yapacak yoktur. Kur’an-ı Kerim’de birçok yerdeki, daha meşhur olanı Cuma namazında da imam efendi ile müezzin efendi iki defa okuduğu اِنَّ اللَّهَ وَمَلۤئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِىِّ يَاۤ اَيُّهَا الَّذِينَ اَمَنُوا صَلُّوا عَلَيْهِ...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11)
  > " Ve beş vakit namazın cemaatle edası kuvvetli sünnet olduğu için terk edilmesi caiz değildir, cemaat şarttır; ve insanlara Hakk'ın emrettiği ile emretmek ve nehyettiği şeyden çekinmek şarttır. Bu şartlar ancak insanların arasına karışmak ile olur. Yalnızlıkta mümkün değildir. Ya'ni, cum'a günlerinde cemâatle cum'a namazı şarttır. Nitekim Abdülkadir-i Geylânî (k.s.) hazretleri Gunyetü't-Tâlibîn ismindeki eser-i...
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç
  > ................................. 020 Tecelli 02.05.2003 Cumayı Cumartesine bağlayan gece ............ 021 Rû’ya 23.04.2003 .................................................. 023 İmanın harfleri yönüyle izahı .............................. 024 Tecelli ve Zuhurda Vücûd Mertebeleri .
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10)
  > Acaba o sağ göz ne hizmet etti ki sol göz olmadı? Yevm-i cum'a dahi böylece eyyâm-ı mütebâkıyeden efdal oldu. Nitekim buyrulmuştur : ان لله ارزاق كتب له في اللوح فاليطلبها يوم الجمعة Ya'ni "Allah Teâlâ hazretlerinin rızıklardan başka rızıkları olduğu levhde muharrerdir.
- **İnci Tezgâhı (2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (63 (İnci Tezgâhı))
  > --------- Öğlen namazının dört rek’at farzı dört mertebeyi ifade eder, Cumâ namazı ise, fenâfillâh ve baka billâh, iki mertebeyi ifade eder. Kıraat ve hutbe bu makamların sözcü, temsilcisidir. Hutbe sonun da İnnellahe……(33-56) Haktan peygambere, Ulûhiyyetten risalete. İnnellahe ye’müruküm (16-90) ise Ulûhiyetten abdiyyete’dir.
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç (169 10 bretlik bir hik ye daha Usta dan ra na tavsiyeler)
  > " babaannemiz tıpkı annemiz gibi beyaz tesettür takmış ve suratı nurlu fakat heyecanlı ve endişeli hafif kızarık.. bu cum'a inşallah babaannemizin mezarını ziyaret etmeyi düşünüyoruz.. acaba bu rüya kendisinin ruhundan bir mesaj mıdır? selametle --------------- Kasımpaşa Uşşaki'de kapıda duran beyaz sakallı bir dede vardı, Kendisine Dr.
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (39 Terzi Baba 2)
  > ...açmadan önce unutmamak için aşağıda ki notları kâğıda almıştım. Bilgi sayarı açınca senin notlarını adeta tasdik edercesine bir 119 uyum oluşmuş oldu Rabbımıza şükrederiz. ------------------- Cennet ehli a...
- **Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Bir Salikin Seyr Yol Hikayesi 2)
  > Hayırlı günler hayırlı cum'alar Yolcu oğlum sizinde (geçmeyen ve geçen) regaip kandiliniz ve üç aylarınız mübarek olsun. Hamdolsun şimdilik iyi sayılırız İnşeallah sizlerde iyisinizdir. Kısmet olursa bu ay sonun da İstanbuldaki cumartesi pazar günleri iki sohbeti yaptıktan sonra, 2 mayıs pazartesi günü öğlen civarı İnşeallah Bursa Mudanyaya gelmiş oluruz, akşam sizleri bekleriz eğer müsait olursanız (3 mayıs) günü...
- **Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِين Alemlerin Rabbi Allâh'a hamdolsun! İbtida: 8 Mart 1334 ve 24 Cümâde'l-ûla 1336 [8 Mart 1918], Cum'a saat-i ezânî sabah 3 İntiha: 17 Temmuz 1334 ve 8 Şevval 1337 [17 Temmuz 1918], Çarşamba saat-i ezânî 11,45 *** [27/107] Hz.)
  > الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِين Alemlerin Rabbi Allâh'a hamdolsun! İbtida: 8 Mart 1334 ve 24 Cümâde'l-ûla 1336 [8 Mart 1918], Cum'a saat-i ezânî sabah 3 İntiha: 17 Temmuz 1334 ve 8 Şevval 1337 [17 Temmuz 1918], Çarşamba saat-i ezânî 11,45 *** [27/107] Hz.
- **Kelime-i Yahyâviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Ve akāid-i mukayyede erbâbı indinde hangisinin muhtâc-ı te’vîl olduğunu ve hangisinin olmadığını bil! ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ ( Cum'a , 62/4) [İşte bu Allah'ın fazlıdır, bunu dilediğine verir.] İbtida: Recep 1335 ve 27 Nisan 1333 [27...)
  > Ve akāid-i mukayyede erbâbı indinde hangisinin muhtâc-ı te’vîl olduğunu ve hangisinin olmadığını bil! ذَلِكَ فَضْلُ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ ( Cum'a , 62/4) [İşte bu Allah'ın fazlıdır, bunu dilediğine verir.] İbtida: Recep 1335 ve 27 Nisan 1333 [27...
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Ramazan ve Oruç)
  > " Buharî Salatu't-Terâvih 1, Cum'a 29, 5; Müslim, Müsafirîn, 177, (761); Muvatta; Salât-fi'r Ramazan 1, (1, 113); Ebu Dâvud, Salât 318, (1373, 1374); Nesâî, Kıyâmu'l-Leyl: 4, (3, 202). 3006 - Hz. Ebu Hüreyre (radıyallahu anh) buyurdular ki: "Resulullah (aleyhissalâtu vesselâm) Ramazan'da, mescidin bir kenarında namaz kılan bir guruba uğramıştı.
- **Mâide Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (43 5 Mâi̇de-Sûresi̇)
  > “elyevme” vedâ haccında ârife günü olan Cumâ günü ikindiden sonra, Efendimiz (s.a.v.) övülmüş devesinin üzerinde iken nâzil olmuştur. Vahyin şiddeti ile devenin ayakları bu ağırlığa tahammül edemeyerek çöküvermişti. Bâtınen bu deve bizim nefis devemizdir, çünkü bu mevzûular zaman zaman ağır gelir.
- **Terzi Baba 3 — İstişâre Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç (32 Ter Baba 3 sti are dosyas)
  > Cenâb-ı Hakk hepimize kolaylıklar versin. Hayırlı cum'a lar. Nü…. anacığının da selâmları vardır. Benden de herkese selâmlar. Terzi Baban. Hoşça kal kızım. Selâmün Aleyküm Efendi babacığım.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5)
  > " Kıtlık senesinde bir cum'a günü, ashâb-ı kirâm câmi'-i şerîfte ve Nebiyy-i zîşân Efendimiz dahi minberde hutbede idiler. Medîne-i Münevvere'ye kervan geldi ve halka ihbâr için davul çalmağa başladı. Câmide davul sesini duyan ashâb, zahîre tedariki için derhal dışarı fırladılar.
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç
  > (2+6+5=13) (17) Ölümü, hicri olarak, (1426) yılında vefat etti. (1+4+2+6=13) (18) Yılın 92 kinci günü 2 nisan cumartesi vefat etti. (9+2+2=13) (19) Futbol maçına giden ilk Papa. 29 ekim 2000 Roma. (2+9+2=13) (20) Ayrıca, Vatikan da ilk onun döneminde Kûr’ân-ı Keriym okundu. (13) tür. (21) Kendi ismi KAROL WOJTYLA imiş Ebced hesabı ile Karol sayısal karşılığı (100 + 200 + 30= 33’0 Îsâ (a.
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Velâkin rûhullah olup rûhâniyet üzerine gālib olduğu için, hükmen-li'l-gālib, ölmedi, dediler. Yoksa cesed-i unsurîsi ölmemek muhâldir. Cidden iyi anla! Sekiz yüz sekiz senesine müsâdif bir cuma gününde iki adam hâzır oldular. Birisinin elinde Îsâ (a.s.)ın cesedi var idi. Hâlbuki o meyyit idi. Gûyê Îsâ (a.)
  > Velâkin rûhullah olup rûhâniyet üzerine gālib olduğu için, hükmen-li'l-gālib, ölmedi, dediler. Yoksa cesed-i unsurîsi ölmemek muhâldir. Cidden iyi anla! Sekiz yüz sekiz senesine müsâdif bir cuma gününde iki adam hâzır oldular. Birisinin elinde Îsâ (a.s.)ın cesedi var idi. Hâlbuki o meyyit idi. Gûyê Îsâ (a.
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِى السَّبْت فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ 2/65 ayetinde sebt günü, Cumartesi günü çalışılmayacak dendiği halde deniz sahilinde yaşayan bir Yahudi köyü varmış, onlar denizin yan tarafına bir çukur kazmışlar, deniz seviyesi altında, bir de denizden bu açılan çukura kanal açmışlar, bir de tahtadan kapak yapmışlar suyu istenildiğinde açılan çukura akıtmak...)
  > وَلَقَدْ عَلِمْتُمُ الَّذِينَ اعْتَدَوْا مِنْكُمْ فِى السَّبْت فَقُلْنَا لَهُمْ كُونُوا قِرَدَةً خَاسِئِينَ 2/65 ayetinde sebt günü, Cumartesi günü çalışılmayacak dendiği halde deniz sahilinde yaşayan bir Yahudi köyü varmış, onlar denizin yan tarafına bir çukur kazmışlar, deniz seviyesi altında, bir de denizden bu açılan çukura kanal açmışlar, bir de tahtadan kapak yapmışlar suyu istenildiğinde açılan çukura akıtmak...
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Ondan sonra marifet mertebesinde bu sefer O öğülenlerden oluyor. Yani hamdedilenlerden oluyor. Kul hamd ediliyor. Bunu da bize Cuma namazında iki defa söyletmek suretiyle iyice belleğimize yerleştiriyorlar. Yani Rabbi ona hamd ediyor.)
  > Ondan sonra marifet mertebesinde bu sefer O öğülenlerden oluyor. Yani hamdedilenlerden oluyor. Kul hamd ediliyor. Bunu da bize Cuma namazında iki defa söyletmek suretiyle iyice belleğimize yerleştiriyorlar. Yani Rabbi ona hamd ediyor.
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Yani unsur olan anasır-ı erba olan dört unsur hava, su, toprak, ateşten mevcut olan bu cesedin ölmemesi mümkün değildir. Cidden iyi anla! Sekiz yüz sekiz senesine tesadüf eden bir cuma gününde iki adam hâzır oldular. Birisinin elinde İsâ (a.s.)ın cesedi var idi. Halbuki o meyyit idi. Gûyâ İsâ (a.)
  > Yani unsur olan anasır-ı erba olan dört unsur hava, su, toprak, ateşten mevcut olan bu cesedin ölmemesi mümkün değildir. Cidden iyi anla! Sekiz yüz sekiz senesine tesadüf eden bir cuma gününde iki adam hâzır oldular. Birisinin elinde İsâ (a.s.)ın cesedi var idi. Halbuki o meyyit idi. Gûyâ İsâ (a.
- **TB. Kelime-i İdrîsiyye & İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (İşte bize en çok lazım olan şey aklımızı ve gönlümüzü hüviyete kavuşturmak. İnsanın en büyük özelliği hürlüktür, İslamiyet hürlük üzerine kurulmuştur, Cuma namazı bile o beldede hürlük yoksa kılınamıyor, işte bu hürriyeti evvela kendimizde bulmamız sonra da dış hüriyette bulunmamız lazımdır.)
  > İşte bize en çok lazım olan şey aklımızı ve gönlümüzü hüviyete kavuşturmak. İnsanın en büyük özelliği hürlüktür, İslamiyet hürlük üzerine kurulmuştur, Cuma namazı bile o beldede hürlük yoksa kılınamıyor, işte bu hürriyeti evvela kendimizde bulmamız sonra da dış hüriyette bulunmamız lazımdır.
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Bunu kendinde bulacak kişi, işte o zaman Kur’an’i seyr-i sülukunu yapmış olacaktır, Hakikat-i Muhammediye’ye ulaşıncaya kadar. Kur’an-ı Kerim bilindiği gibi sadece kabir başına gidip ölülere okunacak yahut Cuma akşamları bir Yasin okunacak kadar dar çerçevede sıkıştırılacak bir kitap değildir. Bütün alemler içinde mevcut onun bilindiği gibi dört isminden bir tanesi de Kur’an-ı Fiili, Kur’an-ı Tafsili olan bütün bu...)
  > Bunu kendinde bulacak kişi, işte o zaman Kur’an’i seyr-i sülukunu yapmış olacaktır, Hakikat-i Muhammediye’ye ulaşıncaya kadar. Kur’an-ı Kerim bilindiği gibi sadece kabir başına gidip ölülere okunacak yahut Cuma akşamları bir Yasin okunacak kadar dar çerçevede sıkıştırılacak bir kitap değildir. Bütün alemler içinde mevcut onun bilindiği gibi dört isminden bir tanesi de Kur’an-ı Fiili, Kur’an-ı Tafsili olan bütün bu...
- **Esintiler (4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (170 4 Esi̇nti̇ler)
  > ...unda Fatiha Sûresi bilindiği gibi asıl ve asildir. Onun üzerinde durulması gerektiği ifade edilmiş olabilir. 'Mâliki yevmid'din" Hak yolcusu için her an "din günü"dür. Ve Hayy olan Hak her an kişi ile bera...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12)
  > Sonra dönüp muârız olan ulemâdan Bekâ Efendi'ye: "Sen Mustafa Paşa vezîr-i a'zam iken medresemizde müderris idin. Paşa cum'a gecelerinde dervîşlerin sohbetine hâzır olur idi. Sen dahi hâzır olur idin. Sen de o sûfilere muvâfakat ederek semâ' ederdin. O vakit bu mes'eleyi bilmez mi idin?
- **Genç ve Elmas Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç (27 Gen ve elmas dosyas)
  > İstanbul, RE: ‏ Kimden: Necdet Ardıç (terzibaba13@hotmail.com) Gönderme tarihi: 16 Nisan 2010 Cuma 11:14:23 Kime: Ul…… ze…… (ze….nul……@hotmail.com) Hayırlı cum'a lar Ze….. kızım sana küçük bir düşünce araştırması nı tavsiye edeyim vakit bulunca bak kısaca yazarsın.
- **Bir Hikâye, Birçok Yorum** — Terzibaba - Necdet Ardıç (25 Bi̇r Hi̇kâye Bi̇r Çok Yorum)
  > Hayırlı cum'a lar ve ailece hayırlı bayramlarınız olsun İnşeallah. Hoşça kalın, (Usta Babanız) Saygıdeğer Efendi Babacığım. Evvela hürmetlerimizi iletir, ailece sizin ve Nüket annemizin de ellerinden öperiz. Hayırlı cumalar dileyerek, göndermiş olduğunuz hikayeyle ilgili sorunuzu cevaplandırmak maksadıyla aklıma gelenleri aşağıya yazıyorum.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3)
  > ) Ervâhı cilâlandıracak bir vâsıta olan Mesnevî-i Şerîfın söylenmeye başlanması, onu müstemi'in adem-i cezbinden nâşî inkıtâ'a uğrayan vâridât-ı ilâhiyyenin istiftâhı günü oldu. (“Rûz-i istiftâh”tan murad, Receb ayının ilk cum'a günüdür. Onun gecesinde Regâib namazı kılınır. Şerh-i Ankaravî.) 7. Bu sevda ve sûdün matlaının tarihi, altı yüz altmış iki senesinde idi.
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Abdulkerim Cili (114 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l)
  > Onun için, Hırıstiyanların yedinci günü yoktur, Müslümanların yedinci günü vardır. Ve yedinci günün içerisinde bize istirahat da yoktur. Yani, hafta tatili bize yoktur. Çünkü, Cum'a suresinde, namaz vakti geldiğinde namazlarınızı kılın, namazdan sonra, yeryüzüne dağılın ve rızkınızı arayın deniyor.
- **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2)** — Nusret Tura (164 2 Esmâ’ül Hüsna)
  > O kimselerin üzerine salli eder- namaz kılar ne müthiş bir hadise, diğerinde فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَانْحَرْ {الكوثر/2} “fesallî li rabbike” “rabbın için namaz kıl” derken insanı faaliyete geçiriyor ama “huvellezi yusallî aleyküm” dendiği zaman “sizin üzerinize başka birisi sallî eder-yüceltir, namaz kılar” hale geliyor ne kadar müthiş, yani makamı insaniyeye salat getiriliyor. Cuma günleri okunan إِنَّ اللَّهَ...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1)
  > Evliyâullâhdan Şeybân hazretleri İmâm-ı Şâfiî hazretlerinin asrında Mı-sır'da çobanlık eden, kerâmâtı zâhir bir zât-ı muhterem imiş. Kerâmâtından birisi de, cum'a namâzında cemâate gideceği vakit, koyun sürüsünün etrafına bir çizgi çeker ve onları nezâretsiz bırakır gidermiş.
- **TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (190 Fusûsu’l-Hi̇kem)
  > Gözümüzün birini kapatıp diğerini açtığımızda hedefimizde biraz değişiklik oluyor. Ama ikisiyle birlikte baktığımız zaman hedefte sanki birlik varmış gibidir. Yevm-i cum'a dahi böylece diğer günlerden efdal oldu. Cuma ne yaptı ki diğer günlerden efdal oldu. İşte Cenab-ı Hakkın inayetinden ona lutf-u kereminden “Cuma “diye onu belirtti.
- **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç (08 Tuhfetul Ussaki)
  > Halvete pazartesi günü ikindiden sonra girilir. Erbaine Cumartesi günü ikindiden sonra girilir ki, çıktığı gün mümkün ise Cum'a gecesine tesadüf ettirilir. Halvet ve erbaine girmeye murad edip halvette durmasına mani bir hal olursa, halvette oturmaktan başka bütün halvetin adap ve şartlarını yerine getirir.
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (وَاللهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ (Bakara, 2/207) [Allah kullarına karşı çok şefkatlidir.] İbtida: 17 Muharrem 1336 ve 2 Teşrîn-i sânî 1333 [2 Kasım 1917], Cum'a sabahı saat 3,5 İntiha: 14 Safer 1336 ve 28 Teşrîn-i sânî 1333 [28 Kasım 1917], Çarşamba sabah...)
  > وَاللهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ (Bakara, 2/207) [Allah kullarına karşı çok şefkatlidir.] İbtida: 17 Muharrem 1336 ve 2 Teşrîn-i sânî 1333 [2 Kasım 1917], Cum'a sabahı saat 3,5 İntiha: 14 Safer 1336 ve 28 Teşrîn-i sânî 1333 [28 Kasım 1917], Çarşamba sabah...
- **Kelime-i Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (İbtida: 28 Şubat 1334 ve 16 Cümâde'l-ûla 1336 [28 Şubat 1918], Perşembe gecesi İntihâ: 8 Mart 1334 ve 24 Cümâde'l-ûla 1336 [8 Mart 1918], leyle-i Cum'a saat-i ezânî 3)
  > İbtida: 28 Şubat 1334 ve 16 Cümâde'l-ûla 1336 [28 Şubat 1918], Perşembe gecesi İntihâ: 8 Mart 1334 ve 24 Cümâde'l-ûla 1336 [8 Mart 1918], leyle-i Cum'a saat-i ezânî 3
- **Kelime-i Hûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (İbtida: 11 Şubat 1331, 20 Rebîu'l-ahir 1334 [24 Şubat 1916], Perşembe sabahı İntiha: 11 Mart 1332, Cümâde'l-ûla 1334 [24 Mart 1916], Cum'a sabahı فَهُوَ مَعَكُمْ ya'ni “Eğer ipinizi bıraksanız Allâh'ın üzerine düşer idi”; ve “Arza defnolunduğunuz vakitte de Allah sizinle beraberdir.)
  > İbtida: 11 Şubat 1331, 20 Rebîu'l-ahir 1334 [24 Şubat 1916], Perşembe sabahı İntiha: 11 Mart 1332, Cümâde'l-ûla 1334 [24 Mart 1916], Cum'a sabahı فَهُوَ مَعَكُمْ ya'ni “Eğer ipinizi bıraksanız Allâh'ın üzerine düşer idi”; ve “Arza defnolunduğunuz vakitte de Allah sizinle beraberdir.
- **Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Çünkü bî-nakş olan âyîneye bütün suver-i eşyâ müntabi' olur. İbtida: 13 Mayıs 1332, Recep 1334 [26 Mayıs 1916], ba'de'l-asr Cum'a saat 9 [İntiha:] 13 Temmuz 1332 ve 25 Ramazan 1334 [26 Temmuz 1916], yevm-i Çarşamba saat 3 "Nûr”un zıddı olan “zulmet”e gelince, kendi idrâk olunmadığı gibi, kendisiyle de bir şey idrâk olunmaz.)
  > Çünkü bî-nakş olan âyîneye bütün suver-i eşyâ müntabi' olur. İbtida: 13 Mayıs 1332, Recep 1334 [26 Mayıs 1916], ba'de'l-asr Cum'a saat 9 [İntiha:] 13 Temmuz 1332 ve 25 Ramazan 1334 [26 Temmuz 1916], yevm-i Çarşamba saat 3 "Nûr”un zıddı olan “zulmet”e gelince, kendi idrâk olunmadığı gibi, kendisiyle de bir şey idrâk olunmaz.
- **Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (İbtida: 26 Temmuz 1334 ve 18 Şevval 1336 [26 Temmuz 1918], yevm-i Cum'a saat 4,5 İntiha: Leyle-i Perşembe 2 Kânûn-i sânî 1335 ve بسم الله الرحمن الرحيم I فَصُ حِكْمَةٍ إِلَهِيَّةٍ فِي كَلِمَةٍ آدَمِيَّةٍ KELİME-İ ÂDEMİYYE'DE MÜNDEMİC HİKMET-İ İLAHİYYE'NİN BEYÂNINDA OLAN FASTIR “Hikmet-i ilâhiyye”nin Kelime-i Ademiyye'ye tahsîs buyurulmasındaki sebeb budur ki: İlâhiyet bilcümle esmâ ve sıfât-ı Hakk'ı câmi' olan bir...)
  > İbtida: 26 Temmuz 1334 ve 18 Şevval 1336 [26 Temmuz 1918], yevm-i Cum'a saat 4,5 İntiha: Leyle-i Perşembe 2 Kânûn-i sânî 1335 ve بسم الله الرحمن الرحيم I فَصُ حِكْمَةٍ إِلَهِيَّةٍ فِي كَلِمَةٍ آدَمِيَّةٍ KELİME-İ ÂDEMİYYE'DE MÜNDEMİC HİKMET-İ İLAHİYYE'NİN BEYÂNINDA OLAN FASTIR “Hikmet-i ilâhiyye”nin Kelime-i Ademiyye'ye tahsîs buyurulmasındaki sebeb budur ki: İlâhiyet bilcümle esmâ ve sıfât-ı Hakk'ı câmi' olan bir...
- **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (] hadîs-i şerîfinde şeref-vârid olan emir mûcibince, ahlâk-ı ilâhiyye ile mütehallık olup, cismâniyeti onun râh-ı aşkında fânî ve bekā-yı Hak'la bâkî olmak mertebesine vâsıl olsa; ve sıfât ve esmâ-i ilâhiyye o kimse ile ve o kimse dahi, mezâhir-i esmâ ve sıfatın tamamen hakkıyla kāim bulunsa, âkil ve me'kûl olmaktan necât bulur. "Vallâhu'l-hâdî!" İbtida: 13 Kânûn-i sânî 1331, 19 Rebîu'l-evvel 1333 [26 Ocak 1916]...)
  > ] hadîs-i şerîfinde şeref-vârid olan emir mûcibince, ahlâk-ı ilâhiyye ile mütehallık olup, cismâniyeti onun râh-ı aşkında fânî ve bekā-yı Hak'la bâkî olmak mertebesine vâsıl olsa; ve sıfât ve esmâ-i ilâhiyye o kimse ile ve o kimse dahi, mezâhir-i esmâ ve sıfatın tamamen hakkıyla kāim bulunsa, âkil ve me'kûl olmaktan necât bulur. "Vallâhu'l-hâdî!" İbtida: 13 Kânûn-i sânî 1331, 19 Rebîu'l-evvel 1333 [26 Ocak 1916]...
- **Kelime-i İdrîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (] İbtida: 7 Zi'l-hicce 1335 ve 25 Eylül 1333 [25 Eylül 1917], Salı gecesi ezânî saat 1,5 İntiha: 17 Muharrem 1336, 2 Teşrîn-i sânî 1333 [2 Kasım 1917], yevm-i Cum'a sabâhı saat 3 العَرْشِ، والذي دُونَه فلكُ الزُّهْرَةِ وفلك الكاتِبِ وفلكُ القَمَرِ وَكُرَةُ الأَثِيرِ وَكُرَةُ الهَوَاءِ وَكُرَةُ المَاءِ وَكُرَةُ التَّرَابِ، فَمِنْ حَيْثُ هو قُطْبُ الأفلاكِ هو رَفِيعُ المكان .)
  > ] İbtida: 7 Zi'l-hicce 1335 ve 25 Eylül 1333 [25 Eylül 1917], Salı gecesi ezânî saat 1,5 İntiha: 17 Muharrem 1336, 2 Teşrîn-i sânî 1333 [2 Kasım 1917], yevm-i Cum'a sabâhı saat 3 العَرْشِ، والذي دُونَه فلكُ الزُّهْرَةِ وفلك الكاتِبِ وفلكُ القَمَرِ وَكُرَةُ الأَثِيرِ وَكُرَةُ الهَوَاءِ وَكُرَةُ المَاءِ وَكُرَةُ التَّرَابِ، فَمِنْ حَيْثُ هو قُطْبُ الأفلاكِ هو رَفِيعُ المكان .
- **Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (İmdi kâffe-i mevcûdâtın zîhayât olduğu hakkındaki delîl-i naklî, Hak Teâlâ hazretlerinin وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ (Ra'd, 13/15) [Ve göklerde ve yerde kim var ise Allah Teâlâ'ya secde eder.] ve يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ( Cum'a , 62/1) [Göklerde ne varsa ve yerde ne varsa hepsi Allah için tesbihde bulunur.] ve وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ...)
  > İmdi kâffe-i mevcûdâtın zîhayât olduğu hakkındaki delîl-i naklî, Hak Teâlâ hazretlerinin وَلِلَّهِ يَسْجُدُ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ (Ra'd, 13/15) [Ve göklerde ve yerde kim var ise Allah Teâlâ'ya secde eder.] ve يُسَبِّحُ لِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ( Cum'a , 62/1) [Göklerde ne varsa ve yerde ne varsa hepsi Allah için tesbihde bulunur.] ve وَإِنْ مِنْ شَيْءٍ إِلَّا يُسَبِّحُ...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4)
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç (179 13 Terzi-Elif-Terazi-Teradî-İrfan Mektebi-Kırk Seyir)
  > ...dan Göynük'te Akşemseddin hazretlerine uğrarız diye de ayrıca düşünüyorduk. Önce Göynükte hazreti ziyaret ettik, 54 numara yazan kapıdan içeri girerek önce Selâm verip (Essâlamû aleyküm Ya Mukaddesan, Ya A...
- **Doğdular, Yaşadılar — Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (76 5 Do dular ya ad lar hik yesi son hali 1)
  > ...*********** Çok değerli Terzi Babacığım, Öncelikle sizin ve annemin ellerinizden öpüyoruz. Selâm ve sevgi-lerimizle… (Bir hikâye birçok yorum) isimli istişâre-tefekkür değerlendirmesi olan çalışmalarımızın...
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Buruc Suresi)
  > Namaza iç davette yani Cum’anın ikinci ezanında Cumânın farzına davette Necdet isminin geçtiğini duyuyorum (Vahdette çıktığımda diğer söylenenleri hatırlayamadım). Camiden içeri girdiğimde insanlar namaz için kıyama kalkmış arka safta çocuklar duruyor. İmam Fatiha’yı okumaya başlayınca saflara doğru koşuyorum ve yaklaşınca yavaşlayarak ilerleyip saflara dahil oldum.
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Dur Rabbın Namazda Cilt 2)
  > ...z’ diye söz almıştık.” (Bakara, 2/83) âyeti bu hususa işaret eder. İlahi dinlerden üç büyük dinin atası olan Hz. İbrahim’in: “ Rabbim beni ve çocuklarımı namaz kılanlardan eyle!” (İbrahim, 14/40) diye dua...
- **Kevkeb — Yıldız** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kevkeb Yıldız)
  > Bu arada zuhuratlarımızı da izninizle yazmak istiyorum. Efendim “Yolcu Beyin zuhuratını kendi yazısıyla gönderiyorum. 17/11 Cuma akşamı Hatırlayabildiğim bir demir hurdalığından geçiyorum. Siyah kapkara bir köpek görüyorum. Oradan bir kafes alıyorum ve köpeğin üstüne kapatıyorum.
- **TARİKATLARDA MÜBÂREK GÜN VE GECELERİN YERİ VE EHEMMİYETİ— Lisans Tezi** — Fahrettin Avan (Mübarek Geceler Bitirme Tezi)
  > Üç ayların ilki olan Receb-i Şerif 'in ilk Perşembe’sini Cuma’ya bağlayan gece Regâib gecesidir. Lügatlerde Receb; azametli, heybetli, gösterişli demektir. Cum'a ise; cem'den türeyip toplanma demektir. Şöyle de düşünebiliriz; cem' hâli; varlığın toplu olarak bulunuşudur.
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (126 14 1 BEN deki TERZ BABAM Murat Kontrol)
  > ...ile farklı bir durum olduğunu sezinlediğim için bu (و) “Vav” hattını incelemeye koyuldum. Altında 5 ve 7 adet olan Lâle figürü dikkatimi çekti. Tesbihât, duâ, Kûr’ân tilaveti faslı geçti. Cemâat dağılmaya...
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Saf Suresi)
  > Pâdişâh, yoruluncaya kadar temel kazdı. Böyle bir başlangıçtan yıllar sonra, câmi yapıldı ve açılışını yapmak ve Cumâ hutbesini okumak üzere Azîz Mahmûd Hüdâyî dâvet edildi. Ancak o gün beklenmedik bir şey oldu. Önce bardaktan boşanırcasına yağmur başladı.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6)
  > " Bu beyt-i şerîfde قُلْ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ هَادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِيَاءُ اللَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوا الموت ان كنتم صادقين (Cum'a, 62/6) ya'ni "Ey Resûlüm, yahûdîler'e de ki: Eğer siz sâir ümmetlerden mümtaz olarak Allah Teâlâ'nın evliyâsı ve ehibbâsı iseniz, O'ndan mevti temennî edin, eğer zu'munuzda sâdıklar iseniz!
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8)
  > " iddiasında bulundukları zaman, onlara Cum'a Suresi'ndeki şu ayet-i kerime ile hitap buyruldu: `قُلْ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ هَادُوا إِنْ زَعَمْتُمْ أَنَّكُمْ أَوْلِيَاءُ لِلَّهِ مِنْ دُونِ النَّاسِ فَتَمَنَّوُا الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ وَلَا يَتَمَنَّوْنَهُ أَبَدًا بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالظَّالِمِينَ` (Cum'a, 62/6-7) Yani, “Ey Resulüm Yahudilere de ki: "Eğer siz diğer insanlardan...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9)
  > Yoksa cömert olan, bol bol rızık veren ev sahibi hakkında kötü zannı az tut. Yüce Allah ise, "Allah rızık verenlerin hayırlısıdır" (Cum'a, 62/11) ayet-i kerimesi gereğince rızık verenlerin hayırlısıdır. Sen maddi yemekten yüz çevir. Bu ruhanî gıdayı bulamayıp azıksız olan kimse, her zaman maddi gıda arzusunda olup, "Hani?

## İlgili Kavramlar

- [Salât](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/salat-namaz) — related
- [Sohbet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/sohbet) — related
- [Tasavvuf](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tasavvuf) — related
- [Salât](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/salat-namaz) — related
- [Sohbet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/sohbet) — related
- [Tasavvuf](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tasavvuf) — related
