# el-Gafûr

> el-Gafûr (Gafur) (Çok bağışlayan). Üç kaynak Gafûr ismini "örtme ve bağışlama" ekseninde birleştirir. Mesnevî onu halkın ayıbını örten, günahkârı ümitsizlikten çekip kurtuluş bahçesine alan, kendine mahsus bir örtme hâssası olan isim olarak açar. Füsûs, Gafûr'un örttüğü kulu azap isimlerinin tasallutundan k

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/el-gafur

---

## el-Gafûr — Kusurları Örten, Günahları Çokça Bağışlayan

**Mânâ.** el-Gafûr, Allah'ın esmâ-i hüsnâsından olup "kullarının günahlarını ve kusurlarını örten, onları çokça bağışlayan" demektir. Kelimenin kökündeki "örtme" anlamı, bu ismin temelini oluşturur. Râgıb el-İsfahânî, Allah'a nispet edilen mağfiretin, O'nun kulunu azaptan koruması olduğunu belirtir; bu, bağışlamanın nihai sonucunu ifade eden bir anlamdır. Dolayısıyla el-Gafûr, sadece günahı görmezden gelen değil, aynı zamanda günahın kötü sonucundan ve utancından kulunu koruyan, onu rahmetiyle örten bir isimdir.

**Etimoloji.** İsim, Arapça غ-ف-ر (ġ-f-r) kökünden gelen ve sözlükte "örtmek, gizlemek, bir şeyi kirlenmekten korumak için üstünü kaplamak" anlamlarına gelen *gafr* (gufrân, mağfiret) mastarına dayanır. Aynı kökten türeyen *istiğfâr* ise kulun, kusurunun bağışlanmasını Allah’tan hem söz hem de fiil ile talep etmesidir. Bu yönüyle *istiğfâr*, Allah'a yöneliş ve dönüş anlamındaki *tövbe* ile yakın bir ilişki içindedir.

**Gaffâr ve Gafûr Nüansı.** Kur'an'da aynı kökten gelen ve mübalağa (çokluk ve abartı) bildiren iki isim daha vardır: Gaffâr ve Gāfir. Gazzâlî'nin geliştirdiği ayrıma göre, bu isimler arasında ince bir fark bulunur. **el-Gaffâr**, defalarca işlense bile aynı tür günahları tekrar tekrar bağışlamayı ifade ederken; **el-Gafûr**, günahın türü ne olursa olsun her çeşidini kapsayacak şekilde bağışlamayı anlatır. Yani Gaffâr'da bağışlamanın sürekliliği, Gafûr'da ise bağışlamanın kapsamının genişliği öne çıkar.

**Kur'an-ı Kerîm'de el-Gafûr.** *Gafr* kökü ve türevleri Kur'an'da 234 defa geçer. el-Gafûr ismi ise Allah'a nispet edilerek **doksan bir (91) ayette** zikredilir. Bu ayetlerin çoğunda başka isimlerle birlikte kullanılır. Özellikle yetmiş bir ayette "çok merhamet eden" anlamındaki **er-Rahîm** ismiyle "Gafûrun Rahîm" şeklinde gelmesi, ilahî bağışlamanın kaynağının derin bir şefkat ve merhamet olduğunu gösterir. el-Gafûr ismi ayrıca "aceleyle cezalandırmayan" anlamındaki **el-Halîm**, "az iyiliğe çok karşılık veren" anlamındaki **eş-Şekûr**, "günahları tamamen silen" anlamındaki **el-Afüv**, "çok seven" anlamındaki **el-Vedûd** ve "mutlak güç sahibi" anlamındaki **el-Azîz** isimleriyle birlikte de kullanılmıştır. Aynı kökten gelen **el-Gaffâr** ismi beş, **el-Gāfir** ismi ise iki ayette geçer.

**Anlamca yakın isimler.** Afüv, Gaffâr, Halîm, Rahîm, Raûf, Sabûr, Settâr, Şekûr, Tevvâb, Vâsi'.

**İtikadî çerçeve ve kula yansıması.** İnsanın günahsız bir fıtratla doğduğu ve sadece kendi eylemlerinden sorumlu olduğu düşünüldüğünde, Kur'an'ın mağfiret kavramına bu kadar sık vurgu yapması, insanın kemal yolculuğundaki kaçınılmaz hata ve eksikliklerine işaret eder. Bağışlanma, sadece büyük suçlar için değil, aynı zamanda manevî yetkinlikte geri kalma durumları için de bir kapıdır. Bu ismi idrak eden mü'minin hayata yansıması, başkalarının kusurlarını örtmektir. Gazzâlî'ye göre kulun bu isimden alacağı nasip, ifşa edilmesini istemediği kusurların benzerlerini başkalarında gördüğünde onları yaymayıp gizlemesidir. Nitekim bir hadiste, "Kim bir müslümanın aybını örterse, Allah da kıyamet gününde onun ayıplarını örter" buyrulmuştur. Allah'ın *Gaffâr* isminin tecellisi, bedenin çirkin görülen kısımlarını içeride gizlemesi, insanın kötü duygu ve düşüncelerini kalbinde saklaması ve günahları bağışlayarak kişiyi mahcup olmaktan koruması gibi çok katmanlı bir "örtme" fiiliyle kendini gösterir. Kötülüğe kötülükle karşılık veren ve insanların gizli kusurlarını araştıran kimse, bu ismin tecellilerinden mahrum kalır.

> **Kaynaklar:** [TDV İslâm Ansiklopedisi — "Gafûr" maddesi](https://islamansiklopedisi.org.tr/gafur) · Râgıb el-İsfahânî, *el-Müfredât*.

## İlgili Kavramlar

- [el-Gaffâr](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/el-gaffar) — related
- [er-Rahîm](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/er-rahim) — related
- [Fena](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/fena) — related
- [er-Rahîm](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/er-rahim) — related
- [el-Halîm](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/el-halim) — related
- [eş-Şekûr](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/es-sekur) — related
- [el-Vâsi'](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/el-vasi) — related
- [et-Tevvâb](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/et-tevvab) — related