# Hakkel Yakin

> Hakikatin ta kendisi ile yaşamak. Bizzat olarak bilme mertebesi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hakkel-yakin

---

## Tanım
Hakkel yakîn (حق اليقين), yakînin en yüksek mertebesidir. Hakikatin bizzat kendisiyle bir olma, yaşayarak ve olarak bilme halidir. Bu mertebede bilen, bilinen ve bilme ayrımı ortadan kalkar; sâlik hakikati hâl olarak idrak eder.

## Etimoloji
"Hakk" (gerçeklik, hakikat, Allah'ın ismi) ve "yakîn" (kesinlik) terkibinden oluşur.

## Mertebeleri
Klasik misal: İlmel yakîn dumandan ateşi bilmek, aynel yakîn ateşi görmek, hakkel yakîn ise ateşte yanarak onunla bir olmaktır. Hakkel yakîn fenâfillâh ve bekâbillâh ile irtibatlıdır.

## Kur'an Referansı
Vâkıa Sûresi 95. ayet: *"İnne hâzâ le-hüve hakku'l-yakîn"* — "Şüphesiz bu, hakkel yakîn gerçeğin ta kendisidir." Hâkka Sûresi 51. ayet: *"Ve innehû le-hakku'l-yakîn"* — "O gerçekten hakkel yakîn bilgidir."

## Tasavvuf Geleneği
Hakîm Tirmizî *Hatmü'l-Evliyâ*'da hakkel yakîni velâyetin kemâl mertebesi olarak konumlandırır. İbn Arabî bunu "aynü'l-cem" makamı ile irtibatlandırır: sâlik Hakk'ın gözüyle Hakk'ı görür. Necdet Ardıç eserlerinde dört kapı sistemiyle eşleştirir: marifet kapısının hakikati hakkel yakîndir.

## İlgili Kavramlar
- [ilmel-yakin](/wiki/ilmel-yakin)
- [aynel-yakin](/wiki/aynel-yakin)
- [marifet](/wiki/marifet)
- [vuslat](/wiki/vuslat)

## Kaynaklar
- Hakîm Tirmizî, *Hatmü'l-Evliyâ*
- İbn Arabî, *Fusûsu'l-Hikem*
- Gazzâlî, *Mişkâtü'l-Envâr*

## Bu Kavramın Geçtiği Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk (Zîrâ buradaki îzâhât dahi kulaktan dinlenmiş sözlerden ibaret olduğu için, ancak bir ilm-i yakîn ifade eder. Ve "ilm-i yakîn" ise ilm-i istidlâlîdir; "ayne'l yakîn” ve “ hakka'l-yakîn " mertebesinin ilmi değildir. 857. Eğer senin ilmin söz cihetinden "yakîn" oldu ise, ateşten pişkinlik iste, "yakîn"de menzil yapma!)
  > Zîrâ buradaki îzâhât dahi kulaktan dinlenmiş sözlerden ibaret olduğu için, ancak bir ilm-i yakîn ifade eder. Ve "ilm-i yakîn" ise ilm-i istidlâlîdir; "ayne'l yakîn” ve “ hakka'l-yakîn " mertebesinin ilmi değildir. 857. Eğer senin ilmin söz cihetinden "yakîn" oldu ise, ateşten pişkinlik iste, "yakîn"de menzil yapma!
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk (Ma'lûm olsun ki, bir şeyi idrak etmek ilimdir, fakat bu ilmin üç derecesi vardır: Birisi işiterek bilmektir; bu işiterek bilme, sebât ve istikrâr olduğu vakit "ilme'l-yakîn" olur; ve dîğeri görerek bilmektir ki, "ayne'l-yakîn" derler; Ve üçüncüsü, kendi nefsinde vukū'u ile bilmektir ki, buna da " hakka'l-yakîn " denir. Meselâ "şecâat" denilen ma'nâ işitilmek veyâ ahlâk kitablarında okunmak sûretiyle bilinir; fakat...)
  > Ma'lûm olsun ki, bir şeyi idrak etmek ilimdir, fakat bu ilmin üç derecesi vardır: Birisi işiterek bilmektir; bu işiterek bilme, sebât ve istikrâr olduğu vakit "ilme'l-yakîn" olur; ve dîğeri görerek bilmektir ki, "ayne'l-yakîn" derler; Ve üçüncüsü, kendi nefsinde vukū'u ile bilmektir ki, buna da " hakka'l-yakîn " denir. Meselâ "şecâat" denilen ma'nâ işitilmek veyâ ahlâk kitablarında okunmak sûretiyle bilinir; fakat...
- **TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi () o mertebesi işitmekle kendinde hasıl olan bir fiil değildir, özünde olan, zatında olan bir haldir fenafillahta bulunması belki hakka'l-yakîn mertebesinden vâki' olan bir idrâk idi. Binâenaleyh bildi ki, kendisi adem-i izafîden mahlûk yani izafeten yok olan bir mahluk ve vücûd-ı Hak ile mevcûddur.)
  > ) o mertebesi işitmekle kendinde hasıl olan bir fiil değildir, özünde olan, zatında olan bir haldir fenafillahta bulunması belki hakka'l-yakîn mertebesinden vâki' olan bir idrâk idi. Binâenaleyh bildi ki, kendisi adem-i izafîden mahlûk yani izafeten yok olan bir mahluk ve vücûd-ı Hak ile mevcûddur.
- **Kelime-i Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Zîrâ zevk üç mertebe üzerinedir: "Bilmek”, “görmek”, “olmak”tır. Ya'ni “ilme'l-yakîn”, “ayne'l-yakîn” ve “ hakka'l-yakîn ”dir. Meselâ sûret-i katʼiyyede ateşin yaktığı maʼlûmumuz olduğundan, buna “ilme'l-yakîn” deriz. Vaktâki ateşin bir şeyi yaktığını müşâhede ederiz, buna da “ayne'l-yakîn” deriz; ve ateşin vücûdumuzu yak- ması hâline de “hakka'l-yakîn” deriz.)
  > Zîrâ zevk üç mertebe üzerinedir: "Bilmek”, “görmek”, “olmak”tır. Ya'ni “ilme'l-yakîn”, “ayne'l-yakîn” ve “ hakka'l-yakîn ”dir. Meselâ sûret-i katʼiyyede ateşin yaktığı maʼlûmumuz olduğundan, buna “ilme'l-yakîn” deriz. Vaktâki ateşin bir şeyi yaktığını müşâhede ederiz, buna da “ayne'l-yakîn” deriz; ve ateşin vücûdumuzu yak- ması hâline de “hakka'l-yakîn” deriz.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmet Avni Konuk (Binâenaleyh hakîkatte muhalefet yoktur, belki ittihad vardır. Muhalefet ancak âlem-i zâhirde ve keserât sâhasındadır. Eğer bu ilm-i yakîni ayne'l-yakîne ve hakka'l-yakîne terakkî ettirdin ise, bütün efrâd-ı beşeriyyeyi ahvâl ve ef'âlinde ma'zûr görüp onlara nazar-ı hakāretle bakmazsın.)
  > Binâenaleyh hakîkatte muhalefet yoktur, belki ittihad vardır. Muhalefet ancak âlem-i zâhirde ve keserât sâhasındadır. Eğer bu ilm-i yakîni ayne'l-yakîne ve hakka'l-yakîne terakkî ettirdin ise, bütün efrâd-ı beşeriyyeyi ahvâl ve ef'âlinde ma'zûr görüp onlara nazar-ı hakāretle bakmazsın.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk (Zevkî ve vicdânî hâllerden olduğu için tefrîk olunamaz ve onun lezzeti ve ezvâkı isti'dâdların tefāvütüne göredir. Ve "bal nehri"nden murâd, Hakk'ı, hakka'l-yakîn mertebesine vusûl ile bilmek ve anlamaktır ki, bu biliş ve anlayış ikilik bulaşıklığından musaffâdır; ve bu cennet içinde, Rableri tarafından onlara mağfiret ya'ni onların enâniyet-i mevhûmelerinin setri ve mahvı hâli vardır.)
  > Zevkî ve vicdânî hâllerden olduğu için tefrîk olunamaz ve onun lezzeti ve ezvâkı isti'dâdların tefāvütüne göredir. Ve "bal nehri"nden murâd, Hakk'ı, hakka'l-yakîn mertebesine vusûl ile bilmek ve anlamaktır ki, bu biliş ve anlayış ikilik bulaşıklığından musaffâdır; ve bu cennet içinde, Rableri tarafından onlara mağfiret ya'ni onların enâniyet-i mevhûmelerinin setri ve mahvı hâli vardır.
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (36 2 Bakara-Sûresi̇)
  > “ve Bil ahıreti hüm yukınun; ” Ahirete de yakîn olarak bakarlar, yakîn olarak müşahede ederler, “yukinun” kurb yakınlığı değildir, burada ikân var, müşa- hede demek, ilmel yakîn, aynel yakîn, Hakkel yakîn işte bu yakînden bahsediyor burada. Bir kimse ilmel, aynel veya Hakkel yakîn olarak hangi mertebede ise ahirete o pencereden bakar, o gözle bakar o yakîn ile müşahaede eder.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (144 12 2002 2003 28 08.cd Sohbet Arasi Sohbetler)
  > -Ya kapın nedir dediler, Zatımın girişidir dedim -Ya içinde ne var dediler, üç direk, İlmel Aynel Hakkel Yakîn dedim. -Hicrin nedir dediler, Zatımın açık yanıdır dedim. -Hatimin nedir dediler, Şeriat, Tarikat, mertebesinde sınırımdır dedim. “Hatim var ya bu sınır işte.” -Makam-ı İbrahimin nedir dediler, dostluk Hullet mertebemdir dedim.
- **Kelime-i Lûtiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Zîrâ kendi fenâ-fillâh makāmında idi. Ve onun bu ma'nâyı idrâki, işitmekle hâsıl olan ilim kabîlinden değil, belki hakka'l-yakîn mertebesinden vâki' olan bir idrâk idi. Binâenaleyh bildi ki, kendisi adem-i izâfîden mahlûk ve vücûd-1 Hak ile mevcuddur.)
  > Zîrâ kendi fenâ-fillâh makāmında idi. Ve onun bu ma'nâyı idrâki, işitmekle hâsıl olan ilim kabîlinden değil, belki hakka'l-yakîn mertebesinden vâki' olan bir idrâk idi. Binâenaleyh bildi ki, kendisi adem-i izâfîden mahlûk ve vücûd-1 Hak ile mevcuddur.
- **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (فِي تِلَاوَتِهِ «عَبَسْ» فَيُرِيحُهُ مِنْ كُلِّ غَمَّ İmdi onu, "Abese" tilâvetinde her bir gamdan irâha eder. Ya'ni keşf-i hissî gibi ayne'l-yakîn ve keşf-i maʼnevî gibi hakka'l-yakîn mertebelerinde olmayan burhân-ı aklî ile nefes-i Rahmânî hakkındaki ilm-i yakîn, selh-ı nehårda uyuyan kimseyi عَبَسَ وَتَوَلّى )Abese, 80/1) [Yüzünü ekşitti ve çevirdi.)
  > فِي تِلَاوَتِهِ «عَبَسْ» فَيُرِيحُهُ مِنْ كُلِّ غَمَّ İmdi onu, "Abese" tilâvetinde her bir gamdan irâha eder. Ya'ni keşf-i hissî gibi ayne'l-yakîn ve keşf-i maʼnevî gibi hakka'l-yakîn mertebelerinde olmayan burhân-ı aklî ile nefes-i Rahmânî hakkındaki ilm-i yakîn, selh-ı nehårda uyuyan kimseyi عَبَسَ وَتَوَلّى )Abese, 80/1) [Yüzünü ekşitti ve çevirdi.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk (Mâdemki senin görücü olan bir kalbin yoktur ve kalb gözün ile bu yolun tehlikelerini göremezsin, kendi kendine nasıl gidersin?” Beyt-i Mısrî-i Niyâzî (k.s.): Mürşid gerektir bildire Hakk’ı sana hakka ’l-yakîn, Mürşidi olmayanların bildikleri gümân imiş! 4095. Vay o bir kuşa ki, kanadı bitmemiştir, evc üzerine uçar ve hatara dûçâr olur.)
  > Mâdemki senin görücü olan bir kalbin yoktur ve kalb gözün ile bu yolun tehlikelerini göremezsin, kendi kendine nasıl gidersin?” Beyt-i Mısrî-i Niyâzî (k.s.): Mürşid gerektir bildire Hakk’ı sana hakka ’l-yakîn, Mürşidi olmayanların bildikleri gümân imiş! 4095. Vay o bir kuşa ki, kanadı bitmemiştir, evc üzerine uçar ve hatara dûçâr olur.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk (Etrafı dolaşırdı ki, şehirde kim vardır ki, o, erkân-ı basîret üzere müttekîdir. “Erkân-ı basîret”ten murâd, ilme'l-yakîn ve ayne'l-yakîn ve hakka'l-yakîn esaslarıdır. Ya'ni, bu şehirde bu üç esâsa dayanmış olan kâmillerden kimler vardır diye, gittiği şehirlerin etrafını dolaşırdı.)
  > Etrafı dolaşırdı ki, şehirde kim vardır ki, o, erkân-ı basîret üzere müttekîdir. “Erkân-ı basîret”ten murâd, ilme'l-yakîn ve ayne'l-yakîn ve hakka'l-yakîn esaslarıdır. Ya'ni, bu şehirde bu üç esâsa dayanmış olan kâmillerden kimler vardır diye, gittiği şehirlerin etrafını dolaşırdı.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk (Ya'nî "Her kim tarîk-ı Hakk'a kılavuzsuz ve mürşidsiz giderse, kolay olan yol güçleşir." Nitekim Hz. Mısrî Niyâzî buyurur: Mürşid gerektir bildire Hakk'ı sana hakka'l-yakîn Mürşidi olmayanların bildikleri gümân imiş. Her mürşide dil verme ki yolunu sarpa uğratır, Mürşidi kâmil olanın gâyet yolu âsân imiş.)
  > Ya'nî "Her kim tarîk-ı Hakk'a kılavuzsuz ve mürşidsiz giderse, kolay olan yol güçleşir." Nitekim Hz. Mısrî Niyâzî buyurur: Mürşid gerektir bildire Hakk'ı sana hakka'l-yakîn Mürşidi olmayanların bildikleri gümân imiş. Her mürşide dil verme ki yolunu sarpa uğratır, Mürşidi kâmil olanın gâyet yolu âsân imiş.
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (--------------- Abese suresi var ya işte onun hakikatini açıyor. Ya'nî keşf-i hissî gibi ayne'l-yakîn ve keşf-i ma'nevî gibi hakka'l-yakîn mertebelerinde olmayan burhân-ı aklî ile nefes-i rahmanı hakkındaki ilm-i yakîn, Gündüz sonunda uyuyan kimseyi (Abese, 80/1) عَبَسَ وَتَوَلَّى âyet-i kerîmesinin tilâvetinde her bir gamdan rahat ettirme eder.)
  > --------------- Abese suresi var ya işte onun hakikatini açıyor. Ya'nî keşf-i hissî gibi ayne'l-yakîn ve keşf-i ma'nevî gibi hakka'l-yakîn mertebelerinde olmayan burhân-ı aklî ile nefes-i rahmanı hakkındaki ilm-i yakîn, Gündüz sonunda uyuyan kimseyi (Abese, 80/1) عَبَسَ وَتَوَلَّى âyet-i kerîmesinin tilâvetinde her bir gamdan rahat ettirme eder.
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Zekat ve İnfak)
  > Üç gün oruç tutmak, birincisi haccın hakikatlerini ilmel yakîn olarak idrak etsin, ikincisi aynel yakîn, üçüncüsü hakkel yakîn olarak, işte kendinde var olan bu duygu ve bilgileri oruç tutmak sûretiyle bâtınına alsın, bâtınında olan özellikleri de zâhire çıkarsın.
- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (35 1 Fâti̇ha-Sûresi̇)
  > *(1) Faydalı malûmat : Bilinmeli ki, yakîn ehli, yakîn halini üçe ayırmıştır: 1 - İlm-el yakîn, hakikata ilm olarak ermektir... 2 - Ayn-el yakîn, hakikati hissederek yaşamaktır... 3 - Hakk-el yakîn ise, Hakikatle tahakkuk etme hâlinin zuhurudur. Bir başka izahla da, 1 - kahramanlığı bilmeyi ilmel yakîne, 2 - görmeyi ayn-el yakîne, 3 - kahramanlığı yapmayı da hakkel yakîne benzetebiliriz.
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (89 6 her ey merkez nde mi hik yesi)
  > Marifet mertebesinde ise kişinin izafi beden varlığının da aslında tamamen Hakk’a ait olduğunu ve Hakkel yakin olarak, gerçek ilahi benliği ile yaşamaya başladığından ve nefsine arif olduğundan orada Hakk’tan başka bir şey bulunmamaktadır ve tabii ki bu makama gelen kişi “herşeyi merkezinde bırakırdım” diyebilir. Bu konu ile ilgili sorular: Yukarıdaki cevap gerçekten hiçbir şey ayırmaksızın bütün “ef’âl âlemi...
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Lokman Suresi)
  > Hakk-el yakîn ise bilginin sa­hibi olmak, kendisi olmak demektir. Buna şekeri misal gösterirsek: Birincisi şekeri tarif etmektir. İkincisi şekeri tatmaktır, yemektir, görmektir. Üçüncüsü de şekerin ken­disi olmaktır, yani şeker olmaktır. İşte âyette bahsedilen yakîn, (yakın) değil, gerçek yakîn hüve hüvesine o olmaktır.
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 1)** — Abdulkerim Cili (113 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l)
  > Gerçi bugüne göre ilmi dediğimiz bu varlıklar, aynel yakin, Hakkel yakin hükmünde. Yani ibarede bugün ilmi olan bilgiler yarın ayni olarak karşımıza çıkacak, burada ilmel, aynel, hakkel yakin bu ilimleri idrak etmişsek o zaman onlar çıkacak karşımıza yani öyle idrak edeceğiz.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk (" diye sakit ve şaşkın bir hâlde kaldı. "Gönül onunla mıdır?" ta'bîri ile "ayne'l-yakîn" mertebesine; ve "Ost dil" ta'bîriyle de " hakka'l-yakîn " mertebesine işâret buyrulur. 3531. Her bir nakşın aksi, hem adedli, hem adedsiz olan kalbin gayrine, ebede kadar parlamaz.)
  > " diye sakit ve şaşkın bir hâlde kaldı. "Gönül onunla mıdır?" ta'bîri ile "ayne'l-yakîn" mertebesine; ve "Ost dil" ta'bîriyle de " hakka'l-yakîn " mertebesine işâret buyrulur. 3531. Her bir nakşın aksi, hem adedli, hem adedsiz olan kalbin gayrine, ebede kadar parlamaz.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk ("Süt nehirleri"nden murâd, muhabbet-i zevkıyye-i ilâhiyyedir. "Şarâb nehirleri"nden murâd, cezbe-i ilâhiyyedir. "Bal nehirleri"nden murâd, hakka'l-yakîndir ki, ondan daha tatlı ve lezzetli bir şey yokdur ve isneyniyet şâibesinden musaffâdır. 2509. Yahud ola ki, o şarab ırmaklarının aksinden sarhoş olayım, emrin zevkinden koku götüreyim!)
  > "Süt nehirleri"nden murâd, muhabbet-i zevkıyye-i ilâhiyyedir. "Şarâb nehirleri"nden murâd, cezbe-i ilâhiyyedir. "Bal nehirleri"nden murâd, hakka'l-yakîndir ki, ondan daha tatlı ve lezzetli bir şey yokdur ve isneyniyet şâibesinden musaffâdır. 2509. Yahud ola ki, o şarab ırmaklarının aksinden sarhoş olayım, emrin zevkinden koku götüreyim!
- **TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Tahkik ehlinin şüphesi zannı yoktur, eşyayı tahammül ve tefekkürle değil yani belirli nisbetlendirmelerle değil veya tefekkür etmekle değil, Rablarının nuruyla müşahede ettiklerinden hükümleri yakîn üzerinedir. İşte ilmel yakîn, aynel yakîn, Hakkal yakîn dedikleri hadise budur, yani Rabbın nuruyla müşahede etmektir. Yani bizim beşeriyetimiz tefekkürümüz ile akl-ı cüzümüz ile bir yerlere ulaşmak işte buradan bu...)
  > Tahkik ehlinin şüphesi zannı yoktur, eşyayı tahammül ve tefekkürle değil yani belirli nisbetlendirmelerle değil veya tefekkür etmekle değil, Rablarının nuruyla müşahede ettiklerinden hükümleri yakîn üzerinedir. İşte ilmel yakîn, aynel yakîn, Hakkal yakîn dedikleri hadise budur, yani Rabbın nuruyla müşahede etmektir. Yani bizim beşeriyetimiz tefekkürümüz ile akl-ı cüzümüz ile bir yerlere ulaşmak işte buradan bu...
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (61 6 Pey 6 Hz.Muhammed s.a.v)
  > ...bütün varlığında zuhur eden (14) Nûr-ı Muhammedî’nin yer yüzünde artık durdu-rulamaz zuhurunun başlangıcının mührü idi diyebiliriz. Hakikaten de öyle olmuştur. O şerefli (Bedir) doğu-şundan/savaşından sonra Nûr-ı...
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (22 12 Yûsuf Sûresi̇)
  > 111 Âyet, 3 tane (1) birden meydana gelmiş. Bu 3’ün bir’,i bu hakikatleri ilmel yakîn olarak yaşamak, bir tanesi aynel yakîn, bir tanesi de hakkel yakîn olarak yaşamaktır. Bir Âyet her yönüyle evvelâ ilmel, sonra ayn, sonra da hal olarak yaşanması gerekir.
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç (59 6 Peygamber (4))
  > Ma’rifet, mertebesinde ise kişinin izâfi beden varlığının da aslında tamamen Hakk ’a ait olduğu ve kendinde bulunan “nefs-i benlik, izâfi benlik, ve İlâh-î benlik” lerin aslında hepsinin kendi mertebelerinde geçerli olduğu ancak bunların tamamı ile Hakk-el yakîn olarak gerçek ,ilâh-î kimliği-benliği ile yaşamaya başladığında işte o zaman hakikati üzere nefsine ârif olduğundan orada ise Hakk ’tan başka bir şey...
- **Meryem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (30 19 MERYE)
  > Meryem kelimesinde ki “Yâ” harfi ise bütün bunlara “yakîn” oluş halidir. İlmel yakîn, Aynel yakîn, Hakkel yakîn mertebelerinin ifâdesidir. Kişi biraz irfân ehli ise ve biraz da araştırması varsa, bu hakîkâtlerin hepsine yakîn’lik peydâ etmek sûretiyle Meryem Sûresinin ve de Îsevîyyet mertebesinin hakîkâti Muhammedîyye’ye bağlı olduğunu ve kaynağını oradan aldığını yakîn hâli ile şeksiz ve şüphesiz olarak idrâk eder.
- **Kehf-Mağara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (31 18 Kehf-Mağara-Sûresi̇)
  > Üç, bu hadiseyi ilmel, aynel, hakkel yakin olarak idrak etmek, Beş, hazret mertebelerini İseviyet üzere olan bir anlayışla idrak etmek, Yedi, yedi nefs mertebesinin orada hazır olmasıdır. وَلَا تَقُولَنَّ لِشَيْءٍإِنِّي فَاعِلٌ ذَلِكَ غَداً 23-) Ve la tekulenne li şey'in inniy faılün zâlike ğada; * Hiçbir şey hakkında sakın “yarın şunu yapacağım” deme!
- **İsrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (38 17 İ̇sra-Sûresi̇)
  > Âyet: sayısı Yüz on bir dir, (111) = (1+1+1=3), İlmel, Aynel, Hakkel yakîn mertebeleri itibariyle de bu Âyetlere bakalım, yani sadece ilim olarak değil, aynel ve hakkel yakînlik itibariyle de bakalım.
- **Reşahât — Aynü'l-Hayât** — Terzibaba - Necdet Ardıç (65 Reşahat Ayn-EL Hayat)
  > -------------------------------- Reşahat sohbet (3) “Vukûf-u Kalbî”: Yakîn ilmi ile Ledün ilmi arasındaki fark şudur:” Hani bahsediliyor ya, ilmel yakîn, aynel yakîn, hakkel yakîn diye, bu nedir, bu kelimenin gerçek mâ’nâsı nedir? Bir de tevhîdi olarak ledün ilmi diye bir ilimden bahsedilmekte. Bunların ikisi de bâtınî mâ’nâda bilgiler olduğundan bunlar arasındaki fark nedir ve ne şekildedir diye onu kısaca...
- **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç (72 Îmân VE Îkân)
  > Kişi evvelâ “islâm” olacak sonra onun hakikati ve irfani yaşantısı olan Îmân ehli “mü’min” olacak, sonra bütün bu hususları kendi bünyesinde toplayan “Îkân/yakîn” ehli olacaktır. Bilindiği gibi bununda ilmel, aynel Hakkel yakîn, olmak üzere üç mertebesi vardır. Kitabımız içindeki yolcuğumuzda, bunları mertebeleri ile görüp yaşamaya çalışacağız. ------------------- NOT= Bu kitabın sohbetleri, muhtelif yerlerde...
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Buruc Suresi)
  > İlm’el Yakın, Ayn’el Yakîn, Hakkel Yakin mertebelerinden (13) Hakikat’ül Ahadiyetül Ahmediyenin delilidir. (Rı) harfi 1 adet, Rububiye-Esmâ mertebesidir. (Tı) Tahakkuk 1 adet hakikatın ortaya çıkmasıdır. (Zı) 1 adet, Zulmet –Karanlık, (Kaf) Kudrettir.
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (249 40 42 Ku Ker Yol  MÜ'MİN Sûresi   Murat Derûni (2))
  > Ma’rifet, mertebesinde ise kişinin izâfi beden varlığının da aslında tamamen Hakk ’a ait olduğu ve kendinde bulunan “nefs-i benlik, izâfi benlik, ve İlâh-î benlik” lerin aslında hepsinin kendi mertebelerinde geçerli olduğu ancak bunların tamamı ile Hakk-el yakîn olarak gerçek, ilâh-î kimliği-benliği ile yaşamaya başladığında işte o zaman hakikati üzere nefsine ârif olduğundan orada ise Hakk ’tan başka bir şey...
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 17** — Terzibaba - Necdet Ardıç (149 17.cd Sohbet Arasi Sohbetler)
  > Rahmani yönden bakıldığı zaman şın; şehadet ve müşahede şın harfi ve şın harfinin üç noktası var değil mi üstünde işte bu müşahedenin üç mertebeden olduğunu göstermekte ilmel yakin aynel hakkel yakin ve şın harfinin dişleri de onun üç tanedir bir de gövdesi vardır arkada. İşte o üç ilimle kucaklamasıdır hakikat-i ilahiyi üç mertebeden cim; cemali ilahi, rı; da rahmaniyet diğer dalı da şeytaniyet, zaten cim; cinsiyet...
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç (169 10 bretlik bir hik ye daha Usta dan ra na tavsiyeler)
  > Dün bindiğim 2 sarı dolmuşun plakaları: 34 TZE 22 ve 34 TZC 97 3 emmare-levvame-mülhime, 4 mutmain-raziye-marziye-safiye Önce 3'ü, sonra 4'ü, toplam ilk 7 mertebeden geçmek gerekiyor ilk başta. TZ yani Terzi Baba (Sultan güç) manevi yardımıyla. İkinci plakanın 34'ü için: 3 ilmel, aynel, hakkel yakin. 4 efal, esma, sıfat, zat. Buradaki TZ yine Terzi Baba ama artık kendi varlığımdaki sultani güç olarak Terzi Baba.
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (111 4 “özün Özü” VE “sirrin Sirri”)
  > İnşallah hepimize en azından geniş çapta değilse bile kendi kişiliğimizi, kendi varlığımızı bulma imkânını versin hepimize. Buraya nereden gelmiştik? ilmel Yakîn, aynel yakîn, Hakkel yakîn ifadelerinden gelmiştik. Şimdi oradan devam ediyoruz. İlmel Yakîn, Hakîkate ilim olarak ermektir. Hakîkat bilgisini İlim yolundan bilmektir.
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (234 22 27 Kur Ker Yol Hac Sûresi   Murat Deruni)
  > ” -Ya örtü nedir dediler, Ehadiyetimin gizlenmesidir dedim. -Ya kapın nedir dediler, Zatımın girişidir dedim -Ya içinde ne var dediler, üç direk, İlmel Aynel Hakkel Yakîn dedim. -Hicrin nedir dediler, Zatımın açık yanıdır dedim. -Hatimin nedir dediler, Şeriat, Tarikat, mertebesinde sınırımdır dedim.
- **Yâsîn Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (GÖNÜLDEN ESİNTİLER:)
  > 49 36 YAsin S resi
- **TB. Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (119 Fu Hi 01 ADEM FASSI)
  > Sadece maddi ifadelerle değil manevi, ma’nâ ifadelerle de Kur’ân’ın hakikatini, Allah’ın hakikatini, vahidiyet mertebesini, kendi hakikatini, daha kemalli idrak ettiğinden bir ihlâs okuması Kur’ân’ın 1/3 üne bedel oluyor. Okuma da ilmel yakîn, aynel yakîn, Hakkel yakîn olmalıdır. Bakın “Kul hü vallahü vâhid” demiyor ahad diyor. Allah ahaddır diyor aslında. Allah ismi mi yoksa Ahad ismi mi daha üstündür?
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (30)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (162 30 Muhtelif Sohbet Aras Sohbetler)
  > Dersleri bitirdim on ikiye geldim demekle işler bitmez, biter karkas olarak yani genel olarak birşey öğrenilmiş olur ama onun bir ikinci seyri ilmel yakinden sonra hakkel yakin seyri aynel yakin seyri aynı mevzu sohbet edilir bir kaç defa yani musa a.s ,nuh a.s bahsedilir. Kişiler bunlar aynı mevzu olduğu halde sıkılmazlar. Neden? Çünkü o mevzu satıhta düz olarak tablo gibi bir mertebede değil helezon gibi yukarı...
- **Esintiler (4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (170 4 Esi̇nti̇ler)
  > ...ha üstün hiçbir meziyet ve ilim yoktur. Diğerlerinin hepsi bu hususa bağlıdır. Cenâb-ı Hepimizi kendini gerçek hali ile tanıyanlardan eylesin. Peygamber Efendimiz bu hususu bizlere. “ Nefsini bilen Rabbını bilir...
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (244 35 37 Ku Ker Yol  Fatır Sûresi   Murat Derûni son)
  > Bilindiği gibi bununda ilmel, aynel Hakkel yakîn, olmak üzere üç mertebesi vardır. [28] (İmân hakında geniş bilgi için dipnot’taki esere müracaat edilebilir) Salih amel ise programı Hakk’tan tatbikatı kuldan olan ameldir. İbadet burada abdiyete dönüşür. Ve bunun ilerisi programı ve tatbikatı Hakk’tan olan amel-fiil dir.
- **Zâriyât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (260 51 31 Kur Ker Yol Zariyat Suresi ve Hazmi Tura hz.   Murat Deruni)
  > (Murat Derûni) YAKÎN İLMİNİN ÜÇ MERTEBESİ İşte Hakk olan yakin ilmide bilindiği gibi 3 mertebedir. İlmel aynel hakkel yakin. Diğeri bilmel yakin aradaki farkı analtabildim mi? Bilim ile yakin beşerin beşere anlattığı beşerce anlatılan anlaşılan şeylerdir.
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç (34 Bakara dosyas)
  > Bize beyan etsin, dedi: Rabbim şöyle buyuruyor: Bir bakare ki ne yaşlı ne genç, ikisi ortası bir dinç, haydi emrolunduğunuz işi yapın. Âyet’in sayısal değeri (2/68) = 16 =13 +3 3= ilmel yâkin, âynel yâkin, hâkkel yâkin mertebeleri.. İlmel yâkin, âynel yâkin, hâkkel yâkin mertebele-rinden Hâkikati Muhammediyyenin bu Âyette faaliyette olduğunu gösteriyor.
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (62 Bir ressam hik yesi)
  > )’ın zorla yaptırdığını öne sürecek olanlar işte bu “apaçık delil” ile hakîkatleri kendilerine açıldığı zaman bütün yaptıkları işlerin kendilerinden kaynaklandığını kesin bilgi ile yani “Hakkel yakîn” olarak öğrendiklerinde artık iş işten geçmiş olacaktır. A’yânı sâbitelerimizin isti’dâd ve kâbiliyetleri bu şekilde hakîkatlerini “elle tutulur” diyebileceğimiz bir anlamda açığa çıkarabilmek için en üst mertebeden...
- **İnci Tezgâhı (2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (63 (İnci Tezgâhı))
  > ...bıtası. Gerçekperestliktir. Ruh mertebesi rabıtası. Hakikat perestliktir. 89 Baştan Yûsuf’a zindan olan Mısır zindanıydı, sonra Yakuboğullarına bütün Mısır zindan oldu. ------------------- İnsân’ın zâtında olan E...
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (69 2 Namaz-Sûreleri̇)
  > ...İhlas Suresini incelediğimizde, “Ahad ve Samed”, ismi Allah’ın nokta zuhur mahalli olan İnsan-ı Kamil’i tarif ediyor, bundan dolayı öncelikle sıfat olarak görev yapar-ken aynı zamanda bir an sonra İnsan-ı Kamil’...
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (95 8 Terzi Baba Necdet 8 19 53 Ard)
  > Bilinmeli ki, yakîn ehli, yakîn halini, üçe ayırmıştır: 1 - İlm-el yakîn, hakikate ilm olarak ermektir... 2 - Ayn-el yakîn, hakikati hissederek yaşamaktır... 3 - Hakk-el yakîn ise, Hakikatle tahakkuk etme halinin zuhurudur. Bir başka izahla da, 1 - kahramanlığı bilmeyi ilmel yakîne, 2 - görmeyi ayn-el yakîne, 3 - kahramanlığı yapmayı da hakkel yakîne benzete-biliriz.
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Dur Rabbın Namazda Cilt 1)
  > Rabbin namaz kılıyor” Za… Ak… 12 Şubat 2021 Babacım bu yazı Almanyadan yeni katılan Ay… Ak… a ait DAİMİ NAMAZ->HAKKEL YAKÎN MÜŞAHEDESİ (”RABBİN SALÂTI “Rubûbiyet” mertebesinin namazı-"Rabb-ül Âlemiyn"in rubûbiyet hükümlerin...
- **Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Lübbül Lüb)
  > *(1) Faydalı malumat : Bilinmeli ki, yakıyn ehli, yakıyn halini üçe ayırmıştır: 1 - İlm-el yakîn, hakikata ilm olarak ermektir... 2 - Ayn-el yakîn, hakikati hissederek yaşamaktır... 3 - Hakk-el yakîn ise, Hakikatle tahakkuk etme halinin zuhurudur. Bir başka izahla da, 1 - kahramanlığı bilmeyi ilmel yakîne, 2 - görmeyi ayn-el yakîne, 3 - kahramanlığı yapmayı da hakkel yakîne benzetebiliriz.
- **Sohbet Arası Sohbetler (25)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (YAKÎN İLMİNİN ÜÇ MERTEBESİ)
  > YAKÎN İLMİNİN ÜÇ MERTEBESİ İşte Hakk olan yakin ilmide bilindiği gibi 3 mertebedir. İlmel aynel hakkel yakin. Diğeri bilmel yakin aradaki farkı analtabildim mi..bilim ile yakin beşerin beşere anlattığı beşerce anlatılan anlaşılan şeylerdir.
- **Zâriyât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (YAKÎN İLMİNİN ÜÇ MERTEBESİ)
  > YAKÎN İLMİNİN ÜÇ MERTEBESİ İşte Hakk olan yakin ilmide bilindiği gibi 3 mertebedir. İlmel aynel hakkel yakin. Diğeri bilmel yakin aradaki farkı analtabildim mi? Bilim ile yakin beşerin beşere anlattığı beşerce anlatılan anlaşılan şeylerdir.
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sayfa 162)
  > Hakkal Yakin : Bu mertebe de artık Ölmeden evvel ölüm geçekleşmiş ve olma hali vardır. Bu kelime de aslında kifayet etmez lakin Mesnevide şu şekilde bir ibare bulunmakta; “Demirin ateşe atılıp kor haline gelmesi gibidir.
- **Sohbet Arası Sohbetler (25)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (157 25 sohbet aras sohbetler)
  > Hakkani manasıyla anlatır. YAKÎN İLMİNİN ÜÇ MERTEBESİ İşte Hakk olan yakin ilmide bilindiği gibi 3 mertebedir. İlmel aynel hakkel yakin. Diğeri bilmel yakin aradaki farkı analtabildim mi..bilim ile yakin beşerin beşere anlattığı beşerce anlatılan anlaşılan şeylerdir.
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (75 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ)
  > Hakkel yakîn ise kişinin beşeri vasıflarından tamamen sıyrılıp kendisini artık Hakk olarak müşâhede etmesidir. “Yakîn fiiliyle, esmâsıyla, sıfatıyla, zâtıyla Hakk’tır” denilmiştir. “Summe le terevunnehâ aynel yakîn” yâni “Sonra mutlaka onu aynel yakîn olarak göreceksiniz” (Tekâsur, 102/7) Âyet-i Kerîmesinde belirtilen ifâde buradaki yaşantının ne kadar şiddetli bir yaşantı olduğunun aynel yakîn görülmesidir ki ancak...
- **Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi** — Canan Çalışkan (Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı)
  > İkinci Rekât: Aynel Yakîn (Görerek/Müşahedeyle Kesinlik) mertebesi olup bilinen hakikâtlerin, mânevî bir görüş (basiret) veya müşahede yoluyla, sanki gözle görüyormuşçasına daha canlı ve doğrudan tecrübe edilmesi. Bu, ilmin ötesine geçip, hakikâtin tecellilerine kalben şahit olmaktır. Üçüncü Rekât: Hâkkel Yakîn (Yaşayarak/Hakikâtiyle Kesinlik) mertebesi olup müşahede edilen hakikâtlerle tam bir bütünleşme, o...

## İlgili Kavramlar

- [Aynel Yakin](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/aynel-yakin) — related
- [İlmel Yakin](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/ilmel-yakin) — related
- [Marifet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/marifet) — related
- [Vuslat](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/vuslat) — related
- [Fena](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/fena) — related
- [Beka](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/beka) — related
- [Aynel Yakin](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/aynel-yakin) — related
- [İlmel Yakin](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/ilmel-yakin) — related
- [Hakikat](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hakikat) — related
- [Marifet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/marifet) — related
