# Hüvviyet > 'O'luk. Alemlerin ana kaynağı olan ilahi kimlik. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/huvviyet --- ## Tanım Hüviyyet (هوية), Arapça "**Hû**" (O) zamirinden türemiş, **"O'luk"** yani **ilahî Zât'ın kimliği, aslî hakikati** anlamında bir kavramdır. Tasavvufta Hüvviyyet-i Mutlaka, **Zât'ın kimse tarafından bilinemeyen ama bütün tecellilerin kaynağı olan asıl hakikati**dir. ## Etimoloji "**Hû**" (هو) Kur'an'da Allah için en çok kullanılan zamirlerden biridir (İhlâs 112:1: "Kul Hüvallâhü Ahad"). "Hüviyyet" bu "Hû"luktan yapılmış mastar; **"O" olma hâli** demektir. Tasavvuf, bu zamirin gayb'a, gaiple ilişkiye ve kimliğe işaret ettiğini vurgular. ## Kur'an ve Zikir - **Haşr 59:22-24** — Allah'ın 17 isim-sıfatının "**Hüvallâhüllezî...**" (O Allah ki...) ile ardarda gelişi - **İhlâs 112:1** — "**Kul Hüvallâhü Ahad**" Tasavvufta "**Hû**" zikri (celâlî zikir), sâlikin en yüksek zikir makamlarından biridir. Akciğerden derin bir nefesle "Hû...Hû..." denerek Zât'a teveccüh edilir. ## Mertebelerdeki Konumu Hüvviyyet, bazı tasavvuf tasniflerinde a'mâiyyet ile ahadiyyet arasında veya ahadiyyetin bir başka adı olarak konumlandırılır. İbn Arabi ekolünde: - **Hüviyyet-i Mutlaka (Sırf):** Zât'ın kendi kendinde olduğu, bilinemez kimliği - **Hüviyyet-i Izâfiyye:** Taayyünlerle ilişkilenen kimlik Necdet Ardıç'ın tasavvufî sisteminde **Hüvviyet** "alemlerin ana kaynağı" olarak sıkça kullanılır; **İnniyyet** (ben'lik) ile karşıtlaşır — biri Hakk'ın gaib kimliği, diğeri kulun kendini tanıma süreci. ## Hüvviyyet – İnniyyet İlişkisi Tasavvufî antropolojide: - **Hüvviyyet** → Hakk'ın tarafı, **"O"** - **İnniyyet** → Kulun tarafı, **"Ben"** - **Enâniyyet** → Nefsin putlaşmış "ben"liği (kötü anlamda) Sâlikin yolu, sahte enâniyyetini fânî kılıp hakiki İnniyyeti'ni keşfetmek; oradan da **"Ben, O'dur"** (Fenâ fi'llâh) idrâkine varmaktır. Hallâc'ın **"Ene'l-Hakk"** sözü bu hüvviyyet-inniyyet birleşiminin zirvesi olarak yorumlanır. ## Gayb-ül Guyûb Hüvviyyet, "**Gayb-ül guyûb**" (gayplerin gaybı) olarak da anılır. Çünkü o, bütün taayyünlerin, isimlerin, sıfatların arkasındaki **mutlak gaib Zât'ın asıl kendisi**dir. ## İlgili Kavramlar - [amaiyyet](/wiki/amaiyyet) - [inniyyet](/wiki/inniyyet) - [ahadiyyet](/wiki/ahadiyyet) - [zat](/wiki/zat) - [fena](/wiki/fena) ## Kaynaklar - İbn Arabi, *el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye* - Davud-i Kayserî, *Mukaddimât-ı Şerhi Fusûs* - Abdülkerîm el-Cîlî, *el-İnsânü'l-Kâmil* - Necdet Ardıç, *Tasavvufî Terimler Sözlüğü* ## Bu Kavramın Geçtiği Eserler - **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç (189 Fusûsu’l-Hi̇kem) > ...4.Paragraf: Tahkîkan Hak Teâlâ, her bir uzvun "hüviyyet”i olduğunu ihbar eyledi . (22) 5.Paragraf: Süleyman (a.s.) bu ma'rifetten gâib değil idi. (26) Mesnevi (28) 6.Pa... - **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (62 Bir ressam hik yesi) > ...Tebliğe Rabbinin Adıyla Rububiyyet mertebesinden okumayla başlamasıdır.. 362, 36 Yâ-Sîn Sûresidir.. Hz. Muhammedin (s.a.v.) Muhammediyyet Mertebesinden ismidir. 36. Esmâ Şekur Esmasıdır.. Ebcedi 526, 3+6= 9 R... - **TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (186 Fusûsu’l-Hi̇kem) > ...niyyenin zuhurunu ister ki, bu hakikatler esma hazînelerinde bi'l-kuvve mevcûddur; yani isimler hazinelerinde kuvvede mevcuttur. Ve halbuki esmanın zuhurunu istediği hakikatler, âlemden başka bir şey değildir... - **Hadîd Sûresi** (263 57 46 Ku Ker Yol Hadid Sûresi Murat Derûni) > ...k mı,? Burada dediğine göre Hakk, eğer o başkadır dersek nefsimize ters gelen şartlandığımız, hani ilâhi ile süfli şeyler arasında şartlandığımız şeyler diyelim. Bir kemik yere atılmış o da Hakk mı şimdi, değ... - **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (126 14 1 BEN deki TERZ BABAM Murat Kontrol) > ...yet ve Hüviyyet” ile Eniyyet “İnsân ve Kû’rân”, Hüviyyet-i ise “Âlemler ve Kâ’be” dir. Fakîr ise Efendi Babam-dan zâhiren uzakta İstanbul’da oturduğum ve bu seyâhatler... - **TB. Kelime-i Hûdiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (185 Fusûsu’l-Hi̇kem) > ...in ilahi ilimleri muhteliftir.(41) 15.Paragraf: Hüviyyet vâhid ve cevarih muhteliftir. (43) Mesnevi (45) 16.Paragraf: Hikmet-i ahadiyye “ilm-i ercül”dendir. (45) 17.Par... - **Bi'smi Has, Selâm (13)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (91 Bi̇i̇smi̇ Has, Selâm (13)) > ...oldu. " Ene-Ben " kelimesi de, "ahadiyyet"e katılmış olan "hüviyyet"e katılan "enniyet ya’nî benliğe" işârettir. Bunun için söylemde mübtedâ ya’nî fâilin bulunduğu kıs... - **Zâriyât Sûresi** (260 51 31 Kur Ker Yol Zariyat Suresi ve Hazmi Tura hz. Murat Deruni) > ...c etmiş. Hakikat’ul Ahadiyyet’ül Ahmedinin hu’sunun gülü Necdet’in Uşşaki (k.s.) vahdetinin kesretine, yetiştin yetmişikinde Ey Kamil İnsan. Zâtı, Furkânı, hakikati marifet-i nefsinde Cemal ve Celal eli İle s... - **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (164 2 Esmâ’ül Hüsna) > ...er kazın ve gönülde Hu su balık pencerelerinde yazan âyetleri müşahade edin… Yalnız bu penceler (Ulûhiyet, Hakîkat-i Muhammedi, Risâlet) Özleri, köşeli değil yuvarlatır. Daire de Seyr-i Sülûka işarettir. Kur’... - **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (165 9 Kiyâmet Sûresi̇) > ...inden gelip, âlemlere iniş/nüzül’ü ifade etmektedir. Ama âyet sonu ve fasıla harf olduğu fark edilirse “he” İlâhi hüviyyet “Hu” olarak okunur. Kıyam-eh, olarak sükûn bu... - **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (178 84 İ̇nşi̇kâk Sûresi̇) > ...hüviyyet ve İlâhi hüviyettir. 7 âdet (Re) 7 nefis mertebesi ile Rububiyetin bilinip, Nefsini bilen Rabbini bilir ile Rahmaniyyet’in 7 Subüti Sıfâtı Hayat, İlim, İrade,... - **Vahiy ve Cebrâîl** > abd’u Hu” - “Hu’nun abdı” ismi verilir. Orada zuhurda olan “Hüvviyet-i Mutlaka” dır. “Hüvviyet-i Mutlaka” nın zuhur yerini tanıyıp anla-mak avam için oldukça zordur, çünkü belirli bir tarifi ve vas-fı yoktur ve sözlerini hevasından nutketmez. Ancak “vâhyin yuh - **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (61 6 Pey 6 Hz.Muhammed s.a.v) > ...dı müzzemmil Muhammed. (s.a.v.) Tahakkuk etti hüviyyetiyle. Zuhur etti Mûsâ kemâliyle. Sardı âlemi muhabbetiyle Bir ismi de Tâ -Hâ Muhammed. (s.a.v.) “Sin”i İnsân’a eyledi rumuz.(işaret, sembol) Böylece tam o... - **Kelime-i Eyyûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Eyyûbiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Gaybiyye) > ...t-ı ilâhiyyeden bir sıfattır; ve evvelen kendisi ile hüviyyet-i ilâhiyye zâhir olan şey “hayât”tır. Bunun için, sıfat-ı Hayât, sıfât-ı sâire üzerine tekaddüm-i zâtî ile tekaddüm etmiştir. Ve mümkinâttan evvel... - **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç (10 Kelimeyi Tevhid) > ...l Baht tecellisi Hüvviyet - Beytullah - Alemler ahad’iyyet inniy’ yet – ene iyyet Kur’an ve İnsan kelimesi tecellisi “lâ ilâhe illâ allah” uluh’iyyet zuhur edici peygam... - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13) > “Hü” isminden idi. Hüviyyet-i ilâhiyyeye delâlet eden “Hü” ism-i şerifinden ona böyle birtakım mu'cizeler zâhir olurdu. Uakfâki cân Hakk'a muttasıl olur, onun zikri budur ve bunun zikri .4062 odur. Ya - **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (114 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l) > ...r” Bir bakıma “ismi azam/en büyük isim” de budur. Bunun hakikatini anlamak mümkün değildir. İşte bu “hu” Allah kelimesinin oluşumunu sağlayan sondaki “hu”dur. Fakat varedilişte ilktir. Bilindiği gibi “hu” bul... - **Gülşen-i Râz ve Şerhi (2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (123 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ) > ...akk’ın benliği deriz ama bu yine de belirli şartlanmalar içerisinde olan benliktir. Gerçek hüviyyeti ve inniyetiyle bilinen benlik de­ğildir. Bu sırdır, vehimlere sığma... - **Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (168 31 Sohbet aras sohbetlerden se meler yeni) > ...ebedeki tezahür [25] nedir? Faaliyet nedir? Zuhur ne? Oradaki anlayış nedir? Tüm olarak bu varlığı gerçek yüzleri ile kendi mertebelerinde korumaya Ulûhiyet adı verilir. Tüm varlığı ayırt etmeksizin gerçek yü... - **TB. Kelime-i Îseviyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (188 Fusûsu’l-Hi̇kem) > ...bilâ-şek İbn Meryem'dir. Böyle olunca sâmi' tahayyül etti ki, onlar ulûhiyyeti surete nisbet ettiler ve onu suretin aynı kıldılar. Halbuki onlar bunu yapmadılar, belki hüviyyet-i ilâhiyyeyi ibtidâen sûret-i b... - **Şu'arâ Sûresi** (238 26 39 Ku Ker Yol Şu'ara Sûresi Murat Derûni) > ...ü altına girer ve (ه) “Hu” olur. Ve daha sonra eğer bekabillah hükmü ile bu âleme dönebilirse ( هُوَ ) Hüvesi, Hüvesine olur. İlahi ve beşeri hüviyyet ve varlığı iledir... - **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (69 2 Namaz-Sûreleri̇) > ...“Hüviyeti Mutlaka/mutlak hüvviyettir” Bir bakıma “ismi âzam/en büyük isim” de budur. Bunun hakîkâtini anlamak mümkün değildir. İşte bu “hu” Allah kelimesinin oluşumunu sağlayan sondaki “hu”dur. Fakat varedili... - **TB. Fusûs Mukaddimesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Fusûsul Hikem Mukaddime) > ...” dahi nisbettir. “Gayb-ı hüviyyet” derler. Zîrâ vücûdun cemî’-i merâtibi bu mertebede merâtib-i zuhûra nisbetle gayb ve fıkdân içindedir. Nitekim karanlık gecede bilcü... - **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (35 1 Fâti̇ha-Sûresi̇) > ...âhe illâ allah” ile belirlendi. “Kelime-i Tevhid”in ilk zuhura çıkmaya başlamasına yukarıda belirtilen Hüvviyet’in “hu” su kaynak oldu. (Zâhir âlemde bilindiği gibi “hu/o) demektir.) İşte bu ilk zuhura çıkış... - **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Gökyüzü İnsanları Araştırması 1) > ...ak hüvviyettir” Bir bakıma “ismi azam/en büyük isim” de budur. Bunun hakikatini anlamak mümkün değildir. İşte bu “hu” Allah kelimesinin oluşumunu sağlayan sondaki “hu”dur. Fakat varedilişte ilktir. Bilindiği... - **Terzi Baba 3 — İstişâre Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç (32 Ter Baba 3 sti are dosyas) > ...tiyorum. Dünya kelâmından çok sıkılır oldum. Efendi Babacığım hani siz anlatmıştınız. Bir hükümdar varmış halkın içme suyuna madde karışmış içen delirmiş. Hükümdar içmemiş normal kalmış ama halk onu deli sanm... - **Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk — 53. Âyetler ve Terzi Baba** — Terzibaba - Necdet Ardıç (131 Kur n Ker mde yolculuk 53 Ayetleri ve Tezi Baba) > ...se buna sahip olmaktır. Kevser sûresi ilk âyetinde “İnna atayna kel Kevser” Biz sana kevseri verdik buyurulmaktadır. Verilen bu kevserden salıverilen “Abdiyet” ve “Rububiyet” hakîkatlerinin kaynağı zat merteb... - **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (89 6 her ey merkez nde mi hik yesi) > ...7 âyet mevcud olup tamamı 19 âyet etmektedir. Bu da malûm olduğu üzere İnsân-ı Kâmil’in şifresi sayısıdır. Aynı zamanda üç İhlâs ve bir Fâtiha sûresinin derslerimizin sonunda okunması, bağlısı olmakla şükrün... - **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (163 1 Esmâ’ül Hüsnâ) > ...eridir. İnsanlar ne kadar kendilerini kuvvetli hissederlerse etsinler, tabiatın esiri olmaktan kurtulamazlar. Hilmiyet, yumuşak olmak demektir. Bu kapıdan Hakk'a vasıl olan kullar da vardır. Meşrep meselesidi... - **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Saf Suresi) > ...zâhir olduğu şey "hayat"tır. Bunun için, hayat sıfatı, diğer sıfatlar üzerine zâtî öncelik ile öncelik kazanmıştır. Ve imkân dâhilinde olanlardan ilk olarak kendisi ile "hayat" zâhir olan şey de sudur. Bunun... - **Divan 3** — Terzibaba - Necdet Ardıç (16 Divan 3) > ...’ yim bensahn-ı gül-zâr-ı hüviyyet meşrebim Ravza-i ezhâr içinde ıtr-efşân görmüşüz Bülbül-i gülistân-ı Kâdirî Osmân Şems Efendi hazretlerinin gazeline nazîresidir: Gö... - **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i İbrâhîmiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Müheymiyye) > ...inde cümle ef ’âl bir renk olur. Ya’ni hüviyyet-i zâtiyye-i ilâhiyye mertebesinin nûruyla cemî’-i a’mâl bir renk olur. Birisi o küpe düştüğü vakit, sen ona kalk desen; ya’ni mertebe-i vahdete vâsıl oldukda, s... - **Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kur'anı Kerimde Nefs Ayetleri) > ...bir zevk ve neş’e işidir. Aynı zamanda bu bir sistem, bir eğitim işidir. T.B. -------------------------- Naziat Suresi - Ayet 40 (Mushaf: 79 - Nüzul: 81 - Alfabetik: 78) وَاَمَّا مَنْ خَافَ مَقَامَ رَبِّهٖ و... - **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Tarık Suresi) > ...“lâ ilâhe illâ allah” uluh’iyyet zuhur edici peygamberi “la ma’bude illâ allah” vahid’iyyet Muhammed Habibullah SAV (zât) kelimesi tecellisi “la mevsufe illâ allah” rahman’iyyet zuhur edici peygamberi “la me... - **Ölüm ve Kıyâmet Hakkında** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Ölüm Hakkında Kıyamet) > ...et-i mutlaka’nın yâni “hüviyyet” hakîkatinin Ulûhiyyet mertebesi îtibarıyla zuhura çıkması 19 bakımındandır. Yâni Allah’ın “zâti” zuhurunu ortaya çıkarmak içiniz. Bunu... - **Sohbet Arası Sohbetler CD 18** — Terzibaba - Necdet Ardıç (150 18 12 CD Sohbet Aras Sohbetler) > ...bir şey değildir. Gerçi dışımızdaki de onun varlığından başka bir şey değildir, ancak dışımızdaki tecelli etmiş zuhura gelmiş halidir. Batınımızda da iç bünyemizdeki halidir, şekillenmemiş hali sadece ilmi bi... - **Bendeki Terzi Babam (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (127 15 2 BEN deki TERZ BABAM Murat Kontrol) > ...müşâhadesi yok) önünde hakîkat namazı ikame edilecekti. Kırk Mertebeydiler. Ve tüm bu mertebeleri cem etmelerinden dolayı sevinçliydiler. Gönül Kâ’be-sinden çıkıldı. Hazreti Muhammed Mertebesinin “36” Mertebe... - **TB. Fusûs — Ayniyyet/Gayriyyet** — Terzibaba - Necdet Ardıç (181 Fusûsu’l-Hi̇kem) > ...ahıslaşma) bizimdir. 2-Yokluk, Var Oluş ve Zuhur: Fusus-ül Hikem şerhini okurken göz önünde tutulması gereken bir ana fikir de şudur. Tasavvufa göre varlıkların vücuda getirilişi mutlak yokluktan halk edilme... - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4) > a terakkine bâis olan her kuvvet de yine Hak Teâlâ'nın seni kendi tarafına çekmesindendir. “Cezb-i ost” da “O" zamiri Hakk'a râci'dir. Nitekim cenâb-ı Pir bir gazellerinde aynı ma'nâyı sarâhaten beyân - **Sohbet Arası Sohbetler CD 14 (2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (146 14.cd 2003 Sohbet Arasi Sohbetler) > ...ahalli demektir. Gelişmiş manada olan abd hükmü. Abd, elif, be, dal harflerinin hakikatidir. Bunun fiziki olanına da abid deniyor bilindiği gibi, abd olan, yani şeriat mertebesi itibari ile hayatını sürdürend... - **Ankebût Sûresi** (237 29 35 Ku Ker Yol Ankebût Sûresi Murat Derûni) > ...çerisinde bizim bütün halimiz vardır. Cenâb-ı Hakk’ın inniyyeti ve hüviyyeti ile Ahadiyyet mertebesinde belirginleşiyor. Zât-ı sırf, zât-ı mutlak olarak. İşte buradan b... - **Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (144 12 2002 2003 28 08.cd Sohbet Arasi Sohbetler) > ...pın diye, Dinleyici: vasiyet, -Vasiyetiyle onu karşıya götürdük karşıda Dolayoba soğancı mevki var Pendik’te Dolayoba’da kabrini orada istemiş o gün anladım ben dedim burada bir iş var mutlaka ve seneler sonr... - **Muhammed Sûresi** (251 47 28 Kur Ker Yol Muhammed sav Suresi Murat Deruni) > ...i (İnniyyet’i ve Hüviyyet‘i) ile belirdi. İşte bu ilk kendinden kendine olan belirginliği “Ahad” (1+8+4=13) sayısal mânâsını oluşturdu. Tabî ki, aslında bâtınında olan... - **Furkân Sûresi** (235 25 29 Kur Ker Yol Furkan Sûresi Murat Deruni) > ...eriyle nasıl ki ondan gölge ismi zail olmazsa, yani gitmezse suverin ihtilâfiyle ism-i âlem yahut ism-i sivâ-yı Hak / ondan öylece zail olmaz. Hakk’ın dışında ne varsa ona masiva deniyor ya İmdi onun gölge ol... - **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç (179 13 Terzi-Elif-Terazi-Teradî-İrfan Mektebi-Kırk Seyir) > .... Aslında bu ihtiyari değil izdırari ölüm ile ölenin hâlidir. Buda Sıfât tecellisi hâlinde olana malum olur. Uyduret; Böyle bir “Uydur”mayı İz-Efendi Babamın “Fil” sûresi sohbetinde yapmıştım. Fir Fenafiresül... ## İlgili Kavramlar - [Zât](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/zat) — related - [A'maiyyet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/amaiyyet) — related - [Celâl ve Cemâl](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/celal-ve-cemal) — related - [İnniyyet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/inniyyet) — related - [Ahadiyyet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/ahadiyyet) — related - [Fena](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/fena) — related - [İnniyyet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/inniyyet) — related - [A'maiyyet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/amaiyyet) — related