# Hz. İbrahim (a.s.) > Halilullah, Allah'ın dostu. Tevhid'in büyük temsilcisi. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hz-ibrahim --- ## Tanım Hz. İbrahim (a.s.), İslam'ın üç büyük ibrahimi dininin atası, "**Halîlullah**" (Allah'ın dostu) lakabıyla anılan ulü'l-azm peygamberlerden biridir. Tevhid'in en büyük temsilcisi olarak Kur'an'da "hanîf" ve "ümmet" olarak nitelenir. ## Kur'an Referansı - **Nisâ 4:125** — "Allah İbrahim'i dost (halîl) edindi." - **Bakara 2:124** — İmamlık makamı ve imtihanları - **En'âm 6:74-79** — Yıldız, ay, güneş ile putperestliği reddedişi - **Meryem 19:41-50** — Babasıyla diyaloğu - **Sâffât 37:102-107** — Oğul kurban etme imtihanı - **Âl-i İmran 3:67** — "İbrahim ne Yahudi ne Hıristiyan'dı; hanîf bir müslüman idi." ## Tasavvufi Konumu — Halîliyyet İbn Arabi Fusûs'un ikinci faslını "Hikmet-i Müheyyemiyye fî Kelime-i İbrâhîmiyye" başlığıyla Hz. İbrahim'e ayırır. **Halîliyyet** (dostluk), Hakk'ın kulun bütün latâifine nüfuz etmesi ve kulun da Hakk'a tamamen bağlanmasıdır. Etimolojik olarak "halîl" kelimesinin "hullet"ten (derin sızma, kaynaşma) geldiği vurgulanır. ## Teşbih ve Münâcat Hz. İbrahim, İslam geleneğinde **tenzih** ile **teşbih**i dengeli yaşayan peygamberdir. Bir yandan yıldız-ay-güneşi "bu benim Rabbim" diyerek teşbihi tecrübe eder, sonra "batanları sevmem" (En'am 6:76) diyerek tenzih eder. Hz. İsmail'i kurban imtihanı, tam teslimiyetin sembolüdür. ## Kâbe ve Hac Oğlu Hz. İsmail ile birlikte **Kâbe**'yi bina etmiş (Bakara 2:127), hac menasikini kurmuştur. Bugün haccın temel rükünleri onun izlerini taşır (Safa-Merve sa'yi, taşlama, kurban). ## Hadis "Peygamberlerden sonra Halil İbrahim'in ümmetinden olmak en büyük şereftir" anlamındaki rivayetler, onun tevhid mirasının süreklilik vurgusunu içerir. ## İlgili Kavramlar - [tevhid](/wiki/tevhid) - [tenzih](/wiki/tenzih) - [halilullah](/wiki/halilullah) - [insan-i-kamil](/wiki/insan-i-kamil) ## Kaynaklar - İbn Arabi, *Fusûsu'l-Hikem* (Fass-ı İbrâhîm) - Ahmed Avni Konuk, *Fusûsu'l-Hikem Şerhi* - Kur'an, Nisâ 125, En'âm 74-79 ## Bu Kavramın Geçtiği Eserler - **TB. Kelime-i İshâkiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (182 Fusûsu’l-Hi̇kem) > ...vâki' olur idi. Fakat rü'yâda cenâb-ı İshâk suretinde görünen, teslim ve inkıyâd münâsebetiyle "koç" idi. Binâenaleyh Ibrâhîm (a.s.) "koç" ile ta'bîr etmek lâzım geli... - **Enbiyâ Sûresi** (233 21 26 Kur Ker Yol Enbiya Sûresi Murat Deruni) > ...n varsa şahitlik eylesin diye aralarında konuşmaları. Aslında bu arayışları kendilerini gerçekten hakk’ın indinde İbrâhîm (a.s.) ın şahidi yapmış olmaktaydılar. Yâni d... - **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Hicr Suresi) > ...ımadığı bazı misâfirler gelmiştir. İbrâhîm (a.s.) misâfirler için bir ziyâfet hazırlamış lâkin onlar yemeğe el uzatmamıştır. Misâfirlerin garip hâlleri İbrâhim (a.s.)’... - **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç (10 Kelimeyi Tevhid) > ...e rabbühüm bikelimatin feetemmehu” mealen, “hani İbrahime Rabbı bir takım kelimelerle imtihan etmişti o da onları tamamlamıştı.” Daha sonra kelime lafzını “Mertebe-i Museviyet” te görüyoruz. Bilindiği gibi M... - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5) > mevsûf oldun; artık cismânî marazların ve zaafların ateşi ve harâreti, senin İbrâhim Halîlullah hazretleri gibi olan rûhunun muvâcehesinde Nemrûd'un ateşi gibi kalır. Binâenaleyh, emrâz-ı cismâniyye M - **Sohbet Arası Sohbetler (25)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (157 25 sohbet aras sohbetler) > ...Kıyas yapalım. İbrahim aleyhisselâm ve İsmail aleyhisselâm. O gün orada toplansa toplansa 500-1000 kişi ancak çıkar, o imkansızlıklar ile tekniğin bile olmadığı belki... - **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (172 6 Ru ya Mana Alemi Tuzak Mekr Hileli Zuhuratlar) > ...kikatidir. Bembeyaz sakallarınız bir hayli uzun. Sakallar kişinin vechi olan Cemâli Hakikatlrini perdeleyip gizleyen oradan zuhur eden esmalarıdır. Gözleriniz simsiyah ve ürperti verici. Siyah gözler A’ma’iy... - **Sâffât Sûresi** (247 37 40 Ku Ker Yol Saffat Sûresi Murat Derûni (1)) > ....s.) dan bahsedildiğinden “onun izinden gidenlerdendi” ifadesi bunu bildirmektedir. Yâni Âdem (a.s.) dan Onun zamanına gelinceye kadar bütün “Nebî ve Rasûller” in izinden demektir. Gerçek olan bütün Peygambe... - **Ahadiyyet** — Terzibaba - Necdet Ardıç (47 Ahadiyyet) > ...alideyye ve li’l-mu’minine yevme yekumu’l-hisab (de la sura Ibrahim/Abrahán 14/40-41). )” ¡Señor! ¡Haz que haga el Azalá y que también la haga parte de mi descendencia... - **Enfâl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Enfal Suresi) > ... ) “lâ ilâhe illâ allah” “zat mertebesi” itibariyle yapılmasının gerekliliği bildiriliyorken, “Medine Mescidi”nin yapılmasıyla da gönlümüzde “Hakikati Muhammedi”nin gelişmesini sağlayacak faa... - **Kelime-i Yûnusiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Yûnusiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Nefsiyye) > ...ilkā olunduğu hînde, Halîlullah’ın naîmidir. Zîrâ İbrâhîm (a.s.) onun rü’yeti ile ve onun ilminde, muhakkak hayvandan ona mücâvir olan kimseyi te’lîm eden bir sûret olduğ... - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1) > lanları sevmem, dedi.” Şİ Sri a kk yala olay elle 53) 435. Git sâyeden bir güneşi bul! Tebrizli şâh Şems'in eleğini bul! Zıll-i ilâhi olan insân-ı kâmil delâletiyle Zât-ı ahadi güneşini bul! Eğer bu z - **Hac Sûresi** (234 22 27 Kur Ker Yol Hac Sûresi Murat Deruni) > ...izin hayal ve vehimiyle Hakk için cihad edin, O sizi bu yolda seçti. Burada cezbe-i salik olmak vardır. İlimden önce kişinin hakk yoluna seçilmesidir... İbrahim dini h... - **Ankebût Sûresi** (237 29 35 Ku Ker Yol Ankebût Sûresi Murat Derûni) > ...nderdik. Hani o, kavmine şöyle demişti: “Allah’a kulluk edin, O’na karşı gelmekten sakının. Eğer bilirseniz, bu sizin için daha hayırlıdır.” (29/16) ---------------- İbrâhim (a.s.) genel olarak Tevhid-i Ef’a... - **Şu'arâ Sûresi** (238 26 39 Ku Ker Yol Şu'ara Sûresi Murat Derûni) > ...oku) kelimesi vardır’ki; sayısal değeri, (6+400+30=436) toplarsak. (4+3+6=13) tür. Görüldüğü gibi bütün bu hakikatler bir emir ile okunmakta ve o emir de (13) ten çıkmaktadır. Çok açık değilmi?. Not= Belki…... - **Muhammed Sûresi** (251 47 28 Kur Ker Yol Muhammed sav Suresi Murat Deruni) > ...kumaya ve eğitime başlaması istenmeştir. Unutulan ve tahrif edilen mertebe tesbit edilsin ve yerine doğruları konulsun ki istenilen amaç yerine getirilmiş olabilsin. İşte burada ikân değilde imandan bahsedil... - **Zâriyât Sûresi** (260 51 31 Kur Ker Yol Zariyat Suresi ve Hazmi Tura hz. Murat Deruni) > ...dükleri belli olmamak için çuvallara kum doldurmuşlar ve bu haberi İbrâhîm (a.s.)a getirmişler. O hazret dahi bu haberden mahzûn olarak uykuya dalmış. Dışanda dolu çuv... - **Mümtehine Sûresi** (266 60 49 Ku Ker Yol Mümtehine Sûresi Murat Derûni) > ...lcisidir. [14] "Kim (Bu Örneğe) Yüz Çevirirse (Ve Men Yetevelle): "Hakikat-i İbrahimiyye" nin davetini reddedip, "nefs-i emmâre" nin, "hevâ" nın veya "taklit" in peşinden gitmektir. Kalbi, mâsivâ putlarına yöne... - **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (36 2 Bakara-Sûresi̇) > ...mümkün değildir. 395 İbrâhîm şöyle dedi: “Benim Rabbim diriltir ve öldürür” Bütün âlemdeki yaşantıyı iki kelime arasında belirtivermiş İbrâhîm (a.s.) İnsân hayata gel... - **Zuhruf Sûresi** (252 43 43 Ku Ker Yol Zuhruf Sûresi Murat Derûni) > ...an uzağım." ---------------- Âyet-i kerime risalet mertebesinin ef’al-i infialiyye seslenmesini rahmaniyet mertesi aktarmaktadır. ----------------- İbrâhîm (a.s.) “Hanif” din olan Tevhid-i Ef’al mertebesi pe... - **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç (60 6 Peygamber (5)) > ...ra getirdi. Ve âli seyyidinâ Muhammed diyoruz ya o ailede işte dünyanın en yüksek ailesidir. Hani “pencü âli âbâ” deniyor ya, İşte bu seçilmişler. Bunlar altı Peygamber kitaplarımızın da kaynaklarıdır. İşte bu... - **İnci Tezgâhı (2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (63 (İnci Tezgâhı)) > ...kolaylığa çevirsin İnşeallah. Daha yola çıkmadan notlarını almaya başla, küçük küçük dahi olsa aklına gelen düşüncelerini hemen not et sonra onların açılımları olur. yani oraya gideyimde orada yazmaya başlar... - **Kamer Sûresi** (261 54 44 Ku Ker Yol Kamer Sûresi Murat Derûni) > ...ir. Zîrâ insân-ı kâmil hâmil-i sırr-ı Muhammedi olup, o hazretin vârisidir; ve vücûd-ı mutlakın bilcümle merâtibini câmi’ olup, O’nun bir libâs ile zuhûrudur. Resûl-i zîşân Efendimiz nasıl ki “Beni gören Hak... - **Sohbet Arası Sohbetler CD 17** — Terzibaba - Necdet Ardıç (149 17.cd Sohbet Arasi Sohbetler) > ...ası var. Fiziki manada yaşanan bir hadise bu da İbrahim Aleyhisselamı hani ateşe atacaklardı Nemrut’un ateşine atılacaktı. Nemrut ibrahime eziyet etmek için formüller... - **Meryem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (30 19 MERYE) > ...“İbrâhîm (a.s.) ın babası şöyle) dedi: “Ey İbrâhîm! Sen, benim ilâhlarıma rağbet etmiyor musun? Eğer sen, (bundan) vazgeçmezsen mutlaka seni taşlarım ve uzun müddet be... - **Kelime-i Yûsufiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Yûsufiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Nûriyye) > ...چونكهدهيم ربررَبِّيگفت هَذَ أويل سفتاآنكسى كه گوهر ِ تأويل گفتاچنان تذكر ِ كوكب ر Tercüme: “Cevâd olan Cenâb-ı İbrâhîm, işte Rabbim budur, dedi. Çünkü âlem-i vehme düştü. Yıldızın zikrine böyle te’vîl söyledi.... - **Lübbü'l-Lübb (İngilizce)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Lübbül Lüb İngilizce) > ...side and outside him! The Chapter of Abraham ( Surat Ibrahim ) verse 14/48: “Watch for the Day when the earth will be changed into a different earth and the heavens as... - **Mübârek Geceler** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Mübarek Geceler) > ...gün Hacılar hacca gittiği vakit o hadiselerin geçtiği yerler de gereken fiilleri yaparlar. Kurb’an kesmek daha o günlerden bizlere kalan bir sünnettir. Şimdi yavaş yavaş Kurb’an bayramına gelmeye çalışalım.... - **Tûr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (118 52 Tûr Sûresi̇) > ...el minna inneke entessemi’ul aliymü” mealen, “hani ibrahim beytin temellerini ismail ile birlikte yükseltiyordu ve diyordu ki, rabbimiz bizden kabul buyur, şüphesiz ki sen duyucu ve bilicisin” diye bildirmek... - **İnsân-ı Kâmil (Cilt 6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (167 İ̇nsân-I Kâmi̇l) > ...kerime ile alemleri “göstereceğiz” hükmü ile rabb-i Teala ilgili ve çalışkan kullarına vaadı vardır. - «Gökleri, yeri ve aralarında olanı: Hak olarak yarattık...» (15/85) - «Yerde ve göktekilerin hepsini ke... - **Bir Hikâye, Birçok Yorum** — Terzibaba - Necdet Ardıç (25 Bi̇r Hi̇kâye Bi̇r Çok Yorum) > ...kikatı üzere) Allah’ın işaret ettiği Muhammedi Adem gönlüne sığınarak, teslim olarak, tabiyet ve takat gösterip, Allaha istiaze ve istiane etmek gerekir. Zat’ta böyle bir zannın ortaya çıkması, kendisinden b... - **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (1772747276481 DVT C001.MP3) > ...4. Hz. Musa-Kelîmullah 87 5. Hz. İsa-Ruhullah 87 6. Hz. Muhammed Rasûlullah 88 B. BİR HİKÂYE BİRÇOK YORUM SERİSİ 88 1- Köle ve İncir Sepeti 90 2- Genç ve Kıymetli Elmas 90 3- Bir Ressam Hikâyesi 91 4. Doğdular... - **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (164 2 Esmâ’ül Hüsna) > ...ın kulu) Gülnuş (Gül içici) Valide Sultan) Camiine tam orta kapısından girdim. İkinci kapıya ulaştığımda fakiri karşılayan Cümle şu idi… “Eşhedü en lâ ilâhe illallah ve eşhedü enne Muhammeden abdûhu ve Resul... - **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç (189 Fusûsu’l-Hi̇kem) > ...âfet" ma'nâsına geldiğini biliriz. Fakat "imamet" hilâfet gibi değildir. Çünkü Hak Teâlâ İbrâhîm (a.s.)ı, "hilâfef'ten İbaret olan daha hususi esmâsiyle zikr etmedi; "... - **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (30)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (162 30 Muhtelif Sohbet Aras Sohbetler) > ...kikat mertebesidir vesselam. Doğu köşede kıble Rüknü Hacer’ul Esved, Kılnacak dört rekat namaz , İmamdır orada ve bütün kıblelerde Hz. Muhammed, Marifet mertebesidir vesselam, Muhammed (a.s.)lâm. Kılmak lazı... ## İlgili Kavramlar - [Halilullah](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/halilullah) — part_of - [Hz. Musa (a.s.)](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hz-musa) — related - [Hanîf Dini](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hanif-dini) — related - [Hz. Yusuf (a.s.)](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hz-yusuf) — related - [Hz. Nuh (a.s.)](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hz-nuh) — related - [Hac](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hac) — related - [Umre](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/umre) — related - [Kurban](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/kurban) — related - [Altı Peygamber](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/alti-peygamber) — related - [Tevhid](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tevhid) — related - [Tenzih](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tenzih) — related - [Halilullah](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/halilullah) — related - [İnsan-ı Kamil](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/insan-i-kamil) — related - [Hz. Nuh (a.s.)](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hz-nuh) — related - [Hz. Yusuf (a.s.)](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hz-yusuf) — related - [Hac](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hac) — related - [Kurban](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/kurban) — related - [Umre](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/umre) — related - [Altı Peygamber](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/alti-peygamber) — related - [Halilullah](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/halilullah) — part_of - [Hz. Musa (a.s.)](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hz-musa) — related - [Halilullah](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/halilullah) — related - [İsmail Fassı](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/ismail-fassi) — related