# İlahi Aşk > Allah'a duyulan aşk. Tasavvufun temel motivasyonu ve itici gücü. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/ilahi-ask --- ## Tanım İlâhî aşk, kulun yaratıcısına duyduğu yakıcı, kendinden geçiren sevgidir. Sıradan muhabbetin ötesinde, sevenin sevilende erimesi (fenâ) derecesine ulaşan bir haldir. Tasavvufun itici gücü ve sâlikin Hakk'a yürüyüşünün asıl enerjisidir. ## Etimoloji "Aşk" kelimesinin "ışk" (sarmaşık) kökünden geldiği söylenir; sarmaşığın ağaca sarılıp onunla bir olması gibi, âşığın da mâşukuna sarılıp onda yok olmasına işaret eder. ## Kur'an Referansı - **Bakara 2:165** — "İman edenler en çok Allah'ı severler (eşeddü hubben lillâh)." - **Mâide 5:54** — "Allah onları sever, onlar da Allah'ı severler." ## Tasavvuf Gelenegi Mutasavvıflar muhabbetin en üst derecesini "aşk" olarak tanımlar. Hallâc-ı Mansûr, Ahmed Gazzâlî (*Sevânih*), Mevlânâ (*Mesnevî* ve *Dîvân-ı Kebîr*), Yûnus Emre ve Fuzûlî ilâhî aşkın baş temsilcileridir. Mevlânâ "Aşk geldi, damarımda kanım oldu" derken; Yûnus "Aşksızlara verme öğüt, öğüdünden alır değil" der. İbn Arabî aşkı varlığın yaratılış sebebi sayar ("Küntü kenzen mahfiyyen" hadisi çerçevesinde). ## İlgili Kavramlar - [muhabbet](/wiki/muhabbet) - [fena](/wiki/fena) - [sekr](/wiki/sekr) - [mirac](/wiki/mirac) ## Kaynaklar - Ahmed Gazzâlî, *Sevânihü'l-uşşâk* - Mevlânâ, *Mesnevî-i Ma'nevî* - İbn Arabî, *Tercümânü'l-eşvâk* ## Bu Kavramın Geçtiği Eserler - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9) > fına gelip aşkın tuzağına tutulasın. Reşâdet ve riyâset tuzağını bırakıp onun tuzağına gelesin! 412. Aşk benim kulağıma yavaş yavaş der ki: “Av olmak, avcılıktan daha latiftir.” Ya'ni, aşk-ı ilâhî ben - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10) > döşeme, sıcaklığı ister. Yani, ilâhî aşkla yanan kâmil veli, musâhiplerinin kalbindeki soğukluğu ve incimâdı ortadan kaldırır ve onlara ilâhî aşk aşılar. Eğer sülûk yolcusu, nefsânî kimselerin sohbeti - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5) > hlarına kefâret olur.” Derdin bâtınîsi aşk-ı ilâhîden mütevellid derd-i firkattir. Böyle bir derd-i bâtınî dünyâ ve âhiretin devlet ve ni'metlerinden efdaldir. 208. Derdsiz çağırmak donukluktandır. De - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2) > işler ilmüş 2240. 9<amış ile boğum hem-raz oldukça, o dııılağın ve sadanın hem-nişini de- [22041 ğildir. Kamışın boğumlan mevcüd oldukça içerisi kapalı olacağından neyzenin dudağına yaklaşamaz ve k - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1) > aki dört numaralı beyte bağlıdır. Yani kendi aslından uzak düşen her kimse önceki kavuşma zamânını ister; çünkü kendi aslının âşıkıdır. Bu aşk insân-ı kâmilde son derece şiddetle zâhir olduğundan, onu - **Ra'd Sûresi** (255 13 Ku Ke Yol Ra'd Sûresi) > ...Bu ayet, insanın zahirî ve batınî yolculuğunda hangi değerlere tutunması gerektiğini gösterir. Geçici olanın peşine düşmek insanı hakikatten uzaklaştırır; ancak kalıcı olanı aramak ve başkalarına fayda sağlam... - **Tüm Şiirlerim** — Terzibaba - Necdet Ardıç (129 (tüm Şi̇i̇rleri̇m)) > ...Biz’ki Mevlânaya kul olup onu çektik kendine, Siz’ki nefsine kul olup, girdiniz nefis bendine. Biz’ki ne ar koyduk ne yar, ne ihvan ne de ıyal, Siz’ki dosttan gayrı her şeyi eylediniz evlâdı ıyal. Kendinize d... - **Fâtır Sûresi** (244 35 37 Ku Ker Yol Fatır Sûresi Murat Derûni son) > ...i, ateş çekici olur. Ben, kav gibi oldum; kav çabuk ateş alır. Sen çabuk ateş alan bu çakmak fitilini al! Bu beyitlerde Cenâb-ı Pîr kendi nefislerinin ilâhî gaybî tecellîleri kolayca kabûl buyurduklarını ve sâ... - **İnsân-ı Kâmil (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (113 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l) > ...hiç bilinmez ne olduğu anlaşılmaz. Mehtap onun hayaline girdi tamam olup aldı; Ondaki huylardan her neki bulunmaz gibilerden… Atlılar merkezinde kınacı nakışların gördü; Onu yazmayı istedi başladı saç tellerin... - **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (12 Terzi Baba 1) > ...’u ard edip nefsinize ettiniz temennâ. Biz’ki ne han aradık ne hamam, dost için seyr ettik her an. Siz’ki nefsiniz için çıktınız seyrana, biraz da uğradınız bu garibana. Biz’ki Mevlânaya kul olup onu çektik ke... - **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (75 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ) > ...e aşk ve ilâhî aşk ismini alır. Netice olarak ilâhî aşk ise yine kendi kendini sevmesi, kendi kendini tanımasıdır. Kıvılcım küçüktür ancak söndürülmedikçe âlemi yakar. İ... - **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (89 6 her ey merkez nde mi hik yesi) > ...ünyesinde) yavaş yavaş, mertebe olarak büyür. Şecereyi hidayet olur ve meyvası ile de tanımlanır. Hz. Abdülkadir Geylani, Hz. Beyazıd-ı Bistami vs. evliya kiram Allah’ın ilahi namus isimleri arasında anılır. P... - **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç (09 ER RAHMAN) > ...eğer nefis limanlarında dolaşıyorsa hemen o limanları terk edip, ilahi limanlara sığınarak güven haline ulaşması gerekmektedir. Yapılan bu ihtarlar o yöndeki karar ve hareketinizi oluşturmaya yardımcı olacakt... - **Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Îseviyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Nebeviyye) > ...ve perestiş-i bâde-i aşk benim vazîfemdir. Ben bu deyr-i mugānda, bu hazret-i şehâdette, cihânın cânıyım. Bu kevnin sûret-i mecmûası, bütün benim cismimdir. نَوَرَيْحَتَكُن ْ رَوْحًوَغَذ ِّ خَلْقَه ُ مِنْه ُ Ve... - **Mektuplarda Yolculuk — M. Nusret Tura** — Terzibaba - Necdet Ardıç (82 Mektuplarda yolculuk M.Nus Tura) > ...k ve lâyemut olan aşk; akıl gözünün dürbünüdür. Dürbün uzak mesafeleri yakınlaştırdığı gibi, aşk dürbünü de Allaha olan mesafeleri kısaltır. ************** (18) inci sohbet: Şiddetine göre de hiçe indirirdir.... - **Karagün Dostuyum (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (85 Karagün Dostuyum (ii)) > ...rmek istemiyo­ruz, anlatıyor. Kulak tıkayıp işitmek istemiyoruz. «Benim gibi olun da Cenâb-ı Hakk size de habibim desin» diyor. Adam sen de! Hayvan geldim hayvan gideceğim diye ısrar edenler bulunuyor. İşte bü... - **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Hicr Suresi) > ...e hakkını vererek yaşamaya çalışmaktır. Bu mertebede “cennet”, bakâ-billâh makâmıdır (Hakk’la birlikte olmaktır). “Uyûn” ise, gönülde kaynayan ve leb-i deryâ hükmünde olan ehlûllahın dudaklarından çıkan irfân... - **Kelime-i Ya'kûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Ya'kûbiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Rûhiyye) > ...r. Nitekim her gün bu hâlin binlerce misâlini görüyoruz. Ebeveyni sulehâdan olup, onların terbiyelerini alan nice zekî evlâdlar, birkaç sene Avrupa’da imrâr-ı hayât etmekle onların zulmet-i küfür ve inkârlarına... - **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i İbrâhîmiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Müheymiyye) > ...maz olur. Fakat bu teşbîh bir cihette tahallüf eder. Sûrî olan zulmeti ref ’etmekte, ateş mutlakā bir mumla kāim olmak lâzım gelir ise de, uşşâk-ı ilâhînin şem’ gibi olan cisimleri böyle değildir. Çünkü onların... - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3) > içki içirir" (İnsân, 76/21) ayet-i kerimesinde işâret buyrulan iç içe ve derece derece ilâhî aşk şarâbı vardır. 11. Bu ağzı bağla, tâ ki âşikâr göresin; o cihânın gözbağı boğaz ve ağızdır. [Beyt 11'in - **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Buruc Suresi) > ...lmadığı gibi bu Hilâl’e de diken yarası mesâbesinde olan meşakkatler, riyâzatlar ve şiddetli mücâhedeler gül ve gülzâr oldu.” 964. Gerçi ten diken yarasından kalbur oldu, cismimin cânı ikbâlin gülşeni oldu. Hz.... - **Gülşen-i Râz ve Şerhi (2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (123 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ) > ...dini sev­mesidir, kendini tanımasıdır. İşte kıvılcımın çıkması. İçine ateş düştü derler. Bir de kibrit küçücüktür ama hütün binayı yakar. Söndürülmezse eğer bütün alemi yakar. Şimdi zaten içerde yanıcılık var.... - **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (164 2 Esmâ’ül Hüsna) > ...u diken yarasının önündedir. Fakat rûhum o kullanna Vedûd olan Hak Teâlâ hazretlerinin sarhoşu ve harabıdır. Binâenaleyh bu zevk-i ma’nevî elem-i cismânînin hicâbı olur. 966. Câna mensûb olan koku benim cânım ta... - **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (1772747276481 DVT C001.MP3) > ...nda en çok etkileyen duygu sarmalıdır. Aşk, âşıkın hem başı hem de sonudur. Aşkın en güzel mekânı ârif kulun gönlüdür. Aşk bir yönüyle halk, bir yönüyle de Hak olmaktır. Halk yönüyle âşık, Hak yönüyle mâşuktur... - **Mü'minûn Sûresi** (239 23 7 Mu'minûn Sûresi.T.O.Cem Cemâlî) > ...Gönlün "ferci", sâdece ilâhî aşk ve ma'rifetullâh'ın giriş kapısı olmalıdır. ------------------- Âyet 6 اِلَّا عَلٰى اَزْوَاجِهِمْ اَوْ مَا مَلَكَتْ اَيْمَانُهُمْ فَاِن... - **Ahzâb Sûresi** (243 33 25 Kur Ker Yol Ahzab Sûresi Murat Deruni) > ...iyyenin gülşeni oldu." Ba’zı nüshalarda “cân” ile “cisim” arasında vâv-ı âtıfe vardır. Bu sûrette ma’nâ “Hem cânım ve hem de cismim ikbâlin gülşeni oldu” demek olur ki, bu da, cismimdeki kesâfet kalktı ve rûh hü... - **Sâd Sûresi** (248 38 Sâd Sûresi Abdürrezzak tek Muhtefi.) > ...e iştirak eder hâle gelir. Bu da nefsin tezkiye sonucu dağlar gibi heybetli ama artık zikre yönelmiş bir hâl almasını ifade eder. Kuşlar, ruhun letafetini simgeler. Yani insanın nuranî olan ve semâya yükselen... - **Zuhruf Sûresi** (252 43 43 Ku Ker Yol Zuhruf Sûresi Murat Derûni) > ...ına ölçülü bir şeklide hangi derste ise oranın ilminden akıtarak ölü olanbeden arzının canlandırır ve hayali vücut anlayışı, hakkani bir vücut anlayışı idrakine döner. “İşte siz de, böyle diriltileceksiniz.” E... - **Risâle-i Gavsiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (66 Risaleyi Gavsiyye) > ...gerçek mânâsı Hakk ile Hakk olmaktır. Hz. Mevlânâ, “Bütün görülen mâşuktur, âşıklık ise perdedir” buyurmuştur. Genel olarak biz aşk için her kişinin bulunduğu mertebe îtibarıyla, kendi idrâk ve anlayışına gör... - **Mülk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (67 Mülk-Sûresi̇) > ...bizde ilâhî aşk meydana geliyordur, yoksa bir şey alınamamaktadır. Dışarıdan alınanlar ise olabildiği kadar olmakta ancak içerideki kaynakların yerini asla tutmamaktadır... - **Aşk ve Muhabbet Yolu** — Terzibaba - Necdet Ardıç (77 Aşk VE Muhabbet Yolu) > ...ndan başka ilâhi aşk sâhibi olanlar için de verilmiş bir emirdir. Hak âşıkları son mertebede tekâlüften müstağnidir. Resûlallah Efendimiz şeriat ahkâmını kendisi söylemi... ## İlgili Kavramlar - [Tasavvuf](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tasavvuf) — part_of - [Mevlana Celaleddin Rumi](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/mevlana) — related - [Vuslat](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/vuslat) — related - [Fenafillah](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/fenafillah) — related - [Muhabbet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/muhabbet) — related - [Fena](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/fena) — related - [Sekr](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/sekr) — related - [Mirac](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/mirac) — related - [Muhabbet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/muhabbet) — related - [Aşk](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/ask) — related - [Fenafillah](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/fenafillah) — related - [Mevlana Celaleddin Rumi](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/mevlana) — related - [Vuslat](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/vuslat) — related - [Tasavvuf](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tasavvuf) — part_of - [Mesnevi-i Şerif](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/mesnevi) — related - [Mirac](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/mirac) — related