# İlmel Yakin

> Bilgi yoluyla kesinlik. Duyarak/okuyarak bilme mertebesi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/ilmel-yakin

---

## Tanım
İlmel yakîn (علم اليقين), tasavvuf ıstılahında kesin bilginin ilk mertebesidir. Kişinin bir hakikati işiterek, okuyarak veya akıl yoluyla delilleriyle öğrenip tasdik etmesi halidir. Henüz müşahede ve yaşantı düzeyine taşınmamış, fakat şüpheden arınmış bilgi mertebesi olarak tanımlanır.

## Etimoloji
"İlim" (bilmek) ve "yakîn" (kesinlik, şüphesizlik) kelimelerinin terkibinden oluşur. Arapça kökü ي-ق-ن olup şüphe içermeyen bilgi anlamına gelir.

## Mertebeleri
Sufî gelenekte yakîn üç mertebede açıklanır:
1. **İlmel yakîn** — Haber ve delil ile bilme (dumanı görüp ateşin varlığını bilmek).
2. **Aynel yakîn** — Bizzat görerek bilme (ateşi gözle görmek).
3. **Hakkel yakîn** — Bizzat yaşayarak bilme (ateşin kendisi olmak/yanmak).

## Kur'an Referansı
Tekâsür Sûresi 5. ayet: *"Kellâ lev ta'lemûne ilme'l-yakîn"* — "Hayır, eğer kesin bir bilgi ile bilseydiniz..." Bu ayet, ilmel yakîn teriminin Kur'anî dayanağıdır. Vâkıa 95 ve Hâkka 51 ayetleri ise hakkel yakîn kavramına işaret eder.

## Tasavvuf Geleneği
Kuşeyrî *Risâle*'sinde yakîni "şüphe ve rayb kabul etmeyen bilgi" olarak tanımlar. Gazzâlî *İhyâ*'da yakîn derecelerini imanın kemâli olarak ele alır. Necdet Ardıç gibi çağdaş müellifler de dört kapı (şeriat-tarikat-hakikat-marifet) ile üç yakîn mertebesini bağlantılı olarak işler: şeriat ehli ilmel yakîn üzeredir.

## İlgili Kavramlar
- [aynel-yakin](/wiki/aynel-yakin)
- [hakkel-yakin](/wiki/hakkel-yakin)
- [marifet](/wiki/marifet)
- [tefekkur](/wiki/tefekkur)

## Kaynaklar
- Kuşeyrî, *er-Risâletü'l-Kuşeyriyye*
- Gazzâlî, *İhyâu Ulûmi'd-Dîn*
- İbn Arabî, *Fütûhât-ı Mekkiyye*

## Bu Kavramın Geçtiği Eserler

- **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç (72 Îmân VE Îkân)
  > Tekâsür sûresinde, (102/5-6-7-8) ------------------- “Kellâ lev ta’lemûne ilmel yakîn, leteravünnelcahîm. sümme leravünnehâ aynel yakîn . Sümme letüs’elünne yevme izin anin na’îm.” ------------------- 5- Öyle değil, kesin yakîn , olarak bilseniz, 6- Andolsun ki, cehennemi mutlaka göreceksiniz!
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (68 1 Namaz-Sûreleri̇)
  > Sabah olunca belirtilen oluşumlar bitiyor çünkü gece olan bu hadise bir bakıma fenâfillâh hükmüyle yaşanmış olduğundan, gündüz bakâbillâh hükmü ortaya çıktığı için gece olan bu oluşumlar ile birlikte aydınlığa, yani Ulûhiyyet mertebesine, gerçek yaşama geçilmiş olunuyor. Kadir gecesi ile bu hakîkatleri ilmi olarak dahi almış olan kişi bu geceyi ilmel yakîn olarak idrâk etmiş olur ki bu dahi çok yüksek bir oluşumdur....
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (111 4 “özün Özü” VE “sirrin Sirri”)
  > Ruhunun Ruhu Külli, aklının Akl-ı Külliye mensup olduğunu, kendine değil oraya mensup olduğunu, Hakkal yakîn müşahede edip -yalnız burada bir ifade yanlışlığı olsa gerek. Hakkal yakîn müşahedesi burada olmaz da İlmel yakîn ve aynel yakîn, Hakkal yakîn çok daha sonra ve neticeye geliştir. Yani, çıktıktan sonra iniştir, Hakkal Yakîn.
- **Sohbet Arası Sohbetler (25)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (157 25 sohbet aras sohbetler)
  > Bilim ile yakınlaşmak bilmel yakin ile ilmel yakin arasındaki fark, bilim bir kişiden diğer kişiye naklolan ezbere anlatılan, beşerden beşere anlatılan bilmel yakin…ama ilmel yakin , hakktan halka anlatılan. Bilgi ilim buna deniliyor. Yakinlik girdiği zaman hakkani ilim oluyor. “ El yakinu hüvel hakk ” diye tarif etmişler yani yakin efali esmasıyla, sıfatı, zatıyla hakkın ta kendisidir.
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (36 2 Bakara-Sûresi̇)
  > ...15 hede demek, ilmel yakîn, aynel yakîn, Hakkel yakîn işte bu yakînden bahsediyor burada. Bir kimse ilmel, aynel veya Hakkel yakîn olarak hangi mertebede ise ahirete o pe...
- **Mektuplarda Yolculuk — M. Nusret Tura** — Nusret Tura (82 Mektuplarda yolculuk M.Nus Tura)
  > ...” olarak Nusret Babama o civarda yardım etmeye başlamıştım. Aslında gerçek derslerimiz (40) tır. Birinci (12) ders ilmel yakîn olarak, ikinci sürec, Aynel yakîn olarak, üç...
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Lokman Suresi)
  > Şurası bilinmelidir ki yakîn bilgisinin dışındaki bü­tün bilgiler naklidir. nakledilen bilgilerle sağlanılan yakın­lığa, "bilmel yakın" denilirse bunun da ilerisi, "ilm-el yakîn, ayn-el yakîn, ve Hakk-el yakîn olmak üzere 3 aşaması vardır. Bunlardan ilm-el yakîn, konuya akliyle, bilgisiyle, ruhuyla o bilgiye varmak özüne ulaşmak de­mektir.
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (75 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ)
  > Yakînden maksat evvelâ ilmel yakîn olarak meseleleri idrâk etmek daha sonra aynel yakîn olarak bunu yaşantıya geçirmektir. Hâlâ bizde birimler, farklılar, düşmanlar, kötüler, iyiler gibi şeyler mevcûtsa daha henüz bize Hakk gelmiş değildir ama zâhiren Hakkânî yaşantımız olabilir.
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Gökyüzü İnsanları Araştırması  1)
  > ...üs’elünne yevme izin anin na’îm.” ------------------- 5- Öyle değil, kesin yakîn , olarak bilseniz, 6- Andolsun ki, cehennemi mutlaka göreceksiniz! 7- Sonra yine andolsun ki, onu yakın yakîn , gözüyle göreceksin...
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 12 (2002-2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (144 12 2002 2003 28 08.cd Sohbet Arasi Sohbetler)
  > Marifetullah yani Allah (c.c) bilgisine çalışarak bu yollardan geçilerek ulaşmak mümkün olur. Dinimizde hiçbir şey tesadüfî değildir diyor. Üç rekâtlı namaz ilmel yakîn, aynel yakîn, hakkel yakîn olarak meselelere ilmi yönden kavramak, dört rekâtlı ise mertebeler efal mertebesi, esma mertebesi, sıfat mertebesi, zat mertebesi.
- **Zâriyât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (260 51 31 Kur Ker Yol Zariyat Suresi ve Hazmi Tura hz.   Murat Deruni)
  > ...cehennemi mutlaka göreceksiniz! 7- Sonra yine andolsun ki, onu yakın yakîn , gözüyle göreceksiniz! 8- Sonra andolsun ki, o gün her nimetten sorgulanacaksınız! ------------------- Orada bir yakîn hadisesi geçmek...
- **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2)** — Nusret Tura (164 2 Esmâ’ül Hüsna)
  > Rasulüllah (s.av.)ın şifre rakamıdır. Ayet sayısı olan üç (3) ise bu hakikatleri üç (3) yönlü, yani “ilmel yakîn”, “aynel yakîn”, “Hakk’el yakîn” mertebelerinden idrak etmektir. Allah’ın peygamberi yanında seslerini kısanlar.
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (61 6 Pey 6 Hz.Muhammed s.a.v)
  > âyettedir yani başında besmele olan sûre sayısı 113’tür. (1+1+3=5) Hazeratı hamsedir. 30 cüz ise 10 ilmel yakîn, 10 aynel yakîn, 10 Hakkel yakîndir. Ayrıca Kûr’ân-ı Kerîm’in içerisinde Kûr’ân’dan bahseden 362 tane âyet-i kerîme bulunmaktadır.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 21** — Terzibaba - Necdet Ardıç (153 21 10.cd Sohbet Arasi Sohbetler)
  > Kişi kendi gerçek varlığında esma-i ilahiyenin zuhurundan başka bir şey olmadığını anladığında alemlerde de esma-i ilahiyeden başka bir şeyin zuhurda olmadığını da anladığında, bahsedilen ayet-i kerimenin gerçek manası ortaya çıkmış olacaktır. Bu anlayış ilmel yakîn haliyle, esma mertebesi imanıdır. “Ve yükıymunessalâte” (ve namazlarını şuurlu olarak kılarlar), bilindiği gibi namaz/salât, İslam’ın beş şartından biri...
- **Tasavvuf Izâhları** — Terzibaba - Necdet Ardıç (109 Tasavvuf zahlar)
  > Yani ilmel yakîn mertebesinden öğretti. İbrâhim (as.)'da iş farklılaştı, esmâ-ül hüsna aynel yakîn mertebesinden giydirildi. Muhammed (as.)'a ise esmâ-ül hüsna. hakk’el yakîn mertebesinden verildi Onun için Peygamberimize ilk verilen vasıf bilindiği gibi cevâmi'ül kelîm (kelimelere câmi)dir.
- **TB. Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (119 Fu Hi 01 ADEM FASSI)
  > Sadece maddi ifadelerle değil manevi, ma’nâ ifadelerle de Kur’ân’ın hakikatini, Allah’ın hakikatini, vahidiyet mertebesini, kendi hakikatini, daha kemalli idrak ettiğinden bir ihlâs okuması Kur’ân’ın 1/3 üne bedel oluyor. Okuma da ilmel yakîn, aynel yakîn, Hakkel yakîn olmalıdır. Bakın “Kul hü vallahü vâhid” demiyor ahad diyor. Allah ahaddır diyor aslında.
- **Muhtelif Mevzular Sohbetleri (2011)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (154 22 2011 Muhtelif mevzular sohbetler)
  > Diğer ifadeyle batınına geçtiğimiz zamanda İseviyyet mertebesinin Fenafillah mertebesi olduğundan ve 300, 3 sıfırlarını alırsak 3 mertebede ilmel yakin, aynel yakin, hakkal yakin mertebelerinde bunun idrak edilmesini gösteriyor. 309 uyla birlikte toplarsak. 9 kendisi sadece 9 Museviyyet Mertebesini ifade ediyor. Çünkü Museviyyet 9, o kitaptada var ya 9 hakikate üzere kurulu ama 9+3 topladığımız zaman o zaman 12...
- **TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (186 Fusûsu’l-Hi̇kem)
  > Tahkik ehlinin şüphesi zannı yoktur, eşyayı tahammül ve tefekkürle değil yani belirli nisbetlendirmelerle değil veya tefekkür etmekle değil, Rablarının nuruyla müşahede ettiklerinden hükümleri yakîn üzerinedir. İşte ilmel yakîn, aynel yakîn, Hakkal yakîn dedikleri hadise budur, yani Rabbın nuruyla müşahede etmektir. Yani bizim beşeriyetimiz tefekkürümüz ile akl-ı cüzümüz ile bir yerlere ulaşmak işte buradan bu...
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (22 12 Yûsuf Sûresi̇)
  > Bu 3’ün bir’,i bu hakikatleri ilmel yakîn olarak yaşamak, bir tanesi aynel yakîn, bir tanesi de hakkel yakîn olarak yaşamaktır. Bir Âyet her yönüyle evvelâ ilmel, sonra ayn, sonra da hal olarak yaşanması gerekir. 11. peygamber, iki 11 yanyana. Bunun bir tanesi bir’in biri. Yûsuf (a.s.) varlığı. Bir tanesi de onda var olan Cenâb-ı Hakk’ın varlığı.
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç (34 Bakara dosyas)
  > Bize beyan etsin, dedi: Rabbim şöyle buyuruyor: Bir bakare ki ne yaşlı ne genç, ikisi ortası bir dinç, haydi emrolunduğunuz işi yapın. Âyet’in sayısal değeri (2/68) = 16 =13 +3 3= ilmel yâkin, âynel yâkin, hâkkel yâkin mertebeleri.. İlmel yâkin, âynel yâkin, hâkkel yâkin mertebele-rinden Hâkikati Muhammediyyenin bu Âyette faaliyette olduğunu gösteriyor.
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (69 2 Namaz-Sûreleri̇)
  > ...Kamil’in yerine kullanılmış. “İnsan-ı Kamil olan Allah Ahad’tır.” “Allâhüssamed.” “İnsan-ı Kamil olan Allah Samed’tir.” 158 İhlas Suresini incelediğimizde, “Ahad ve Samed”, ismi Allah’ın nokta zuhur mahalli ola...
- **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (95 8 Terzi Baba Necdet 8 19 53 Ard)
  > ...lik halini ve Hakk’ı ötelerde değilde nerede bulmamız gerektiğini iyi anlayalım... Cenab-ı Hakk tarafından Halk arasına dönmek üzere görevlendirilen kardeşlerimiz. “ELLİ ÜÇ” ün Sonudaki “Ç” ile yani Celâl tecell...
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Dur Rabbın Namazda Cilt 1)
  > Bunun ilk şartı da Ademiyet hakikatlerinin ilmel yakîn olarak bilinmesi lazımdır ve gerçek birey olunması için. “Adem-i mana’nın beden arzı toprağına hikmet olarak indirilmesi lâzım gelecektir. Böylece kişi gerçek mana da ilahi kimliğini oluşturup, o kimlik üzerine irfan tevhid binasını kurması lazımdır. Bunlar sadece kitap okumakla olacak işler değildir.
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kur'anı Kerimde Nefs Ayetleri)
  > Zannederiz ki Allah’a yapıyoruz. Nefsimiz faydasına olmayan bir şey için yola çıkarmaz. Yolun birinci evresi yani ilmel yakin kısmını geçirdiğimizde bir de bakarız ki; Allah içiniz ve Allah için yapıyoruz. Yani kendimizi bilmemiz demek Rabbimizi bilmek demektir.
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Zekat ve İnfak)
  > Kim ki bunu bulamadı yani kûrb’ân gönderemedi, oruç tutsun, hac günleri içerisinde üç gün, yedi günde döndükten sonra oruç tutsun. Üç gün oruç tutmak, birincisi haccın hakikatlerini ilmel yakîn olarak idrak etsin, ikincisi aynel yakîn, üçüncüsü hakkel yakîn olarak, işte kendinde var olan bu duygu ve bilgileri oruç tutmak sûretiyle bâtınına alsın, bâtınında olan özellikleri de zâhire çıkarsın.
- **Sohbet Arası Sohbetler (25)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (ÂLEMDEKİ ÜÇ MAKAM:)
  > İşte bunlara evvela bilmel yakin olarak, ilmel yakin değil. Bilmel yakin olarak kitaplardan okuruz. Peygamber tarihi olarak. Oradan okunabilir. Yusuf ‘u ayrıca belirten kitaplardan okunabilir, bu bilmel yakin, bilim ile yakınlaşmak .
- **Zâriyât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (YAKÎN İLMİNİN ÜÇ MERTEBESİ)
  > YAKÎN İLMİNİN ÜÇ MERTEBESİ İşte Hakk olan yakin ilmide bilindiği gibi 3 mertebedir. İlmel aynel hakkel yakin. Diğeri bilmel yakin aradaki farkı analtabildim mi? Bilim ile yakin beşerin beşere anlattığı beşerce anlatılan anlaşılan şeylerdir.
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (İlk Vâhy ve Ikra.)
  > 252 ------------------- كَلَّا لَوْ تَعْلَمُونَ عِلْمَ الْيَقِينِ (102-5-) Kellâ lev ta’lemûne ilmel yakîn. (102-5-) Hayır, keşke siz, İlm'el Yakîn (kesin bilgi) ile bilseydiniz. ------------------- Kellâ lev ta’lemûne ilmel yakîn. (5) Yine
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (62 Bir ressam hik yesi)
  > Hüve sukun halinde 11X2= 22 Arının rengi sarı siyah, Hayy, Kayyum esmâları, Hayy; 18, Kayyum; 156 156+18+22= 196 Lâ İlâhe illâ Allah ebced hesabı 12 ve Batın noktası ile 13(Terzi Baba Sohbetler) Okunuşlar; İki elif, iki vav 2+12= 14 Nur-u Muhammedi ve Musavvir esması 196+14= 210, 2+1= 3 İlmel Yâkin, Aynel Yâkin, Hâkkal Yakin mertebeleri, Kırk Ayak Yüzgeç Ardıç Kuşu Dana Burnu Yunus Hayvân, Hayy-an, yani yaşayan an...
- **Sohbet Arası Sohbetler (26)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (158 26 Sohbet aras sohbetler)
  > Şimdi burada bir gerçeği daha açmaya çalışalım: yukarıdan beri gördüğümüz ayetlerde üç (3 ) “leyl” “gece” geçti. Cenab-ı Hak dileseydi tek ifadesiyle bunları ankıtabilirdi. Birinci gece bu hakikat­leri “ilmel yakîn”, ikinci gece “aynel yakîn”, üçüncü gece ise “hakk’al yakîn” olarak müşahade edip yaşamamız içindir.
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Abdulkerim Cili (117 İ̇nsân-I Kâmi̇l)
  > İstilâhları da almak mecburîdir… İstilâh, o mevzuun kendine ait lugatı. Tasavvufunda kendine ait istılahları vardır. Mesela; İlmel Yakin, Aynel yakin gibi ef'al mertebesi, esma mertebesi, sıfat, zat mertebeleri gibi, bunlar tasavvufun kendi lugatı, başka bir yerde bulmak, kullanmak ve karşılaştırmak mümkün değildir.
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç (59 6 Peygamber (4))
  > ” “Dediler: Bizim için rabbine dua et nedir o bize beyan etsin,” Yukarıda da ifade edildiği gibi burada da aynı mânâda ki Âyet-i kerîme tekrar edilmektedir. Birincisi “ilmel yakîn” ikincisi “aynel yakîn” üçüncüsü ise “hakkal yakîn” mertebesi itibariyledir. Daha evvel kendilerine yapılan izahlar yeterli gelmemiş daha başka işaretler aramaktadırlar.
- **İsrâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (38 17 İ̇sra-Sûresi̇)
  > Bu dünyada yaşamış olduğumuz insâni hakikatlerin değerini, yüceliğinin gerçek değerini şuur etmemiz mümkün değildir, biraz bu hakikatlerden bize bildirmiş olsalar burada yaşayamayız, bu âlemin şartlarına uyamayız, o nedenle bunlar ilmel yakîn olarak bilgide veriliyor, aynel yakîn olarak sonradan verilecektir. Burada ilmi yakîne ulaşmış olanlar orada aynel yakîne ulaşılacak derler yani müşahedeye ulaşacak, “aradığını...
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (30)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (162 30 Muhtelif Sohbet Aras Sohbetler)
  > Dersleri bitirdim on ikiye geldim demekle işler bitmez, biter karkas olarak yani genel olarak birşey öğrenilmiş olur ama onun bir ikinci seyri ilmel yakinden sonra hakkel yakin seyri aynel yakin seyri aynı mevzu sohbet edilir bir kaç defa yani musa a.
- **Reşahât — Aynü'l-Hayât** — Terzibaba - Necdet Ardıç (65 Reşahat Ayn-EL Hayat)
  > -------------------------------- Reşahat sohbet (3) “Vukûf-u Kalbî”: Yakîn ilmi ile Ledün ilmi arasındaki fark şudur:” Hani bahsediliyor ya, ilmel yakîn, aynel yakîn, hakkel yakîn diye, bu nedir, bu kelimenin gerçek mâ’nâsı nedir? Bir de tevhîdi olarak ledün ilmi diye bir ilimden bahsedilmekte. Bunların ikisi de bâtınî mâ’nâda bilgiler olduğundan bunlar arasındaki fark nedir ve ne şekildedir diye onu kısaca...
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (89 6 her ey merkez nde mi hik yesi)
  > Şahadet âleminde, gördüklerinin tek kaynaktan geldiğini ilmel yakin, aynel yakin ve sonuçta hakkal yakin bilmiş, tatmin olmuş bir nefs bu. Allah’ın “Ey mutmain olan nefs” diye seslendiği, kullarının arasına kabul edilmiş bir nefs, herhalde? Aklıma şöyle bir yorum da geliyor. Herşey merkezinde demekle Merkez Efendi işlerin fâilinde yani Allah’ta hiç kusur görmüyor.
- **Neml Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (29 27 Karinca-Neml Sûresi̇)
  > İnci, seyir ilmel yakîn hali ile olur. Yukarılara gitti oralardan bilgiler aldı, tekrar başa gelerek daha kemâlâtlı olarak döner. Bu sefer aynel yakîn olarak 2 . ci, seyrini yapar. Bunu artık kendi yapabilir, kişi 1 inci, tatbikatını yaptıktan sonra kendi yapabilir.
- **Câsiye Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (259 45 CÂSİYE SURESİ Abdürrezzak Tek (son))
  > ” Âyet-i kerîme de (ilmel yakîn ve aynel yakîn’den bahsedilmektedir, bu hususun ayrıca bir de, Hakk’al yakîn hali vardır. Muhyiddin Arabî hazretlerine soruyorlar yakîn nedir? Diye O da “el-yakînü hüvel Hak” demiştir.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 17** — Terzibaba - Necdet Ardıç (149 17.cd Sohbet Arasi Sohbetler)
  > Rahmani yönden bakıldığı zaman şın; şehadet ve müşahede şın harfi ve şın harfinin üç noktası var değil mi üstünde işte bu müşahedenin üç mertebeden olduğunu göstermekte ilmel yakin aynel hakkel yakin ve şın harfinin dişleri de onun üç tanedir bir de gövdesi vardır arkada. İşte o üç ilimle kucaklamasıdır hakikat-i ilahiyi üç mertebeden cim; cemali ilahi, rı; da rahmaniyet diğer dalı da şeytaniyet, zaten cim; cinsiyet...
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (2)** — Mahmûd-ı Şebüsterî (123 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ)
  > Gerçek imanın nasıl bir şey olduğunu eğer biz tümüyle, tamamıyla anlayabilsek geçen zamanlarımıza çok ağlarız. Buradaki yakin aynel yakindir. Daha evvelkiler seyir halinde iken ilmel yakin. İlmel yakinin neticesi Hakkal yakin, Hakkal yakin de artık kendini Hakk olarak müşahade etmektir. Yani tamamen beşeri vasıflarından sıy­rılıp kendinin gerçekten ve alemin de tek bir varlık oldu­ğunu ve kendi varlığı olduğunu...

## İlgili Kavramlar

- [Aynel Yakin](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/aynel-yakin) — related
- [Hakkel Yakin](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hakkel-yakin) — related
- [Marifet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/marifet) — related
- [Tefekkür](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tefekkur) — related
- [Aynel Yakin](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/aynel-yakin) — related
- [Hakkel Yakin](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hakkel-yakin) — related