# İnniyyet

> 'Ben'lik. Kur'an ve İnsan'ın ana kaynağı.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/inniyyet

---

## Tanım
İnniyyet (إنية), "**ene**" (ben) zamirinden türemiş, "**ben'lik, benliğim**" anlamında bir kavramdır. Tasavvufta **kulun hakiki ben'liği** ile **nefsânî sahte ben'liği** (enâniyyet) arasındaki ayrımı ifade eder. Necdet Ardıç ekolünde İnniyyet, "**Kur'an ve İnsan'ın ana kaynağı**" olarak tanımlanır; yani Hakk'ın insanda tecelli eden hakiki "Ben"idir.

## Etimoloji
**"Ene"** (أنا) = Ben. Arapça'da bu zamirden üç türev kavram oluşturulmuştur:

1. **İnniyyet / Eniyyet (إنية)** — Hakiki ben'lik, varlıkta "ben"in asaleti
2. **Enâniyyet (أنانية)** — Nefsin putlaşmış, benmerkezci "ben"i
3. **Ene'l-Hakk (أنا الحق)** — "Ben Hakk'ım" (Hallâc)

## Hallâc ve "Ene'l-Hakk"
Hallâc-ı Mansûr'un **"Ene'l-Hakk"** (Ben Hakk'ım) sözü, inniyyet meselesinin tasavvuf tarihindeki en dramatik ifadesidir. Bu söz:
- **Enâniyyet** (şirk, küstahlık) olarak yorumlanırsa küfürdür.
- **Hakikî İnniyyet** (kulun sahte ben'liğinin fânîliği, Hakk'ın hakiki "Ben"inin zuhuru) olarak yorumlanırsa tevhidin zirvesidir.

Mevlânâ *Mesnevî*'de (II/305 vd.) Hallâc'ı savunur ve bu sözün gerçek manasının "enâniyyeti yok edip İnniyyeti'yle baki olmak" olduğunu bildirir.

## Kur'an Referansı
- **Tâhâ 20:14** — "**İnnenî ene'llâhu lâ ilâhe illâ ene**" (Şüphesiz ben... Ben Allah'ım; benden başka ilah yoktur.) — İnniyyetin Zât'a ait oluşunu açık gösteren ilâhî hitap.
- **Bakara 2:30** — Meleklerin "**innî câilun fi'l-ard halîfe**" hitabındaki **innî** (Ben), halifelik bağlamında insan İnniyyetinin ilahi kaynağına işaret eder.

## Kul'un İnniyyeti vs. Enâniyyet
Sûfîlerce bir kulun iki "ben"i vardır:
- **Sahte ben (enâniyyet):** Ayrı, müstakil, Hakk'tan gayrı olduğunu zanneden nefsin ben'liği. Bu ben putlaşırsa şirke kapı açar.
- **Hakiki ben (İnniyyet):** Kulun Hakk'ın aynası olduğunu idrak eden, **"Ben, O'nun ayağı altındaki tozum"** şuuruna varmış ben'lik.

**"Men arefe nefsehû fekad arefe Rabbeh"** (Kendini bilen Rabbini bilir) hadîs-i kudsîsi (rivayet tartışmalı), İnniyyetin keşfinin Hakk'ın bilgisine açılan kapı olduğunu öğretir.

## Necdet Ardıç Ekolünde
Modern Türk tasavvufunun önemli isimlerinden Necdet Ardıç, İnniyyet'i **Kur'an** (ilahi kelâm) ve **İnsan** (kâmil varlık) olmak üzere iki büyük tecellinin ortak ana kaynağı olarak tanımlar. Bu yorumda İnniyyet, hem metinsel (Kur'an) hem varlıksal (İnsan) hakikatin kaynağı olan ilahi "Ben"dir.

## İlgili Kavramlar
- [huvviyet](/wiki/huvviyet)
- [enaniyet](/wiki/enaniyet)
- [hallac-i-mansur](/wiki/hallac-i-mansur)
- [fena](/wiki/fena)
- [insan-i-kamil](/wiki/insan-i-kamil)

## Kaynaklar
- İbn Arabi, *el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye*
- Mevlânâ, *Mesnevî* (Hallâc bahsi, II/305)
- Abdülkerîm el-Cîlî, *el-İnsânü'l-Kâmil*
- Necdet Ardıç, *Tasavvufî Terimler Sözlüğü*

## Bu Kavramın Geçtiği Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmet Avni Konuk (" Bu beyt-i şerîfde sûre-i Nâziât'ta olan فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأعْلَى (Nâziât, 79/24) ya'ni "Fir'avn ben sizin Rabb-i a'lânızım! dedi" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. "İki ad"dan murâd, " ene " (ben) ile "Rab" isimleridir. Ya'ni, ey Fir'avn, sen avâm-ı halka "Ben sizin Rabbinizim!" diyorsun. Fakat "ene" ile "Rab" isimlerinin ma'nâlarından gāfilsin.)
  > " Bu beyt-i şerîfde sûre-i Nâziât'ta olan فَقَالَ أَنَا رَبُّكُمُ الْأعْلَى (Nâziât, 79/24) ya'ni "Fir'avn ben sizin Rabb-i a'lânızım! dedi" âyet-i kerîmesine işaret buyrulur. "İki ad"dan murâd, " ene " (ben) ile "Rab" isimleridir. Ya'ni, ey Fir'avn, sen avâm-ı halka "Ben sizin Rabbinizim!" diyorsun. Fakat "ene" ile "Rab" isimlerinin ma'nâlarından gāfilsin.
- **TB. Kelime-i Muhammediyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Muhammediyye)
  > İşte Vahidiyet mertebesinin diğer ismi Hakikat-i Muhammediyedir. Ahadiyette Zat-ı sırf orada bir bilinen şeyi inniyeti ve hüviyeti olarak zuhurdadır. Amaiyette hiçbir bilinç yoktur, amaiyetten ahadiyete bir tecelli olduğu zaman Ahad’lığı bilindi.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk (Mansûr "ene'l-Hak" demekle iktifa etti. Fakat mahall-i secde olduğunu i'lân etmedi. Sâniyen, Mansûr " ene " demekle bu sırrı kendisine tahsîs etti; Hz. Pîr kendi kelâmlarında bütün insân-ı kâmillere ta'mîm buyurup daha açık söyledi.)
  > Mansûr "ene'l-Hak" demekle iktifa etti. Fakat mahall-i secde olduğunu i'lân etmedi. Sâniyen, Mansûr " ene " demekle bu sırrı kendisine tahsîs etti; Hz. Pîr kendi kelâmlarında bütün insân-ı kâmillere ta'mîm buyurup daha açık söyledi.
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 3)** — Abdulkerim Cili (İnsân-ı Kâmil (Cilt 3))
  > Daha evvelki bir sohbetimizde; Âmaiyet'ten ilk tecellinin Ahadiyet'e olduğunu, Ahadiyet'te iki özelliğinin ortaya çıktığını, bunun birisinin inniyeti, birisinin hüviyeti olduğunu, inniyetinden, Kur'an ve insanın meydana geldiğini, hüviyetinden de bütün bu âlemlerin meydana geldiğini belirtmiştik.
- **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç (A'yân-ı Sâbite)
  > Bütün kevn ve kevnin bizim dünyamızda özü olan Beytullah, kâbe-i Muazzama HÜvviyyetinden geliyor, İnsan ve Kur’an da ENE iyyetinden, inniyyetinden geliyor. İşte Ahadiyet’in bir tecellisi Vahidiyet sahasını ortaya getiriyor, Vahidiyet bir isim olmakla beraber, bir faaliyet sahasıdır, nasıl futbol oynarken futbol bir ilim, bilgi bir fiil’dir ama oynanması için bir saha gereklidir, işte vahidiyet mertebesi Vahid,...
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye)
  > Cenâb-ı Hakk ilk tecellîsi olan ahadiyyetine tenezzül ettiğinde bir başkası olmadığı içinde kendisinde iki oluşum bârizleşmektedir ki bunlar inniyyeti ve hüviyyetidir. İnniyyetinden ya’ni özündeki benlikten ki eneiyyeti ise zuhûra dönük benliğidir ve “innehû enallah” (Neml, 27/9) âyet-i kerîmesinde Cenâb-ı Hakk Mûsâ (a.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk (cildin 4141 ve 4142 numaralı beyitlerinde şöyle buyurulmuş idi: (Oradaki îzâhâta müracaat!): [Ya'ni] "Bu ene tefekkür cihetinden ne vakit keşf olur? Bu ene fenâdan sonra mekşûf olur. Bu akıllar gāib addettiği Hakk'ı aramakta hulûl ve ittihâd çukuruna düşer.)
  > cildin 4141 ve 4142 numaralı beyitlerinde şöyle buyurulmuş idi: (Oradaki îzâhâta müracaat!): [Ya'ni] "Bu ene tefekkür cihetinden ne vakit keşf olur? Bu ene fenâdan sonra mekşûf olur. Bu akıllar gāib addettiği Hakk'ı aramakta hulûl ve ittihâd çukuruna düşer.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk (Hayât-ı dünyeviyyesinde işi gücü Hakk'ın dostlarını incitmek olmuş. 1809. Onun hîlekârlıkları ve hırsızlıkları ve o Fir'avnlar gibi onun ben ve bizi. " Ene " ve "innâ", Arabî kelimelerdir, "ben" ve "biz" demektir. Ya'ni, o kulun amel defterinde bütün dünyadaki hîlekârlıkları ve hırsızlıkları ve Fir'avnlar gibi mükâleme esnasında kemâl-i azametle, "Ben şöyle yaptım ve biz böyle yaparız" gibi kullandığı ta'bîrât ve...)
  > Hayât-ı dünyeviyyesinde işi gücü Hakk'ın dostlarını incitmek olmuş. 1809. Onun hîlekârlıkları ve hırsızlıkları ve o Fir'avnlar gibi onun ben ve bizi. " Ene " ve "innâ", Arabî kelimelerdir, "ben" ve "biz" demektir. Ya'ni, o kulun amel defterinde bütün dünyadaki hîlekârlıkları ve hırsızlıkları ve Fir'avnlar gibi mükâleme esnasında kemâl-i azametle, "Ben şöyle yaptım ve biz böyle yaparız" gibi kullandığı ta'bîrât ve...
- **Sohbet Arası Sohbetler (23)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler (23))
  > Oradan Ahadiyet'inde yani net şeklinde tekliğinde, birliğinde değil. Bakın tekliğinde bir hususu ortaya çıkıyor; “İnniyeti” ve “Hüviyeti” sadece belirgin hali. Yani onun da ne olduğu belli değil, isim olarak sadece inniyeti; Yani kendinin Ene'iyyeti.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 18** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 18)
  > İşte buradan bir teceli etmiş oluyor Ahadiyetinde bu Â’maiyet diye bahsedilen Zat-ı Mutlağın iki özelliği ortaya çıkıyor bunun birisine Hüviyeti birisine İnniyeti deniyor. İşte Hüviyetinden bütün bu alemler, İnniyetinden de İnsan ve Kur’an meydana geliyor. Bütün bu alemlerin içerisinde ayrıca Hz Peygamberin varlığı da Hüviyetinden kaynaklanıyor.
- **2023 Umre Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç (2023 Umre Dosyası)
  > Bunun için ilk tecelisini “tecelli akdes” olarak a’mâiyyetinden “ahadiyyet”ine yaptı burada, Ahadiyyette “inniyyeti ve hüvviyyeti” olarak iki özelliği meydana geldi. İnniyyetinden “İnsan ve Kur’an” Hüvviyyetinden de bütün bu âlemler ve kendi beyti olan Kâ’be –i Muazzama meydana geldi.
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.))
  > Ancak bu “teklik tecellisi” beşeri ma’nâ’da anlaşılan sayısal ma’nâ’da bir teklik değil, bölünmez bir bütünlüğün tekliği idi. Sadece ilmî bir şuurlanma idi. Burada kendi tek liğinde, iki özelliği (İnniyyet’i ve Hüviyyet‘i) ile belirdi. İşte bu ilk kendinden kendine olan belirginliği “Ahad” (1+8+4=13) sayısal mânâsını oluşturdu.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000))
  > Âmaiyette hiçbir özelliği yok iken Ahadiyet mertebesinde iki özelliği ile zuhura geldi ana hatlarıyla. Ne idi bunlar, Eneiyeti, İnniyeti yani benliği diğeri de Hüviyeti, bir Eneiyeti bir de Hüviyeti, nasıl bizim cebimizde Hüviyetimiz var, işte o Hüviyetimizin içinde ismimiz yazıyor, işte o bizim kimliğimiz şurada doğdu burada etti annesi şu babası bu şu kütükte yazılı işte bu Hüviyetidir, onu tanıtan özelliklerdir.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 4 (2000)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 4 (2000))
  > Âmaiyette hiçbir özelliği yok iken Ahadiyet mertebesinde iki özelliği ile zuhura geldi ana hatlarıyla. Ne idi bunlar, Eneiyeti, İnniyeti yani benliği diğeri de Hüviyeti, bir Eneiyeti bir de Hüviyeti, nasıl bizim cebimizde Hüviyetimiz var, işte o Hüviyetimizin içinde ismimiz yazıyor, işte o bizim kimliğimiz şurada doğdu burada etti annesi şu babası bu şu kütükte yazılı işte bu Hüviyetidir, onu tanıtan özelliklerdir.
- **Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetlerden Seçmeler (31))
  > Orada ne isimlerin, ne sıfâtların sözü geçer, isim ve sıfâtların tesir sahası buraya ulaşmaz. Ahadiyyet mertebesinde iki tecelli vardır. Biri inniyyeti, biri hüviyyetidir. Orada isimler, sıfâtlar geçerli değildir. İsim ve sıfâtlar ondan sonraki mertebededir.
- **TB. Kelime-i Âdemiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Âdemiyye)
  > Yani Zat-ül bahtın bir tecelli etmesi “AHADİYET” mertebesini meydana getirmiştir. “AHADİYET” mertebesinde mutlak Zât’ın iki oluşumu meydana çıkıyor. İki özelliği meydana çıkıyor. İnniyeti ve hüviyeti itibarıyla iki oluşum belirmiş oluyor. Bunların birisi Zat’ül baht, diğeri ahadiyet itibarıyla Zat’tır.
- **Tasavvuf Izâhları** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Tasavvuf Izâhları)
  > ) ------------------- -C- CENÂB-I HAKK'IN "BİZ" İFADESİNİN KAPSAMI : Cenâb-ı Hakk Mûsâ (a.s.)'a hitap ederken "İnni enallahü Lâ ilâhe illâ ene fa’budni.” (20/14) diyor. Oradaki inniyyeti daha isimsiz olduğundan, "İnni ene Allah", "ene"den sonra "Allah" lâfzı geliyor. A'maiyyet, Ahadiyyetteki kimliğinden "inni" olarak, inniyyeti olarak bahsediyor.
- **Kelime-i İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (فَلِي وَجْهَانِ هُوَ وَأَنَا وَلَيْسَ لَهُ أَنَا وَأَنَا İmdi benim için iki vecih vardır: "Hüve” ve “ ene ”. Hâlbuki Hakk'ın zuhûr-ı enâniyyeti için "ene" lafzı yoktur. Ya'ni benim vücûdum vaktâki vücûd-ı mutlakın “ayn”ı oldu, bu vücûdum o vücûd-ı mutlakın ayn-ı sâbiteme inzımâmiyle müteayyin oldu.)
  > فَلِي وَجْهَانِ هُوَ وَأَنَا وَلَيْسَ لَهُ أَنَا وَأَنَا İmdi benim için iki vecih vardır: "Hüve” ve “ ene ”. Hâlbuki Hakk'ın zuhûr-ı enâniyyeti için "ene" lafzı yoktur. Ya'ni benim vücûdum vaktâki vücûd-ı mutlakın “ayn”ı oldu, bu vücûdum o vücûd-ı mutlakın ayn-ı sâbiteme inzımâmiyle müteayyin oldu.
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (2)** — Mahmûd-ı Şebüsterî (Gülşen-i Râz ve Şerhi (2))
  > Benlik, Tanrı’ya yaraşır... Çünkü o sırdır, vehimlere sığmaz. Gerçek benlik ahadiyet makamıdır. Bu benliğin bir eneiyyeti/inniyeti bir de hüviyyeti vardır. Bu gerçek zatın vasıflarıdır. İnniyeti yani ben sözü ‘İnni enellahu rabbil alemin’ ayetinde gerçek benliğin vasıflarının birincisini anlatıyor.
- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kelime-i Tevhîd)
  > () “Allah” lafzının oluşumu Ezelin ezelinde, ebedin ebedinde insan aklının ve ihatasının alamayacağı bir zamanda, gerçi orada zaman da henüz yoktu (bir an) diyelim, o anda ne olduysa oldu “Zatı mutlak” A’ma’iyyet mertebesinden Ahadiyyet mertebesine tenezzül etti. Burada “Hüvviyyeti” ve “İnniyyeti” zuhura çıktı. Hüvviyeti (Beytullah) “Beyt’ül Atik”in ve “mükevvenat” alemlerinin kaynağı: İnniyeti ise...
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 10 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 10 (2002))
  > Ahadiyetine tenezzül ettiği zaman orada iki vasfı belirginleşti Âmaiyette hiçbir belirgin vasfı yok iken Ahadiyette iki belirgin vasfı belirdi. Bunun birisi hüviyeti birisi de İnniyetidir. Bakın bir belirginleşme var artık orada. Hüviyetinden bakın burası çok mühimdir, hani hepimizin bir hüviyetleri var ya küçücük bir kağıt ama yani bizim hayatımızın sistemi onun içinde yazıyor, doğduğumuz yaşadığımız halimiz neyse...
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 21** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 21)
  > İşte bu hadis-i kudside belirtilen hal, mi’rac gecesinde kemale erdi. Neden? Cenab-ı Hakk’ın hüviyetinden ve inniyetinden zuhura getirmiş olduğu iki kardeş yani Kur’an ve insan, hani hadis-i şerifte diyor ya “insan ve Kur’an bir batında doğan ikiz kardeş gibidir”, Kur’an batın olarak, mana olarak alemlerden indirildi, Hazret-i Rasulullah efendimizin de bedeni mübarekleri, suretleri hüviyetinden alemler olarak...
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 8 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 8 (2002))
  > Ama aklımıza bir soru geliyor, orada Hakikat-ı Muhammediye’nin kemalatı bitti mi, bitmedi o da ayrı konu çünkü bitti dersek sınırlamış oluruz, ama artık sırlar ortaya çıktı, büyük bir oluşumla Cenab-ı Hakk’ın projesi neticelendi orada, hani diyordu ya “Küntü kenzen mahfiyyen” Ben gizli bir hazine idim bilinmekliğimi istedim, işte bu hadis-i kudside belirtilen hal miraç gecesinde kemale erdi. Cenab-ı Hakk’ın...
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002))
  > Kelime-i Risalet bilindiği gibi Muhammederrasulullah, Kelime-i Tevhid “La ilahe illallah” kelime-i risalet “Muhammederrasulullah” Daha evvelki bölümlerde Zat’ı Mutlak’ın Â’maiyetten Ahadiyetine nüzül ettiğinde inniyetinin ve Hüviyetinin zuhur ettiğini belirtmiştik. Hüviyeti Beytullah, Beyt-ül Atik bu alemleri, inniyeti de Hakikat-ı Muhammedi İnsan ve Kur’an’ı meydana getirdiğini ifade etmiştik.
- **TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye)
  > Ahadiyyet mertebesinde iken, ahadiyet mertebesinde ne isim ne resim hiçbir şey yoktur, bir eneiyeti ve inniyeti vardır, amada hiçbir şey yok, amadan ahadiyetine yeni mutlak vücuda tenezzül ettiği zaman yani kendinin kendindeki açılması niyeti ve hüviyeti meydana çıktı, işte bu inniyeti “ENE”si, bir kişinin “ENE”si varsa her şeyi vardır.
- **TB. Kelime-i Îseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Îseviyye)
  > Efendimiz; “Allah birdir birleri sever” neden orada ahad kelimesini kullanmamış da “vitr” kelimesini kullanmış. İnsanın da kendinde inniyeti ve hüviyeti var, Kur’an’ın da inniyeti ve hüviyeti vardır. Hüviyeti yazıları, inniyeti de o yazıların manalarıdır.
- **TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. İlyâs-Lokmân-Hârûn Fasılları)
  > İşte Cenab-ı Hakk âmaiyetinden ahadiyetine intikal ettiği zaman yahut tecelli ettiği zaman orada iki hususiyet meydana geldi, birisi “inniyet”i yani “ENE”iyeti, birisi de “hüviyet”i, âmaiyet ile ahadiyet arasındaki fark budur. İşte buradaki iki muhterem mertebenin yani Hakikat-i Muhammediye ve Hakikat-i İlahiye mertebelerinin kaynağı ahadiyet’tir.
- **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Terzi Baba (Cilt 1))
  > ” İnsâna bir bâtından doğan öz kardeşinden (ana-baba hariç) daha yakın birşey var mıdır?... Bir ana-babadan doğmuşuz, ahadiyyet mertebesinden ve hüvvi-yeti ile, inniyetinden zuhura gelmişiz. Babamız, akl-ı kül, hatta akl-ı evvel; Anamız, nefs-i kül diyelim, ama biz kardeşiz.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk (Derdsiz olmak için mutlakā bu hicâbdan kurtulmak ve vücûd-ı Hakkānî ve sıfât-ı Rabbânî ile kāim insân-ı kâmil olmak lâzımdır. 2513. O " ene "yi vakitsiz söylemek la'nettir; o "ene"yi vaktinde söylemek rahmettir. Binâenaleyh "ene'l-Hak" sözünü vakitsiz, ya'ni hicâb-ı nefsâniyyet bâkî iken söylemek, Hak'tan uzaklık ve la'nettir.)
  > Derdsiz olmak için mutlakā bu hicâbdan kurtulmak ve vücûd-ı Hakkānî ve sıfât-ı Rabbânî ile kāim insân-ı kâmil olmak lâzımdır. 2513. O " ene "yi vakitsiz söylemek la'nettir; o "ene"yi vaktinde söylemek rahmettir. Binâenaleyh "ene'l-Hak" sözünü vakitsiz, ya'ni hicâb-ı nefsâniyyet bâkî iken söylemek, Hak'tan uzaklık ve la'nettir.
- **TB. Kelime-i Mûseviyye & Hâlidiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Yani tek başına idi, ama Firavun o kadar ordusuyla arkadaşları dostları ile birlikte olduğu halde kendisi “ ene Rabbukümül'a'la;” sözünde de bulunduğu halde ama “sen ondan daha yücesin” sözü onları baş aşağı ediverdi.)
  > Yani tek başına idi, ama Firavun o kadar ordusuyla arkadaşları dostları ile birlikte olduğu halde kendisi “ ene Rabbukümül'a'la;” sözünde de bulunduğu halde ama “sen ondan daha yücesin” sözü onları baş aşağı ediverdi.
- **A'lâ ve Gâşiye Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç (A'lâ ve Gâşiye Sûreleri)
  > Çünkü alt mertebelerde varlıkların zuhurları, mânâları, özellikleri mevcutken Ahadiyyet mertebesine geçildiği zaman, artık orada Ahadiyyeti sırfı zâtî durumu söz konuşu olduğundan herhangi başka bir varlıktan bahsedilmeyeceği için, büyüktür sözü, kendine bir ifade bulamaz. Orada hüviyeti ve inniyeti ile tek bir Zât, mutlak varlık mevcuttur. O halde artık orada sadece ALLAH-u Ahad hükmü geçerli olur.
- **Ankebût Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Ankebût Sûresi)
  > Nasıl ki bizim nüfus cüzdanlarımız küçük fakat herşeyimiz onun içinde, kaynağımız içinde, işte Cenâb-ı Hakk’ın inniyyeti ve hûvviyyetiyle zuhurda olduğu yer de Ahadiyyet mertebesidir. On iki noktadan meydana gelmektedir, bun-ların yedi tanesi “etturu seb’a (yedi tur)” yani yedi nefis mertebesi, beş tanesi hazerat-ı hamse yani beş hazret mertebesidir.
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Bendeki Terzi Babam (Cilt 2))
  > Bunun hakîkati de Hazreti Âlî ve müntesipleri Pirân-ı Âlî de görülür. (14) Şeyhin izine yüzler sürelim, (14) Şeyh Cemâl’in, Celâl’in, iniyyetin eniyyeti izin, Ulûhiyyet eri, Rasûl Âlîm, İniyyetin eniyyeti, Zât’ın özelliğinden iniyyet yönünden enesi (benliği) Kûr’ân ve İnsân, İnsân-ı Kâmil olan şeyhin cemâli ve celâli izinden gidilir.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 13 (2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 13 (2003))
  > Efendimize verilen bu abdiyet ismi aslında O’nun veliliğidir, velayet mertebesidir, çünkü Hu’nun abdi “Abd-ı Hu” O Hu’ya Hu’nun abdı, yani Cenab-ı Hakk’ın ezelde Ahadiyetinin tecellisi olan İnniyet ve Hüviyet işte o Hü’viyetin ve İnniyetin kulu Abd’ı demektir. O mertebenin zuhur mahalidir. Gelişmiş manada olan Abd hükmü.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 14 (2003)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 14 (2003))
  > Velayet mertebesidir. Çünkü Hu’nun abdi, ‘abduhu’. Cenabı Hakk’ın ezelde ahadiyetinin ilk tecellisi olan inniyet ve hüvviyet. İşte o hüvviyetin ve inniyetin kulu yani abdi demektir. O mertebenin zuhur mahalli demektir.
- **TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Fusûs Mukaddimesi (Cilt 180))
  > Ahadiyet mertebesinde Zat-ı mutlak’ın iki özelliği vardır, daha henüz orada Allah ismini almış değildir, Birisi ENE’iyeti, inniyeti biri de Hüviyetidir. Ama’iyette hiçbir şey bilinmediği halde orada Zat-ı mutlak’ın sadece iki hususiyeti ortaya çıkmış oluyor, biri İnniyeti biri Hüviyetidir.
- **TB. Fusûs — Ayniyyet/Gayriyyet** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Fusûs — Ayniyyet/Gayriyyet)
  > Hüviyet-i ilahiye birbirine zıt bütün ilahi isimleri camidir. Yani Hakkın ilahi hüviyeti (Sadece ahadiyet mertebesinde hüviyeti ve inniyeti ile zuhurdaydı sadece ki buna zuhur denmez, kendi kendinde hüviyeti ve inniyetindeydi) işte bu ilahi hüviyet birbirine zıt olan bütün ilahi isimleri camidir.
- **Kelime-i Mûseviyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (...: "Bir Fir'avn ben Allah'ım dedi, alçak oldu. Bir Mansûr "Ben Hakk'ım" dedi kurtuldu. O Fir'avn'ın " ene "sinin akîbinde Allah'ın la'neti vardır. Bu Mansûr'un “ene”si için, ey muhibb, rahmetullah vardır. Çünkü o Fir'avn kara taş idi; bu Mansûr ise akîk idi.)
  > ...: "Bir Fir'avn ben Allah'ım dedi, alçak oldu. Bir Mansûr "Ben Hakk'ım" dedi kurtuldu. O Fir'avn'ın " ene "sinin akîbinde Allah'ın la'neti vardır. Bu Mansûr'un “ene”si için, ey muhibb, rahmetullah vardır. Çünkü o Fir'avn kara taş idi; bu Mansûr ise akîk idi.
- **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (62 Bir ressam hik yesi)
  > ” Dördüncü karınca Zat-i mertebeye nazar etti.. Fakat Vücut ile Zat bağlantısından haberi yoktu.. Zat Hüviyyet ve Eniyyet ve sadece düşünceden ibaret olduğundan hiçbir oluşum yok idi. Ve ilimden ibaret düşünce idi.. Sûretlerin düşünce ile bağlantısını kuramadı…
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Gökyüzü İnsanları Araştırması  2)
  > Ahadiyyet, zâtın “hüvviyyet” ve “inniyyet” iyle ilk zuhurudur. “Hüvviyyet ”i, beytinin ve âlemlerin kaynağı. “İnniyyet” i, “Hakikat-i Muhammedi” ve insânın kaynağıdır. Ahadiyyet, sırf zâttan ibarettir; Hakk’a ait itibarlar da, halka ait itibarlar da orada yoktur.
- **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (126 14 1 BEN deki TERZ BABAM Murat Kontrol)
  > Ahadiyyetin iki bölümü, “Eniyyet ve Hüviyyet” ile Eniyyet “İnsân ve Kû’rân”, Hüviyyet-i ise “Âlemler ve Kâ’be” dir. Fakîr ise Efendi Babam-dan zâhiren uzakta İstanbul’da oturduğum ve bu seyâhatler neticesinde “Kâinat kitâbı” ve âlemler yönüne yani Halk yönüne daha yakîn olduğumu düşünüyorum.
- **Zâriyât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (260 51 31 Kur Ker Yol Zariyat Suresi ve Hazmi Tura hz.   Murat Deruni)
  > Hakikat-i Muhammedinin eniyyet ve uluhiyyetinin hakikati, Hu’nun nûrunun sıfatlarının Celal Cemal delili ile hayallenir. Hakikat-i ilahi deryasının, Rahmân, Rahîm sırrınını eniyyetine erene er kamil diye nida edilir. Hakikat-i Muhammedi Hu…
- **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç
  > Ahadiyyet, zâtın “hüvviyyet” ve “inniyyet” iyle ilk zuhurudur. “Hüvviyyet ”i, beytinin ve âlemlerin kaynağı. “İnniyyet” i, “Hakikat-i Muhammedi” ve insânın kaynağıdır. Ahadiyyet, sırf zâttan ibarettir; Hakk’a ait itibarlar da, halka ait itibarlar da orada yoktur. Hiçbir şekilde mahlûk için oraya yol yoktur. Çünkü bu hal görülmez “zûlmet” âleminden, “tecelli nûrlarına” doğru, zâtın “ilk tenezzülü” dür.
- **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2)** — Nusret Tura (164 2 Esmâ’ül Hüsna)
  > İşte burada (اح) Ah ile Ahadiyyet’in iki özelliği (هُ) Hu’ daki (و) “Vav” Vahidiyet yönü ise (هو) Hüve olarak, (هُ) Hu’ya bağlı olarak, Hüviyeti oluşturmuş… Nuru İlâhi ve Nuru Muhammedi أَنَّ Enne yani Eniyyet olarak Kur’ân - Nuru İlâhi –Zât ve bâtınında Nuru Muhammedi ile (س) Sin ile İnsân oluşmuştur… Bundan sonra, (أَنَّ) Enne, Ulûhiyyet ve (و) Vav: Vahidiyyet ve Rahmâniyyet olarak oluşmuş ve Rahmâniyyet (هُ) Hu...
- **Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Altı Peygamber - Hz.İsa (a.s) Ruhullah)
  > ************* Zât-ı mutlak kendini daha henüz her hangi bir vasfı ile vasıflandırmazdan evvel, yâni kendini bir isim ile vasıflan-dırmazdan evvel Ahadiyyetinde iken inniyyeti ile, Hadîs-i Kûdsî’de bildirildiği üzere, (Küntü kenzen mahfiyyen fe ahbebtü en u’rafe fe halektül halke li u’rafe bihi.
- **Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür** — Serkan Denkçi (Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür)
  > [348] Sistemli bir liste halinde kelime-i tevhidin zuhur mertebelerini ise şöyle açıklar: Necdet Efendi, bu listeyi yani kelime-i tevhidin doğuşunu şöyle açıklar: Zat-ı akdes (Mukaddes Zat) henüz daha mükevvenat (âlemler) yok iken, amâiyyetinden ahâdiyyetine tenezzül ettiğinde iki özelliği zuhur etti. Biri hüviyyeti ki âlemlerin ana kaynağıdır. İkincisi inniyyeti ki Kur’ân ve insanın ana kaynağıdır. Daha henüz bu...
- **Bir Zuhûrât'ın Düşündürdükleri: Tenzîh, Teşbîh, Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Bir Zuhûrât'ın Düşündürdükleri: Tenzîh, Teşbîh, Tevhîd)
  > Bunun neticesi, “abduhu ve resuluhu” olur, ki “abduhu”  “hu”nun kulu  hüviyetten kulluk (tatbikat) “resûluhu”  “hu”nun risâleti  inniyetten risâlet Daha açık ifade ile; (Araf 7/172)  (ve eşhedehüm alâ enfüsihim) “Onlar kendi nefisleri üzerine şahid oldular” beyanı ilâhisi; “abduhu”  “hu”nun kulu  hüviyyet’ten kulluk (tatbikat) gelir.
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Dur Rabbın Namazda (Cilt 1))
  > Bu arada Ahadiyyet mertebesinden, okuduğum ve araştırdığım kitaplar içinde sadece, “Abdül Kerim cili Hz. İnsan-ı kâmil isimli kitabında” “A’mâ’iyyet ile ahadiyyet asındaki farkın, İnniyyet ve hüvviyyet”inin olduğunu bildirmiştir. Fakirde derki “İnniyyetinden ikiz kardeş olan insan ve Kur’an” Hüvviyyetinden de Bütün bu alemlerin zuhura getirildiği anlaşılmaktadır.
- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Fâtiha Sûresi)
  > Ezelin ezelinde, ebedin ebedinde insân aklının ve ihatasının alamayacağı bir zamanda, gerçi orada zaman da henüz yoktu (bir an) diyelim, o anda ne olduysa oldu “Zâtı mutlak” A’ma’iyyet mertebesinden Ahadiyyet mertebesine tenezzül etti. Burada “Hüvviyyeti” ve “İnniyyeti” zuhura çıktı. Hüvviyeti (Beytullah) “Beyt’ül Atik”in ve “mükevve-nat” âlemlerinin kaynağı: İnniyyeti ise (Hakikati Muhammedi) Kûr’ân ve insânın...
- **Kalem Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kalem Sûresi)
  > Ahadiyyet yüce Zat’ın tecellisinden ibarettir. Burada daha henüz ne sıfat, ne isim, ne herhangi bir şey yoktur. Ancak “İnniyyeti” ve “Hüvviyyeti” belirtilmiştir. “İnniyyeti” ki (bu kendine dönük faaliyetleri ve kendine has özelliklerini kapsar) ve “Hüvviyyeti” ki (bu da aleme dönük faaliyet sahasının menşeidir).
- **Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (30)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Muhtelif Sohbet Arası Sohbetler (30))
  > Yani arifler irfan ehli ehlullah ittifak etmiþler bu sistem içerisinde. Ahadiyet mertebesi ile Amaiyet arasındaki farkın İnniyet ve Hüviyet. İnniyeti ve Hüveyeti zuhura çıkmış oluyor. O da orada isim olarak ilim olarak çıkmış oluyor.
- **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Secde Sûresi)
  > Nasıl ki bizim nüfus cüzdanlarımız küçük fakat her şeyimiz onun içinde, kaynağımız içinde, işte Cenâb-ı Hakk’ın inniyyeti ve hûvviyyetiyle zuhurda olduğu yer de Ahadiyyet mertebesidir. On iki noktadan meydana gelmektedir, bunların yedi tanesi “etturu seb’a (yedi tur)” yani yedi nefis mertebesi, beş tanesi hazerat-ı hamse yani beş hazret mertebesidir.
- **Sohbet Arası Sohbetler (24)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler (24))
  > İşte orada ehlullahın bildirdiği Zatı Mutlakın, vücudsuz vücudu mutlakın en ileri derecede bir hüvviyeti birde inniyyeti olduğunu biliyoruz. En ileri derecede onu bildiren de Abdülkadir Ciylidir. Başka yerde de yok. Tarikat kitaplarında muğlak şekilde anlatılmaya çalışılır.
- **TB. Kelime-i Nûhiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Nûhiyye)
  > Yani Vahidiyet mertebesi İlahlık mertebesi, Allahlık mertebesidir. Ahadiyet mertebesi İlahlığın üstünde olan bir mertebedir. Çünkü orada daha zuhur yoktur. Sadece inniyeti ve hüviyeti vardır. İnniyeti hüvüyeti ile birlikte Vahidiyete tenzzül ettiği zaman sıfatları ile zuhura çıkmış oluyor, işte orası da uluhiyet mertebesidir.
- **Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi** — Serkan Denkçi (Uşşâkî Kültürünün Günümüze Yansıması “Necdet Ardıç” Örneği Yüksek Lisans tezi)
  > ...ne tenezzül ettiğinde iki özelliği zuhur etti. Biri hüviyyeti ki âlemlerin ana kaynağıdır. İkincisi inniyyeti ki Kur'ân ve insanın ana kaynağıdır. Daha henüz bu mertebede hiçbir varlık oluşmadığından kelime-i tevhid dediğimiz o kelâm-ı ilâhî dahi yoktu.
- **İbretlik Bir Değmez Dosyası Daha: Üç Silahşörler** — Terzibaba - Necdet Ardıç (İbretlik Bir Değmez Dosyası Daha: Üç Silahşörler)
  > çünkü orası "A'mâ'iyyet ve Ahadiyyet" mertebeleridir ki, ehlullah oradan söz etmeyi doğru bulmamışlardır. Bu sahada sadece İnsân-ı Kâmil de, Abdülkerim Cili. Ehadiyyette sadece "inniyyet ve hüvviyyet tecellisi vardır demiştir. İnniyyetinden "İnsan ve kur'an, hüvviyyetinden ise âlemler" halkedilmiştir.
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Abdulkerim Cili (İnsân-ı Kâmil (Cilt 2))
  > Bunun bir tanesi; İnniyet'i, Eneiyyet'i yani "benliği", ikincisi de "kimliği","hüviyet"i. İşte bu iki oluşum, bu alemlerin ana kaynağı. Birisi; insan ve Kur'an'ın ana kaynağı, İnniyyet'i yani "eneiyyet"i. Yani, Zat'ın tecelli mahalli. Diğeri olan "hüviyet"i de bu alemlerin tecelli mahalli.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk (Nitekim V. cildin 4141 ve 4142 ve 4143 ve 4144 numaralı beytlerinde şöyle buyurulmuş idi: Tercüme: "Bu " ene " tefekkür cihetinden ne vakit keşf olur? Bu ene fenâdan sonra mekşûf oldu. Bu akıllar iftikâdda, ya'ni kaybolmuşu aramakta hulûl ve ittihâd çukuruna düşer.)
  > Nitekim V. cildin 4141 ve 4142 ve 4143 ve 4144 numaralı beytlerinde şöyle buyurulmuş idi: Tercüme: "Bu " ene " tefekkür cihetinden ne vakit keşf olur? Bu ene fenâdan sonra mekşûf oldu. Bu akıllar iftikâdda, ya'ni kaybolmuşu aramakta hulûl ve ittihâd çukuruna düşer.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk (cildin 2512, 2513, 2514 numaralı beyitlerinde îzâh olundu ki, beyt-i şerîfin birisinde: Ya'ni, “O ene'yi vakitsiz söylemek la'netdir. O "ene"yi vaktinde söylemek rahmetdir" buyurulmuş idi. Binâenaleyh, her iki benlik ve enâniyet ağacı arasında fark-ı küllî vardır.)
  > cildin 2512, 2513, 2514 numaralı beyitlerinde îzâh olundu ki, beyt-i şerîfin birisinde: Ya'ni, “O ene'yi vakitsiz söylemek la'netdir. O "ene"yi vaktinde söylemek rahmetdir" buyurulmuş idi. Binâenaleyh, her iki benlik ve enâniyet ağacı arasında fark-ı küllî vardır.
- **TB. Kelime-i Şîsiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Abdiyet yönünden iki bakış ortaya çıkıyor, biri kişinin beşeriyetiyle meselelere bakması, yani beşer kimliği ile bakmasıdır. Ene ’siyle egosuyla benliği ile bakması ve bu bakışta belirli şartlanmalar manzumesi içerisinde bir bakış olduğundan hür bir bakışa sahip olamamış olmasındandır.)
  > Abdiyet yönünden iki bakış ortaya çıkıyor, biri kişinin beşeriyetiyle meselelere bakması, yani beşer kimliği ile bakmasıdır. Ene ’siyle egosuyla benliği ile bakması ve bu bakışta belirli şartlanmalar manzumesi içerisinde bir bakış olduğundan hür bir bakışa sahip olamamış olmasındandır.
- **Hac Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (234 22 27 Kur Ker Yol Hac Sûresi   Murat Deruni)
  > Peki neyle “Enna” “Ene” Eniyyet ve “Na” Biz Zâtı ile Allah “Hüve” hüviyeti ile Hakk’tır. Tekrar edersek, Eniyeti (İlahi Benliği) ve Zât-ı ile Allah Hüviyeti (kıyam bi nefsihi) ile Hakk’tır. “İnnehu” Nefes-i Rahman-i nin “Hu” ile “yuhyi” diri olan gönüllerden tenfisi ile ölü-mevtâ olan gönüller diriltilir.
- **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç
  > Bu yönüyle “zâlûmen cehulâ” nın kaynağı, “ merte- be-i Ahadiyyet” tir.ki aynı zamanda bu mertebe de inniyyet ve hüvviyyet, özde kimlik olmuş olur. -İnniyyet mertebesi “İnsân” ve “Kûr’ân” ın kayna- ğı ki bunlar iki kardeştir.
- **Bi'smi Has, Selâm (13)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (91 Bi̇i̇smi̇ Has, Selâm (13))
  > Ahadiyyet mertebesinin hakîkatinde ortaya çıkan bu inniyyet ve hüviyyet açısından herbirerlerimize döndüğümüz zaman bizim de “inniyyetimiz” ve “hüviyyetimiz” vardır. Bizim hüviyyetimiz dışımız, inniyyetimiz ise bâtınımız ya’nî hakîkatimizdir. İşte bizlerin bu ma’nâlar doğrultusunda kendimizi bilmemiz gerekmektedir ki, bu âlemin nesiyiz ve neresindeyiz, nereden geldik, sonra nereye gidilecek gibi belirli soruların...
- **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç (24 6 Peygamber (3))
  > ) Zât-ı mutlak kendini daha henüz her hangi bir vasfı ile vasıflandırmazdan evvel, yâni kendini bir isim ile vasıflandırmazdan evvel Ahadiyyetinde iken inniyyet-i ile, Hadîs-i Kûds-î de bildirildiği üzere, (Küntü kenzen mahfiyyen fe ahbebtü en u’rafe fe halektül halke li uğrafe bihi. ) (Ben gizli bir hazine idim bilinmekliğimi sevdim-arzu ettim ve bu halkı, onunla bilinmekliğim için halkettim.
- **Âl-i İmrân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (40 3 ÂL-i İMRÂN-SÛRESİ)
  > (Elif) Cenâb-ı Hakk’ın inniyyeti ve hüvviyyeti itibarıyla ilk zuhuru olan ahadiyyet mertebesidir, (Dal) bir bakıma ahadiyet mertebesinin delilidir, Âdem (a.s.) dan itibaren gelen peygamberlerinde ifadesidir ve bu delilin işaret ettiği mânâ (Mim) de toplanıyor yani Hakikati Muhammedi de, ahadiyet mertebesinin en kemalli zuhur yerinde.
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç (179 13 Terzi-Elif-Terazi-Teradî-İrfan Mektebi-Kırk Seyir)
  > Dolayısı ile rut planı da, izleyecek yol, ya da güzergah anlamına geliyor. Burada izlenecek yol çoktur. Ama bir önceki Az-“rut” plan yol tektir. O da Ahadiyyet, Eniyyet (İnsân ve Kûr’ân) ve Hüviyyet (Kâ’be ve âlemler) dir. Uluhûyyet, Vahidiyyet sahasında Rahmâniyyet ile nefesini-nefsini tenfis edince birçok yol ihdas olundu.
- **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Ahzâb Sûresi)
  > Çünkü alt mertebelerde varlıkların zuhurları, manaları, özellikleri mevcutken “Ahadiyyet” mertebesine geçildiği zaman, artık orada “Ahadiyyeti sırfı zatî” durumu söz konuşu olduğundan herhangi başka bir varlıktan bahsedilmeyeceği için, “büyüktür” sözü, kendine bir ifade bulamaz. Orada “hüviyeti” ve “inniyeti” ile tek bir Zat, “mutlak varlık” mevcuttur. O halde artık orada sadece “ALLAH-u Ahad” hükmü geçerli olur.
- **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah)
  > (Ben gizli bir hazine idim bilinmekliğimi sevdim-arzu ettim ve bu halkı, onunla bilinmekliğim için halkettim.) İfadesinde, görüldüğü gibi (Zât-ı Mutlak) üç def’a Zâtından, Ahadiyyetinde olan İnniyyetinden, (Ben) diye bahsetmektedir. Çünkü bu mertebede daha henüz kendine bir isim ve vasıf vermemiştir.
- **Bakara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Bakara Sûresi)
  > Nasıl ki bizim nüfus cüzdanlarımız küçük fakat herşeyimiz onun içinde, kaynağımız içinde, işte Cenâb-ı Hakk’ın inniyyeti ve hûvviyyetiyle zuhurda olduğu yer de Ahadiyyet mertebesidir. On iki noktadan meydana gelmektedir, bun-ların yedi tanesi “etturu seb’a (yedi tur)” yani yedi nefis mertebesi , beş tanesi hazerat-ı hamse yani beş hazret mertebesidir.
- **Bürûc Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Bürûc Sûresi)
  > Çünkü alt mertebelerde varlıkların zuhurları, manaları, özellikleri mevcutken “Ahadiyyet” mertebesine geçildiği zaman, artık orada “Ahadiyyeti sırfı zatî” durumu söz konuşu olduğundan herhangi başka bir varlıktan bahsedilmeyeceği için, “büyüktür” sözü, kendine bir ifade bulamaz. Orada “hüviyeti” ve “inniyeti” ile tek bir Zât, “mutlak varlık” mevcuttur. O halde artık orada sadece “ALLAH-u Ahad” hükmü geçerli olur.
- **Cumâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Cumâ Sûresi)
  > Bu yönüyle “zâlûmen cehula”nın kaynağı, “merte-be-i Ahadiyyet”tir, ki aynı zamanda bu mertebede inniyet ve hüvviyyet, özde kimlik olmuş olur. - İnniyyet mertebesi “İnsân” ve “Kûr’ân”ın kaynağı, ki bunlar iki kardeştir. - Hüvviyeti ise, âlemlerin ve zâtının zahir tecellisi olan beyt’ül atik (eski – ezeli ev).
- **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Dur Rabbın Namazda (Cilt 2))
  > Ahadiyyet yüce Zat’ın tecellisinden ibarettir. Burada daha henüz ne sıfat, ne isim, ne herhangi bir şey yoktur. Ancak “inniyyeti” ki (bu kendine dönük faaliyetleri ve kendine has özelliklerini kapsar) ve “Hüvviyyeti” ki (bu da aleme dönük faaliyet sahasının menseldir).
- **En'âm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (En'âm Sûresi)
  > Ahadiyyet yüce Zât’ın tecellisinden ibarettir. Burada daha henüz ne sıfât, ne isim, ne herhangi bir şey yoktur. Ancak “inniyyeti” ki (bu kendine dönük faaliyetleri ve kendine has özelliklerini kapsar) ve “Hüvviyyeti” ki (bu da âleme dönük faaliyet sahasının menseldir).
- **Er-Rahmân** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Er-Rahmân)
  > Ahadiyyet yüce Zat’ın tecellisinden ibarettir. Burada daha henüz ne sıfat, ne isim, ne herhangi bir şey yoktur. Ancak “inniyyeti” ki (bu kendine dönük faaliyetleri ve kendine has özelliklerini kapsar) ve “Hüvviyyeti” ki (bu da aleme dönük faaliyet sahasının menseldir).
- **Fâtır Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Fâtır Sûresi)
  > gök ve yerin gaybını bilmesi aklı küll ve nefsi küll Allah (Uluhiyet) hakikatlerinden kaynaklıdır. Ve Ahadiyet-i zatiyyenin hüviyeti ve eniyyetinden tecelli etmiştir. Buradan da âyetin ikinci bölümünde birimsel varlık olan insanın “sudur” sadır, gönlü, geçerek “İnne-hu” Hakikaten bunun “derûnunu” özünü “Hu” bilir diyerek kendi gaybı olan bâtındaki zâti ismi ile bildiğini Cenâb-ı Hakk ifade etmektedir.
- **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1))
  > Bunu biraz açmak için “10-Kelime-i Tevhid” isimli kitabımızdan “Allah lâfzının oluşumu” bölümünü aktaralım: ------------------- (الله) “Allah” lâfzının oluşumu Ezelin ezelinde, ebedin ebedinde insan aklının ve ihatasının alamayacağı bir zamanda, gerçi orada zaman da henüz yoktu (bir an) diyelim, o anda ne olduysa oldu “Zatı mutlak” A’ma’iyyet mertebesinden Ahadiyyet mertebesine tenezzül etti. Burada “Hüvviyyeti”...
- **Hucurât Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Hucurât Sûresi)
  > ) gök ve yerin gaybını bilmesi aklı küll ve nefsi küll Allah (Uluhiyet) hakikatlerinden kaynaklıdır. Ve Ahadiyet-i zatiyyenin hüviyeti ve eniyyetinden tecelli etmiştir. Buradan da âyetin ikinci bölümünde kendi gaybı olan bâtındaki basar sıfatı ile hakkıyla yaptıklarınızı Cenâb-ı Hakk gördüğünü ifade etmektedir.
- **Kasas Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kasas Sûresi)
  > (ya Mûsâ ”Ey Mûsâ” innehû enellahul azîzül hakîmü) Yani “o ateşte var olan o ateşten zuhur eden veya başka yönüyle inne-muhakkakki hû_yani hüviyyeti mutlaka, o hüvviyyeti, inniyeti vardı ya hüvviyyeti olan hû, ene, benim, Allah yani enallah, enallah. Yani Allah olan benim o hüvviyyet demekte ve ayrıca ateşte zuhur eden tecelli eden benim demekte, nasıl bir ben.
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kâf Sûresi)
  > (ya Mûsâ ”Ey Mûsâ” innehû enellahul azîzül hakîmü) Yani “o ateşte var olan o ateşten zuhur eden veya başka yönüyle inne-muhakkakki hû_yani hüviyyeti mutlaka, o hüvviyyeti, inniyeti vardı ya hüvviyyeti olan hû, ene, benim, Allah yani enallah, enallah. Yani Allah olan benim o hüvviyyet demekte ve ayrıca ateşte zuhur eden tecelli eden benim demekte, nasıl bir ben.
- **Lokmân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Lokmân Sûresi)
  > Nasıl ki bizim nüfus cüzdanlarımız küçük fakat herşeyimiz onun içinde, kaynağımız içinde, işte Cenâb-ı Hakk’ın inniyyeti ve hûvviyyetiyle zuhurda olduğu yer de Ahadiyyet mertebesidir. On iki noktadan meydana gelmektedir, bun-ların yedi tanesi “etturu seb’a (yedi tur)” yani yedi nefis mertebesi , beş tanesi hazerat-ı hamse yani beş hazret mertebesidir.
- **Muhammed Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Muhammed Sûresi)
  > Ancak bu “teklik tecellisi” beşeri ma’nâ’da anlaşılan sayısal ma’nâ’da bir teklik değil, bölünmez bir bütünlüğün tekliği idi. Sadece ilmî bir şuurlanma idi. Burada kendi tekliğinde, iki özelliği (İnniyyet’i ve Hüviyyet‘i) ile belirdi. İşte bu ilk kendinden kendine olan belirginliği “Ahad” (1+8+4=13) sayısal mânâsını oluşturdu.
- **Müddessir Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Müddessir Sûresi)
  > Çünkü alt mertebelerde varlıkların zuhurları, manaları, özellikleri mevcutken Ahadiyyet mertebesine geçildiği zaman, artık orada Ahadiyyeti sırfı zatî durumu söz konuşu olduğundan herhangi başka bir varlıktan bahsedilmeyeceği için, büyüktür sözü, kendine bir ifade bulamaz. Orada hüviyeti ve inniyeti ile tek bir Zat, mutlak varlık mevcuttur. O halde artık orada sadece ALLAH-u Ahad hükmü geçerli olur.
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Nahl Sûresi)
  > Gizli hazineden zuhura çıkmayı murad eden “zât-ı mutlak”, â’mâ’dan → ehadiyyetine tecelli ederek “hüvvi-yet” ve “inniyeti”ni belirtmiş oldu. Orada, mevcut ilm-i ilâhisi ile “Rûh-u A’zam” mer-tebesi zuhura çıktı. “Rûh-u A’zam”ın tecellisinden → “Vahidiyet” - “Rûh’ul Kuds” mertebesi zuhur etti; “Vahidiyet”in tecellisinden de → “Ulûhiyyet”, zuhur etti.
- **Namaz Sûreleri (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Namaz Sûreleri (Cilt 1))
  > “İkra” kelimesi ile insânlık tarihinde çağlar açıldı ve çağlar ötesi çağlara ulaştıran bir anlayış başladı. Cenâb-ı Hak (c.c)’ın mutlak vücûdu, ahadiyyetinden tenezzül ettiğinde, ilk olarak hüviyyeti ve inniyyeti oluştu. İnniyetinden ise insân ve Kûr’ân mânâları meydana geldi, yani kaynakları oradan alındı. İnsân derken, madde beden olarak kastedilen insân değil, gerçek anlamda insânî mânâdır.
- **Namaz Sûreleri (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Namaz Sûreleri (Cilt 2))
  > Ezelin ezelinde, ebedin ebedinde insân aklının ve ihâtasının alamayacağı bir zamanda, gerçi orada zaman da henüz yoktu (bir an) diyelim, o anda ne olduysa oldu “Zâtı mutlak” A’ma’iyyet mertebesinden Ahadiyyet mertebesine tenezzül etti. Burada “Hüvviyyeti” ve “İnniyyeti” zuhura çıktı. Hüvviyeti (Beytullah) “Beyt’ül Atik”in ve “mükevvenat” âlemlerinin kaynağı: İnniyeti ise (Hakîkati Muhammedi) Kûr’ân ve insânın...
- **Necm (Yıldız) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Necm (Yıldız) Sûresi)
  > (Ali İmran 3/18) هُ لا إِلَهَ إِلَّا هُوَعشَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ “şehidallahü ennehü lâ ilâhe illâ hüve” “Allah şahittir ki kendinden başka ilâh yoktur” Beyanı ilâhisi; “rasûlühu” → “hu”nun risâleti → inniyyetten risâlet gelir. Bunun dışında görüş beyan edenler, vehmî ve hayâlî görüşlerini ortaya koymaktadırlar, ki burada başta belirtilen kendi yıldız görüşleri, müşahâdeleridir.
- **Neml Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Neml Sûresi)
  > (ya Mûsâ ”Ey Mûsâ” innehû enellahul azîzül hakîmü) Yani “o ateşte var olan o ateşten zuhur eden veya başka yönüyle inne-muhakkakki hû_yani hüviyyeti mutlaka, o hüvviyyeti, inniyeti vardı ya hüvviyyeti olan hû, ene, benim, Allah yani enallah, enallah. Yani Allah olan benim o hüvviyyet demekte ve ayrıca ateşte zuhur eden tecelli eden benim demekte, nasıl bir ben.
- **Nûr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Nûr Sûresi)
  > Ahadiyet ne demektir; Ahadiyet: Yüce Zat’ın tecellisinden ibarettir, orada ne isimlerin ne sıfatların sözü geçer, isim ve sıfatların tesir sahası buraya ulaşmaz. Hani demiştik ya ahadiyet mertebesinde iki tecelli var, biri inniyeti biri de hüviyeti bakın orada isimler sıfatlar geçerli değildir. İsimler sıfatlar oraya ulaşamıyor, tesir edemiyor.
- **Ramazan ve Oruç** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Ramazan ve Oruç)
  > (Ben gizli bir hazine idim bilinmekliğimi sevdim-arzu ettim ve bu halkı, onunla bilinmekliğim için halkettim.) İfadesinde, görüldüğü gibi (Zât-ı Mutlak) üç def’a Zâtından, Ahadiyyetinde olan İnniyyetinden, (Ben) diye bahsetmektedir. Çünkü bu mertebede daha henüz kendine bir isim ve vasıf vermemiştir.
- **Rûm Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Rûm Sûresi)
  > Nasıl ki bizim nüfus cüzdanlarımız küçük fakat herşeyimiz onun içinde, kaynağımız içinde, işte Cenâb-ı Hakk’ın inniyyeti ve hûvviyyetiyle zuhurda olduğu yer de Ahadiyyet mertebesidir. On iki noktadan meydana gelmektedir, bun-ların yedi tanesi “etturu seb’a (yedi tur)” yani yedi nefis mertebesi, beş tanesi hazerat-ı hamse yani beş hazret mertebesidir.
- **Salât (Namaz)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Salât (Namaz))
  > Çünkü alt mertebelerde varlıkların zuhurları, manaları, özellikleri mevcutken Ahadiyyet mertebesine geçildiği zaman, artık orada Ahadiyyeti sırfı zatî durumu söz konuşu olduğundan herhangi başka bir varlıktan bahsedilmeyeceği için, büyüktür sözü, kendine bir ifade bulamaz. Orada hüviyeti ve inniyeti ile tek bir Zat, mutlak varlık mevcuttur. O halde artık orada sadece ALLAH-u Ahad hükmü geçerli olur.
- **Sohbet Arası Sohbetler (25)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler (25))
  > Ne var âlemde o var Âdem de, dedikleri gibi Hakkın nesi varsa bakın kendine ait, bizde de nisbî olarak kıyasi olarak miktar olarak bizde de var. İşte bu miktar olarak Ayan-ı Sabitimizde, hakikati inniyyetimizde olan ki, ona kaza ismi de verilir. Ayan-ı Sabite, inniyetimiz bizim bakın, hüvviyetimiz de onun sahaya çıktığı, kader, yaşandığı sahadır, var mı başka soru?
- **Sohbet Arası Sohbetler (26)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler (26))
  > “ikra” lafzının geldiği “leyletil kadr/Kadr Gecesi”nde “Cebeli Nur”da insanlık alemi için öyle muazzam olaylar tahakkuk etti ki, dünya tarihinin hiçbir aşamasında böyle bir kemalat olayı olmamıştır. Şöyle ki, o gece Ahadiyyet’in İnniyet’inden zuhur etmiş olan iki kardeş “Kur’an ve İnsan” uzun süredir bekledikleri ve sürdürecekleri beraberliklerine kavuştular.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 5 (2001))
  > Hz Rasulullah’ın ağzından diyor ki, هُوَ ey ümmetim dikkat et o öyle bir Allah’tır ki O’nun hüviyeti vardır, hani Ahadiyette İnniyeti, Hüviyeti vardı, ya işte قُلْ bakın هُوَ onun hüviyeti vardır diyor. Oradaki “Hü” hüviyeti mutlakadır.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 6 (2001)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 6 (2001))
  > Hz Rasulullah’ın ağzından diyor ki, هُوَ ey ümmetim dikkat et o öyle bir Allah’tır ki O’nun hüviyeti vardır, hani Ahadiyette İnniyeti, Hüviyeti vardı, ya işte قُلْ bakın هُوَ onun hüviyeti vardır diyor. Oradaki “Hü” hüviyeti mutlakadır.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 7 (2001)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sohbet Arası Sohbetler CD 7 (2001))
  > Hz Rasulullah’ın ağzından diyor ki, هُوَ ey ümmetim dikkat et o öyle bir Allah’tır ki O’nun hüviyeti vardır, hani Ahadiyette İnniyeti, Hüviyeti vardı, ya işte قُلْ bakın هُوَ onun hüviyeti vardır diyor. Oradaki “Hü” hüviyeti mutlakadır.
- **TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i Yahyâviyye & Zekeriyyâiyye)
  > Ahadiyet mertebesinde kendi Zat’ından kendi Zat’ına tecellisi suretiyle, bakın burada Vahadiyet mertebesi henüz zuhura gelmediğinden, Ahadiyet mertebesinden dışarıya çıkan iki şey var inniyeti ve Hüviyeti diğerleri bünye içinde yani Zat’ının kendi içinde mesela diyelim ki bulunduğumuz mahal kapalı iki bayrak asmışız dışarıya, dışarıdakiler sadece onu görüyorlar içeride ne olduğunu bilmiyorlar, ne oluyor şimdi burada...
- **TB. Kelime-i İdrîsiyye & İbrâhîmiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (TB. Kelime-i İdrîsiyye & İbrâhîmiyye)
  > Ahadiyet mertebesi tüm toplu olan bir mertebe sadece iki vasfı ile zuhur vardır orada “ama”dan sonra “İnniyeti ve Hüviyeti” ile zuhuru vardır. Vahidiyet mertebesinde ise sıfatlarıyla (subuti) ama hayat, ilim, kudret, kelam ne varsa o sıfatlar aynı olduğu gibi ahadiyettir.
- **Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi** — Canan Çalışkan (Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi)
  > Çünkü alt mertebelerde varlıkların zuhurları, manaları, özellikleri mevcutken, Ahadiyyet mertebesine geçildiğinde artık orada “Ahadiyyet-i Sırf” yani zâtî durum söz konusu olduğundan, herhangi başka bir varlıktan bahsedilemeyeceği için “büyüktür” sözünün kendine bir ifade bulamayacağını açıklar. Orada hüviyeti ve inniyeti ile tek bir Zât, mutlak varlık mevcuttur. Dolayısıyla orada sadece “Allāhu Ahad” hükmü geçerli...
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Târık Sûresi)
  > (Ben gizli bir hazine idim bilinmekliğimi sevdim-arzu ettim ve bu halkı, onunla bilinmekliğim için halkettim.) İfadesinde, görüldüğü gibi (Zât-ı Mutlak) üç def’a Zâtından, Ahadiyyetinde olan İnniyyetinden, (Ben) diye bahsetmektedir. Çünkü bu mertebede daha henüz kendine bir isim ve vasıf vermemiştir.
- **Yehova Şahitleri ile Mülâkât** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Yehova Şahitleri ile Mülâkât)
  > c)’ın buradan bir mertebe tenezzülü ile Ahadiyyet mertebesi oluştu. Ahadiyyet mertebesinde Cenâb-ı Hakk (c.c)’ın iki özelliği zuhura çıkmaktadır, inniyyeti ve hüviyeti. İnniyeti benliği, hüvi yeti ise bu benliğinin özelliklerinin mücmel olarak ortaya gelmesidir.
- **Zekât ve İnfâk** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Zekât ve İnfâk)
  > Cenâb-ı Hakk nefesi Rahmaniyyeyi Huh-Hoh diye “Ve nefahtu min ruhi” olarak tenfis ettiğinde soğuk-karanlık olan âlemlerde nasıl cama bir buhar şeklinde hal alıyorsa bu buhar su hâlini almıştır… “İnna ateyna kel kevser” de “İnna” Muhakkak-Hakikaten dir. İn-na ise İnniyyet ve Biz dir. Biz iniyyetimizden yani Kûr’ân ve İnsân zâti yönümüz itibariyle verdir… “İn” Elif ve Nun dur…
- **İnci Tezgâhı (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (İnci Tezgâhı (1))
  > ************ Melek bilgi ile kurtuldu, hayvan bilgisizlikle kurtuldu, insanoğlu ikisinin arasında çekişe dövüşe kaldı gitti. ************ A’MA: (1) ehadiyet (2) Hüviyet (hu) (3) İnniyet (ene) SÂNİ: ikinci tecelli makamında ceberût ile melekût arasındaki fark, kendini sıfatları ile bulma.
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 1)** — Abdulkerim Cili (İnsân-ı Kâmil (Cilt 1))
  > Bu da iki vasıfta kendini gösterir... Amâ'dan ahadiyete intikal ettiği zaman iki vasıf meydana getirmişti. Hüviyeti ve İnniyyetiydi. Burada o zattan değil de, bütün varlıklarda ki zattan yani o zatın yansımasından her birerlerimizde o zatın bir tezahürü vardır.
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Abdulkerim Cili (İnsân-ı Kâmil (Cilt 4))
  > Halk cephesine, maddî sayılanlara biraz daha dönüktür… Hüvviyyeti hakikati itibari ile asli halidir. İnniyyeti ise hüvviyyet hakikatine bağlı olduğundan hükmen Zatın sonraki bir zuhurudur. Sebebi de: Sonradan yaratılan hadis şeyler, huzur ve hazır gibi manalar akıl yolu ile bilinsin…
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Abdulkerim Cili (İnsân-ı Kâmil (Cilt 5))
  > Zulm, zulumet orada karanlık demektir. Karanlıkta, büyük karanlık a’maiyetten yani a’maiyetin tecellisi olan ahadiyet, ahadiyetin inniyyetinden insan ve kur'an meydana geldiğinden iki öz kardeşler, ancak bunu o kardeşi yüklenebildi, kur'an ve zati tecelliyi.
- **Şu'arâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Şu'arâ Sûresi)
  > ın beşeri-fiziki yönünü yani zahiri yönü ile değerlendirip kendileri gibi fiziki bir bedenden ibaret olduklarını düşünüyorlar. Kendisinin batınında Hakk’ın eniyyeti “ene”si olduğunun göremediklerinden kendilerinin nefsi benlikleri gibi değerlendirip “ente” sen diyorlar.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk (Nitekim bir bahs-i ilmîde hakikatı teslîm etmek, ashâb-ı ilimden pek çok kimselerin nefislerine ağır gelir. 3257. İblîsin illeti " Ene hayrun" [Ben hayırlıyım] olmuştur; ve bu maraz her mahlûkun nefsinde vardır. İblîs'in huzûr-ı ilâhîden koğulmasına sebeb olan hastalık "Ben Adem'den hayırlıyım" demesi ve da'vâ-yı kemâlde bulunması olmuştur.)
  > Nitekim bir bahs-i ilmîde hakikatı teslîm etmek, ashâb-ı ilimden pek çok kimselerin nefislerine ağır gelir. 3257. İblîsin illeti " Ene hayrun" [Ben hayırlıyım] olmuştur; ve bu maraz her mahlûkun nefsinde vardır. İblîs'in huzûr-ı ilâhîden koğulmasına sebeb olan hastalık "Ben Adem'den hayırlıyım" demesi ve da'vâ-yı kemâlde bulunması olmuştur.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7** — Ahmed Avni Konuk () bi'setinden sonra bu şuhûdda idiler." Ve yine buyurdular ki: "Halk tasavvur ederler ki, kemâl "ene'l-Hak!" demekte. Kemâl odur ki, " ene "yi, ya'ni “ben”i ortadan kaldırıp, aslâ benliği anmamaktır." 810. Kendinin kuşusun, kendinin avısın, kendinin tuzağısın; kendinin sadrı- [807] sın, kendinin ferşisin, kendinin bâmısın.)
  > ) bi'setinden sonra bu şuhûdda idiler." Ve yine buyurdular ki: "Halk tasavvur ederler ki, kemâl "ene'l-Hak!" demekte. Kemâl odur ki, " ene "yi, ya'ni “ben”i ortadan kaldırıp, aslâ benliği anmamaktır." 810. Kendinin kuşusun, kendinin avısın, kendinin tuzağısın; kendinin sadrı- [807] sın, kendinin ferşisin, kendinin bâmısın.
- **TB. Kelime-i İshâkiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi () Çok tarikat olması küsürattan değildir, insanlara şahsiyet vermesi, kimlik vermesidir. Yani kendinin “ ENE ”iyesinin hakikatini tanıtması yönündendir. İşte o benliği idrak eden kimse geliyor kendi bahçesini kurup oluşturuyor, kendi çevresini oluşturuyor.)
  > ) Çok tarikat olması küsürattan değildir, insanlara şahsiyet vermesi, kimlik vermesidir. Yani kendinin “ ENE ”iyesinin hakikatini tanıtması yönündendir. İşte o benliği idrak eden kimse geliyor kendi bahçesini kurup oluşturuyor, kendi çevresini oluşturuyor.
- **TB. Kelime-i İsmâîliyye & Ya'kûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (--------------- Yani sen Hakka nefsin, vücud-u mukayyedin ile nazar edersin, değişik bakışları ifade ediyor, bir nefsinle vücud-u mukayyed, yani kayıtlı vücudunla nazar edersin, o vakit bu nefsin sebebiyle ahadiyet zail olur. Yani birlik ortadan kalkar, çünkü sen “Ben” dediğin zaman bir ben var. “ Ene ” dedin, “Ente” dedin birlik kalktı, bu surette Hak sıfatı ve esmasıyla sana tecelli eder. Yani ahadiyetle değil,...)
  > --------------- Yani sen Hakka nefsin, vücud-u mukayyedin ile nazar edersin, değişik bakışları ifade ediyor, bir nefsinle vücud-u mukayyed, yani kayıtlı vücudunla nazar edersin, o vakit bu nefsin sebebiyle ahadiyet zail olur. Yani birlik ortadan kalkar, çünkü sen “Ben” dediğin zaman bir ben var. “ Ene ” dedin, “Ente” dedin birlik kalktı, bu surette Hak sıfatı ve esmasıyla sana tecelli eder. Yani ahadiyetle değil,...
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (233 21 26 Kur Ker Yol Enbiya Sûresi   Murat Deruni)
  > Orada ne isimlerin, ne de sıfatların sözü geçer. Burası mücerred zâta ait bir isimdir. Ahadiyyet, zâtın “hüvviyyet” ve “inniyyet” iyle ilk zuhurudur. “Hüvviyyet ”i, beytinin ve âlemlerin kaynağı. “İnniyyet” i, “Hakikat-i Muhammedi” ve insânın kaynağıdır.
- **Furkân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (235 25 29 Kur Ker Yol Furkan Sûresi   Murat Deruni)
  > Bu yönüyle “zâlûmen cehulâ” nın kaynağı, “ merte- be-i Ahadiyyet” tir.ki aynı zamanda bu mertebe de inniyyet ve hüvviyyet, özde kimlik olmuş olur. -İnniyyet mertebesi “İnsân” ve “Kûr’ân” ın kayna- ğı ki bunlar iki kardeştir.
- **Hadîd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (263 57 46 Ku Ker Yol  Hadid Sûresi   Murat Derûni)
  > Bizim hüviyyetimiz dışımız, inniyyetimiz ise bâtınımız ya’nî hakîkatimizdir. İşte bizlerin bu ma’nâlar doğrultusunda kendimizi bilmemiz gerekmektedir ki, bu âlemin nesiyiz ve neresindeyiz, nereden geldik, sonra nereye gidilecek gibi belirli soruların cevaplarını verebilelim.
- **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (75 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ)
  > ...(c.c) inniyyeti yönüyle ise vasıfsız tek bir varlıktır. İşte bu benlik, beşeri akıl ile anlaşılabilecek bir benlik değildir. Biz kendimizi idrâk ederek aslında bu Hakk...
- **TARİKATLARDA MÜBÂREK GÜN VE GECELERİN YERİ VE EHEMMİYETİ— Lisans Tezi** — Fahrettin Avan (Mübarek Geceler Bitirme Tezi)
  > " hadis-i kudsisince evvelâ Ahadiyyet yani " inniyyet /benlik ve hüviyet" mertebesine tenezzül etti. Oradan Vâhidiyyet yani "sıfat", "a'yân-ı sâbite" mertebesine, oradan da "esma" ve "ef'âl" yani zuhûr/ortaya çıkma mertebesine tenezzül etti. Böylece bütün âlemler varlıklarına kavuşup /var olup yaşam ve var olma sevincini kendi idrâkleri düzeyinde tattılar.
- **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Saf Suresi)
  > Belki bir hanımın bir erkeğe tutunması şeriatça uygun olmaya bilir. Ama burası zat mertebesi tecellisi olduğu için hiçbir oluşum yok sadece Eniyyet (İnsan ve Kûr’ân) ve Hüviyyet (Alemler ve Kabe) var… Akşam namazın da Efendi Babam ile yan yanaydık.
- **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (165 9 Kiyâmet Sûresi̇)
  > ...i (O-Hu-11) ile "455" tir. Vermiş olduğunuz emanet şifreleri ile uyum içindedir. Murat-Murad ismi de "Künfe Yekün" Âyetlerinde Nüket Annem (T.O = 470) ve Efendi Babamın şifreleri ile uyum içindedir. Nureddin...
- **Haşr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (265 59 48 Ku Ker Yol  Haşr Sûresi   Murat Derûni)
  > Bu yönüyle “zâlûmen cehulâ” nın kaynağı, “ merte- be-i Ahadiyyet” tir ki aynı zamanda bu mertebe de inniyyet ve hüvviyyet, özde kimlik olmuş olur. -İnniyyet mertebesi “İnsân” ve “Kûr’ân” ın kaynağı ki bunlar iki kardeştir.

## İlgili Kavramlar

- [Hüvviyet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/huvviyet) — related
- [Hallac-ı Mansur](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hallac-i-mansur) — related
- [Fena](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/fena) — related
- [İnsan-ı Kamil](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/insan-i-kamil) — related
- [Hüvviyet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/huvviyet) — related
