# İnniyyet > 'Ben'lik. Kur'an ve İnsan'ın ana kaynağı. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/inniyyet --- ## Tanım İnniyyet (إنية), "**ene**" (ben) zamirinden türemiş, "**ben'lik, benliğim**" anlamında bir kavramdır. Tasavvufta **kulun hakiki ben'liği** ile **nefsânî sahte ben'liği** (enâniyyet) arasındaki ayrımı ifade eder. Necdet Ardıç ekolünde İnniyyet, "**Kur'an ve İnsan'ın ana kaynağı**" olarak tanımlanır; yani Hakk'ın insanda tecelli eden hakiki "Ben"idir. ## Etimoloji **"Ene"** (أنا) = Ben. Arapça'da bu zamirden üç türev kavram oluşturulmuştur: 1. **İnniyyet / Eniyyet (إنية)** — Hakiki ben'lik, varlıkta "ben"in asaleti 2. **Enâniyyet (أنانية)** — Nefsin putlaşmış, benmerkezci "ben"i 3. **Ene'l-Hakk (أنا الحق)** — "Ben Hakk'ım" (Hallâc) ## Hallâc ve "Ene'l-Hakk" Hallâc-ı Mansûr'un **"Ene'l-Hakk"** (Ben Hakk'ım) sözü, inniyyet meselesinin tasavvuf tarihindeki en dramatik ifadesidir. Bu söz: - **Enâniyyet** (şirk, küstahlık) olarak yorumlanırsa küfürdür. - **Hakikî İnniyyet** (kulun sahte ben'liğinin fânîliği, Hakk'ın hakiki "Ben"inin zuhuru) olarak yorumlanırsa tevhidin zirvesidir. Mevlânâ *Mesnevî*'de (II/305 vd.) Hallâc'ı savunur ve bu sözün gerçek manasının "enâniyyeti yok edip İnniyyeti'yle baki olmak" olduğunu bildirir. ## Kur'an Referansı - **Tâhâ 20:14** — "**İnnenî ene'llâhu lâ ilâhe illâ ene**" (Şüphesiz ben... Ben Allah'ım; benden başka ilah yoktur.) — İnniyyetin Zât'a ait oluşunu açık gösteren ilâhî hitap. - **Bakara 2:30** — Meleklerin "**innî câilun fi'l-ard halîfe**" hitabındaki **innî** (Ben), halifelik bağlamında insan İnniyyetinin ilahi kaynağına işaret eder. ## Kul'un İnniyyeti vs. Enâniyyet Sûfîlerce bir kulun iki "ben"i vardır: - **Sahte ben (enâniyyet):** Ayrı, müstakil, Hakk'tan gayrı olduğunu zanneden nefsin ben'liği. Bu ben putlaşırsa şirke kapı açar. - **Hakiki ben (İnniyyet):** Kulun Hakk'ın aynası olduğunu idrak eden, **"Ben, O'nun ayağı altındaki tozum"** şuuruna varmış ben'lik. **"Men arefe nefsehû fekad arefe Rabbeh"** (Kendini bilen Rabbini bilir) hadîs-i kudsîsi (rivayet tartışmalı), İnniyyetin keşfinin Hakk'ın bilgisine açılan kapı olduğunu öğretir. ## Necdet Ardıç Ekolünde Modern Türk tasavvufunun önemli isimlerinden Necdet Ardıç, İnniyyet'i **Kur'an** (ilahi kelâm) ve **İnsan** (kâmil varlık) olmak üzere iki büyük tecellinin ortak ana kaynağı olarak tanımlar. Bu yorumda İnniyyet, hem metinsel (Kur'an) hem varlıksal (İnsan) hakikatin kaynağı olan ilahi "Ben"dir. ## İlgili Kavramlar - [huvviyet](/wiki/huvviyet) - [enaniyet](/wiki/enaniyet) - [hallac-i-mansur](/wiki/hallac-i-mansur) - [fena](/wiki/fena) - [insan-i-kamil](/wiki/insan-i-kamil) ## Kaynaklar - İbn Arabi, *el-Fütûhâtü'l-Mekkiyye* - Mevlânâ, *Mesnevî* (Hallâc bahsi, II/305) - Abdülkerîm el-Cîlî, *el-İnsânü'l-Kâmil* - Necdet Ardıç, *Tasavvufî Terimler Sözlüğü* ## Bu Kavramın Geçtiği Eserler - **Bir Ressam Hikâyesi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (62 Bir ressam hik yesi) > ...ın tersten okunuşudur… 26 Sıralamada Şuara, Nüzülde Zilzal Sûresidir.. Sıralamada 99 ile tüm esmaların haklarını talep etmesidir.. 26+99= 125= 8, 53 26=2+6= 8, 53 53 Ahad olan Ahmedddir.. Tayin mimi ile 40 v... - **Hac Sûresi** (234 22 27 Kur Ker Yol Hac Sûresi Murat Deruni) > ...İlahi Benliği) ve Zât-ı ile Allah Hüviyeti (kıyam bi nefsihi) ile Hakk’tır. “İnnehu” Nefes-i Rahman-i nin “Hu” ile “yuhyi” diri olan gönüllerden tenfisi ile ölü-mevtâ olan gönüller diriltilir. EL-KADİR EL-KA... - **Vahiy ve Cebrâîl** > k zuhurudur. “Hüvviyyet ”i, beytinin ve âlemlerin kaynağı. “İnniyyet” i, “Hakikat-i Muhammedi” ve insânın kaynağıdır. Ahadiyyet, sırf zâttan ibarettir; Hakk’a ait itibarlar da, halka ait itibarlar da orada yoktur. Hiçbir şekilde mahlûk için oraya yol yoktur. Ç - **13 ve Hakîkat-i İlâhiyye** > mertebe de inniyyet ve hüvviyyet, özde kimlik olmuş olur. -İnniyyet mertebesi “İnsân” ve “Kûr’ân” ın kayna- ğı ki bunlar iki kardeştir. - Hüvviyyeti ise, âlemlerin ve zât -ı nın zâhir tecel- lisi olan “beyt’ül atik” (eski – ezeli ev). Beytullah olan Kâ’ be-i - **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (164 2 Esmâ’ül Hüsna) > ...Ne Demek” konusunda ciltler dolusu kitap yazılsa “İnsân” hakkında yazılacakların bitmeyeceği aşikardır. Binadan çıkılıp otoparka geçildi. Efendi Babam 59 AH … plakalı araçla Tekirdağ’a geri döndü. Ab…’ın gö... - **Zâriyât Sûresi** (260 51 31 Kur Ker Yol Zariyat Suresi ve Hazmi Tura hz. Murat Deruni) > ...runun sıfatlarının Celal Cemal delili ile hayallenir. Hakikat-i ilahi deryasının, Rahmân, Rahîm sırrınını eniyyetine erene er kamil diye nida edilir. Hakikat-i Muhamme... - **Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Gökyüzü İnsanları Araştırması 2) > ...ın “hüvviyyet” ve “inniyyet” iyle ilk zuhurudur. “Hüvviyyet ”i, beytinin ve âlemlerin kaynağı. “İnniyyet” i, “Hakikat-i Muhammedi” ve insânın kaynağıdır. Ahadiyyet, sır... - **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (126 14 1 BEN deki TERZ BABAM Murat Kontrol) > ...lümü, “Eniyyet ve Hüviyyet” ile Eniyyet “İnsân ve Kû’rân”, Hüviyyet-i ise “Âlemler ve Kâ’be” dir. Fakîr ise Efendi Babam-dan zâhiren uzakta İstanbul’da oturduğum ve bu... - **TARİKATLARDA MÜBÂREK GÜN VE GECELERİN YERİ VE EHEMMİYETİ— Lisans Tezi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Mübarek Geceler Bitirme Tezi) > ...-ı sâbite" mertebesine, oradan da "esma" ve "ef'âl" yani zuhûr/ortaya çıkma mertebesine tenezzül etti. Böylece bütün âlemler varlıklarına kavuşup /var olup yaşam ve var olma sevincini kendi idrâkleri düzeyind... - **Saff Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Saf Suresi) > ...kinci (Jean Paul) da istifade etmiştir. Kûr’ân-ı Keriym-in ilk emri (Ikra’) “Oku” dur. Bu dahi Ebced hesabıyla (303) tür yani ( 33 ) tür, belki Papa Jean Paul kendisiylede ilgili bu sayının hakikatle-riyle b... - **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (165 9 Kiyâmet Sûresi̇) > ...i (O-Hu-11) ile "455" tir. Vermiş olduğunuz emanet şifreleri ile uyum içindedir. Murat-Murad ismi de "Künfe Yekün" Âyetlerinde Nüket Annem (T.O = 470) ve Efendi Babamın şifreleri ile uyum içindedir. Nureddin... - **Altı Peygamber - Hz.İbrahim (a.s) Halillullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç (24 6 Peygamber (3)) > ...-i Kûds-î de bildirildiği üzere, (Küntü kenzen mahfiyyen fe ahbebtü en u’rafe fe halektül halke li uğrafe bihi. ) (Ben gizli bir hazine idim bilinmekliğimi sevdim-arzu ettim ve bu halkı, onunla bilinmekliğim... - **Haşr Sûresi** (265 59 48 Ku Ker Yol Haşr Sûresi Murat Derûni) > ...llisi olan “beyt’ül atik” (eski – ezeli ev). Beytullah olan Kâ’ be-i muazzama’ dır. Bâtınî mânâda “zâlûmen cehulâ” bu demektir. “O nu insân yüklendi” ifadesiyle (haşa…) Cenâb-ı Hakk yanlış bir işmi yapmış olm... - **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç (179 13 Terzi-Elif-Terazi-Teradî-İrfan Mektebi-Kırk Seyir) > ...ile bu “Uy” ünlemini kullanır. Aslında bu ihtiyari değil izdırari ölüm ile ölenin hâlidir. Buda Sıfât tecellisi hâlinde olana malum olur. Uyduret; Böyle bir “Uydur”mayı İz-Efendi Babamın “Fil” sûresi sohbet... - **Enbiyâ Sûresi** (233 21 26 Kur Ker Yol Enbiya Sûresi Murat Deruni) > ...kilde mahlûk için oraya yol yoktur. Çünkü bu hal görülmez “zûlmet” âleminden, “tecelli nûrlarına” doğru, zâtın “ilk tenezzülü” dür. * [48] Vahidiyyet Vahidiyyet, yüce zâtın zuhuruna bir tecelli yeri olmaktan... - **Furkân Sûresi** (235 25 29 Kur Ker Yol Furkan Sûresi Murat Deruni) > ...atik” (eski – ezeli ev). Beytullah olan Kâ’ be-i muazzama’ dır. Bâtınî mânâda “zâlûmen cehulâ” bu demektir. “O nu insân yüklendi” ifadesiyle (haşa…) Cenâb-ı Hakk yanlış bir işmi yapmış olmakta ve emaneti yan... - **Hadîd Sûresi** (263 57 46 Ku Ker Yol Hadid Sûresi Murat Derûni) > ...İşte bizlerin bu ma’nâlar doğrultusunda kendimizi bilmemiz gerekmektedir ki, bu âlemin nesiyiz ve neresindeyiz, nereden geldik, sonra nereye gidilecek gibi belirli soruların cevaplarını verebilelim. Bâtın âl... - **Âl-i İmrân Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (40 3 ÂL-i İMRÂN-SÛRESİ) > ...olan ahadiyyet mertebesidir, (Dal) bir bakıma ahadiyet mertebesinin delilidir, Âdem (a.s.) dan itibaren gelen peygamberlerinde ifadesidir ve bu delilin işaret ettiği mânâ (Mim) de toplanıyor yani Hakikati Muh... - **Gülşen-i Râz ve Şerhi (1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (75 GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ) > ...(c.c) inniyyeti yönüyle ise vasıfsız tek bir varlıktır. İşte bu benlik, beşeri akıl ile anlaşılabilecek bir benlik değildir. Biz kendimizi idrâk ederek aslında bu Hakk... - **Bi'smi Has, Selâm (13)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (91 Bi̇i̇smi̇ Has, Selâm (13)) > ...ve “hüviyyetimiz” vardır. Bizim hüviyyetimiz dışımız, inniyyetimiz ise bâtınımız ya’nî hakîkatimizdir. İşte bizlerin bu ma’nâlar doğrultusunda kendimizi bilmemiz gerek... ## İlgili Kavramlar - [Hüvviyet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/huvviyet) — related - [Hallac-ı Mansur](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hallac-i-mansur) — related - [Fena](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/fena) — related - [İnsan-ı Kamil](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/insan-i-kamil) — related - [Hüvviyet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/huvviyet) — related