# İnsan-ı Kamil (Kitap) > Abdulkerim Cili'nin eseri. Kamil insanın mertebelerini anlatan klasik. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/insan-i-kamil-kitap --- ## Tanım *el-İnsânü'l-Kâmil fî Ma'rifeti'l-Evâhiri ve'l-Evâil*, Abdülkerîm b. İbrâhim el-Cîlî'nin (ö. 832/1428) kaleme aldığı, vahdet-i vücûd ekolünün en sistematik eserlerinden biridir. İnsan-ı Kâmil doktrinini 63 bâb hâlinde ayrıntılandırır. ## Yazar Hakkında Abdülkerîm Cîlî, Abdülkādir Geylânî soyundan gelen Yemenli bir sûfîdir. İbn Arabî ekolünü devam ettirmiş, fakat bazı noktalarda orijinal katkılarda bulunmuştur. Zebîd'de yaşamış ve orada vefat etmiştir. ## Eserin Yapısı 63 bâb üç ana bölümde organize edilir: - **Zât ve sıfatlar bölümü:** Zât-ı ahadiyet, esmâ, sıfatlar - **Kevnî mertebeler bölümü:** Âlem-i ceberût, melekût, misâl, şehâdet - **İnsân-ı kâmil bölümü:** Hakîkat-i Muhammediyye, kâmil insanın mertebeleri, ricâlü'l-gayb ## Temel Tezleri 1. **İnsân-ı kâmil**, ilahî isim ve sıfatların tam mazharıdır 2. **Hz. Muhammed**, insân-ı kâmilin ferd-i kâmili ve her devirde bir kâmil onun hakikatini temsil eder 3. **Kutub** her çağda bu mertebede yer alır ve âlemin devamının sebebidir 4. **Vahdet-i vücûd**, hulûl veya ittihâd değil, mazhariyet ve tecellî ile izah edilir ## Önemli Kavramlar - **Hüviyet ve eniyet** (O'luk ve ben'lik) - **Ahadiyet - Vâhidiyet** ayrımı - **Esmâ-i seb'a-yı rabbâniyye:** Hayy, Alîm, Mürîd, Kādir, Semî', Basîr, Mütekellim ## Tesiri Eser, Türkçe'ye Abdülaziz Mecdî Tolun tarafından tercüme edilmiş, Niyâzî-i Mısrî, İsmâil Hakkı Bursevî gibi Osmanlı sûfîlerini derinden etkilemiştir. Modern dönemde Necdet Ardıç tasavvuf derslerinde Cîlî'nin sistemini sık sık referans alır. ## İlgili Kavramlar - [abdulkerim-cili](/wiki/abdulkerim-cili) - [insan-i-kamil](/wiki/insan-i-kamil) - [hakikat-i-muhammediyye](/wiki/hakikat-i-muhammediyye) - [vahdet-i-vucud](/wiki/vahdet-i-vucud) ## Kaynaklar - Abdülkerîm el-Cîlî, *el-İnsânü'l-Kâmil* - Abdülaziz Mecdî Tolun (terc.), *İnsân-ı Kâmil* - R. A. Nicholson, *Studies in Islamic Mysticism* (Cîlî bölümü) ## Bu Kavramın Geçtiği Eserler - **Mü'minûn Sûresi** (239 23 7 Mu'minûn Sûresi.T.O.Cem Cemâlî) > ...bdülkerim Cîlî Hz.'leri, İnsân-ı Kâmil kitabında cennetin (8) tabaka olduğunu ve (5)'inci tabakasının Cennetü'l-Firdevs ( En Yüksek Bahçe ) olduğunu bildirmiştir; î... - **Zümer Sûresi** (257 39 8 Zümer Sûresi T.O. Cem Cemâlî (1)) > ...r. O batın, Abdülkerim Cîlî Hazretleri'nin İnsân-ı Kâmil isimli eserinde belirttiği gibi Ahâdiyyet ya'nî Zât mertebesidir (Terzi Baba şerhi, Cilt III, s. 98). “ İz-... - **Hicr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Hicr Suresi) > ...Ve Şerhi - İngilizce 103) Terzi Baba Yüksek Lisans Tezi 104) Hacc Umre ve Hakikatleri 105) Cemo ve Farko 106) Terzi Baba Umre Dosyası (2016) 107) Vahy ve Cebrâîl - Fransızca 108) Ru’ya-Zuhuratlar - Ma'na... - **Mümtehine Sûresi** (266 60 49 Ku Ker Yol Mümtehine Sûresi Murat Derûni) > ...lik Bir Hikâye Daha - Mescid-i Dırar. Kubbetu'l Kara. 95) Terzi Baba (8) (19/53) 96) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (41) Fussilet Sûresi 97) Terzi Baba Umre Dosyası (2015) 98) Solan Bahçenin Kuruyan Gülleri... - **Lübbü'l-Lübb (İngilizce)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Lübbül Lüb İngilizce) > ...0) Abdülkerim Cîlî - İnsân-ı Kâmil Cilt (1-Kitap-1) Şerhi 91) Terzi Baba (7) Biismi Has, Selâm (13) 92) Abdülkerim Cîlî - İnsân-ı Kâmil Cilt (1-Kitap-1) Cilt (2) Şe... - **Hadîd Sûresi** (263 57 46 Ku Ker Yol Hadid Sûresi Murat Derûni) > ...a (9) İstişare Dosyası 100) İrfan Mektebi Ve Şerhi - İspanyolca 101) Bosna Hersek Seyahati Dosyası 102) İrfan Mektebi Ve Şerhi - İngilizce 103) Terzi Baba Yüksek Lisans Tezi 104) Hacc Umre ve Hakîkatleri... - **Haşr Sûresi** (265 59 48 Ku Ker Yol Haşr Sûresi Murat Derûni) > ...e Şerhi - İspanyolca 101) Bosna Hersek Seyahati Dosyası 102) İrfan Mektebi Ve Şerhi - İngilizce 103) Terzi Baba Yüksek Lisans Tezi 104) Hacc Umre ve Hakîkatleri 105) Cemo ve Farko 106) Terzi Baba Umre Dos... - **Vâkı'a Sûresi** (262 56 Ku Ker Yol Vâkıa Sûresi) > ...Cîlî - İnsân-ı Kâmil Cilt (2) Şerhi 93) İslâm, Îmân, İhsân, Îkân - İngilizce 94) İbretlik Bir Hikâye Daha - Mescid-i Dırar. Kubbetu'l Kara. 95) Terzi Baba (8) (19/5... - **Câsiye Sûresi** (259 45 CÂSİYE SURESİ Abdürrezzak Tek (son)) > ...gilizce 94) İbretlik Bir Hikâye Daha - Mescid-i Dırar. Kubbetu'l Kara. 95) Terzi Baba (8) (19/53) 96) Kur'ân-ı Kerîm'de Yolculuk: (41) Fussilet Sûresi 97) Terzi Baba Umre Dosyası (2015) 98) Solan Bahçenin... - **İnsân-ı Kâmil (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (117 İ̇nsân-I Kâmi̇l) > İNSÂN-I KÂMİL Abdülkerim Cîlî Abdülkadir Akçiçek tercümesi Cilt (1/ Kitap/5) (14/20) BÖLÜMLERİ. NECDET ARDIÇ TERZİ BABA ŞERHİ İRFAN... - **Kelime-i Ya'kûbiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Ya'kûbiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Rûhiyye) > ...îm Cîlî (k.s.)el-İnsânu’l-Kâmilnâmındaki eser-i âlîlerinde âtîdeki beyânâtta bulunmuşlardır: أرْض َ وَمَــا بَيْنَهُمَــا إِلَّاالْت ِ وللّٰــه ُ تعالــى: ﴿وَمَــا... - **Ahzâb Sûresi** (243 33 25 Kur Ker Yol Ahzab Sûresi Murat Deruni) > ...T-B- ” -------- “Burası Azrâil’in ((a.s.))’ın makamıdır ammâ Resûlullah (s.a.v) efendimizden. Allahû Teâla Resûlullah (s.a.v) efendimizin vehmini kâmil ismi nûrundan halketti, Azrâil (a.s.)’ide Resûlullah... - **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (108 3 Ru ya Mana Alemi Terzi Baba ile ilgili zuhuratlar) > ...deleştirerek)………………………. (43) Abdül Keriym Cîlî (İnsân-ı Kâmil) Çeviren Abdül kadir Akçiçek: Sayfa 503 - 54 bölüm-vehim:…………………………. (44) Fusûsu’l Hikem Yûsuf fass-ı... - **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (89 6 her ey merkez nde mi hik yesi) > ...zîhin i'tibârı, kendisine nispet edilmesi mümkün olan bir hükümden bir şeyin soyutlanması demektir. Tenzîh işte bu şeyde olur. Hak için zâtî benzerlik yok ki, onda tenzîhi haketsin; çünkü Kibriyâ olan zât... - **İnsân-ı Kâmil (Cilt 6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (167 İ̇nsân-I Kâmi̇l) > İNSÂN-I KÂMİL Abdülkerim Cîlî Abdülkadir Akçiçek tercümesi Cilt (1/ Kitap/7) (34/41) BÖLÜMLERİ. NECDET ARDIÇ TERZİ BABA ŞERHİ İRFAN... - **İnsân-ı Kâmil (Cilt 5)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (166 İ̇nsân-I Kâmi̇l) > İNSÂN-I KÂMİL Abdülkerim Cîlî Abdülkadir Akçiçek tercümesi Cilt (1/ Kitap/6) (21/33) BÖLÜMLERİ. NECDET ARDIÇ TERZİ BABA ŞERHİ İRFAN... - **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (172 6 Ru ya Mana Alemi Tuzak Mekr Hileli Zuhuratlar) > ...dicidir. Bizlerin zeval olarak gördüğümüz şeyler ise bizim anlayışımızdaki eksiklikten kaynaklanmaktadır. Cenâb-ı Hakk’ın kemâl ile her tecellîsi değişiktir ve bu nedenle O’nu bir tek tecellîye sığdırmak... - **İnsân-ı Kâmil (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (113 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l) > İNSÂN-I KÂMİL Abdülkerim Cîlî Abdülkadir Akçiçek tercümesi Cilt (1/ Kitap/2) - Mukaddime - NECDET ARDIÇ TERZİ BABA ŞERHİ İRFAN SOFR... - **İnsân-ı Kâmil (Cilt 3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (115 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l) > İNSÂN-I KÂMİL Abdülkerim Cîlî Abdülkadir Akçiçek tercümesi Cilt (1/ Kitap/4) (4/13) BÖLÜMLERİ. NECDET ARDIÇ TERZİ BABA ŞERHİ İRFAN... - **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (114 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l) > İNSÂN-I KÂMİL Abdülkerim Cîlî Abdülkadir Akçiçek tercümesi Cilt (1/ Kitap/3) - Zat-İsim-Sıfat- NECDET ARDIÇ TERZİ BABA ŞERHİ İRFAN... - **Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Dur Rabbın Namazda Cilt 1) > ...örmek:)………………………………………………. (19) Abdül Keriym Cîlî (İnsân-ı Kâmil) Çeviren Abdül kadir Akçiçek: Sayfa 503 - 54 bölüm-vehim:………………………. (22) Şimdi yine bu hususta, öze... - **Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Dur Rabbın Namazda Cilt 2) > ...nin yorumu………………………………………. (85) Abdülkerim Cîlî’nin getirdiği yorum………………………….…… (85) Dokuzuncu bölüm Allah İsmi A’zam-ı………………………………………………………… (98) “Kelime-i Tevhid... - **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9) > i olsa ona güler. Abdülkerim-i Cîlî (k.s.) el-İnsânü'l-Kâmil ismindeki eserinde buyurur ki: “Şeytanın külliyet i'tibarıyla vesâit-i ıdlâli yedidir: 1- Dünyâ ve dünyânın sûretleridir. 2- Tabiat ve şehe - **Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi** — Canan Çalışkan (Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı) > ade etmemiz gerekir. Bunun yanında İbn Arabî, Mevlânâ Celâleddin Rumî, Abdulkerîm el-Cîlî ve Abdulkadir-i Geylânî gibi büyük İslâm mutasavvıflarının görüş ve düşüncelerinden etkilendiğini de belirtmek - **Sohbet Arası Sohbetler (24)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (156 24 Soh. ara.sohbetler) > ...eri çok zahiri kalıyor ikilik üzere yazılmış kitaplardır. Devam ediyoruz yolumuza Faslı Salih’le. Salih faslında/bölümünde de açıklandığı üzere tekvin yani bu âlemlerin meydana gelişi varlığın kevn oluşu,... - **Secde Sûresi** (256 32 Ku Ke Yol Secde Suresi Muharrem Avan) > ...Mesnevî-i Şerîf ’i, Abdülkerim Cîlî’nin İnsân-ı Kâmil ’i ve Niyâzî-i Mısrî Hazretleri’nin nutuklarından istifade edilmiştir. Ayrıca metinlerin anlaşılması ve kavram... - **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (35 1 Fâti̇ha-Sûresi̇) > ...biraz açalım. (Rahmân) İsminin umumi bir mânâ taşıması. Demek, bütün mevcudatı rahmet yönü ile zuhuruna alması sayılır. (Rahîm) İsminin özel bir mânâ taşıması. Tamamla-yıcı bir durum alması, demek. Ancak... - **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (39 Terzi Baba 2) > ...u gösterir ki: O, sûret olma yönü ile, her sûrette mekân tutabilir. Ancak, sûretlerden herhangi biri gibi görürse. Onun Muhammed (s.a.v.) olduğunu bildiği halde, göründüğü sûretin ismini verir. Bu böyle o... - **Kıyâmet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (165 9 Kiyâmet Sûresi̇) > ...kadar burada (Nûh’un) gemisi kastediliyor ise de, ancak gemi ismi geçmiyor. Yâni zâhiren gemiye atıf var ise de bâtınen belirtilmek istenen ise başka bir şeydir. Bu da “beden” gemisidir. Levhalar deriler... - **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (1772747276481 DVT C001.MP3) > ...revi yerine getirmektedir. BİRİNCİ BÖLÜM NECDET ARDIÇ’IN HAYATI I. TASAVVUF ÖNCESİ HAYATI A. DOĞUMU, AİLESİ, EVLİLİĞİ VE ÇOCUKLARI Necdet Ardıç, Tekirdağ’ın yerli ailelerinden, geçimini çiftçilikle sağlay... - **Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek** — Terzibaba - Necdet Ardıç (18 Hz.Pey.R ya da.g rmek) > ...-------------- * * * 8 Abdül Keriym Cîlî (İnsân-ı Kâmil) Çeviren Abdül kadir Akçiçek: Sayfa 503 - 54 bölüm-vehim: İşte bu Azrâil melek, ruhunu alacağı kimseye, onun... - **Altı Peygamber - Hz.Nuh (a.s) Neciyullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç (21 6 Peygamber (2)) > ...etmektedir. 81 Gerçekten bu Âyet-i Kerîme de bizlere verilen çok ilginç ifâdeler vardır. Her ne kadar burada (Nûh’un) gemisi kastediliyor ise de, ancak gemi ismi geçmiyor. Yâni zâhiren gemiye atıf var ise... - **Ankebût Sûresi** (237 29 35 Ku Ker Yol Ankebût Sûresi Murat Derûni) > ...başarıya bağlıdır. Fakat orası bir başka bölgedir ki, manasını şu âyet-i kerimenin derinliğinde bulur: “Emniyet telkin eden, saygıdeğer bir yerdir… İnsanlar, onun çevresinden uzaklaştırılır.” (Ankebût, 2... - **Kamer Sûresi** (261 54 44 Ku Ker Yol Kamer Sûresi Murat Derûni) > ...n belirtilmek istenen ise başka bir şeydir. Bu da “beden” gemisidir. Levhalar derilerimiz, çivi veya kenetleri ise kemik ve oynak yerlerimizdir. İşte manâyı “Nûh”u bu beden gemisine yüklemiştir ki, onu Ha... - **Kehf-Mağara Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (31 18 Kehf-Mağara-Sûresi̇) > ...ye’nin o kanal ile zuhura gelmesidir. Abdülkerim Cîlî Hz. leri “El Kehfi ve’r rakîm fi şerhi bismillâhirrahmânirrahîm” adlı risâlesine bu hakikatler dolayısıyla bu... - **A’râf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (44 7 A’râf Sûresi̇) > ...emesini emretti. Bu ilimler Cenâb-ı Hakk’ın zâti ilimleridir. Cenâb-ı 157 Hakk’ın ef’âl tecellileri bu âlemde açıktır, esmâ ve sıfât tecellileri daha gizlidir, zât tecellisi ise hepsinden gizlidir çünkü h... - **Altı Peygamber - Hz.Musa (a.s) Kelimullah** — Terzibaba - Necdet Ardıç (59 6 Peygamber (4)) > ...açıktır, esmâ ve sıfât tecellileri daha gizlidir, zât tecellisi ise hepsinden gizlidir çünkü hem onu anlatacak dil hem onu anlayacak kulak lâzımdır. İçten içe perdelerin aşılması ve evvelki bütün mertebe... - **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (61 6 Pey 6 Hz.Muhammed s.a.v) > ..., “hüviyyet-i ve inniyyet-i” vardır. İnni’yyet-i bakımından, zât-i zuhuru insan ve kur’ân’dır. İlk İnsân-ı Kâmil olan Muhammed (s.a.v.) Efendimiz ve ondan sonra gelen Kâmil insanlardır. Hüviyyetinden de g... - **A'yân-ı Sâbite** — Terzibaba - Necdet Ardıç (78 A’yân-I Sâbi̇te) > ...nuşan hayvan, yani bu açık o mertebede, biraz kendini idrak etmeye başladığı zaman, nefs-i nâtıka, bakın o zaman nefs mertebesine geçmiş oluyor, konuşan nefs olmuş oluyor. Ondan sonra İnsan-ı nâtık, konuş... - **Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Bir Salikin Seyr Yol Hikayesi 2) > ...m Cîlî) Hz. İnsan-ı kâmilinin şerhi, ses kasetleri yazıya dönüştürüldü ancak yazı düzenlemesini yapacak vaktim olmuyor öylece duruyorlar birinci cildi yaklaşık (1,0... - **Ölüm ve Kıyâmet Hakkında** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Ölüm Hakkında Kıyamet) > ...tien Azrâil (a.s.) hakında Abdülkerîm Cîlî hazretlerinin İnsân-ı 8 Kâmil isimli eserinin Vehim bölümünden konumuzla ilgili kısımları aktaralım: “Burası Azrâil’in ((... - **Tasavvuf Izâhları** — Terzibaba - Necdet Ardıç (109 Tasavvuf zahlar) > ...ğeri olan (19) ortaya çıkmış olmaktadır. Aslında kitabın tamamında bahsi geçen konuların her biri özetle İnsân-ı Kâmil’in bir vechini anlatmaktadır. Kitabın oluşmasında hizmeti geçen her kese tekrar teşek... - **Hucurât Sûresi** (253 49 41 Ku Ker Yol Hucurat Sûresi Murat Derûni) > ...r. -------------- İnsân-ı Kâmil. Çeşitli vasıflara bürünür, çeşitli yerlerde zuhur eder. İnsân-ı Kâmil. Olarak kendisine verilen asıl isim, (Muhammed) dir. İnsân-ı Kâmil için. Başka libaslarına itibarla n... - **Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (95 8 Terzi Baba Necdet 8 19 53 Ard) > ...n salâtını, selâmını dilerim. Bu buluşmamızda o: Şeyhim, Şeyh Şerafeddin İsmâîl Ceberti’nin sûretinde idi. Ben, Onun Rasûlüllah (s.a.v.) olduğunu bilmiyordum, Onu şeyhim biliyordum. Böyle olması, Onun gör... - **Kelime-i Hârûniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Hârûniyye'de Mündemic Olan Hikmet-i İmâmiyye) > ...l-İnsânü’l-Kâmilismindeki kitâbında 57. bâbının birinci faslında şöyle buyururlar: “Ma’lûm olsun ki, Allâh Teâlâ vaktâki nefs-i muhammediyyeyi zâtından yarattı, hâlbuki zât-ı Hak iki zıddı cem’edicidir. C... ## İlgili Kavramlar - [Fusûsu'l-Hikem](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/fusus-ul-hikem) — related - [Abdulkerim Cili](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/abdulkerim-cili) — related - [İnsan-ı Kamil](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/insan-i-kamil) — related - [Vahdet-i Vücud](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/vahdet-i-vucud) — related - [Abdulkerim Cili](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/abdulkerim-cili) — influences - [Fusûsu'l-Hikem](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/fusus-ul-hikem) — related - [Abdulkerim Cili](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/abdulkerim-cili) — related