# Kadiri Tarikatı > Abdulkadir Geylani'nin kurduğu tasavvuf yolu. **Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/kadiri --- ## Tanım Kadirîlik (Kâdiriyye), tasavvuf tarihinin en köklü ve yaygın tarikatlarından biridir. İsmini pîri **Abdülkâdir Geylânî**'den (ö. 561/1166) almıştır. Bağdat merkezli olarak kurulmuş, zamanla İslam coğrafyasının tamamına yayılmıştır. Şeriata sıkı bağlılık, zikir, zühd ve himmet merkezde yer alır. ## Piri **Hz. Pîr Abdülkâdir Geylânî** — "Gavs-ül A'zam", "Sultân-ül Evliyâ". Hanbelî fakih ve büyük sûfî. Eserleri *Gunye*, *Fütûhu'l-Gayb*, *Fethu'r-Rabbânî* tarikatın metin kaynaklarıdır. ## Silsile Kâdirî silsilesi genelde şöyle uzar: Abdülkâdir Geylânî → Ebû Saîd el-Muharrimî → Ebû'l-Hasan el-Hakkârî → ... → Hz. Ali → Hz. Peygamber (s.a.v.). ## Esaslar - **Tevhîd-i Zât** — Zikirde Lâ ilâhe illallâh'ın yoğunluğu - **Şerîate sıkı bağlılık** — Geylânî "şeriatsız tarikat batıldır" der - **Himmet ve teveccüh** — Pîr'in manevi desteğine inanç - **Salavât-ı Gavsiyye** — Geylânî'ye ithafen okunan ayrı vird - **Halka zikri** — Ayakta veya oturarak yapılan yüksek sesli zikir (devrân bazı kollarda) ## Yayılması Kâdirîlik Bağdat'tan çıkıp: - **Hindistan alt kıtası** (Bengal, Sind, Pencap) — Muhammed Gavs Gvalyûrî, Şah Abdulkâdir Dihlevî - **Kuzey Afrika** (Fas, Cezayir, Sudan) — Abdülkâdir el-Cezâirî direnişi bu gelenektendir - **Anadolu ve Balkanlar** — İsmâil Rûmî (Pîr-i Sânî) 17. yy. İstanbul'a getirdi - **Güneydoğu Asya** (Endonezya, Malezya) şeklinde geniş bir coğrafyaya yayıldı. ## Anadolu Kadirîliği **İsmâil Rûmî** (ö. 1041/1631), "**Pîr-i Sânî-yi Kâdiriyye-i Rûm**" unvanıyla Kadirîliği Osmanlı başkentine taşıdı. Tophane'deki **Kâdirîhâne** (Kadiri Âsitânesi) Osmanlı'nın baş Kâdirî dergâhı oldu. Anadolu'da pek çok şubesi türedi; **Eşrefoğlu Rûmî** (ö. 874/1469 civarı) de bu geleneğin erken Anadolu temsilcisidir. ## Önemli Kollar - **Rûmiyye** (İsmâil Rûmî) — Anadolu - **Eşrefiyye** (Eşrefoğlu Rûmî) - **Hâlisiyye** (Abdurrahman Hâlis Talabânî) — Kerkük merkezli - **Ezheriyye, Kemâliyye, Müşteriyye** — çeşitli bölgeler - **Semâ'iyye** — semâ uygulamasını benimseyen kol ## Belirgin Uygulamalar Bazı Kâdirî kollarında **semâ, devrân, darb-ı şîş** (şişle beden geçirme) gibi uygulamalar görülür; ancak klasik Kâdirîlik bunları zorunlu görmez. Ana vurgu Abdülkâdir Geylânî'ye nispet edilen evrâd ve salavâtların okunmasıdır. ## İlgili Kavramlar - [abdulkadir-geylani](/wiki/abdulkadir-geylani) - [tarikat](/wiki/tarikat) - [velayet](/wiki/velayet) - [zikir](/wiki/zikir) ## Kaynaklar - Abdülkâdir Geylânî, *el-Gunye li-tâlibî tarîki'l-Hak* - Geylânî, *Fütûhu'l-Gayb* - Dihlevî, *Behcetü'l-esrâr* - TDV İslam Ansiklopedisi, "Kādiriyye" maddesi ## Bu Kavramın Geçtiği Eserler - **Terzi Baba (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (12 Terzi Baba 1) > Masa başında çalışmakta olan Necdet Beyefendi bendeki bu hali aynen tespit etmiş olarak başını bana kaldırarak celâli bir halde, "unutulmasın biz (hissettiğime göre uşşakkilik yönü ile) daha önce kadiri bir şeyhin kemalatının tasdiğinde ona cemaat olduk, hatta kadiriliğin bir yıl-dızı vardır (bunu der demez bende o yıldızla ilgili şuhud açıldı ve yıldız olarak gayet net, kuvvetli ve canlı bir nur tespit ettim) onun... - **Vahiy ve Cebrâîl** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Vahiy ve Cebrâîl) > Devam ederek “kadiri’yül kadiri” “kadiriyet ne ise, ben onun ka-diriyim sırrı .” Devam ederek, “sen neden elinin hem üstünü, hem de elinin içini öpüyorsun? elinin üstünü öpmekle, “ell vesile sırrını” “sırrı ademiyeti”, tasdik ediyorsun; (buradaki “ell” sehven değil, beyan ile böyledir) elinin içini öpmekle, “sırrı kadiriyeti” “kadiri’yül kadiriyeti” tasdik ediyorsun. - **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 2)** — Nusret Tura (164 2 Esmâ’ül Hüsna) > Yerime dönerken EFendi Babamın yanının boş olduğunu görüyorum. Yerime döndüğümde tam karşımdaki kişinin krem renkli cübbe giymiş olan benim yaşlarımdaki kişinin Kadiri meşayıhı olduğu söyleniyor. Bu ara Efendi Babam bir kitap açmış Fihi Mafi mi o diye bakarken üzerinde (في ما) " Fİ MA" yazan renkli yeni kitabın ilk sayfalarını açıyor. - **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç (72 Îmân VE Îkân) > Bir müddet sonra Rabb’im, Necdet Bey Sultânı kastederek, “an’da kemâlimden yeni bir kemâl zuhûrda-dır” dedi. Devam ederek; “kadiri’yül kadiri” “kadiriyet ne ise, ben onun kadiriyim sırrı . ” Devam ederek, “sen neden elinin hem üstünü, hem de elinin içini öpüyorsun? - **Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi** — Canan Çalışkan (Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı) > Bir yıl Erzurum Müftüsü Narmanlızâde Hüseyin H âkî Efendi’den ders aldı. Kadirî şeyhlerinden Ali Rıza Efendi’ye intisab ederek bir süre hizmetinde bulundu. [33] Hazmi Efendi’nin Dersa âdet’de ilim tahsil etme arzusu nihâyet 1903 tarihinde gerçekleşti. İstanbul’a giderek Beyazıt Camii’nde Arapgirli Hüseyin Avni efendinin halkasına katıldı. - **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (89 6 her ey merkez nde mi hik yesi) > Risaleti Gavsiye’de “ Talib ene ” buyruluyor. Burada talib olma bakımından, taleb edenden, sorandan görünen Allah oluyor. Deniyor ki, Allah kadiri mutlaktır ama (haşa) birşeyi yapamaz; Kelimeyi Tevhid hakikati üzere (haşa) Allahlığını veremez, vermesi mümkün değildir. - **Bendeki Terzi Babam (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (126 14 1 BEN deki TERZ BABAM Murat Kontrol) > * * * * “30 yaşında tasavvuf ve târîkatları araştırmaya başladım. Eşimin arkadaşı olan bir hanımın hava yolunda çalışan beyi ile tanıştım. Onların Nakşibendi Kadiri yoluna dâhil oldum. Onun büyük bir kütüphanesi vardı. Târîkat üzerine birçok eser okudum. İnsân-ı Kâmil-Abdülkerim Cili eserini okurken, “Dur Rabb-in Namazda Hitâbı” çok ilgimi çekti. - **Karagün Dostuyum (Cilt 2)** — Nusret Tura (85 Karagün Dostuyum (ii)) > ...Cenâb-ı Hak ve kadiri mutlak hazretleri evvelâ insana âşık oldu da ona lâzım olan her şeyi ve bu âlemi yarattı. Bu aşk evvelâ erkeklik, kadınlık şeklinde tecelli ett... - **Fussilet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (96 41 Fussi̇let-Sûresi̇) > Ancak bütün bu âlemleri ve içinde bulunanları ve sizleri de halkeden kadiri mutlak olan Allah’a kulluk ediniz. kâlû lev şâe rabbunâ, eğer Rabb’ımız dileseydi, demek sûreti ile Rabb’ı kabul etmekteler leenzele melâiketen, bunu yapabileceğini de biliyorlardı ancak rabb’ın yaptığı işlerini beğenmediklerini ifade ediyorlardı. - **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (172 6 Ru ya Mana Alemi Tuzak Mekr Hileli Zuhuratlar) > ...bize ulaştı. Kayıtları dinleyip mevzu ile ilgili yerleri tesbit edip, iki kısa bölüm halinde yazı kaydına dönüştürdüm, dökümanları aşağıdadır, yeri gelince yorumları yapılacaktır. (T.B.) ------------------... - **Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Bir Salikin Seyr Yol Hikayesi 2) > Bir arifin kendi yakınlarına da faydası olduğu bilinen bir haldir ancak kendisi ile hiç ilgilenmeyen ailelerde tarihte görülen ve bilinen hallerdir. istanbul da bir arkadaşımız vardı zannediyorum kadiri şeyhlerinden idi evinde bir defa olsun sohbet yapamamış hep dervişlerinin evlerinde sohbet yapardı. Uzun seneler içinde bizleri bir defa evine lütfen davet ettiğini bilirim. - **Divan 3** — Terzibaba - Necdet Ardıç (16 Divan 3) > Bu sırada neş’e-i tarîkat te’sîriyle meşâyıh-ı kirâm-ı Kâdiriyye’den Ali Rızâ Efendi’ye intisâb ve bir müddet onun hizmetinde bulunmakla kâm-yâb oldu. Ali Rızâ Efendi’nin sohbet ve irşâd şeyhi Hacı Osmân Efendi; evrâd şeyhi Sivasî Nûr Ali Baba’dır ki, Şeyh Abdurrahmân Hâlis et-Tâlebânî el-Kerkükî hazretlerinin halîfesidir. - **Kevkeb — Yıldız** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kevkeb Yıldız) > Not : Zuhuratlarla ilgili bilgilerinize biraz daha bir şeyler katma düşüncesiyle, daha evvelce bizi zuhuratında gören bir (Kadiri) kardeşimizin zuhuratına yaptığımız izahat notlarını da faydalı olur düşüncesiyle gönderiyorum. Belki başka bir vesile ile daha evvelce göndermiş de olabilirim. - **Beled, Şems, Leyl, Duhâ ve İnşirâh Sûreleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç (54 90 Beled-Şems-leyl-Duhâ-İnşirâh) > ” ********** Kadiri mutlak olan kudret sahibi onları yer yüzünden kaldırdığından bu fiili işlediğinden “ korkacak değildir.” Çünkü kendisi. (Lâ yüs’elü ammâ yef’al ve hüm yüs’elün) لَا يُسْئَلُ عَمَّا يَفْعَلُ وَهُمْ يُسْأَلُونَ (21/23) Allah Teâlâ yapacağından sual olunmaz, onlar ise sual olunurlar. Hükmü ile ahrette cezalarını göreceklerdir. - **Genç ve Elmas Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç (27 Gen ve elmas dosyas) > Kadiri Mutlak ne güzel yapmış Elhamdülillâh...... Al-i İmrân (3) Sûresi 19 ncu Âyet-i Kerime’si mealen: “ALLAH’ın indindeki din İSLÂM” dır. Bu Âyet-i Kerime ile beşeriyetin indindeki değil ALLAH’ın indindeki İslâmı anlama ve yaşama şuuruna erişmemiz isten-mektedir. - **Sohbet Arası Sohbetler (23)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (155 23 Sohbet aras sohbetler) > Bak dedi ben her iki hem Anne hem Baba tarafından Kadiri ve Celveti sonuçta olarak Şeyhim diye söyledi. Sen dedi bak Hazreti Pir'e daha işte genç yaşında mısır kadısı diye söyledi. İlmihal Fıkıh dedi biraz şey yap dedi oku, birtakım şeyler daha söyledi genel tavsiyeler verdi sağlıkla alakalı tabi orada sonra sohbet ettik. - **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (261 54 44 Ku Ker Yol Kamer Sûresi Murat Derûni) > Kur’an âyetleri ise, zât-ı işaret eden ve anlatan ve bu şekilde kadiri mutlak hakkında tanıtıcı bilgi ve açıklayıcı konuları, gözlere ve oradan idraklere, oradan gönle, aktarmak-tadır. Ancak bunlardan gerçek ma’nâ da idrak ve irfan ehilleri faydalanırlar. Diğer zâhir ehli ilim sahipleri ise, âyetleri lâfzi tenzih üzere değerlendirdiklerinden ve Hakk’ı ötelere zaman ve mekân üzerine yükselltiklerinden, bu âlemdeki... - **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (108 3 Ru ya Mana Alemi Terzi Baba ile ilgili zuhuratlar) > Neş-e-i Muhammed-î, ahlâk-ı Muhammed-î, Sünnet-i muhammed-î, üzere eğitim almış, Gavsiyyet mertebesine ulaşmış ve mübarek bir yolun (Kadiriyye) kuruculuğunu yapmış, bir kişinin böyle bir davranışta ve sözde bulunmasının ihtimal dairesinde olmadığı düşünülmektedir. Câminin, Dergâhın, Zâviyenin, Medresenin, hattâ, evin veya her hangi bir kapının eşiğine, oraya bir sevgili yüz sürmüştür, o yüzün orada aks-i vardır, o... - **Tuhfetu'l-Uşşâkî** — Terzibaba - Necdet Ardıç (08 Tuhfetul Ussaki) > Mevlevi ve Gülşeni üşşakiyiz Ma'rifet dileyen, Evradül Mukarrebin Kitabinin yazarı Şeyh Abdurrahman Sami Niyazi Manisalı der ki: Şerh edenin mısra ile hali el Aziz Halvetiyem kesretim vahdet ile pünhan olur, Celvetiyem vahdetim kesret ile umman olur, Kadiriyem sırrı kudret sırrıma eyler zuhur, Nakşibendim, nakşi kalbim külli yevmin şan olur. Şazeliyem kim harim-i hazretin seyyarıyem Bedeviyem feyzi vahdet feyzime... - **Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek** — Terzibaba - Necdet Ardıç (18 Hz.Pey.R ya da.g rmek) > Neş-e-i Muhammed-î, ahlâk-ı Muhammed-î, Sünnet-i muhammed-î, üzere eğitim almış, Gavsiyyet mertebesine ulaşmış ve mübarek bir yolun (Kadiriyye) kuruculuğunu yapmış, bir kişinin böyle bir davranışta ve sözde bulunmasının ihtimal dairesinde olmadığı düşü-nülmektedir. Câminin, Dergâhın, Zâviyenin, Medresenin, hattâ, evin veya her hangi bir kapının eşiğine, oraya bir sevgili yüz sürmüştür, o yüzün orada aks-i vardır, o... - **Esintiler (4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (170 4 Esi̇nti̇ler) > Bu yüzden yukarıda izah edilen karşılıklı secde hali cemaatte de geçerlidir. Ayrı bir te'vil ile baktı­ğımızda "ağlayan cemaat" aşkın kemalinde olan Uşşâkî ve Kâdiri cemaatidir, onları da harekete geçiren şeyh efendidir. Hazretim, "niye böyle yapıyorsunuz, ne var bunda, gidersem ne olacak" gibi şeyler söylemesi; Burası senin derununda olan, hazretinin aranızdan ayrılma korkusunun şuur altı zuhura çıkmasıdır. - **Bendeki Terzi Babam (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (127 15 2 BEN deki TERZ BABAM Murat Kontrol) > İşte onun için Şah-ı Nakşibend hazretleri, Celâl-i yol izleyip, “7 Nefis” mertebesi ile (ﻻَ اِلَهَ اِﻻّ) “Lâ İlâhe İllâ” Kelime-i Tevhid lâfzını bâtinen (اَللهُ) Allah (c.c) lâfzını da zâhiren ifâde eden Kadiri târîkatı önderi Abdülkadir Geylani hazretlerinden ma’nevî yardım almıştır. Yolu “hafî” zikir üzere olduğundan (ﻻَ اِلَهَ اِﻻّ اللهُ) “Lâ İlâhe İllâ Allah”, “Kelime-i Tevhid” zikrini mide boşluğunda nefesi... - **İnşikâk Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (178 84 İ̇nşi̇kâk Sûresi̇) > [25] Bu işin hikmetini çok düşündüm, Mustafa Hilmi Safi Babam rahmetullâhi aleyh ve Hazmî Babam rahmetullâhi aleyh Nakşi yolunu bünyesinde bulunduran Zâtlar, fakîr de daha önce bulunduğu yerde hem kadiri, hem de Nakşilik vardı. Sâdıklıkta tasdiktir. Nakşilikte Ebûbekir Sıddıka bağlı olduğu için tasdik ve Fenâfillâh mertebesi halidir. - **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (39 Terzi Baba 2) > Ne tevafuk ki isimler aynı sadece tarihler ve yaşanılan dönemler farklı. Erzincanlı Terzi Baba ise kadiri meşreplidir. Böylece bildiğimiz kadarıyla, kayda geçen, biri Tekirdağlı, biri Erzincanlı, olmak üzere iki (Terzi/Hayyat Baba) mız vardır. - **Reşahât — Aynü'l-Hayât** — Terzibaba - Necdet Ardıç (65 Reşahat Ayn-EL Hayat) > Yukarıdan beri okuduğumuz sözler hep bizim yazmaya çalıştığımız veya tevhîd ehlinin yazdığı sözlerdir. Ama Nakşibendiyye, ama Kâdiriyye, ama Gülşeniyye, ama Sâdiyye, veya Halvetiyye, hakikiyse eğer. Ama ismi öyle olmuşta işin zâhirinde kalmışlarsa o zaman onların yazdığı şiirler ya da kitaplar veya rîsâleler tenbih bâbında olacaktır. - **Secde Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (256 32 Ku Ke Yol Secde Suresi Muharrem Avan) > En yaygın ve ana kol olarak kabul edilen, kendilerinden yüzlerce alt şubenin (kolun) türediği 12 ana yolu ifade eder. İsimlerine kısaca bir göz atalım; 1. Kâdiriyye : Pîri Abdülkâdir Geylânî 2. Rifâiyye :Pîri Ahmed er-Rifâî 3. Sühreverdiyye :Pîri Şihâbeddin Sühreverdî 4. - **Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür** — Serkan Denkçi (1772747276481 DVT C001.MP3) > Memleketinde ilk tahsilini tamamladıktan sonra kıraat ilmini öğrenmek için Malatya ve Harput’a gitmiş, daha sonra tahsilini ilerletmek için 1902’de İstanbul’a gelmek istemişse de Sultan Abdülhamid tarafından ilim talebelerinin İstanbul’a gelmesi yasaklandığı için, Karahisar’a geri dönerek Erzurum’da bir sene kalmıştır. [59] Hazmî Efendi Erzurum’da bulunduğu sırada, Kâdirî şeyhi Ali Rıza Efendi’ye (ö.1930) intisap... - **Ahzâb Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (243 33 25 Kur Ker Yol Ahzab Sûresi Murat Deruni) > İşte onun için Şah-ı Nakşibend hazretleri, Celâl-i yol izleyip, “7 Nefis” mertebesi ile (ﻻَ اِلَهَ اِﻻّ اللهُ) “Lâ İlâhe İllâ” Kelime-i Tevhid lâfzını bâtinen (اَللهُ) Allah (c.c) lâfzını da zâhiren ifâde eden Kadiri târîkatı önderi Abdülkadir Geylani hazretlerinden ma’nevî yardım almıştır. Yolu “hafî” zikir üzere olduğundan (ﻻَ اِلَهَ اِﻻّ اللهُ) “Lâ İlâhe İllâ Allah”, “Kelime-i Tevhid” zikrini mide boşluğunda... - **Haşr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (265 59 48 Ku Ker Yol Haşr Sûresi Murat Derûni) > İşte onun için Şah-ı Nakşibend hazretleri, Celâl-i yol izleyip, “7 Nefis” mertebesi ile (ﻻَ اِلَهَ اِﻻّ اللهُ) “Lâ İlâhe İllâ” Kelime-i Tevhid lâfzını bâtinen (اَللهُ) Allah (c.c) lâfzını da zâhiren ifâde eden Kadiri târîkatı önderi Abdülkadir Geylani hazretlerinden ma’nevî yardım almıştır. Yolu “hafî” zikir üzere olduğundan (ﻻَ اِلَهَ اِﻻّ اللهُ) “Lâ İlâhe İllâ Allah”, “Kelime-i Tevhid” zikrini mide boşluğunda... - **Mektuplarda Yolculuk — M. Nusret Tura** — Nusret Tura (82 Mektuplarda yolculuk M.Nus Tura) > Nusret Tura ************** DİPNOTLAR: 1. Sabri Bey ile aynı gemide vazifeli elektrik teknisyeni ve aynı zamanda da bir Kadiri dervişi olan arkadaşı (Haz). 2. Bu mektupların sahibi Nusret Efendi’nin şeyhi, Keçeciler’deki Mahmud Bedreddin Uşşakî Dergâhı postnişini, Süleymaniye Kütüphanesi eski mü­dürlerinden, Mesnevîhan Muhammed Hazmı (Tura) Efendi, (ö. - **Tevbe Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Tevbe Suresi) > İşte onun için Şah-ı Nakşibend hazretleri, Celâl-i yol izleyip, “7 Nefis” mertebesi ile (ﻻَ اِلَهَ اِﻻّ اللهُ) “Lâ İlâhe İllâ” Kelime-i Tevhid lâfzını bâtinen (اَللهُ) Allah (c.c) lâfzını da zâhiren ifâde eden Kadiri târîkatı önderi Abdülkadir Geylani hazretlerinden ma’nevî yardım almıştır. Yolu “hafî” zikir üzere olduğundan (ﻻَ اِلَهَ اِﻻّ اللهُ) “Lâ İlâhe İllâ Allah”, “Kelime-i Tevhid” zikrini mide boşluğunda... ## İlgili Kavramlar - [Vird](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/vird) — related - [Abdulkadir Geylani](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/abdulkadir-geylani) — related - [Tarikat](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tarikat) — related - [Velayet](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/velayet) — related - [Zikir](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/zikir) — related - [Abdulkadir Geylani](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/abdulkadir-geylani) — influences - [Abdulkadir Geylani](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/abdulkadir-geylani) — related