# Murakabe

> İç gözlem ve tefekkür hali. Sufinin kalbini Hakk'a yöneltmesi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/murakabe

---

## Tanım
Murâkabe, sufinin kalbini Hakk'a yöneltip, Allah'ın kendisini her an gözetlediği bilinciyle iç âlemini tetkik ve murâkaba etmesi hâlidir. Zikirle birlikte tasavvufun iki temel pratiğinden biridir.

## Etimoloji
Arapça "rakabe" (رقب) kökünden müfâale babında mastar; "gözetlemek, kontrol etmek, gözlem altında tutmak" anlamındadır.

## Özellikleri
- "Allah beni görüyor" (ihsan) bilincinin sürekli muhafazasıdır.
- Nefs muhasebesini içerir: işlenen ameller ve iç hallerin denetlenmesi.
- Nakşibendîlikte "vukûf-i kalbî" kavramı ile yakından ilişkilidir — kalbin Hakk'ta durdurulması.
- Letâif-i hamse (kalb, ruh, sırr, hafî, ahfâ) üzerinde murâkabe bazı tariklerde sistematize edilmiştir.
- Tefekkürden farkıdır: tefekkür akıl ve mana üzerine, murâkabe hâl ve huzur üzerinedir.

## Hadis
"İhsan, Allah'a O'nu görüyormuş gibi ibadet etmendir; sen O'nu görmesen de O seni görmektedir" (Buhârî, Îmân 37; Müslim, Îmân 1) — Cibrîl hadisi olarak bilinen bu rivayet, murâkabenin doğrudan dayanağıdır.

## Kur'an Referansı
- Ahzâb 33:52: "Allah her şeyi murâkıb'dır (gözetleyicidir)."
- Nisâ 4:1: "Şüphesiz Allah sizin üzerinizde gözetleyicidir."
- Alak 96:14: "Bilmez mi ki Allah onu görmektedir?"

## İbn Arabi / Tasavvuf Geleneği
Muhâsibî (ö. 243/857) er-Riâye li Hukûkillâh eserinde murâkabeyi nefs muhasebesiyle birlikte sistematik biçimde ele almıştır. Kuşeyrî'ye göre murâkabe kulun Hakk'ın kendisine her sırrında muttali olduğunu bilmesidir. İmam Gazâlî İhyâ'da murâkabeyi "makâmâtü'd-dîn"in temeli olarak zikreder.

## İlgili Kavramlar
- [zikir](/wiki/zikir)
- [rabita](/wiki/rabita)
- [seyr-i-suluk](/wiki/seyr-i-suluk)

## Kaynaklar
- Muhâsibî, er-Riâye li Hukûkillâh
- Kuşeyrî, er-Risâle
- Gazâlî, İhyâu Ulûmi'd-Dîn

## Bu Kavramın Geçtiği Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3)
  > kabe etmek" mânâsına olduğunu beyân buyurmuşlardır. Yani bir kimse, "Mürşid emri altına girmeye ne hâcet vardır; halvete oturup duyuları zaptederek murâkabe kâfi değil midir?" diye bir itirâzda buluns
- **Ra'd Sûresi** (255  13 Ku Ke Yol Ra'd Sûresi)
  > ...di içsel hakikatini anlamasına ve ilahi nurla bütünleşmesine vesile olur. Şirkin anlamı Allah’a ortak koşmak yalnızca dışsal putlara tapmak değildir. Nefs, arzular ve dünyevi tutkular da insanın içindeki putl...
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (111 4 “özün Özü” VE “sirrin Sirri”)
  > ...gibi muamele görür!.. Murakabe ehli Hakkın rızasına muhalif olan düşüncelerinden mes’uldürler... Bu hale işaret eden hadîste şöyle buyrulmuştur: “Men dakka dükka; hasen...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13)
  > 85, 107-109, 193, 194, 204, 478, 511: ©. 11 101, 258, 330, 425;C. 111170, 172,173, 180, 195, 272, 290, 3 C. IV 295, 359, 368, 440: C.V 29, 30, 127, 429, 565: ©. VI 175-177, 362, 363, 455;C. VI 167, 22
- **Reşahât — Aynü'l-Hayât** — Terzibaba - Necdet Ardıç (65 Reşahat Ayn-EL Hayat)
  > ...adîs-i Şerîf vardır : ”Hesâba çekilmeden evvel nefislerinizi hesâba çekiniz.” diye. Bakın aynı şeydir bu. Yalnız burada her nefes bunun yapılması gerektiği, diğer şekliyle de hadîs mûcibince 24 saatte bir, o...
- **Sâd Sûresi** (248 38 Sâd Sûresi Abdürrezzak tek Muhtefi.)
  > ...ma tefekkür, murâkabe ve muhâsebe hâlinde olursa kalp safâya erer, sır mükâşefeye açılır, ruh da Hakikat-i Muhammediyye’nin feyzine mazhar olur. İşte o zaman izzet, veh...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8)
  > ya gider. Ya'ni, böyle bir murâkıb aşk-ı ilâhi kadehini içerek mest-i Hâk olur m Onun beyânındadır ki, âdeminin toprağa mensüb olan teni, iyi cevherli olan demir gibi ayna olmağa kâbildir. Tâ ki onda 
- **Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı Yüksek Lisans Tezi** — Canan Çalışkan (Terzi Baba’nın Tasavvuf Anlayışında Namaz Kavramı)
  > ve sonucunda da gönüle danışmanın gerekli olduğunu ifâde eder. Gönüle danışmayı ise tevhîd inancı temelinde âyetler ve hadis-i şerifler ışığında yapmayı telkin ve tavsiye eder. Dervişlerine tenzîhi de
- **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (163 1 Esmâ’ül Hüsnâ)
  > ..., helaları, bulaşıkları yıkayarak nefislerini kırarlar, öyle acaip kimseler vardır ki murâkabe hâlinde gönlünü temizleyemezse, rabb-ini bulamazsa kendine o esnada hakar...
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç (34 Bakara dosyas)
  > ...eleri edepli olur. (İmam Gazali) dini terimler sözlüğü cilt 2 (Murakabe kelimesini çok değerli Terzi Babam, akıl danışırken söyledi.) Kavm -100+6+40=146 =11 =2 ikilikte...
- **Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Lübbül Lüb)
  > ...ve sözler gibi muamele görür!.. Murakabe ehli Hakkın rızasına muhalif olan düşüncelerinden mes’uldürler... Bu hale işaret eden hadîste şöyle buyrulmuştur: “Men dakka dü...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5)
  > yârlatır.” 2066. Cümle telvînler sâatten kalkmıştır; sâatten kurtulan telvînden kurtuldu. Bu âlem-i sûrette, ne kadar renkten renge ve hâlden hâle girmeler varsa, hepsi zamandan ve sâatten peydâ olmuş
- **Terzi Baba (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (39 Terzi Baba 2)
  > ...dün şehrine girmek ister isek “Terzi Baba” dergâhının Ali kapısının bizlere açılması gerekmektedir. Kendilerinin her zaman sohbet meclislerindeki şu uyarılarına çok kez şahid oldum. “Buraya gelir iken (meclis...
- **Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Bir Salikin Seyr Yol Hikayesi 2)
  > ...n manaları idrak eder gibiyim. Bu idrak ibadet, taat ve kulluk konusunda daha fazla içten, titiz, samimi, boyun bükmüş, teslim olmuş, cümle âleme şefkat nazarıyla bakabilecek bir haleti ruhiye oluşturdu. Gönl...
- **Hûd Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Hud Suresi)
  > ...etmendir.” Buyuruyor. Ayette sabır ile muhsinlik birlikte zikredilmiştir. Müddesir suresi, 7. Ayette “Ve li Rabbike fasbir” “Rabbin için sabret” geçer. Sabır ancak Muhsinlerin layıkıyla yapacağı bir iştir. Ra...
- **Kelime-i Süleymâniyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Süleymâniyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Rahmâniyye)
  > ...’âlini muhâsebe eder; ve va’dini incâz etmemiş ise itâb eyler. :ملسو هيلع هللا ىلصل لِنَبِيِّــه ِ محمــد ٍقــلــى، كمــللّٰــه ُ تعيُسْــأل ُ فيــهر ٍ فــي جَمِيــع ِ مــسَــوهــذ لعلــمِ، حتَّــىدَة َ مــن...
- **Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kur'anı Kerimde Nefs Ayetleri)
  > ...bahsedilirken yine nefs kelimesi kullanılıyor. Kim ki Mudill isminin tesirinde ise ve oradan çıkmak için çaba göstermiyorsa bu da kendi nefsi içindir, başkası için değildir. Herkes kendi günahını kendisi yükl...
- **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (1772747276481 DVT C001.MP3)
  > ...maları yapmıştır. Halvetin nefsin kontrol altına alınması, vücutta bulunan gereksiz ağırlıkların atılması, daha sıhhatli bir yaşamın oluşması, aklın ve iradenin öne çıkması gibi birçok faydaları vardır. Halve...
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Tarık Suresi)
  > ...şi de âlem-i halktandır. Bunlar anâsır-ı erbâa (dört unsur) olan toprak, su, hava, ateş ve beşincisi bunlardan meydana gelen nefsi natıkadır. Âlem-i halktan olan letâif-in hepsinin mahalli dimağ (beyin, akıl,...
- **Ölüm ve Kıyâmet Hakkında** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Ölüm Hakkında Kıyamet)
  > ...üğü, c) İki dudağı kuruduğu zaman. Bu durum Allah'ın onun hakkında inmiş rahmetindedir. Boğulan bir kimse gibi hırıltı çıkardığı, rengi morlaştığı, dudakları pas bağladığında bu Allah'ın onun üzerine inen azâ...
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Eb… Sa…. Nu… kardeşinizden birkaç zuhurat ve hayat hikayesi.)
  > yazmış olduğu bir mektupta: “Ravza-i Mutahharada murakabede otururken Bu murakabenin aslını bilmek lâzımdırki, hakikati bilinmiş ve sıhhati sabit olmuş olsun. Murakabe, --------- MURÂKABE= Lügat ma’nâsı itibari ile.
- **TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sayfa 102)
  > Keskin gören musalli için murakabe-i tâm ve teveccüh-i külli lazım değildir yani murakaba etmesine külli teveccüh etmesi lazım değildir, diyerek bakın burada tarikatlardaki yapılanların bir bakıma bir mertebeden sonra yersiz olduğunu ifade 
- **Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Sayfa 107)
  > KERİYM' dir atası boldur onun, Keriymi bulmassan ne olur sonun, Lûtfuna koş benliğinden soyun, Cömertlerin cömerdi KERİYM' dir ancak. [407] ER-RAKİB [408] Kullarını murâkebe edici olan zât demektir. İnsanlar da bu ahlâk ve sıfâttadır.
- **Bakara Dosyası** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kaf: değeri 100 -1 Allah, Ahad, Aziz, Alim.)
  > Murakabe yapan “bütün kullarını tek tek gözeten, bütün varlıklar üzerinde gözcü olan. Kontrol etmek, inceleyip vaziyeti anlamak.” Kulun bütün hallerinde Allahu Teâlâ’nın kendini gördüğünü bilmesi, kalbinin uyanık bulunması.
- **Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (fel müdebbirati emren)
  > Hakkın yakınlığına ermiş murakabe ehli kimselerin zihnine gelen düşünce ve hatıralar, suret ve zahir ehli kimselerin açıkça yapmış olduğu fiiller ve sözler gibi muamele görür!..
- **Câsiye Sûresi** (259 45 CÂSİYE SURESİ Abdürrezzak Tek (son))
  > ...uğunu idrak eder. ------------------ Âyet 30 فَاَمَّا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُدْخِلُهُمْ رَبُّهُمْ ف۪ي رَحْمَتِه۪ۜ ذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْمُب۪ينُ (45-30) Fe-emmâ-lleżîne âmenû ve ’am...
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** (249 40 42 Ku Ker Yol  MÜ'MİN Sûresi   Murat Derûni (2))
  > ...şacağız. Belirli bir yere geldiğimizde anlayacağız ki burada Ahlâkı Rasûlullah’ta aynı yerdeymiş, başka yerde değilmiş. Neden? Daha evvelce öylece tanıdığımız, sıradan bir kişiymiş gibi sonra bakacağız ki ken...
- **Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye** — Terzibaba - Necdet Ardıç (89 6 her ey merkez nde mi hik yesi)
  > ...rızkını sunan, Hayy ve Kayyum adıyla dirilten ve halkettiğini koruyan, gözeten, hikmetine göre yaşatan, Alimliği ile herşeyi bilen, günahlarımızı bağışlayan, örten, velimiz, vekilimiz, melikimiz, müminimiz h...
- **Hac Sûresi** (234 22 27 Kur Ker Yol Hac Sûresi   Murat Deruni)
  > ...yrette kalan dervişlerine; "Abdülkâdir Geylanî Hazretleri kutbiyetini ilan etti, ben de tasdik ettim, siz de ediniz” demişlerdir. Onlar da boyun eğmişlerdir. Ve gerek bu muhterem zatın, gerekse veliler ve neb...
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (172 6 Ru ya Mana Alemi Tuzak Mekr Hileli Zuhuratlar)
  > ...daki hali ise “fenâfirrasûl” dür. Yani zahiri ve batını itibari ile gerçek Muhammed-i olmuş olmaktadır. Bu hali ile zaten bahsi geçen mertebelerede ulaşmış olmaktadır. T.B. ve sema kapılarının açıldığını bahi...
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Terzibaba - Necdet Ardıç (189 Fusûsu’l-Hi̇kem)
  > ...f: /Ve bu, Allah Teâlâ'nın suâl olunduğu cemi'-i şeyde sâridir, Nitekim Nebî'si Muhammed (s.a.v.)e وَقُلْ رَبِّ زِدْنِى عِلْمًا (Tâhâ, 20/114) dedi. Binâenaleyh Rabb'inin emrine imtisal edip ilimden ziyâdeyi...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9)
  > cih olup O'nun tecellisine murâkıb olmaktan kinâyedir. Zirâ delâil-i akliyye mûcib-i hicâbdır. Medlûle îsâl etmez. Çünkü delil-i akli, vücûdda sâni' masnû'un gayrı olduğuna hükmeder. Bu deliller Hak y
- **Kâf Sûresi** (254 50 32 Kur Ker Yol Kaf Sûresi ve  Mustafa Hilmi Sâfî  Hz.   Murat Deruni)
  > ...e mütecellî olur. Bu ancak Hakk’ın bir tecellî-i sûrîsidir. Zîrâ o nûr sûrettir; ve Hak Teâlâ’nin zât-ı şerîfı bu sûretin dahi arkasındadır. Fakat bu tecellî sâlikin fikriyle hâsıl olan bir sûret olmadığı içi...
- **Hadîd Sûresi** (263 57 46 Ku Ker Yol  Hadid Sûresi   Murat Derûni)
  > ...î, isimlerinde bâkîdir. Onun nûru, tevhid nûrudur; cehennem ise 'ene'sinden kurtuluşudur." [83] ---------------- اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِينَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَتَك...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12)
  > retlerden rivâyet edici olan kimse! Meselâ bir şehrin süretine merbütiyetinden dolayı sen o şehre gittiğin vakit, seni oraya çeken şey süretsiz olan o şehrin zevkidir. 3776. Binâenaleyh ma'nâda lâ-mek

## İlgili Kavramlar

- [Letâif](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/letaif) — related
- [Tefekkür](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tefekkur) — related
- [Tasavvuf](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tasavvuf) — part_of
- [Zikir](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/zikir) — related
- [Rabıta](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/rabita) — related
- [Seyr-i Süluk](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/seyr-i-suluk) — related
- [Tefekkür](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tefekkur) — related
- [Zikir](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/zikir) — related
- [Tasavvuf](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tasavvuf) — part_of
- [Rabıta](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/rabita) — related
- [İhsan](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/ihsan) — related