# Sahv

> Manevi ayıklık. Sekirden sonra normal bilince dönme hali.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/sahv

---

## Tanım
Sahv, manevî sekr (sarhoşluk) halinden sonra sâlikin kendine gelmesi, aklının ve şer'î ölçülerinin işlemeye başlaması; fakat bu kez Hakk'ın nûruyla donanmış bir ayıklık halidir. Cüneydî ekolün esas makamıdır.

## Sekr ile İlişkisi
Sûfîler sahvi sekrden daha kâmil sayar — çünkü kâmil veli, ilâhî tecellîleri taşıyabilen, sarhoş olmayan kişidir. Cüneyd-i Bağdâdî'nin meşhur sözü: "Nihâyet, bidâyete dönüştür" — yani yolculuğun sonu, başlangıçtaki şer'î ölçüye dönmektir, ama artık hakîkati tadarak.

## Mertebeleri
1. **Sahv-ı tabîî** — Sıradan uyanıklık hali.
2. **Sahv-ı ba'de's-sekr** — Sekrden sonra gelen ilâhî ayıklık.
3. **Sahv-ı cem'** — Cem ve fark'ı birleştiren, hem Hakk'ı müşâhede eden hem halka hizmet eden kemâl hali (sahvü'l-cem').

## Tasavvuf Gelenegi
Kuşeyrî *Risâle*'de sahvi kâmil velînin alâmeti sayar: "Sekr ehli sâkîden kadehi aldı; sahv ehli sâkîyi gördü." Yani sekr ehli tecellîye mağlup, sahv ehli tecellîye hâkimdir. Bu yüzden irşâd ve şeriatın korunması sahv ehline verilmiştir.

## Kur'an Referansı
- **Necm 53:17** — "Göz (şaşıp) kaymadı ve haddi aşmadı" — sahvü'n-nübüvvenin en yüksek tasviri; Hz. Peygamber mi'râcta en yüksek tecellîde bile sahvini kaybetmemiştir.

## İlgili Kavramlar
- [sekr](/wiki/sekr)
- [cem](/wiki/cem)
- [insan-i-kamil](/wiki/insan-i-kamil)

## Kaynaklar
- Kuşeyrî, *er-Risâle*
- Hucvîrî, *Keşfü'l-mahcûb*

## Bu Kavramın Geçtiği Eserler

- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 2)
  > Ya'nî "O âlem-i gaybdan bu âlem-i şehadete ayıklık az sızar; tâ ki dünyânın ma'mûriyyetine sebeb olan hırs ve hased gibi sıfât-ı nefsâniyye büsbütün kalkmasın. Eğer çok sızarsa, her ferdin artık dünyâ umûruna alâkaları kal-maz ve nizâm-ı âlem bozulur.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10)
  > Pîr: “Âşık bütün yıl sarhoş ve rüsvây olsun! Dîvâne ve şûrîde ve şeydâ olsun! Ayıklık sebebiyle her şeyin gamını yeriz. Vaktâki sarhoş oluruz, her ne olursa olsun! deriz.” 3456. Herîse gibi olmuştur. Orada fark yoktur.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6)
  > Gıdâ-yı bâtınîye âit olan ma'nâ budur: "Ben dün gece "Kābe Kavseyn" meyhanesinde bir şey yeyip içtim ve mest ve müstağrak oldum. Eğer sahv içinde ola idim, bu gıdâ-yı ma'nevî hakkında senin anlayışına münasib sûrette tamâmen tafsîlât verir idim. Bu yemek cenâb-ı Pîr efendimizin nefs-i âlîlerine izâfe buyurulduğu takdirde ma'nânın böyle olması münâsib olur.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13)
  > "Velf", "dost" demektir. "Nevha", feryâd ile ağlamak. Ya'nî, bu kahır okundan o şehzâdenin cismi ölmüş oldu; ve şâh sahv hâlinde bunu görünce, feryâd içinde o şehzâdenin hâline ağladı. Zîrâ o insân-ı kâmil hem öldürücüdür ve hem de dosttur; ve cem'iyyet-i esmâiyyeyi hâiz olduğundan ondan "Mümît" ve "Muhyî" isimlerinin birbirine zid olan hükümleri ve eserleri de zâhir olur; ve bu hükümlerin zuhûru halkın isti'dâdına...
- **Kelime-i Dâvûdiyye** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (Kelime-i Dâvûdiyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Vücûdiyye)
  > ...Zîrâ onun nazarı Hakk’a idi. Ve sekr ve sahv ise kābil-i televvün olan bendegâna mahsustur. O hazrete nisbetle ne sekir ne de sahv vardır. İmdi mâdemki Hakk’a nâzır...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3)
  > Binâenaleyh insân-ı kâmil vech-i bâtınîsini gösterdiği vakit, bu zerrelerin akıl ve irâdesi onda mahv oldu ve âlem ondan sarhoş ve cezbedâr oldu; ve yine sahv ve akla geldi. Bu ma'nâ Ankaravî'ye göredir. Hind şârihleri, صحو شد e, "sahv ve ayıklık gitti" ma'nâsı vermişlerdir.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4)
  > Binâ-enaleyh, eğer mekânın lâ-mekân'a ittisâli ve yolu olaydı, ben de ehl-i sahv olan ve ayık bir halde bulunan şeyhler gibi bir tekyeye oturup, halkı irşâd ile meşgül olurdum. Fakat ne yapayım, ben mest ve müstağrakım!" Yıkılmış harâb sarhoşu polisin habse da'vet etmesi 2376. Polis gece yarısında bir yere erişti; duvar dibinde bir sarhoşu uyumuş gördü. ✨ ✨ Sade Türkçe flash 2376.
- **Nahl Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Nahl Suresi)
  > Sözlükte “renklenmek, boyanmak” anlamındaki telvîn ile “yerleşmek, karar kılmak, sabit olmak” anlamındaki temkîn tasavvuf literatüründe fenâ-bekā, sekr-sahv, cem‘-fark gibi karşıt terimler olarak kullanılmıştır. Telvîn ve temkin bazı eserlerde televvün - temekkün diye geçer. Serrâc’ın, “Telvîn kulun hallerinde değişiklik göstermesidir” şeklindeki tanımı ( el-Lüma‘ , s. 357) sûfîlerce kabul görmüştür. Kuşeyrî’ye göre...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1)
  > Çünkü irşad (doğru yolu gösterme) ehli olan bu yüce zâtlar, Allah'ın sarhoşları olan ilâhî meczupların (Allah aşkıyla kendinden geçenlerin) dışındadır ve sahv (ayık olma) hâli içinde ve ayık olduklarından, sarhoşların halkasından dışarıdadırlar. "O'nun destânından" murâd, Hakk'ın hem kâmil ve hem de mükemmil olan zevât hakkındaki tecellîsi ve istitârıdır.
- **İbretlik Bir Hikâye — Ustadan Uranos'a Tavsiyeler** — Terzibaba - Necdet Ardıç (169 10 bretlik bir hik ye daha Usta dan ra na tavsiyeler)
  > ..., şayet Biiznillah hakikati Hakikat-i Necdettiye'nin yansıması ile genişten kuşatırsak ayıklık bulacağımızı düşündük. Ve menfi olarak beslendiğimiz kişileri terk ettik...
- **Nûr Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (236 24 24 Kur Ker Yol Nûr Sûresi   Murat Deruni)
  > Orada sabah akşam, yani, “fenâ fillâh” ve “bakâ billâh”ta, tesbih ederler. [46] Mesnevi-i Şerifte bu âyetin yorumunda; 2097. Ey can, bu âlemin direği gafletdir. Ayıklık bu cihân için âfetdir. Gaflet odur ki, avâkıb-ı umûru [47] düşünmek istemeyip dünyânın ma’mûriyyetine hasr-ı himmet etmek ve kişi yaşadığı kadar, nefsinin huzûzâtmdan meşrû’ ve gayr-i meşrû’ istifâdeye kanâat eylemek ve her husûsda ancak nefsini...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5** — Ahmed Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5)
  > " Zîrâ başkaları bu derin ma'nânın sar- hoşu olup, sûret-i beşeriyye ahkâmıyla takayyüd edemezler; ve onların sû- ret-i zâhirelerinden bu sarhoşlukları meşhûd olur ve ehl-i temkin olamazlar; ve sahv ile sekri cem' edemezler. 1389. Muhakkak böyle bir sarhoşluk içinde edebe müraat olmaz ve eğer olur- sa, acib olur.
- **Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir** — Terzibaba - Necdet Ardıç (179 13 Terzi-Elif-Terazi-Teradî-İrfan Mektebi-Kırk Seyir)
  > Âlemi et, yağ tabakası gözü ile değil, Ak-dide ile yani Ulûhiyyet gözü- İnsân-ı Kâmil’in gözü ile görür. Bu hâlden çıkan kişinin hâline sahv derlerler… Bu da uyanıklık ve şuur halidir… Cem’den sonra ki fark hâlide diyebiliriz. Şeker konusunda şimdilik bu kadar ile iktifa edelim tekrar bu konuya dönülecektir.
- **TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (189 Fusûsu’l-Hi̇kem)
  > Ve uyanıklık ve yokluk hali ise renkten renge girme kabiliyeti olan bendegâna mahsustur, yani diğer insanlara mahsustur. O hazrete nisbetle ne sekir ne de sahv vardır. Yani ne sarhoşluk ne de uyanıklık vardır. İmdi mademki Hakk'a bakıyor idi, her iki halden dahi istiğfar eden idi.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8)
  > Kumaş örgüsünün eni boyu demek olur. Cenâb-ı Pîr efendimiz vâris-i kâmil-i Muhammedî olmakla, kendi zevk-i âlîlerine tevfikan insân-ı kâmilin ahvâl ve esrârını yukarıda bir nebze beyân buyurmuşlardır. Bu beyt-i şerîf[de], kendi zevk-i şerîflerine hitâben buyururlar ki: "Gönül der ki, sus ve mertebe-i istiğrâkdan, mertebe-i sahv ve akla gel!
- **Kâf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (254 50 32 Kur Ker Yol Kaf Sûresi ve  Mustafa Hilmi Sâfî  Hz.   Murat Deruni)
  > ...ekrar dirilmeleri için) Sûr’a üfürülecek. İşte bu, tehdidin gerçekleşeceği gündür . ---------------- Yolumuza Mesnevi-i Şerif beyitleri ile devam edelim. 1773. Nefh-i sûr "Ey zerreler, topraktan baş çıkar...
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (261 54 44 Ku Ker Yol  Kamer Sûresi   Murat Derûni)
  > ...i kelâmının içerisine bu basit gibi gözüken hâdiseleri yazıyor yoksa Allah kelâmı gibi çok ulvi beklentilerle okunmaya başlanan Kûr’ân-ı Kerîm’de Ad kavmi, Semud kavmi, Lût kavmi gibi sapmış kavimlerin ba...
- **Fâtiha Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (35 1 Fâti̇ha-Sûresi̇)
  > O tecelli hâlinde, ne ilim, ne marifet, ne şuur vardır; orası “mahv-ı mutlak” yani “mutlak yokluk” hâlidir... “sahv”e geldiğinde, artık anlayışı ve bilişi tamdır!.. Ve yukarıda zikri geçen Âyet-i kerîme’nin mânâsı, hâl içinde açığa çıkar.
- **Îmân ve İkân** — Terzibaba - Necdet Ardıç (72 Îmân VE Îkân)
  > ...ki,? taş ile kerpiç hepsi de zâtından . Altında yalan, gümüşte yalan, gönlümde etmişim hepsini talan. Aslına bakarsan ne falan var ne de filân. Bu sırrı anlamadınsa eğer zavallıyız biz halimizden utan. Nice...
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11)
  > " dediğin şeylerin hepsini bilir bir hâle gelirsin; ve o vakit Hakk'ın hakiki varlığının mertebelerini idrak edip her bir mertebenin hakkını verirsin. Ya'ni, rûhâniyet âlemine girip Hak'ta fânî olduktan sonra, bekā-billâh mertebesine vâsıl olursan, mahvdan sahva gelip, evvelce ehl-i fenâya taklîden "Bilmem!
- **Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)** — Muhyiddin İbnü'l-Arabi (111 4 “özün Özü” VE “sirrin Sirri”)
  > O tecelli halinde, ne ilim, ne marifet, ne şuur vardır; orası “mahv-ı mutlak” yani “mutlak yokluk” halidir... “sahv”e geldiğinde, artık anlayışı ve bilişi tamdır!.. Ve yukarıda zikri geçen ayeti kerimenin manası, hal içinde açığa çıkar.
- **Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Lübbül Lüb)
  > O tecelli halinde, ne ilim, ne marifet, ne şuur vardır; orası “mahv-ı mutlak” yani “mutlak yokluk” halidir... “sahv”e geldiğinde, artık anlayışı ve bilişi tamdır!.. Ve yukarıda zikri geçen ayeti kerimenin manası, hal içinde açığa çıkar.
- **İnsân-ı Kâmil (Cilt 2)** — Abdulkerim Cili (114 1 İ̇nsân-I Kâmi̇l)
  > Bu hadis-i şerifin anlatmak istediği bir mana şudur: - O makama varan kimsenin, ne kendisi kalır; ne de izi... İşbu halin adına, tasavvuf ehli zatlar: - MAHK/mahv, (1) ve SAHK/sahv, (2)… Derler… Sözü geçen harfin sayılardan her sayısı: Yüce Hakkın zatını halkından gizlediği mertebelerden bir mertebeye işaret eder…
- **Târık Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Tarık Suresi)
  > O tecelli halinde, ne ilim, ne marifet, ne şuur vardır; orası “mahv-ı mutlak” yani “mutlak yokluk” halidir... “Sahv”e geldiğinde, artık anlayışı ve bilişi tamdır! Ve yukarıda zikri geçen ayeti kerimenin manası, hal içinde açığa çıkar.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9)
  > Resûl-i Ekrem hazretleri onu cezbe tarafında bırakmayıp ayıklık ve sahv tarafına da'vet buyurdu da dedi ki: "Bu akıl tarafına gel, sarhoşluk yapma, âgâh ol ve kendine gel! Zîrâ bu akıl tarafında seninle görülecek işler vardır." Hind nüshalarında birinci mısra' گفتش این سودا مكن هين باخود آ suretinde ya'ni, "Ona dedi ki: Bu sevdâyı yapma, âgâh ol, kendine gel!
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12)
  > " na'ra-i ilâhîsi senin hakkında da vâki' olduğu cihetle, senin rûh-ı kâ- milinin ismetine ve hıfzına sebeb oldu; bu âteş-i aşk çok kimseleri yakıp mahv etmiş ve onlar mahvdan sahv hâline gelememişlerdir. 2028. Ey Hakk'ın ve gönlün ziyası olan Hüsameddin! Ne vakit güneşi çamur ile sıvamak mümkin olur?

## İlgili Kavramlar

- [Sekr](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/sekr) — related
- [Cem](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/cem) — related
- [İnsan-ı Kamil](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/insan-i-kamil) — related
- [Sekr](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/sekr) — related
- [Cem](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/cem) — related