# Sıfat-ı Zatiyye

> Zati sıfatlar: Vücud, Kıdem, Beka, Vahdaniyet, Muhalefetün lil-havadis, Kıyam bi-nefsihi.

**Kaynak:** https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/sifat-i-zatiyye

---

## Tanım
Sıfât-ı Zâtiyye, Allah'ın zâtından ayrılmayan, zâtının zorunlu nitelikleri olan altı sıfattır. Bunlara "Sıfât-ı Selbiyye" (olumsuzluk sıfatları) veya "Tenzîhî Sıfatlar" da denir; çünkü her biri Allah'ı yaratılmışlara benzer bir noksanlıktan tenzih eder.

## Altı Sıfat
1. **Vücûd (وجود):** Var olmak. Yokluğu muhaldir.
2. **Kıdem (قدم):** Öncesi olmamak, ezelî olmak. Başlangıçsız.
3. **Bekā (بقاء):** Sonrası olmamak, ebedî olmak.
4. **Vahdâniyet (وحدانية):** Bir olmak, ortağı bulunmamak.
5. **Muhâlefetün li'l-havâdis (المخالفة للحوادث):** Yaratılmışlara benzememek.
6. **Kıyâm bi-nefsihi (القيام بنفسه):** Kendi kendine var olmak, hiçbir şeye muhtaç olmamak.

## Kur'an Referansı
- **İhlâs 112:1-4** — Vahdâniyet, samediyet, muhâlefet
- **Şûrâ 42:11** — *"O'nun benzeri hiçbir şey yoktur."* (Muhâlefetün li'l-havâdis)
- **Hadîd 57:3** — *"O ilktir (Evvel), sondur (Âhir)..."* (Kıdem ve Bekā)

## Kelâmî Bağlam
Mâtürîdî ve Eş'arî ekolleri bu altı sıfatı "zâtın aynı değil, gayrı da değil" formülüyle açıklar: sıfatlar zâttan ayrı varlıklar değildir ama aynı da değildir.

## İlgili Kavramlar
- [sifat-i-subutiyye](/wiki/sifat-i-subutiyye)
- [tenzih](/wiki/tenzih)
- [zat](/wiki/zat)
- [vahdaniyet](/wiki/vahdaniyet)

## Kaynaklar
- Taftazânî, *Şerhu'l-Akāid*
- Mâtürîdî, *Kitâbü't-Tevhîd*
- Seyyid Şerif Cürcânî, *Şerhu'l-Mevâkıf*

## Bu Kavramın Geçtiği Eserler

- **Kelime-i Tevhîd** — Terzibaba - Necdet Ardıç (10 Kelimeyi Tevhid)
  > Yukarı kat ve direkleri ise, “Sıfat-ı Zatiyye” ve “Sıfat-ı Subutiye” nin saltanat yeri gibi görünmekte. Oranın üstü teras ise, “lâhut alemi” Kur’anı Keriymdeki Nur 24/35 ayetinin Eğer oranın üstü teras ise, "lâhut âlemi" Kur'an-ı Kerim'deki Nur Suresi 24/35. ayetinin اللَّهُ نُورُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ "Allah göklerin ve yerin nurudur" ifadesinin zuhur mahallidir.
- **Yûsuf Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (22 12 Yûsuf Sûresi̇)
  > ” (Nahnü nekussu aleyke) Burada ki ifade, de, zâtî’dir, yâni Cenâb-ı Hakk bizzat bu kıssanın kendisi tarafından peygamber Efendimize anlatıldığını kendisi lîsân-ı Ulûhiyyetinden açık olarak haber vermektedir ki: ne kadar hayatın içinde olduğunu ve bazı hususların bizzat kendisi tarafından, sıfat-ı zâtiyye olan, kelâm-ı İlâhîsinden, “işitme” (sem-i Muhammedî) yye ye intikâl ettirilmiş olduğunu görtemektedir. (Ahsenel...
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (108 3 Ru ya Mana Alemi Terzi Baba ile ilgili zuhuratlar)
  > ” (Nahnü nekussu aleyke) Burada ki ifade, de, zâtî’dir, yâni Cenâb-ı Hakk bizzat bu kıssanın kendisi tarafından peygamber Efendimize anlatıldığını kendisi lîsân-ı Ulûhiyyetinden açık olarak haber vermektedir ki: ne kadar hayatın içinde olduğunu ve bazı hususların bizzat kendisi tarafından, sıfat-ı zâtiyye olan, kelâm-ı İlâhîsinden, “işitme” (sem-i Muhammedî) yye ye intikâl ettirilmiş olduğunu görtemektedir. (Ahsenel...
- **Esintiler (4)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (170 4 Esi̇nti̇ler)
  > ” (Nahnü nekussu aleyke) Burada ki ifade, de, zâtî’dir, yâni Cenâb-ı Hakk bizzat bu kıssanın kendisi tarafından peygamber Efendimize anlatıldığını kendisi lîsân-ı Ulûhiyyetinden açık olarak haber vermektedir ki: ne kadar hayatın içinde olduğunu ve bazı hususların bizzat kendisi tarafından, sıfat-ı zâtiyye olan, kelâm-ı İlâhîsinden, “işitme” (sem-i Muhammedî) yye ye intikâl ettirilmiş olduğunu görtemektedir. (Ahsenel...
- **Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (172 6 Ru ya Mana Alemi Tuzak Mekr Hileli Zuhuratlar)
  > ” (Nahnü nekussu aleyke) Burada ki ifade, de, zâtî’dir, yâni Cenâb-ı Hakk bizzat bu kıssanın kendisi tarafından peygamber Efendimize anlatıldığını kendisi lîsân-ı Ulûhiyyetinden açık olarak haber vermektedir ki: ne kadar hayatın içinde olduğunu ve bazı hususların bizzat kendisi tarafından, sıfat-ı zâtiyye olan, kelâm-ı İlâhîsinden, “işitme” (sem-i Muhammedî) yye ye intikâl ettirilmiş olduğunu görtemektedir. (Ahsenel...
- **Kamer Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (261 54 44 Ku Ker Yol  Kamer Sûresi   Murat Derûni)
  > Bu halin tersi ise kendilerine emâneten verilen esmâ-i İlâhiyye ve sıfat-ı zâtiyyeleri, Hakk için kullanarak, onları razı eden kimseler ise, merziyye/razı olunmuş kimselerden oldukları için, ahrette her mahalde ve geçiş yerinde onlardan yardım göreceklerdir. Bir bakıma daha bu dünya da iken, muhacirlere ensârın yardım etmeleri gibi. Muhacirler kendilerinde bulunan esmâ-i İlâhiye yi ve sıfat-ı zâtiyyelerini, âd ve...
- **Mü'min (Ğâfir) Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (249 40 42 Ku Ker Yol  MÜ'MİN Sûresi   Murat Derûni (2))
  > Sıfat-ı ilâhiye, sıfat-ı zâtiyye, sıfat-ı subûtiyye ve esmâ-i ilâhiyye bunların zuhurlarının ne olduğunu artık idrâk etmiş olmaktayız. Ve genel mâ’nâda bir hâdise olduğu zaman bunun aslının ne olduğunu bilip üzüntüye düşmememiz gerekiyor. Yâni Allah’ın ahlâkı diğer bir ifadeyle Allah’ın kanunu diyelim. Allah’ın murâdı buymuş ki öyle oluyor. Böyle bilindiği zaman da kişi ah vah edip, neden böyle oldu, şu tedbir...
- **Muhammed Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (251 47 28 Kur Ker Yol Muhammed sav Suresi  Murat Deruni)
  > Doğum Tarihi : 571 (5+7+1=13) Dünyâdan Ayrılışı : 634 (6+3+4=13) İstanbulun Fethi : 1453 (1+4+5+3=13) Sıfatı Zatiyye :6 + Sıfatı Subutiyye :7 =13 Hicreti (Peygamberliğinin 13. senesindedir.) Kur’ân-ı Kerîmde ki, âyet sayısı : 373 (3+7+3=13) (Kur’andaki ona hitap) Kur’ân-ı Kerîmde ki, sûre sayısı: 4 (4-1 = 3/1, 3 =13) Kur’ân-ı Kerîmde bu sırra binâen 113 sûrenin başında besmele vardır.
- **Tasavvuf Izâhları** — Terzibaba - Necdet Ardıç (109 Tasavvuf zahlar)
  > Bazıları Vahidiyyetin de sıfat mertebesi olduğunu söylüyorlar, o da doğrudur. Vahidiyyetinden, yani birlikten başlayan Ulûhiyyet, İlahlık yani Allahlık mertebesi; sıfat-ı zâtiyye ve sıfat-ı subutiyye sıfatlarıyla techiz edilmiş olarak zuhura gelmesi, yani tecelli etmesi ve O Ulûhiyyetten de Rahmâniyyetin tecellisi vardır.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (141 9 2002 5 CD Sohbet Aras Sohbetler)
  > Kelime-i Tevhid’deki “La” 31, “İlahe” nin değer rakamı 36 dır, bu da 6 Sıfat-ı Zat’iye ile üç yakıynlik mertebesini ifade etmektedir. “İlla” değer rakamı 62 yani 6 ve 2, sıfat-ı zatiyye ile Zahir ve batın ikisini ifade etmektedir. “Allah” değer rakamı 67 yani 6 ve 7 Sıfat-ı Zat’ıyye ve Sıfat-ı Subutiyesi nin sayı değerlerini vermektedir.
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 20** — Terzibaba - Necdet Ardıç (152 20 9 CD Sohbet Aras Sohbetler)
  > 76 toplam çıkmıştı, 7 sıfat-ı subutiye, 6 sıfat-ı zatiyye ayrıca. Toplamı da 13 tabi. 53 de biz fakirin şifresi çıkıyor. 13 bilindiği gibi Efendimiz’in şifresidir ve bütün bu mertebeleri dahi bünyesinde bulundurmaktadır. Yani Hakikat-ı Muhammediye’nin her varlığın ana kaynağı olduğu açıkça çıkıyor.
- **DVT-C001 (Ses Kaydı)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (1772747276481 DVT C001.MP3)
  > Müslümanların tavaf sahası, beşerî abdiyetleriyle duada bulundukları yerdir. Birinci kat ve direkleri, esmaü’l-hüsnânın zuhurlarıdır. Yukarıdaki kat ve direkler ise sıfat-ı zâtiyye ve sıfat-ı subutiyyenin saltanat yeridir. Oranın da üst kısmı olan teras ise lâhût âleminin zuhur mahallidir.
- **Enbiyâ Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (233 21 26 Kur Ker Yol Enbiya Sûresi   Murat Deruni)
  > Ye’cüc’ün sayı değeri 23’tür. 23 Efendimiz’in peygamberlik süresidir. 76 toplam çıkmıştı, 7 sıfat-ı subutiye, 6 sıfat-ı zatiyye ayrıca. Toplamı da 13 tabi. 53 de biz fakirin şifresi çıkıyor. 13 bilindiği gibi Efendimiz’in şifresidir ve bütün bu mertebeleri dahi bünyesinde bulundurmaktadır.
- **Altı Peygamber — Hz. Muhammed (s.a.v.)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (61 6 Pey 6 Hz.Muhammed s.a.v)
  > Doğum Tarihi : 571 (5+7+1=13) Dünyâdan Ayrılışı : 634 (6+3+4=13) İstanbulun Fethi : 1453 (1+4+5+3=13) Sıfatı Zatiyye :6 + Sıfatı Subutiyye :7 =13 Hicreti (Peygamberliğinin 13. senesindedir.) Kur’ân-ı Kerîmde ki, âyet sayısı : 373 (3+7+3=13) (Kur’andaki ona hitap) Kur’ân-ı Kerîmde ki, sûre sayısı: 4 (4-1 = 3/1, 3 =13) Kur’ân-ı Kerîmde bu sırra binâen 113 sûrenin başında besmele vardır.
- **Reşahât — Aynü'l-Hayât** — Terzibaba - Necdet Ardıç (65 Reşahat Ayn-EL Hayat)
  > Beşeri münasebetlerdeki zarar ve fayda sağlama, onun için ayrılmış Peygamber ahlâkıyla Allah’ımızın ahlâkı. Sıfat-ı ilâhiye, sıfat-ı zâtiyye, sıfat-ı subûtiyye ve esmâ-i ilâhiyye bunların zuhurlarının ne olduğunu artık idrâk etmiş olmaktayız.
- **Bi'smi Has, Selâm (13)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (91 Bi̇i̇smi̇ Has, Selâm (13))
  > 12 Pîrler denilen ise sıfât-ı zâtiyye ve sıfât-ı subûtiyyenin toplamıdır. Cenâb-ı Hakk a’mâiyyet mertebesinden ahadiyyet mertebesine tecellî ettiği zaman, zât-ı mutlak burada henüz vasıflanarak bir isim almış değildir. Bu mertebede belirgin olarak iki husûsiyyet ortaya çıkmaktadır; Birisi inniyyeti, diğeri hüviyyetidir.
- **Fussilet Sûresi** — Terzibaba - Necdet Ardıç (96 41 Fussi̇let-Sûresi̇)
  > ...arı için, kendilerine yardım edecek bir mahal, ve veya makam olmadığından, ahrette hiçbir zaman bunlardan yardım görmezler. Bu halin tersi ise kendilerine emâneten verilen esmâ-i İlâhiyye ve sıfat-ı zâtiyyeleri, Hak...
- **Sohbet Arası Sohbetler CD 19 (2006)** — Terzibaba - Necdet Ardıç (151 19 12.cd 2006 Sohbet Arasi Sohbetler)
  > İşte ilâhi zâtın örtmesinden, fizik beden toprağımız görünmüyorsa biz zat cennetindeyiz. Cennet bu. Hakk’ın bizi her yönüyle ihata etmesi. Ağaçlar demek esma-i ilahiyye, sıfat-ı zatiyye beden mülkümüzü örttüğü anda biz cennet içindeyiz. Bu cenette bakın meyveden bahsedilmiyor. Zatt’an ve muhabbetten bahsediliyor.
- **Aşk ve Muhabbet Yolu** — Nusret Tura (77 Aşk VE Muhabbet Yolu)
  > Hakîkatte ise âlemleri yaratan Cenâb-ı HAK ev sâhibi mevkiindedir. Biz misâfirlerine dâima ikrâm etmektedir. Sıfât-ı zâtiyye ve subû-tiyyesi, esmâ-i ilâhiyye’sinin bütün icâbâtı ve tezâhürleri bizlere tevdî edilmiş durumdadır.
- **Kevkeb — Yıldız** — Terzibaba - Necdet Ardıç (Kevkeb Yıldız)
  > 6 – Sıfat-ı Zâtiyye 10 – bu sayı kemâlât-ı gösterir. Demek ki insân kemâlât üzere halkedilmiş. Âdem atamın bir kopyası olduğunu düşünmüştüm. İlk atamızdı, Hz.Allah Kûr’ân-ı Keriym’inde Âdem atamız için meleklerine, “Ben yeryüzünde bir halife halkedeceğim” buyurmuştu.
- **Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13** — Ahmet Avni Konuk (Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13)
  > 238, 239, 325, 326 0 sırr-ı visâl C. 21586, 7 sırr-ı vücüd C. 11:94, 309, 620; 0. 1711 231 C. VI 448, 531, 564;C.1X564;C.X34, 36; C.X1612 sırr-ı zât-ı ilâhiyye C. X1 478 sırrı-ı evliyâ C. 111 9 sırrın

## İlgili Kavramlar

- [Hazarat-ı Hamse](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hazarat-i-hamse) — part_of
- [Zât](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/zat) — related
- [Sıfat-ı Subutiyye](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/sifat-i-subutiyye) — related
- [Tenzih](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/tenzih) — related
- [Hazarat-ı Hamse](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/hazarat-i-hamse) — part_of
- [Sıfat](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/sifat) — related
- [Sıfat-ı Subutiyye](https://terzibabairfanmektebi.com/wiki/sifat-i-subutiyye) — related