Altı Peygamber (Cilt 2)

Necdet Ardıç'ın "Altı Peygamber (Cilt 2)" eseri, tasavvufî bir seri olan "Necdet Ardıç İrfan Sofrası" ve "Necdet Ardıç Tasavvuf Serisi"nin bir parçasıdır^s.1. Bu cilt, özellikle Hz. Nûh'a (a.s.) odaklanarak "Nûhiyyet mertebesi"ni ve "Necat kelimesinin sayısal değeri" gibi konuları inceler^s.13-14. Kitap, Cenâb-ı Hakk'ın izniyle altı peygamberin manevî seyrini sürdürmeyi amaçlar^s.5. Bu altı peygamber, Âdem (a.s.) ile birlikte Ulü'l-azm peygamberler olan Nûh (a.s.), İbrâhim (a.s.), Mûsâ (a.s.), Îsâ (a.s.) ve Muhammed (s.a.v.)'dir^s.2. Yazar, bu peygamberlerin hayat hikâyelerinin bilinmesinden büyük faydalar sağlanacağını belirtir^s.2. Peygamberlerin tebliğleri, görünüşte ikilik (isneyniyyet) üzerinden yapılsa da, aslında teklik, tevhîd ve Allah'ın birliğine yöneliktir^s.9. Her devrin peygamberi, kendi mertebesi itibarıyla Cenâb-ı Hakk'ı zuhura getirir ve peygambere itaat, kendi mertebesi itibarıyla Hakk'a itaat anlamına gelir^s.21. Hz. Nûh'un sıfatı "necat" (kurtuluş) olarak açıklanır ve bu kurtuluş, "akl-ı cüz"ün "akl-ı kül"e uymasıyla mümkün olur; peygamberler bu mertebeyi haber veren ve Allah'ın uzattığı "yedullah" (Allah'ın elleri) hükmündedirler^s.21. Kitap, gerçek seyr ü sülûkun, bu peygamberlerin seyrini "hâl"de yaşamak ve yaşatmak olduğunu ifade eder^s.37. Ayrıca, Peygamberimiz Hz. Muhammed'in (s.a.v.) "rahmeten lilâlemîn" oluşu ve "mudil" isminin kaldırılması değil, ona uyulmaması gerektiği gibi önemli farklara da değinilir^s.35. Eser, kemâlâtın tamamlanmış olsaydı diğer peygamberlere ve mertebelerine lüzum kalmayacağı fikrini de işler^s.22.

Kaynaklar: Altı Peygamber Cilt 2 — s. 1, 2, 5, 9, 13, 14, 21, 22, 35, 37

"Altı Peygamber" adlı eserde Nûh Sûresi'nin tefsiri, sûrenin Nûhiyyet mevzuu ile bağlantılı olarak ele alınır^s.10. Müellif, sûrenin Kur'ân-ı Kerîm'deki yerini ve diğer sûrelerle olan ilişkilerini vurgulayarak, işârî bir tefsir geleneğini takip eder. Bu bağlamda, Nûh Sûresi'nin 71. sûre olması, Yunus Sûresi'nin 71. ayetinde Hz. Nûh'un haberinin okunması ("Ve onlara Nûh’un haberini oku" - Yunus Sûresi 10/71) ve müellifin kitabı yazmaya başladığı yaşın da 71 olması gibi üçlü bir sayısal bağlantı kurulur^s.13. Bu üç 71'in çarpımı olan 213 sayısının, zâhir ve bâtın olarak 13'e bağlı olduğu belirtilerek, sayılar üzerinden derin anlamlar çıkarılmaya çalışılır^s.13. Bu tür bir yaklaşım, tasavvufî tefsirlerde sıkça görülen, harflerin ve sayıların gizli anlamlarına işaret eden bir yöntemdir. Eserde ayrıca, Nûh Sûresi'nin ayet sayılarındaki farklılıklar da zikredilir; Küfe ulemasına göre 28, Basra ve Şam ulemasına göre 29, diğer bazı ulemaya göre ise 30 ayet olduğu belirtilir^s.10. Bu durum, sûrenin farklı kıraat ve tefsir geleneklerindeki çeşitliliğine işaret ederken, aynı zamanda metnin çok boyutlu okunmasına imkân tanır. Eser, Nûh Sûresi'nin yanı sıra Hud Sûresi (11/49) ve Yunus Sûresi (10/71) gibi diğer sûrelerle olan bağlantılarına da değinerek, Kur'ân'ın bütüncül yapısı içinde Nûh kıssasının yerini ve önemini vurgular^s.1. Bu tefsir anlayışı, Şerif Kır ve Muharrem Avan gibi isimlerin Terzibaba Necdet Ardıç geleneğinde Kur'ân'ı irfanî bir bakışla yorumlama çabalarıyla paralellik gösterir.

Kaynaklar: Altı Peygamber — s. 1, 10, 13

Hz. Nûh'a verilen "Neciyyullah" vasfı, onun Allah tarafından özel bir kurtuluşa mazhar kılındığını gösterir. "Neciyyullah" kelimesi, "necat" kökünden türemiştir ve "kurtuluş, selamet" anlamlarına gelir. Bu durum, Nûh (a.s.)'ın kavminin inkârı ve isyanı sonucunda gerçekleşen büyük tufandan ve helaktan Allah'ın lütfuyla kurtulmasıyla doğrudan ilişkilidir^s.14. Tasavvufî terminolojide "Nûhiyyet mertebesi" olarak adlandırılan bu hâl, Hz. Nûh'un şahsında tecelli eden kurtuluş ve seçilmişlik makamını ifade eder^s.13. Bu mertebe, aynı zamanda "necat" kelimesinin sayısal değeriyle de bir bağlantı kurularak açıklanır^s.14. Dolayısıyla, "Neciyyullah" vasfı, Hz. Nûh'un sadece bir peygamber olmakla kalmayıp, aynı zamanda ilahi bir kurtuluşun ve seçilmişliğin sembolü olduğunu vurgular.

Kaynaklar: Altı Peygamber Cilt 2 — s. 13, 14

Nûhiyyet mertebesi, tasavvufî sülûkta önemli bir duraktır ve Hz. Nuh'un şahsiyetinde sembolleşen mânevî bir hâli temsil eder. Bu mertebe, "şeriat, tarikat, hakikat ve marifet" gibi farklı düzeylerde izahları olan kapsamlı bir makamdır^s.6. Esasen, Hakikat-i Muhammediyye'nin Nûhiyyet-necât mertebesi olarak tanımlanır ve "esmâ-i nefsiyye"den kurtulmayı ifade eder^s.28. Hz. Nuh, bu mertebenin zuhur mahalli ve İnsân-ı Kâmil'idir^s.28.

Nûhiyyet mertebesi, Âdemiyyet, Şîtiyyet ve İdrîsiyyet mertebelerinden sonra gelen, büyük bir "tufan" hareketiyle geçilen bir aşamadır^s.7. Bu "tufan", sâlikin nefsânî bağlarından arınma sürecini sembolize eder. Nûhiyyet mertebesinde, mü'min kul Hakk'a ayna olur ve Hakk'ın Zât'ının tecellî ettiği özel kullardan biri hâline gelir^s.41. Necât (kurtuluş) vasfı bu mertebede belirginleşir ve kurtuluş, bu mertebedeki kullara uyum sağlamakla elde edilir^s.41.

Bu mertebede yaşanan "fenâ fillâh" hâli, Mertebe-i Muhammediyye'deki fenâ fillâh'tan farklıdır; her mertebenin fenâ fillâh'ı kendi sınırları içinde düşünülmeli ve yaşanmalıdır^s.22. Nûhiyyet mertebesi, aynı zamanda "Hâdî" isminin zuhuru olan bir makamdır ve bu zuhur kıyamete kadar kalıcıdır^s.39. Bu mertebenin yaşantıları ve bilgileri, bâtınen Hakikat-i Muhammediyye ilminden alınır ve Hz. Muhammed'e aracısız olarak bildirilmiştir^s.11. Nûhiyyet mertebesi, sadece dünya âlemine has olmayıp, başka âlemlerde de var olan bir makamdır^s.40.

Kaynaklar: Altı Peygamber — s. 6, 7, 11, 22, 28, 40, 41 · Altı Peytamber — s. 39

Verilen kaynak metinler incelendiğinde, "Altı Peygamber (Cilt 2)" adlı eserin, Kur'an ayetlerini ve hadisleri kendi tasavvufî anlayışı doğrultusunda yorumladığı görülmektedir. Örneğin, "Ve onlara Nûh’un haberini oku" ayetinin (Yunus Sûresi, 71. ayet) Yunus Sûresi'nin 71. ayeti olması, Nûh Sûresi'nin de 71. sûre olması ve yazarın kitabı yazmaya başladığı yaşın da 71 olması gibi sayısal bağlantılar kurularak^s.13 bir tefsir sunulmaktadır. Bu durum, yazarın kendi keşif ve idrakleri doğrultusunda bir yorumlama metodunu benimsediğini düşündürmektedir.

Kitapta "ihsan" kavramının "Hakk-ı rû’yet" (görüş ve müşahede) hakikati üzere açıklandığı ve "bana bakan Hakk'ı görür" hadisiyle kemâle erdiği belirtilmektedir^s.41. Bu tür açıklamalar, tasavvufî bir zevk ve müşâhedeye dayalı yorumları işaret etmektedir. Ayrıca, Nûh Peygamber'in oğlu Kenan'ın "Nefs-i emmâre karşılığı" olarak yorumlanması ve "İlâhî tecellî dalgası onu örtmüş ve yok etmiştir" ifadesi^s.52, tasavvufî sembolizm ve bâtınî yorumların kullanıldığını göstermektedir.

Kitabın "Nûhiyyet" mertebesini^s.8 ve "yaşayan ölülere okunacak, onlar daha dünya da iken mânen dirilmelerine sebeb olacağını umarak"^s.51 gibi ifadelerle tasavvufî bir diriliş ve manevî uyanışa vurgu yapması, eserin genel olarak tasavvufî bir bakış açısıyla kaleme alındığını ortaya koymaktadır. Bu bağlamda, farklı müfessirlerin görüşlerine yer verildiğine dair bir ibare bulunmamakla birlikte, kitabın kendi tasavvufî yorumlarını ön plana çıkardığı anlaşılmaktadır.

Kaynaklar: Altı Peygamber, Cilt 2 — s. 8, 13, 41, 51, 52

Nûh Sûresi'nin 71/10. ayeti, Hz. Nûh'un kavmine yönelik tebliğinin önemli bir parçasını oluşturur. Hz. Nûh, kavmine "Rabbinizden mağfiret dileyin; çünkü O çok bağışlayıcıdır"^s.42 diyerek Allah'a yönelmelerini öğütlemiştir. Bu davet, sadece uhrevi kurtuluşu değil, aynı zamanda dünyevi refahı da içermektedir. Ayetin devamında, istiğfarın neticesinde Allah'ın onlara gökten bol yağmur indireceği, mallarını ve evlatlarını çoğaltacağı, ayrıca kendileri için bahçeler ve nehirler var edeceği bildirilmektedir^s.42. Bu durum, tevbe ve istiğfarın hem manevi arınmayı hem de maddi bereketi beraberinde getiren bir anahtar olduğunu göstermektedir. Hz. Nûh'un bu tebliği, kavminin günahlarından dönerek Allah'ın rahmetine sığınmaları halinde, hem bu dünyada hem de ahirette lütuf ve ihsanlara nail olacaklarını açıkça ortaya koymaktadır. Bu ayet, aynı zamanda tasavvufî açıdan nefs mertebeleri bağlamında ele alındığında, sâlikin günahlarından arınma ve tevbe etme çabasının, özellikle Nefs-i Levvâme mertebesinde zuhur eden bir hâl olduğunu hatırlatır^K2. Zira bu mertebede sâlik, kötülüklerinden dolayı kendini levmeder ve tevbe ile mücahedeye yönelir.

Kaynaklar: Altı Peygamber, Cilt 2 — s. 42 · K2

Necdet Ardıç'ın "Altı Peygamber (Cilt 2)" isimli kitabında Hud Sûresi'ne geniş yer verilmiştir. Kitabın içindekiler kısmında "Hud Sûresi’nin bazı bağlantıları" başlığı altında (11/49) ayeti belirtilmekle birlikte^s.1, daha sonraki sayfalarda farklı ayetlere atıflar bulunmaktadır. Örneğin, kitabın 11. sayfasında Hud Sûresi'nin 11/49. ayeti Arapça metni ve Türkçe anlamıyla birlikte verilerek, bu ayetin "gayb haberlerini sana bildiriyoruz yâni öğretiyoruz" ifadesiyle Nûhiyyet mertebesinin hakikatlerinin eğitimiyle ilişkilendirildiği görülmektedir^{s.11, 15}. Ayrıca, kitabın 2. sayfasındaki içindekiler listesinde Hud Sûresi'nden şu ayetler açıkça zikredilmiştir: (11/36), (11/37), (11/39), (11/32), (11/27), (11/38), (11/42), (11/43), (11/44), (11/45), (11/46), (11/47) ve (11/48)^{s.2, 74-92}. Bu ayetler, Nûh kıssası çerçevesinde, manevî yolculuk ve hakikatlere nüfuz etme bağlamında ele alınmaktadır. Yazar, ayetlerin sadece kabir başlarında okunacak metinler olmadığını, aksine "hayat-seyr-i sülûk ve Mi’râc" olduğunu vurgulayarak tasavvufî bir okuma sunar^s.12. Özellikle 11/48. ayet, "zât-î yönden, gayb haberlerini sana bildiriyoruz yâni öğretiyoruz" ifadesiyle Nûhiyyet mertebesinin eğitimiyle ilişkilendirilmiştir^s.15.

Kaynaklar: Altı Peygamber Cilt 2 — s. 1, 2, 11, 12, 15, 74, 92

"Altı Peygamber (Cilt 2)", Necdet Ardıç'ın tasavvufî irfan geleneğini modern döneme taşıyan eserlerinden biridir ve özellikle mânevî bir yolculukta olan sâliklere hitap eder (Necdet Ardıç (Terzibaba) - Wiki). Eser, seyr-i sülûkunda mertebelere doğru yol alan kişilerin başından geçen enfüsî hususları anlamalarına yardımcı olmayı amaçlar. Bu yolculukta, sâlikin bu hususları bilinçli olarak geçmesi gerektiği belirtilir^s.19.

Kitap, zâhirî kıyaslarla fakir kimseleri hakir görenlerin aksine, Hakk'ın huzuruna çıkan fakir kimselerin durumunu örnek göstererek, mânevî derinliği arayanlara seslenir^s.42. Ayrıca, sadece geçici dünya için gerekli olan su rahmetine değil, ebedî olan ilim rahmetine talip olanlar için yazılmıştır; zira "kim ki ilimle diridir o ebeden ölmez" hadis-i kudsîsiyle ilmin önemi vurgulanır^s.25.

Eser, siyasî ve zâhirî görüşleri ağır basan bazı kimselerin, Mûseviyyet ve İseviyyet mertebelerini bugünkü Yahudilik ve Hristiyanlık zannetmeleri gibi yanlış anlamaları gidermeyi hedefler^s.8. Bu bağlamda, tasavvufî metinlerdeki derin anlamları kavramak isteyen, "Fusûsu'l Hikem" ve "İnsân-ı Kâmil" gibi eserlere aşina olan veya bu eserlerin hakikatlerine ulaşmayı arzulayan okuyucular için bir kaynak teşkil eder^s.62. Eser, insanın yeryüzündeki halifelik makamının ve Cenâb-ı Hakk'ın Kur'ân-ı Kerîm'de bildirdiği "Halife-Âdem" oluşumunun tefekkürünü ve yaşantısını anlamak isteyenlere rehberlik eder^s.5.

Kaynaklar: Altı Peygamber Cilt 2 — s. 5, 8, 19, 25, 42, 62