Altı Peygamber (Cilt 5)

"Altı Peygamber" kitabı, okuyucuyu tasavvufî bir idrakle metne yaklaşmaya teşvik eder. Yazar, okuyucunun vehim ve hayalin tesirinden uzaklaşarak, saf bir gönülle ve Besmele ile okumaya başlamasını tavsiye eder; zira gerçek mânâda yararlanmanın ancak bu şekilde mümkün olacağını belirtir (Altı Peygamber (Cilt 5), s.5). Kitap, peygamberlerin hayatlarını sadece tarihî birer anlatı olarak değil, aynı zamanda sâlikler için birer "numune" ve "ibret" olarak sunar (Altı Peygamber (Cilt 5), s.132).

Eserin odak noktalarından biri Hz. İsa'dır (a.s.). Hz. İsa'nın "Kelimullah" lakabıyla anılmasına benzer şekilde, vasıtasız olarak doğrudan Hakk'tan kitap alması ve "Rûhullah" mertebesi vurgulanır (Altı Peygamber (Cilt 5), s.21, s.22). Hz. İsa'ya yazılı bir metin gelmesine gerek olmadığı, çünkü "Ümmül kitapta bulunan İlâhça olan İncil'in kendisine-gönlüne Cebrail vasıtası ile Süryanice ilka edildiği (konduğu)" ifade edilir (Altı Peygamber (Cilt 5), s.167). Bu durum, onun hem zâhiren babasız oluşu hem de beşikteyken eğitim görmeden Allah'ın kelamını okumasıyla "ümmî" oluşunu gösterir (Altı Peygamber (Cilt 5), s.167).

Kitap, semavî kitapların İslam'ın o günlerde bildirdiği bilgiler olduğunu ve Kur'an-ı Kerim ile tamamlanarak diğer kitaplardaki tahrif edilmiş bilgilerin asılları itibarıyla yenilendiğini belirtir (Altı Peygamber (Cilt 5), s.4). Yazar, Hakk ehlinin yazdığı kitapların vahyin açılımı olan "ilhamlar" ile kaleme alındığını ve Allah'a ait bir kitabın kul bağlantılı olamayacağını, aksi takdirde bunun hayal ve zan olacağını vurgular (Altı Peygamber (Cilt 5), s.71). Eserin "Tarikat ve hakikat" mertebesi itibarıyla yazıldığı ifade edilerek (Altı Peygamber (Cilt 5), s.170), okuyuculara manevi bir fayda sağlaması hedeflenir (Altı Peygamber (Cilt 5), s.170). Kitapta ayrıca, "Kelime-i Tevhid" kitabının "Tevhid-i Sıfat" bölümünden de alıntılar yapılarak konuların derinleştirildiği görülür (Altı Peygamber (Cilt 5), s.40).

İseviyyet mertebesi, tasavvufî sülûkta önemli bir durak olup, Hz. İsa'nın şahsında tecelli eden manevî hâlleri ve hakikatleri temsil eder. Bu mertebe, nefs mertebeleri sıralamasında Nefs-i Mülhime ile Nefs-i Mutmeinne arasında yer alır ve ruhânî tecrübelerin yoğunlaştığı bir makamdır^vikipedi. İseviyyet, Hakikat-i Muhammediyye'ye en yakın mertebe olarak kabul edilir ve bu yakınlık, Hz. İsa'nın "Mesîh" lakabının tasavvufî yorumunda da kendini gösterir: "Hakîkat-i Muhammediyye'ye Îseviyyet mertebesinde hidâyet bulan insan" mânâsına gelir^{s.30, 108, 133}.

İseviyyet mertebesi, "Fenâ fillâh" hâlini ifade eder; yani sâlikin kendi varlığını ilâhî varlıkta yok etme idrâkine ulaştığı bir makamdır^{s.74, 146}. Bu mertebe, ilâhî sıfatların ve esmânın zuhura geldiği bir kaynak olarak görülür^s.44. İseviyyet'in bir "tahayyül-hayal" mertebesi ve bir de "tahakkuk-hakikat" mertebesi bulunur; hakikatine ulaşamayan kişi, bu mertebeden geri dönüş yaparak büyük bir azap yaşayabilir^s.146. Bu mertebede kişi, daha önce "Tevhid-i Esmâ"da gördüğü isim birliğinin aslında "Sıfat birliği"ne dayandığını idrak etmeye başlar^s.32. İseviyyet mertebesi, şeriat mertebesinde Tevrat'a uymak zorunda olan bir hâli de barındırır, ancak tahrip edilmiş Tevrat yerine kendi nefs-i emmâreleri önderliğinde kanunlar koymaya çalışanlar da vardır^s.74.

Kaynaklar: Vikipedi: İseviyet Mertebesi · Altı Peygamber, Cilt 5 — s. 30, 32, 44, 74, 108, 133, 146

Ulü'l-azm peygamberler, insanlık tarihinde tefekkür ufuklarını genişleten ve Allah'a ulaşma yolculuğunda rehberlik eden önemli şahsiyetlerdir^s.2. Bu peygamberler, Hakikat-i Muhammedî'nin kendi mertebelerinden zuhur eden halleridir; yani kendilerine ait bir varlıkları olmayıp, Hz. Muhammed (s.a.v.) Efendimizde kemalini bulan İnsan-ı Kâmil mertebesinin diğer peygamberler aracılığıyla zuhura getirilişleridir^s.21.

Her bir ulü'l-azm peygamber, tevhidin farklı bir mertebesini yeryüzüne indirmiştir:

• Âdem (a.s.): Yeryüzüne Allah bilincini getirmiştir. Daha evvelce Allah'ı bilen bir varlık yok iken, Âdem (a.s.) ile birlikte bu bilinç yeryüzüne indirilmiştir^s.35.
• İbrâhîm (a.s.): Tevhid-i ef'âl'i (fiillerin birliği) ve Allah'ın esmâlarını kendi üstüne büründürmeyi getirmiştir. "Halîlullâh" makamı bu yöndendir^s.36. İbrâhîm (a.s.)'ın hullet makamı, Hak ile arasındaki dostluğun her gözeneğe nüfuz etmesidir^K1.
• Mûsâ (a.s.): Tevhid-i esmâ'yı (isimlerin birliği) getirmiştir^s.36.
• Îsâ (a.s.): Sıfat tevhidini getirmiştir^s.87.
• Muhammed (s.a.v.): Zat tevhidini, yani bütün bu tevhidleri bünyesinde toplayan kemâl tevhidini getirmiştir. Hz. Peygamber, İsmâîl (a.s.) ve İshâk (a.s.) kanallarını kendinde birleştirerek tevhidin bütün mertebelerinde tam kemâle ulaşmıştır^{s.87, 10}.

Bu peygamberler arasında ayrım yapılmaz; zira Kur'ân-ı Kerîm'de "lâ nüferruku ehadin mirrasuluh" (biz o peygamberlerin arasında tefrik yapmayız) buyrulmaktadır^s.35. Onlar, Benî İsrâîl peygamberleri olmanın ötesinde, Benî İslâm'ın malzemeleridir ve Cenâb-ı Hakk onları bu isimlerle zuhura getirmiştir^s.98.

Kaynaklar: Altı Peygamber, C.5 — s. 2, 10, 21, 35, 36, 87, 98 · K1, s. 102

Tevhid-i Sıfat, tasavvufî sülûkun önemli bir aşamasıdır ve Hak'ın sıfatlarının birliğini müşâhede etme anlamına gelir^s.31. Bu mertebe, sâlikin daha önceki "Tevhid-i Esmâ" (isimlerin birliği) makamında gördüğü birliğin, aslında "Sıfat birliği"ne dayandığını idrak etmeye başladığı noktadır^s.32. Tevhid-i Sıfat, "teşbih" makamıdır ve "fena fillâh" hâliyle ilişkilendirilir; yani sâlikin Hak'ta fani olması demektir^s.31.

Bu mertebede, Cenâb-ı Hakk'ın "sıfât-ı subûtiyye" olarak bilinen yedi sıfatı (hayât, ilim, irâde, kudret, sem', basar, kelâm) başta olmak üzere, bütün sıfatlarının faaliyetlerinin iyi idrak edilmesi için yoğun bir çaba sarf edilir^{s.32; Sıfat-ı Subutiyye [WIKI]}. Sâlik, bu mertebede "Tenzih"ten "Teşbih"e ulaşır; daha önce Hak'ın varlığını isimler düzeyinde bâtında müşâhede ederken, bu defa zahirde sıfat mertebesinde müşâhede eder^s.32.

Tevhid-i Sıfat, peygamberler silsilesinde Hz. İsa (a.s.) ile özdeşleştirilen "İseviyyet" makamıdır^{s.31, 46}. Hz. İsa'nın "Rûhullah" lakabı bu mertebeyle bağlantılıdır^s.31. Bu mertebede zikir olarak "Ya Ahad" tavsiye edilir ve âlemi "Âlem-i Ceberrut"tur^s.31. Tevhid-i Sıfat, tevhid-i ef'âl ve tevhid-i esmâ'dan sonra gelen bir aşamadır ve tevhid-i zât'a giden yolda bir köprü vazifesi görür^{s.46, 38}. Bu mertebede, âfakî mânâda tevhid idrakine doğru yol almaya devam edilir ve "Kelime-i Tevhid" zikri önemli bir yer tutar^{s.39, 40}.

Kaynaklar: Altı Peygamber, Cilt 5 — s. 31, 32, 38, 39, 40, 46

Hz. İsa'nın mucizeleri, onun peygamberliğinin en önemli delillerindendir ve Kur'an-ı Kerim'de açıkça zikredilmiştir^s.123. Bu mucizelerin başında babasız doğumu gelir. Hz. Âdem'in anasız-babasız yaratılması gibi, Hz. İsa'nın da babasız yaratılması, Allah'ın kudretinin bir göstergesidir ve bu durumu inkâr etmek Kur'an'ın şahitliğini yalanlamak anlamına gelir^s.25.

Diğer önemli mucizeleri arasında ölüleri diriltmesi ve doğuştan kör olanları ile abraş hastalarını iyileştirmesi yer alır. Bu mucizeler, "Allah'ın izniyle" gerçekleşir ve Hz. İsa'nın "Rûhullâh" vasfının bir tezahürüdür^{s.115; K1-131}. Ayrıca, Hz. İsa'nın nemli topraktan kuş heykeli yapıp ona üflemesiyle Allah'ın izniyle kuş olması da onun mucizelerindendir^s.115.

Hz. İsa, insanlara evlerinde yediklerini ve biriktirdikleri şeyleri haber verme mucizesine de sahipti^s.115. Bu mucizeler, onun nübüvvet iddia ettiği dönemde Yahudileri aciz bırakmış ve bazılarını imana sevk etmiştir. Ancak, mucizeler gaye değil, delildir ve müminler delil getirilene iman etmişlerdir. Mucize istemek, Hakk'ın gücünü deneme sevdası olarak da görülebilir^s.150. Hz. İsa'ya bu mucizelerle birlikte Cebrail (a.s.) ile kuvvet verilmiştir^s.11.

Kaynaklar: Altı Peygamber, Cilt 5 — s. 1, 11, 25, 115, 123, 131, 150

"Altı Peygamber" kitabı, okuyucularını nefsaniyetin hevasından, zan ve hayalin tesirinden, gafletten soyunarak, saf bir gönül ve "Besmele" ile okumaya teşvik etmektedir^s.5. Bu yaklaşım, tasavvufi metinlerin doğru anlaşılması için temel bir ön koşuldur. Eser, ilahi ilhamlar ile yazılmış olup, Hakk ehlinin yazdığı kitaplar gibi, vahyin açılımı olan ilhamlarla kaleme alınmıştır^s.71. Kitabın içeriği, Kur'an-ı Kerim'in ve Hz. Muhammed'in hadislerinin ışığında, peygamberlerin manevi yaşantılarını ve mertebelerini açıklamayı hedefler^s.4. Özellikle Hz. İsa'nın "Ruhullah" mertebesi gibi konulara odaklanarak, dinî ilimlerin ve hikmetin derinliklerine inmektedir^{s.10, 114}. Kitap, "Tarikat ve hakikat" mertebesi itibarıyla yazılmış olup, bu alanda bilgi edinmek isteyenler için faydalı bilgiler sunmaktadır^s.170. Yazar, kitabın manevi hasılatını Hz. Muhammed, Ehl-i Beyt, altı peygamber ve onların varislerinin ruhlarına hediye ederek, okuyucuları da bu hayır duaya ortak olmaya davet etmektedir^s.5. Bu durum, eserin sadece bilgi aktarımı değil, aynı zamanda manevi bir bağ kurma amacı taşıdığını da göstermektedir.

Kaynaklar: Altı Peygamber, Cilt 5 — s. 4, 5, 10, 71, 114, 170

Peygamberlerin hayat hikâyeleri, tasavvufî bir bakış açısıyla ele alındığında, sâlik için derin mânevî faydalar sağlar. Öncelikle, bu hikâyeler "İrfan Mektebi"nde özetlenen Hakk yolcusunun aslına varabilmesi için geçirebileceği hususları daha iyi anlamasına yardımcı olur^s.2. Her bir peygamberin hayatı, kendi devrinin ve mertebesinin özelliklerini ve geçişlerini misallerle açıklayarak, sâlikin kendini tanıma yolunda büyük yararlar sağlar^s.2. Örneğin, Hz. İsa'nın hayatı ve seyri, sâlikin kendi bünyesinde mevcut olan "İseviyyet mertebesi"ni ortaya çıkarmak için bir çaba ve çalışmaya ihtiyaç olduğunu gösterir^s.7.

Bu hikâyeler, sadece tarihî anlatılar olarak kalmayıp, dünyaya yeni gelmiş kimselerin de kendi yaşantılarına göre eğitimini alarak yaşamaları gerekli hayat bölümleri ve hikâyeleridir^s.6. Sâlik, bu hâdiseleri kendi bünyesine aktarabildiği takdirde, hikâye onun o devremizdeki "bize ait malımız olan bir hikâye" haline gelir ve sâlik nakledici değil, o hikâyenin sahibi olur^s.7. Bu durum, sâlikin kendi mânevî yolculuğunu peygamberlerin tecrübeleriyle özdeşleştirmesine ve onlardan ilham alarak yolunu kısaltmasına olanak tanır^s.10.

Peygamberlerin hayatları, insanlık tarihinin geçirdiği evreleri temsil ederken, aynı zamanda bir sâlikin de kendi bünyesinde geçirmesi gereken mânevî aşamaları gösterir^s.7. Özellikle "Ulü'l-azm" peygamberler olan Âdem, Nûh, İbrâhim, Mûsa, Îsâ ve Muhammed (s.a.v.)'in hayat hikâyeleri, tefekkür ufuklarını genişletir, Cenâb-ı Hakk'a giden yolculukta kilometre taşları ve kervansaraylar oluşturur^s.2. Bu sayede sâlik, peygamberlerin yaşantılarından örnekler ve ilhamlar alarak faydalanma yoluna gider^s.10.

Kaynaklar: Altı Peygamber — s. 2, 6, 7, 10