Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2)

Terzibaba'nın "Gökyüzü İnsanları Araştırması" adlı kitabı, isminden de anlaşılacağı üzere "Gökyüzü İnsanları" kavramını merkezine alır. Yazar, bu konuya girmeden önce, Kur'an ve hadislerde geçen bazı kavramların "yaratma" kelimesiyle açıklanmasının, varlığın hakikatini başka manalara çektiğini ve ilahi kelamın gerçek halinin tam olarak anlaşılamamasına neden olduğunu belirtir^s.48. Bu nedenle, kitabın ana mevzuu olan "Gökyüzü İnsanları" hakikatlerini anlayabilmek için öncelikle bu yanlış izah şeklinden uzaklaşmak gerektiğini ifade eder^s.48.

Kitap, okuyucunun "Gökyüzü İnsanları"nı gerçek haliyle idrak edebilmesi için klasik dünya anlayışından ve bakış açısından sıyrılıp, oldukça geniş bir bakış ve ihata ufkuna, feza ve zaman anlayışının gerçek oluşumuna sahip olması gerektiğini vurgular^s.49. Eser, bu tür yaşantıların olabileceğine dair Kur'an ve hadis bilgilerinde, geçmiş irfan ehlinin kitaplarında ve salt düşüncenin mantık kuralları içerisinde açık bilgiler ve deliller bulunduğunu belirtir^s.1. Kitabın içeriği, "Vahy ve Cebrail" gibi konuları da kapsayan daha geniş bir araştırmanın parçası olarak sunulur^s.48. Bu bağlamda, "Gökyüzü İnsanları Araştırması", varlığın ve ilahi kelamın derinliklerini, alışılagelmişin dışında bir perspektifle ele alarak okuyucuya sunmayı hedefler.

Kaynaklar: Gökyüzü İnsanları Araştırması, Cilt 2 — s. 1, 48, 49

Necdet Ardıç, tasavvuf çevrelerinde Terzibaba olarak anılan, Uşşâkî tarikatının önemli mürşidlerinden biridir (Wiki: Necdet Ardıç (Terzibaba)). Kendisi, tasavvufî irfan geleneğini günümüze taşıyan ve eserleriyle geniş kitlelere ulaşan bir müelliftir (Wiki: Necdet Ardıç (Terzibaba)). Tekirdağ'da ikamet etmekte olup, adres bilgileri Ertuğrul Mahallesi Hüseyin Pehlivan Caddesi No: 31/3 Servet Apt. 59 ve 100. Yıl Mahallesi Uğur Mumcu Caddesi olarak belirtilmiştir^s.1. Yazılarında ve imzalarında "İz-T-B" veya "İz-Terzi Baba" rumuzunu kullanır ve "Es Selâm En Necat" ifadesini benimsemiştir^{s.1, s.284}.

Terzibaba'nın eserleri arasında Necdet Divanı, Hacc Divanı, İrfan Mektebi, Hakk Yolu’nun Seyr defteri ve Lübb’ül Lübb Özün Özü gibi önemli çalışmalar bulunmaktadır^{s.284, s.285}. Ayrıca, Salât- Namaz ve Ezan-ı Muhammedi’de Bazı Hakikatler ile İslâm’da Mübarek Geceler, Bayramlar ve Hakikatleri gibi eserleri farklı dillere çevrilmiştir^s.285. Kendisi, Fusûsu'l-Hikem şerhi gibi derinlikli tasavvufî metinler üzerinde de çalışmıştır (Wiki: Necdet Ardıç (Terzibaba)).

Terzibaba'nın yazım üslubunda dikkat çeken bir özellik, "Hak" kelimesini "Hakk" şeklinde iki "k" ile yazmasıdır. Bu tercihin sebebi, Hakk'ın zahir olup halka çıkmasını ve birinci "k"nin makamının "L" makamına bırakılarak, "H"nın üzerine bir bireysellik noktası eklenerek "halkıyyet"e dönüşmesini sağlamak içindir^s.96. Bu durum, onun tasavvufî kavramlara getirdiği özgün yorumları ve derinlikli bakış açısını göstermektedir. Terzibaba ekolünden gelen müellifler arasında Abdürrezzak Tek ve Terzi Oğlu Cem Cemâlî gibi isimler de bulunmaktadır^vikipedi.

Kaynaklar: Gökyüzü İnsanları Araştırması Cilt 2 — s. 1, 96, 284, 285 · Vikipedi: Abdürrezzak Tek, Wiki: Terzi Oğlu Cem Cemâlî

Vücûd mertebeleri, Mutlak Vücûd'un (Hakk'ın) kendi zâtından başlayarak varlık âlemlerini nasıl ortaya çıkardığını açıklayan bir tasavvufî kavramdır. Bu mertebeler, Hakk'ın tecellî ve zuhûr edişinin aşamalarını gösterir ve âlemlerin anlaşılması için bir anahtar niteliğindedir^s.46.

Bu mertebeler genel olarak beş ana başlık altında ele alınır:

1. Lâhût (Zât Mertebesi): Vücûd mertebelerinin en üstü olup, Hakk'ın kendi zâtının mertebesidir. Tenezzülün başlangıç noktası ve urûcun zirvesidir. Bu mertebe idrâk edilemez ve sınırlandırılamaz, sadece nefiy yoluyla bilinebilir^K1. "Mutlak Vücûd" olarak ifade edilen bu mertebe, Hakk'ın tecellilerinden evvel zûlmette, ilmi ilâhîde, bâtında bütün mertebeleri kuşatır^s.46. Bu mertebenin en iç katmanı olan A'mâiyyet, hakikatlerin öz hakikatidir; sırf zâttan ibaret olup hiçbir mertebeye izafe edilemez^{s.105, 8}.

2. Ceberût (Akl-ı Evvel ve Rûh-ı A'zam Mertebesi): Lâhûttan sonra gelen bu mertebe, akl-ı evvel ve rûh-ı a'zamın mahallidir. Hakk'ın kendi zâtında mevcut olan özellikleri belirginleştirmeye başladığı, "nûr" özelliğinin ortaya çıktığı yerdir^s.22. Bu mertebede soyut akıllar (kerubiyyîn) ve hakîkat-i muhammediyye bulunur^K1. Hakk'ın "Rahmâniyyet" mertebesine intikal ederek ilimsel varlıkları faaliyete geçirdiği ve "Rûh-ül Kudüs" aracılığıyla onlara lâtif ruhlar giydirerek âleme "nefh" ettiği mertebedir^s.39.

3. Melekût (Ruhânî Mertebe): Ceberûttan sonra gelen ve ruhânî varlıkların (melâike, soyut akıllar) mahallidir^K1. Bu mertebeye "Âlem-i melekût" da denir ve Mutlak Vücûd'un kendinde bulunan (a'maiyyet, a'demiyyet, zûlmiyyet, ilmiyyet, rûhiyyat ve nûriyyet) özelliklerinin hepsini barındırır^s.23.

4. Misâl (Sûretler Berzahı): Bazı tasniflerde Ceberût ile birleşse de, ruhânî âlem ile maddî âlem arasında bir köprü görevi gören, sûretlerin ve hayallerin âlemidir^K1.

5. Nâsût (Cismânî Kâinat): Beşeriyyetin ve cismânî kâinatın mertebesidir^K1.

Bu mertebeler, Mutlak Vücûd'un dışında değildir; her bir mertebede tecellî ve zuhûr eden yine bu Vücûd'dur^s.32. Âlemin hülasası olan ve kendinden önceki mertebeleri kendinde toplayan "Âdem"de (İnsan-ı Kâmil), Hakk kendi sûretini, yani sıfat ve isimlerini en mükemmel şekilde müşahede eder^s.32. Bu mertebelerin yaşanması, gerçek mi'râc hakikatinin ortaya çıkmasını sağlar^s.126.

Kaynaklar: Gökyüzü İnsanları Araştırması Cilt 2 — s. 8, 22, 23, 32, 39, 46, 105, 126 · K1, s. 73, 163, 187

A'yân-ı Sâbite, vahdet-i vücud doktrininin anahtar kavramlarından biridir ve Hakk'ın ilminde ezelî olarak sâbit olan, henüz haricî vücuda gelmemiş eşyanın hakikatlerini ifade eder^K1. Klasik tabirle "a'yân-ı sâbite vâhidiyyet mertebesinde Hakk'ın ilminde sâbit olan suver-i ilâhiyye'dir" (ilâhî sûretler)^K1. Hazerât-ı Hamse sıralamasında, ahadiyyet (taayyün-i evvel) sonrası vâhidiyyet (taayyün-i sânî) mertebesinde yer alır^K1. Bu hakikatler, mutlak latif vücutta, Zât'ın "ilm-i ilâhî"sinde mevcut sıfat ve esmaların ilmî sûretleri olup, haricî bir vücutları yoktur^s.17. Onlar yaratılmış (mahlûk) sınıfından değildirler ve "varlık kokusu almamışlardır"^s.17.

A'yân-ı Sâbite, Hakk'ın ilminde zuhura gelen "isimler"in sûretleridir; ruhlar âlemi ise a'yân-ı sâbitenin sûretleri ve gölgeleridir^s.31. Her varlığın nasıl bir program, yani a'yân-ı sâbite ile kurgulandığı ve hangi manalarını bir sonraki "ef'al" melikiyyet mertebesinde zuhura çıkaracağı, bâtınlarından Rablerine verdikleri söz gibidir^s.23. Ruhların "âlem-i ervah"taki bu sözlerin üzerine "ef'al âlemi"ne geldiklerinde yaptıkları işler, a'yân-ı sâbiteleri üzere olmuştur ve olmaya devam etmektedir^s.23. Bu ilâhî program, her varlığın kendi seyrini sürdürmesini sağlar ve a'yân-ı sâbiteler, belirli isimlerin terkiplerinden meydana gelmiş olup, hiçbiri birbirine benzemez^s.196. Bu durum, cebir-ihtiyâr meselesinde kulun kendi a'yân-ı sâbitesinden kaynaklanan bir "emr-i irâdî" olarak açıklanır^s.196.

Kaynaklar: K1, s. 156 · Gökyüzü İnsanları Araştırması Cilt 2 — s. 17, 23, 31, 196 · WIKI Cebir ve İhtiyâr, Gökyüzü İnsanları Araştırması Cilt 2 — s. 196

Âdem'in halk edilişi, Kur'ân-ı Kerîm'deki Hicr Sûresi'nde beşer sûretiyle "halkiyyet"i, Bakara Sûresi'nde ise halife vasfıyla "ceal'iyyeti" (kılınmaklığı) ifade edilir. "Halâk" (halk etme, meydana gelme, zuhur, tecelli) ile "ceal" (kılma, dileme) arasında önemli bir fark vardır; zira ceal, bir şeyi belirli bir vasıfla kılmayı ifade ederken, halâk daha çok bir şeyin varlık sahasına çıkışını belirtir^s.212.

Âdem'in lâtif varlığı, mânâ âleminde Allah'ın iki eliyle, yani Cemâl ve Celâl isimlerinin tecellileriyle mertebe mertebe esmâ âlemine tenezzül ettirilmiştir. Bu iki el, tasavvufî terminolojide Akl-ı Kül (sağ el) ve Nefs-i Kül (sol el) olarak da ifade edilir. Âdem'in varlığında başlangıçta bu iki mertebe birlikte bulunmaktaydı. Daha sonra, Âdem'in sol eğe kemiğinden Havvâ'nın var edilmesiyle, Nefs-i Kül'ün ayrılması neticesinde Âdem sadece sağ ve Akl-ı Kül olarak kalmış, böylece Âdem'in iki ayrı mertebesi lâtif kimliklerini bulmuştur. Allah, Âdem'i kendi sûreti üzere halk etmiş, Havvâ da Âdem'in sûreti üzere halk edilmiştir^s.221-222.

Âdem, "Rahmân sûreti üzere halk edilen Allah'ın halifesi"dir ve yeryüzünün idaresi ona verilmiştir. Bedeni topraktan, ruhu ise Allah'ın zâtındandır^s.48. Âdem'in halk edilmesinden önce varlıkların içinde en akıllı varlık olan Azazil (İblis), Âdem'in bu iç özelliklerinden habersizdi; çünkü mutlak tevhid ilmini bilmiyordu. Âdem'e ilâhî isimler talim ettirilmiş, "Allah" ismi câmi-i hediye edilmiş ve Rahmân sûreti üzere techiz edilerek cennette iskân edilmiştir^s.173. Cenâb-ı Hakk, Âdem'i cennette halk ettikten sonra onu orada bir müddet iskân etmiş, melekler ve İblis ile olan münasebetlerinin ardından yeryüzüne indirilmişlerdir^s.161.

Kaynaklar: Gökyüzü İnsanları Araştırması Cilt 2 — s. 48, 161, 173, 212, 221, 222

İnsân-ı Kâmil, tasavvufî anlayışta varlığın en yüksek mertebesini temsil eder. O, "şehâdet âlemi"nden ibaret olan cismanî, "misâl" ve "melekler âlemi"nden ibaret olan nuranî âlemleri, "ruhlar âlemi"nden ibaret olan ruhanî, "ilim âlemi"nden ibaret olan "ilm-i ilâhî", "a'yân-ı sabite" ve "vahdet" mertebelerini, hatta "a'dem" ve "zulmet" mertebelerini dahi kendinde toplayan bir mertebedir^s.31. Bu sebeple "Ne var âlemde o var Âdem'de" denilmiştir^s.48. İnsân-ı Kâmil, Allah'ın halifesidir ve yeryüzünün idaresi ona verilmiştir; bedeni topraktan, ruhu ise Allah'ın zâtındandır^s.48. Allah'ın nuru, kendi cemal ve celalini İnsân-ı Kâmil'de görmüştür^s.33. Bu kemalâtın zuhur ismi "Kâmil İnsân"dır ve bütün âlemlerin gayesi Kâmil İnsân'ı yetiştirmektir^s.138. İnsân-ı Kâmil'e "zıll-i ilâh" (ilâhın gölgesi), "zıll-i memdud" (yayılmış gölge) ve "zıllullah" (Allah'ın gölgesi) gibi isimler de verilmiştir^s.33. "Küll-i İnsân-ı Kâmil"de ne varsa, "cüz-i İnsân"da da o vardır; aralarındaki fark istidat ve kabiliyetlerinin zuhurları kadardır^s.137. Nefs-i vâhidden, asl-ı vâhid olan Âdem, bütün ahkâm-ı İlâhiyye'yi, esmâ-i İlâhiyye'yi, sıfat-ı İlâhiyye'yi, zât-ı İlâhiyye'yi ve ef'âli İlâhiyye'yi kendi bünyesinde cem etmiş olarak Âdem ismi şifresi ile birey olarak zuhur etmiştir. Ayrıca bütün âlemlerde de "İnsân-ı Kâmil" ismi ile bir bütün olarak zuhur etmiştir^s.159.

Kaynaklar: Gökyüzü İnsanları Araştırması, C.2 — s. 31, 33, 48, 137, 138, 159

Necdet Ardıç'ın "Gökyüzü İnsanları Araştırması" adlı eseri, belirli bir okuyucu kitlesini hedef alarak kaleme alınmıştır. Kitabın yazılış amacı, "a'yân-ı sâbite, kazâ ve kader mevzuu hakkında" derinlemesine bir araştırma sunmaktır^s.120. Bu nedenle, yazar, okuyucularından kitabı "nefs’in hevasından, zan ve hayelden, gafletten soyunmaya çalışarak, saf bir gönül ve Besmele ile okumaya başlamalarını" tavsiye eder^s.127. Zira, "kafamız ve gönlümüz, vehim ve hayalin tesiri altında iken gerçek mânâ da bu ve benzeri kitaplardan yararlanmamız mümkün olamayacaktır"^s.127. Kitap, özellikle "Gökyüzü İnsanları hakikatlerini" anlamak isteyenler için yazılmıştır; yazar, bu hakikatleri idrak edebilmek için eserde bahsedilen mertebelerin ana hatlarıyla da olsa anlaşılması gerektiğini vurgular^s.48. Eserin ortaya çıkışı, yazarın "İ.D." rumuzlu bir kardeşle yaptığı ilmi yazışmaların bir neticesidir^s.49. Yazar, bu kitaptan meydana gelecek manevi hasılayı başta Hz. Muhammed (s.a.v.) ve Ehl-i Beyt hazaratı olmak üzere, altı peygamberin ve onların varislerinin ruhlarına, kendi ve eşinin anne babalarının ruhlarına hediye etme niyetiyle yazmıştır^s.127. Bu durum, kitabın manevi bir fayda ve dua vesilesi olması amacını taşıdığını gösterir.

Kaynaklar: Gökyüzü İnsanları Araştırması Cilt 2 — s. 48, 49, 120, 127

"Gökyüzü İnsanları Araştırması" adlı eserde geçen "gökyüzü insanları" tabiri, okuyucunun zihninde uzaylılar veya paralel evrenler gibi bilim kurgu temalı konuları çağrıştırmamalıdır. Yazar Necdet Ardıç, bu ifadenin "hayali ve vehimi aslı olmayan safsatalar gibi anlaşılmaması" gerektiğini açıkça belirtmektedir^s.291. Bunun yerine, eserin tasavvufî bir çerçevede "Ricâlü'l-Gayb" kavramına atıfta bulunduğu anlaşılmaktadır. Ricâlü'l-Gayb, tasavvufta Hak Teâlâ'nın yeryüzünde gizli kıldığı, kâinatın manevî düzenini üstlenen velîlere verilen isimdir^K1. Bu velîler, Kutbu'l-Aktâb, İmâmeyn, Evtâd, Abdâl, Nücebâ ve Nükabâ gibi mertebelerde bulunarak kâinatın manevî hiyerarşisini oluştururlar^K1. Eserde, Terzi Baba'nın mektupları ve zuhuratları gibi bölümlerin yer alması^s.291, eserin tasavvufî bir velînin hayatı ve irfânî tecrübeleri üzerine odaklandığını göstermektedir. Ayrıca, namazdaki kıyamda elif, rükûda dal, secdede mim gibi sembolik harflerin bedende yaşanarak "Ben Âdemim" hükmünün mühürlenmesi gibi ifadeler^s.130, eserin insanın manevî konumu ve Hak ile olan özel ilişkisi gibi tasavvufî konuları işlediğini pekiştirmektedir. Bu bağlamda, "gökyüzü insanları" ifadesi, Hak'ın esmâî tecellîlerinin yeryüzündeki mahalleri olan ve kâinatın manevî işleyişinde rol oynayan bu gizli velîler topluluğuna işaret etmektedir^K1. Dolayısıyla kitap, bilim kurgu veya uzaylılar gibi konuları değil, tasavvufî hakikatleri ve velâyet sırrını ele almaktadır.

Kaynaklar: Gökyüzü İnsanları Araştırması Cilt 2 — s. 130, 291 · K1, s. 30