Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek

Kitap, Hz. Peygamber'i rüyada görme zuhuratlarını üç temel kaynağa ayırarak inceler. Birinci kaynak, kendi asıl zât-ı rahmânî kaynağından gelen zuhuratlardır. Bu tür zuhuratlar, velilere, irfan sahiplerine ve tevhid ehline rüyada veya yakaza hâlinde (uyku ile uyanıklık arası bir hâl) gözükme şeklinde tezahür eder^s.15. İkinci kaynak, esmâ-i ilâhiyye kaynağından, yani melekî mertebeden gelen zuhuratlardır. Bu durumda, gerçek samimi ehli imana, zuhuratlarında değişik suretlerde gözükmeler olabilir^s.15. Üçüncü ve üzerinde durulan kaynak ise, nefsî benlikten kaynaklanan zuhuratlardır. Bu zuhuratlar, kişinin kendi hayalinde var ettiği fakat tamamlayamadığı bir Peygamber hayaliyle ilgili olup, "hayal-î esmâlar-ı" itibarıyla kendi hayalinde oluşan zuhuratlardır^{s.22, 24, 25, 26}. Kitap, bu hayalî görüşlerin dahi rahmet olduğunu belirtmekle birlikte, bu tür sathi ve zahirî görüşlerin geçici olduğunu ifade eder. Daha kalıcı ve sağlıklı bir görüşe sahip olmak için ise güzel bir tasavvuf ve irfâniyet eğitimi alınması gerektiğini vurgular^s.45. Ayrıca, yol ve hâl ehli olmayan bir kişinin bu tür hayalî zuhuratları görmesi durumunda, kendi varlığındaki Peygamber sevgisinin ölmüş olacağı anlamının çıkabileceği, ancak tevhid eğitimi almaya çalışan bir kimse için bu durumun, hayalî bir Peygamber vasfı anlayışından gerçek Hakikat-i Muhammedî anlayışına geçiş için gerekli olduğu belirtilir^s.28. Eser, Hz. Muhammed'in cemalinde Hakk'ın vechini seyretmenin veya Hakk'ın vechinde Hz. Muhammed'i seyretmenin, Mi'rac ve İrfan ehli kimselerin hâli olduğunu ifade eder^s.11.

Kaynaklar: Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek — s. 11, 15, 22, 24, 25, 26, 28, 45

Hakîkat-i Muhammediyye, tasavvuf doktrininin anahtar kavramlarından olup, Hz. Muhammed'in fizikî doğumundan önceki manevî hakîkatini ifade eder^K1. Bu hakîkat, Allah'ın yarattığı ilk şey olarak kabul edilen "Nûr-ı Muhammedî" ile başlar ve kâinatın yaratılışına başkanlık eden "Akl-ı Evvel" veya "Rûh-ı A'zam" mertebesinde devam eder^K1. Son olarak, bu hakîkat Hz. Muhammed'in tarihsel şahsında "Hakîkat-i Muhammediyye-i Hâriciyye" olarak tezahür eder^K1.

Hakîkat-i Muhammediyye, Allah'ın "lâ-taayyün" mertebesinden sonraki ilk taayyünü olan "Ahadiyyet" ile ilişkilidir^K1. İhlâs Sûresi'ndeki "kul hüvallâhu ehad" ayeti, Hak'ın sıfat ve esmâdan henüz tafsîl edilmemiş, sırf "tek" olma kademesini belirtir ve bu teklik, Hakîkat-i Muhammediyye'nin de temelini oluşturur^s.35. Zât-ı İlâhî, kendindeki ilm-i ilâhîyi zuhura çıkarmak için ilm-i Hakîkat-i Muhammediyye ismini vererek âlemlere rahmet olarak göndermiştir^{s.36, 7}. Bu ilm-i Hakîkat-i Muhammediyye, âlemin her ferdinde ve her zerresinde coşkuyla zuhur etmektedir^{s.36, 7}.

Ârifler, Hakîkat-i Muhammediyye aynasında Hakk'ın vechini müşâhede ederler ve bu âlemde Cemâl-i Muhammediyye'yi seyrederler^{s.36, 1}. İnsân-ı kâmil, hem âlemi Hakîkat-i Muhammediyye cihetinden seyreder hem de Hakîkat-i Muhammediyye'de Hakk'ı müşâhede eder^{s.36, 1}. Bu, tevhid anlayışının bir gereğidir; zira âlem tektir ve onda ne varsa hepsi Hakk'ın vechi ve Hakîkat-i Muhammediyye'nin cemâlidir^{s.37, 9}. Hakîkat-i Muhammediyye'yi idrâk etmek, hayalî bir Peygamber anlayışından gerçek bir anlayışa geçişi ifade eder^{s.28, 5}.

Kaynaklar: K1, s. 28, 220 · K1-220, Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek, s. 35 · Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek — s. 1, 5, 7, 9, 28, 36, 37

Rüyada Peygamber Efendimiz'i görmek, tasavvufî geleneğe göre önemli bir olaydır ve bu tür rüyaların yorumlanması, rüyanın kaynağına göre değişir. Necdet Ardıç'a göre, Peygamber Efendimiz'i rüyada görmenin üç ana kaynağı vardır^s.15: Birincisi, kendi asıl zât-ı rahmânî kaynağından gelen zuhuratlardır ki bu, velilere, irfan sahiplerine ve tevhid ehillerine yakaza (uyku ile uyanıklık arası bir hâl) veya rüyada gözükmesidir. İkincisi, esmâ-i ilâhiyye kaynağından melekî mertebeden gerçek samimî ehli imana değişik suretlerde gözükmesidir. Üçüncüsü ise, rüya sahibinin nefsî benliğinden ve hayalinde var ettiği, fakat tamamlayamadığı bir Peygamber hayali ile O'nu düşünüyor olmasından kaynaklanan zuhuratlardır^{s.15, 22, 24, 25, 26}.

Rüya sahibinin Peygamber Efendimiz'in fizikî yapısını tanımadığı durumlarda, rüyada gördüğü kişinin O olduğunu bilmesi, genellikle üçüncü dereceden, yani hayalî esmâlar-ı itibariyle kendi hayalinde oluşan bir zuhurat olarak kabul edilir^{s.22, 24, 25, 26}. Bu tür rüyalar, rüya sahibinin temiz duygularla Peygamber Efendimiz'i kendi varlığında henüz oluşturamadığı, sadece hayalinde görmeye çalıştığı durumları ifade eder^s.30. Ancak, bu tür hayalî zuhuratlar dahi bir rahmet olarak değerlendirilir^{s.22, 24, 25, 26}. Önemli olan, rüyanın kaynağını ve mertebesini doğru idrak etmek ve bu rüyaların Cenâb-ı Hakk'ın bir lütfu olduğunu bilmektir^{s.30, 40}.

Kaynaklar: Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek — s. 15, 22, 24, 25, 26, 30, 40

Kitabın yazılış amacı, okuyuculara Hz. Peygamber Efendimiz'i (s.a.v.) "gerçekten anlama, sevgisi ve kabiliyyetini" kazandırmaktır^s.1. Yazar, bu çalışmayı "bu dünyada yapılabilecek en öncelikli ve en değerli çalışma" olarak görmektedir^s.1. Bu bağlamda, okuyuculardan kitabı okumaya başlarken "nefsin hevasından, zan ve hayelden, gafletten soyunmağa çalışarak, saf bir gönül ve Besmele ile okumaları" tavsiye edilmektedir. Zira yazar, "kafamız ve gönlümüz, vehim ve hayalin tesiri altında iken gerçek manâda bu ve benzeri kitaplardan yararlanmamız mümkün olamayacaktır" görüşündedir^s.2. Kitap, aynı zamanda, manevi hasıla elde etme niyetiyle yazılmış olup, bu hasılanın başta Hz. Muhammed Mustafa (s.a.v.) ve Ehl-i Beyt hazaratının ruhlarına hediye edilmesi amaçlanmaktadır^s.2. Yazar, konuyu daha berrak kılmak adına Muhyiddin İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem'i gibi "muteber kitaplardan özetle bazı kısa alıntılara" yer vermiştir^{s.3, s.5}. Bu durum, kitabın tasavvufî ve irfanî bir bakış açısıyla yazıldığını göstermektedir. Ayrıca, yazarın kendi ifadesiyle, kitabın "hikmetlerle dolu olduğu" ve sıradan bir insanın bu hikmetleri ortaya koymasının zor olduğu belirtilmektedir^s.42. Bu da kitabın, derinlikli manevi arayış içinde olan ve bu tür hikmetleri idrak edebilecek okuyuculara hitap ettiğini ortaya koymaktadır.

Kaynaklar: Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek — s. 1, 2, 3, 5, 42

Kaynaklarda rüyalar (zuhurat) dışında ele alınan başlıca konular, tasavvufî ahlâkın temel meseleleri ve manevî yolculuğun işleyişidir. Bunlardan ilki, tasavvuf ahlâkında "kalbin hastalıkları" (emrâzü'l-kulûb) arasında sayılan riyâdır. Riyâ, lugatte "gösteriş, görsünler diye yapma" anlamına gelir ve tasavvufta amelin ihlâstan sapması, niyetin Hak yerine halka yönelmesi olarak tanımlanır^K1. Bu durum, ibâdetin hakîkatini bozan en temel hastalıklardan biri olup, Kur'an'da Mâ'ûn Sûresi'nde kınanan bir hâldir. Riyâ, amelin "açık şirki" değil, Hz. Peygamber'in "şirk-i hafî" diye uyardığı gizli şirkidir. Riyânın dört katmanı olduğu belirtilir: sadece görsünler diye amel etmek (riyâ-yı sırf), niyetin karışık olması (riyâ-yı muhtelit), sâlikin fark etmediği gizli riyâ (riyâ-yı hafî) ve nefsi tatmin etmek için "Allah için yapıyorum" zannı (riyâ-yı esfel). Tedavisi ise niyet murâkabesi, gizli amelleri artırma ve ihlâs zikri ile mümkündür^K1.

Bir diğer önemli konu, Ahzâb 72. âyet olarak bilinen Emânet Âyeti'dir. Bu âyet, "biz emâneti göklere, yere ve dağlara teklif ettik; onlar onu yüklenmekten çekindiler ve ondan korktular; ama insan onu yüklendi" şeklindedir^K1. Tasavvufta bu "emânet" kelimesi, insanın Hak ile özel ilişkisinin taşıyıcılığı olarak yorumlanır. Bu, esmâ-i ilâhiyye'nin câmî mahalliyeti, yani insanın Hak'ın bütün isimlerini taşıyacak kapsamlı bir mahal olması ve halîfetullâh emânetidir. Bakara 31'deki "ona bütün isimleri öğretti" âyeti bu yorumu destekler. Emânetin tasavvufî yorumu, insanın kâinattaki özel konumunu ve velâyet sırrını ifade eder^K1.

Son olarak, tasavvufî bir hakîkatin "nasıl gerçekleştiği" sorusu ele alınır. Bu gerçekleşme, üç boyutlu bir süreçtir: (1) Hak'tan gelen ilâhî tasarruf (vehbî yön), (2) sâlikin amelî gayreti (kesbî yön) ve (3) mürşidin terbiyesi ile ihvân sohbeti (vesîle yön)^K2. İlâhî yön, her gerçekleşmenin asıl fâilinin Hak olduğunu vurgular; hidâyet, fenâ, mârifet gibi haller vehbî olarak iner. Beşerî yön, kulun tevbe, sülûk, vird, riyâzat gibi gayretlerini içerir. Vesîle yön ise, sâdıklarla beraber olmayı ve mürşidin rehberliğini kapsar. Bu üç yönün birleşimiyle her hakîkat vaki olur^K2.

Kaynaklar: K1, s. 3, 405 · K2

Necdet Ardıç, günümüz Uşşâkî tarikatının önemli mürşidlerinden biri olarak, tasavvufî irfan geleneğini modern döneme taşıyan bir şahsiyettir (Necdet Ardıç (Terzibaba) Wiki). "Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek" adlı eseri, onun tasavvuf serisinin on sekizinci kitabıdır^s.1. Kitabın yazılma amacı, doğrudan kendisine yöneltilen sorular ve gelen e-postalarla şekillenmiştir. Örneğin, "pasa cağaloğlu" isimli bir kullanıcıdan gelen "Rüyada Peygamberimizi Görmek" başlıklı e-posta, kitabın içeriğine ilham veren somut örneklerden biridir^s.2. Bu e-postada, Hz. Peygamber'i rüyada görme deneyimi hakkında bilgi istenmektedir.

Necdet Ardıç, bu tür sorulara genel bir çerçeve sunmak ve rüya görme olgusunu tasavvufî bir perspektiften açıklamak istemiştir. Kitabın girişinde "Rû’ya ve rû’ya görmek: Düş görmek: Bu hususta özet bir malûmat vermek yerinde olacaktır diye düşünüyorum" ifadesi, yazarın bu konudaki bilgi boşluğunu doldurma niyetini açıkça göstermektedir^s.3. O, rüyayı "zâhiri-dış, beş duygunun geçici olarak, uyku ismi verilen sürede durması, ve uyku hali bölümünün bir kısmında, aynı beş duygunun bâtın-iç, yönüyle yaşanan lâtif ve gerçek bir yaşam süresidir" şeklinde tanımlayarak, konuya mânevî bir derinlik kazandırmaktadır^s.3. Dolayısıyla, kitap, okuyucuların rüya deneyimlerini anlamlandırmalarına yardımcı olmak ve özellikle Hz. Peygamber'i rüyada görme gibi önemli mânevî tecrübeler hakkında tasavvufî bir rehberlik sunmak amacıyla kaleme alınmıştır. Yazarın "Evvelâ bakmayı öğren sonra görmeyi, Daha sonra bütün bunları değerlendirmeyi, Kendini tanı baştan sonra âlemi, Aç gözün gör âlemdeki Hakikt-i Muhammediyye yi" şeklindeki öğüdü^s.55, kitabın sadece bilgi vermekle kalmayıp, aynı zamanda okuyucuyu mânevî bir idrak ve keşfe yönlendirme amacını da taşımaktadır.

Kaynaklar: Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek — s. 1, 2, 3, 55

Rüyada Peygamber Efendimizi görmek, tasavvufî açıdan önemli bir deneyim olarak kabul edilir. Bu tür rüyaların, kişinin nefsî benliğinden kaynaklanan hayalî zuhuratlar olabileceği belirtilmiştir^{s.25, 26}. Yani, kişi Peygamber Efendimizi hayalinde var ettiği ve tamamlayamadığı bir imgeyle düşünüyor olabilir. Ancak, bu tür hayalî zuhuratlar dahi olsa, Peygamber Efendimizle ilgili bir şeyi rüyada görmenin bir rahmet olduğu vurgulanmıştır^s.25. Abdullah İbn-i Mes'ud'dan (r.a.) rivayet edilen bir hadis-i şerife göre, "Kim beni rüyasında görürse, o kimse uyanık beni görür gibidir. Rüyası doğrudur. Çünkü şeytan bana benzer bir surete giremez"^s.12. Bu hadis, rüyada görülenin gerçekten Peygamber Efendimiz olduğunu ve şeytanın O'nun suretine bürünemeyeceğini ifade eder. Bazı rüya deneyimlerinde, rüyayı gören kişi Peygamber Efendimizin yüzünü veya şeklini hatırlamasa bile, gördüğünün O olduğunu bilmektedir^s.21. Bir örnekte, Peygamber Efendimizi rüyasında görmek isteyen bir kişiye hocası, pirzola yiyip su içmeden yatmasını tavsiye etmiştir^s.45. Ancak bu, genel bir yöntem olarak sunulmamış, daha çok kişisel bir tavsiye niteliğindedir. Kaynaklarda, rüyada Peygamber Efendimizi görmek için belirli bir zikir, ibadet veya sülûk yolu açıkça belirtilmemiştir. Daha çok, bu tür rüyaların kişisel bir deneyim olduğu ve bir rahmet vesilesi olduğu vurgulanmaktadır.

Kaynaklar: Hz. Peygamber'i Rüyada Göya Görmek — s. 25, 26 · Hz. Peygamber'i Rüyada Görmek — s. 12, 21, 25, 45