İçeriğe atla
Terzi Baba (Cilt 2) kapak gorseli

Terzi Baba (Cilt 2)

Terzibaba - Necdet Ardıç

275 sayfa~413 dk okumamixed
Okumaya Basla

Anahtar Kelimeler

Terzibaba - Necdet Ardıçdijital kütüphanekitap okuma

İlgili Konular

Terzibaba (Yazar)Necdet Ardıç (Yazar)Tasavvufİslami EserDijital KütüphaneManeviyatHikemî MetinlerCilt 1 (varsa)

Sıkça Sorulan Sorular

Terzi Baba (Cilt 2) kitabı ne anlatıyor?⌄

Necdet Ardıç'ın kaleme aldığı "Terzi Baba (Cilt 2)" eseri, Terzi Baba'nın hayatının ve irfanî kişiliğinin bâtınî ve zevkî veçhelerini derinlemesine ele alan bir çalışmadır. Kitap, Terzi Baba'nın dışarıdan görünen yaşamından ziyade, onun mânevî mertebelerini, Hakikat'le olan ilişkisini ve İnsan-ı Kâmil anlayışını kendi idrak ve müşâhedeleriyle aktarmayı hedefler. Özellikle "Şekerci Dede" gibi isimlerin mânevî anlamlarını açıklayarak, Terzi Baba'nın Ulûhiyyet hakikatlerini beşer âleminde görünür kılan risâlet yönünü vurgular1. Eser, Terzi Baba'nın evlilik hayatının 50. yılına ithafen hazırlanmış olup, onun mânevî mirasını ve irfanî tecrübelerini okuyucuya sunar1.

›Ayrıntı

"Terzi Baba (Cilt 2)", Necdet Ardıç'ın Terzi Baba hakkındaki biyografik ve irfanî eser serisinin ikinci kitabıdır (Terzi Baba (Kitap)). Bu cilt, yazarın daha önceki "Terzi Baba (Cilt 1)" kitabında bahsedilen hayat bölümlerinden farklı olarak, tamamen zevki vicdanî ve bâtınî bilgilere odaklanır1. Kitabın temel amacı, Terzi Baba'nın dış görüş ve kaynaklı bilgilerle sınırlı kalmayıp, onun mânevî derinliğini ve hakikatini kendi iç idrakleri ve müşâhedeleriyle aktarmaktır1.

Eserde, Terzi Baba'nın İnsan-ı Kâmil anlayışı ve tezahürleri, yazarın kendi gözlemleri ve dilinin döndüğü nispette Terzi Baba aynasından aksettirilmeye çalışılır1. Bu bağlamda, "Şekerci Dede" gibi isimlerin mânevî anlamları yeniden ele alınarak, ondaki mevcut mânaların isimler yönüyle âşikâre olarak meydana çıkışı açıklanır1. Kitap, Terzi Baba'nın "Baba" isminin mânevî boyutuna da değinir; "Baba" kelimesinin iki "Ba" harfinin tekrarından oluştuğunu, bunun akl-ı küll ile nefs-i küll'ün birleşmesiyle varlıkta ikinci mertebeye, yani Ulûhiyyet'e işaret ettiğini belirtir1. Terzi Baba'nın ismiyle, Allah ismindeki Ulûhiyyet hakikatlerinin, ilim ve mânalarının beşer âleminde bilinir, görünür ve yaşanır hale getirildiği, bu yönünün ise kendisinin risâlet yönünü oluşturduğu ifade edilir1.

"Terzi Baba (Cilt 2)", Terzi Baba'nın evliliğinin 50. yılı için hazırlanmış olup, bu süreçte yaşanan hadiselerin zâhir ve bâtın gelişmelerini takip etmeyi amaçlar1. Kitap serisi içinde "Terzi Baba istişare dosyası" adı altında başka ciltlerin de bulunduğu ve bu ciltlerin Terzi Baba'dan gelen mektup ve zuhuratları içerdiği belirtilir1. Eser, Terzi Baba'nın hüvviyet açılımının (kerem) ismiyle halife kıldığı, yani irfan olunduğu halifelik tatbikatında kendisini açtığını vurgular1.

  1. Kaynaklar
  2. 1.Terzi Baba (Cilt 2) — s. 1, 2, 11, 53, 67, 172, 230, 271, 281
Terzi Baba olarak bilinen Necdet Ardıç kimdir?⌄

Necdet Ardıç, Uşşâkî tarikatının günümüzdeki önemli mürşidlerinden biri olup, tasavvufî irfan geleneğini modern döneme taşıyan müstesna bir şahsiyettir. Kendisi, ailesi tarafından verilen beşerî ismi olan Necdet ile bilinirken, tasavvufî çevrede "Terzi Baba", "Efendi Baba", "Ardıç Baba" gibi isimlerle anılmaktadır1. Özellikle İrfan Mektebi (Hakk Yolu) ve Fusûsu'l-Hikem şerhi gibi eserleriyle tanınan Ardıç, sohbet meclislerinde insanları İlâhî nurlarla buluşturarak kalplerini aydınlatmaktadır1. "Ardıç" ismi, onun velâyetinin uzun ömürlülüğünü ve irfanının kalıcılığını simgeleyen bir metafor olarak da açıklanmaktadır1.

›Ayrıntı

Necdet Ardıç, tasavvuf dünyasında "Terzi Baba" adıyla öne çıkan bir mürşiddir. Bu isim, onun tasavvufî kimliğinin bir yansımasıdır1. Kendisine verilen beşerî isim olan Necdet, "efelik, kahramanlık, yiğitlik" anlamlarına gelirken1, tasavvufî makamları gereği "Efendi Baba" ve "Ardıç Baba" gibi farklı isimlerle de anılmaktadır1. Bu isimler, zâtının değişik mertebelerdeki görünüşlerini ifade eder; Necdet Bey ismi onu zâhiren tanıyanlar için kullanılırken, Efendi Baba ve Terzi Baba isimleri onun hakikatlerini ve velâyetini işaret eder1.

Necdet Ardıç'ın "Ardıç" ismi, onun velâyetinin derinliğini ve kalıcılığını sembolize eder. Ardıç ağacının yüzyıllarca toprak altında çürümeden kalabilmesi gibi, Terzi Baba'nın irfanının ve etkilerinin de uzun süreler devam edeceği kanaati taşınmaktadır1. Nitekim, "Nusret" kelimesinin ebced değerindeki "sır" harfleriyle Necdet isminin gavsiyet sırrı arasında bir bağlantı kurulmakta, bu da onun Allah'ın nusretiyle müjdelenmiş bir velî olduğuna işaret etmektedir1. Necdet Ardıç, eserleri ve sohbetleriyle tasavvufu geniş kitlelere ulaştırmış, özellikle İrfan Mektebi (Hakk Yolu) ve Fusûsu'l-Hikem şerhi gibi çalışmalarıyla öne çıkmıştır (Necdet Ardıç (Terzibaba) Wiki). Onun sohbet meclisleri, katılımcıların kalplerini İlâhî nurlarla doldurduğu ve muhabbetle gönüllerini açtığı yerlerdir1. Kendisi, Allah'ın murad-ı İlâhîsini tatbikatıyla gösteren bir "Efendi Baba" ve "Terzi Baba" makamındadır1.

  1. Kaynaklar
  2. 1.Terzi Baba Cilt 2 — s. 24, 44, 57, 72, 188, 204, 272
Kitapta geçen 'makam-ı velâyet' ne demektir?⌄

Makâm-ı velâyet, sâlikin Hak ile manevî yakınlık ve dostluk makâmıdır; bu makâm, Allah'ın "el-Velî" isminin tecellî ettiği, İnsân-ı Kâmil'in ulaştığı kemâlât mertebesidir. Lugatte "yakınlık, dostluk, vekillik" anlamına gelen velâyet, tasavvufta kulun Mevlâ'sını, Mevlâ'nın da kulunu dost edinmesi hâlidir1. Bu makâm, nübüvvetin bâtını olup, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) vefatından sonra dahi Hakîkat-i Muhammediyye'den gelen feyz ile kıyamete kadar devam edeceği ifade edilir1. Makâm-ı velâyet, sâlikin amel ve tahkîk ile elde ettiği istikrarlı bir manevî mertebedir; hâlden farklı olarak süreklilik arz eder ve kişinin kendi gayretiyle kazanılır2.

›Ayrıntı

Makâm-ı velâyet, tasavvuf doktrininin merkezî kavramlarından biri olan velâyetin, sâlikin sülûkunda ulaştığı istikrarlı bir mertebesidir2. Bu makâm, Allah'ın "el-Velî" isminin mazharı olan İnsân-ı Kâmil'e aittir ve Hak Teâlâ'nın velî ismi tecellîsinden faaliyet göstererek velâyet hakikatlerini bildirmesidir1. Kur'ân-ı Kerîm'de Kehf Sûresi'nin 44. âyetinde geçen "Hünâlikel velâyetü lillâhil hakkı hüve hayrun sevâben ve hayrun ukbâ" (Böyle bir vaziyette velâyet, ancak Hak olan Allâha mahsustur. O sevapça en hayırlıdır ve akıbetçe de en hayırlıdır) ifadesiyle makâm-ı velâyet izah edilmektedir1. Bu makâm, Peygamber Efendimiz'in (s.a.v.) "Benim ümmetimin velileri beni isrâil peygamberleri gibidir" hadisiyle de önemi vurgulanan bir mertebedir1. Velâyet, nübüvvetin altında ancak ona en yakın makâm olup, nübüvvet kapısı kapanmış olsa da velâyet kapısı açıktır2. Her nebî aynı zamanda velîdir, ancak her velî nebî değildir; nübüvvet haricî tebliğ ve şerîat getirme iken, velâyet dâhilî olarak Hak ile yakınlık kurma hâlidir2. Makâm-ı velâyete ulaşan kâmil velîler, tayy-i mekân gibi hârikulâde haller gösterebilirler; bu, bir anda ve bir zamanda muhtelif yerlerde görünme hâlidir1. Makâm, hâlden farklı olarak sâlikin amel ve mücâhede ile kazandığı, kendisinde özellik hâline getirdiği bir derecedir3. Bu makâmda sâlik, Hak'ın isimlerinin günlük yaşam mahallidir; örneğin, rızâ makâmında iken "er-Razî" isminin tezâhürüdür2.

  1. Kaynaklar
  2. 1.Terzi Baba, C.2 — s. 163, 164, 213
  3. 2.K1, s. 38, 162
  4. 3.K1-162, Terzi Baba, C.2, s. 127
Eserde bahsedilen 'zuhurat' ne anlama gelir?⌄

Tasavvufta "zuhurat", sâlikin kalbine ilâhî bir lütuf olarak gelen, genellikle ânî ve beklenmedik bir şekilde ortaya çıkan manevî tecellîler, ilhamlar veya keşiflerdir. Bu hâller, sâlikin kendi iradesi veya gayretiyle değil, Hakk'ın vehbî bir ihsanı olarak zuhûr eder ve sâlikin manevî yolculuğunda birer işaret veya müjde niteliği taşır1. Zuhurat, bir hâlin başlangıcı olarak "bârika" gibi şimşekvari bir parıltı şeklinde belirebilir ve sâlikin manevî idrakini derinleştirir. Terzi Baba'nın eserlerinde, bu zuhuratlar bazen rüyalar, bazen de uyanıkken yaşanan manevî deneyimler şeklinde kaydedilmiş, hatta Terzi Baba'nın gavsiyet makamını izhar eden tecellîler olarak da zikredilmiştir1.

›Ayrıntı

Zuhurat, tasavvufî sülûkta "hâl" kavramının bir tezahürüdür ve sâlikin kalbine ilâhî bir lütuf olarak gelen geçici bir nûr, bir keyfiyet veya bir inkişâftır2. Sâlikin gayretine bağlı olmayıp, vehbî olarak vârid olur. Terzi Baba'nın eserlerinde zuhurat, sâlikin manevî yolculuğunda karşılaştığı, bazen bir mürşidin nazarı veya tasarrufuyla, bazen de zikir veya murâkabe sırasında ânî bir cezbe ile ortaya çıkan manevî deneyimlerdir2. Bu deneyimler, sâlik için birer "müjde ve bir tasdik" niteliği taşır; örneğin, Terzi Baba'nın isminin ve eserlerinin manevî olarak tasdik edildiği zuhuratlar kaydedilmiştir1.

Zuhurat, bir hâlin başlangıcı olan "bârika" gibi, "şimşek aydınlatır ama yağmur yağdırmaz" misali, ilk parıltılar şeklinde zuhûr edebilir2. Bu ilk parıltılar, sâlikin manevî idrakini açar ve onu daha derin mertebelere yönlendirir. Terzi Baba'nın hayatında, umre ziyaretleri sırasında yaşanan tecellî ve zuhuratlar, onun gavsiyet makamını izhar eden önemli manevî olaylar olarak kaydedilmiştir1. Bu tür zuhuratlar, sâlikin manevî makamının veya kemâlâtının bir göstergesi olabilir. Terzi Baba'nın "mektuplar ve zuhuratlar" başlığı altında topladığı yazışmalar ve deneyimler, zuhuratın sâlikin manevî gelişimindeki yerini ve önemini vurgulamaktadır1. Zuhurat, Nefs-i Mülhime mertebesinde sâlikin ilham almaya başlaması gibi, kendi dar aklının ötesinde bir kaynaktan gelen manevî açılımları ifade eder (Nefs-i Mülhime).

  1. Kaynaklar
  2. 1.Terzi Baba Cilt 2 — s. 38, 186, 278
  3. 2.K2
Terzi Baba'ya neden 'Nakışçı Baba' veya 'Neccâr' gibi isimler de verilmiştir?⌄

Terzi Baba'ya "Nakışçı Baba" ve "Neccâr" gibi isimler, onun tasavvufî irşad metodunu ve mânevî işlevini yansıtan özel lakaplardır. "Nakışçı Baba" ismi, onun ilâhî hakikatleri taliplerin gönüllerine nakşetmesi, onları esmâ-i ilâhiyye ile süslemesi ve bu yolla irşad etmesiyle ilişkilidir1. Bu isim, aynı zamanda Nakşibendîlik yolunun esaslarıyla da bir bağlantı kurar. "Neccâr" ismi ise, Terzi Baba'nın ilk mesleği olan marangozluktan gelir ve onun sâlikleri mânevî olarak şekillendirmesini, kalp aynalarını cilalamasını ve onları kâmil insan mertebesine ulaştırmasını sembolize eder1. Bu isimler, Terzi Baba'nın farklı mertebelerde kendini tasdik ve şehâdet etmesinin bir göstergesi olup, onun zâhirî ve bâtınî yönlerini bir araya getirir1.

›Ayrıntı

Terzi Baba'nın farklı isimlerle anılması, onun tasavvufî şahsiyetinin çok yönlülüğünü ve irşadındaki derinliği gösterir. "Nakışçı Baba" ismi, Terzi Baba'nın ilâhî hakikatleri ve esmâ-i ilâhiyyeyi sâliklerin gönüllerine işlemekteki maharetini ifade eder. O, talipleri bu hakikatlerle tezyin eden, yani süsleyen bir mürşiddir1. Bu ismin ortaya çıkışı, Terzi Baba'nın irşadında bulunduğu bir müridinin edep dışı davranışlarına karşı cevaben hazırladığı bir kitapta kendi ismini "Nakışçı Baba" olarak kullanmasıyla da bağlantılıdır1. Ayrıca, bu ismin Nakşibendîlik yolunun esaslarıyla da bir paralellik taşıdığı belirtilir, zira Nakşibendîlik de bu hakikati yaşatmayı hedefler1.

"Neccâr" ismi ise, Terzi Baba'nın çocukluk dönemindeki ilk mesleği olan marangozluktan gelir1. Bu isim, onun mânevî rehberliğini sembolize eder; tıpkı bir marangozun ağacı şekillendirmesi gibi, Terzi Baba da sâlikleri mânevî olarak şekillendirir, onların kalp aynalarını cilalar ve onları kemâle erdirir1. "Neccâr" kelimesinin ebced değerinin "NECDET ARDIÇ" isminin harfleriyle ilişkilendirilmesi ve "İnsân-ı Kâmil" mertebesini ifade etmesi de bu isme yüklenen derin anlamı gösterir1. Hatta İzmir'den gelen bazı müridlerinin "Neccâr oğulları" olarak adlandırılması, onların Terzi Baba'nın irşadıyla şekillenmiş olmalarına bir göndermedir1. Bu isimler, Terzi Baba'nın zâhirî kimliği olan "Necdet Bey" isminin hakikatlerini örtse de, ehli için bir câmiiyet ifade eder1.

  1. Kaynaklar
  2. 1.Terzi Baba Cilt 2 — s. 9, 10, 50, 60, 65, 204
Tayy-i mekân kavramı nasıl açıklanıyor?⌄

Tayy-i mekân, tasavvufta velâyet makamına ulaşmış kâmil bir mürşidin, bir anda farklı yerlerde fiziksel olarak bulunabilmesi hâlidir. Bu durum, mekânın ve onun kayıtlarının ortadan kalkması anlamına gelir ve velînin ruhsal bir vücuda sahip olmasıyla açıklanır1. Kur'ân-ı Kerîm'de Hz. İdrîs'in göğe yükseltilmesi ve Hz. Süleyman'ın veziri Berhiyâ'nın Belkıs'ın tahtını göz açıp kapayıncaya kadar getirmesi gibi olaylar tayy-i mekânın örnekleri olarak sunulur1. Bu hâl, Allah'ın bir kudret tecellisi olup, İnsân-ı Kâmil'in mertebesiyle ilişkilendirilir1.

›Ayrıntı

Tayy-i mekân, lügatte "bükmek, sarmak, dürmek, kaldırmak, geçmek" gibi anlamlara gelen "tayy" kelimesinden türemiştir1. Tasavvuf ıstılahında ise, velâyet makamına erişmiş bir kâmilin, aynı anda birden fazla yerde fiziksel olarak görünmesi hâlidir1. Bu durum, mekânın kayıtlarının ortadan kalkmasıyla gerçekleşir1. Tayy-i mekân, tayy-i zaman ve tayy-i meratib ile birlikte üç hâlde yaşanabilir: uyku, yakaza (uyku ile uyanıklık arası) ve zâhir sûret âleminde1.

Bu hâlin gerçekleşmesi, velîlerin ruhsal bir vücuda sahip olmalarıyla açıklanır; bu sayede zaman ve mekân kayıtlarından kurtulurlar1. Kur'ân-ı Kerîm'de tayy-i mekâna dair örnekler bulunmaktadır. Hz. İdrîs'in "yüce bir mekâna yükseltilmesi" (Hz. İdrîs (a.s.) wiki) tayy-i mekân konusu olarak zikredilir1. Ayrıca, Hz. Süleyman'ın veziri Berhiyâ'nın Belkıs'ın tahtını göz açıp kapayıncaya kadar Kudüs'e getirmesi de bu hâle bir örnektir1. Ashab-ı Kehf'in mağarada 309 yıl kalıp bunu kısa bir süre gibi algılamaları ise hem tayy-i mekân hem de tayy-i zaman yaşantısına örnek teşkil eder1.

Tayy-i mekân, Cenâb-ı Hakk'ın bir kudret tecellisidir ve makâm-ı gavsiyet ile tecelli ettirilebilir1. Ancak, bu hâlin "izâfi benlik" içinde yaşayanlarda tehlikeli olabileceği, nefsin hırs ve arzularına kapılarak istismar edilebileceği uyarısı yapılır1. Gerçek tayy-i mekân, irfan ehlinin "İlâh-î benlik" ile, yani Hakk'ta Hakk olarak, Hakk ile yaşadığı bir hâldir1.

  1. Kaynaklar
  2. 1.Terzi Baba, Cilt 2 — s. 209, 213, 214, 215, 216, 217, 218, 219, 221
Bu kitap kimler için yazılmıştır?⌄

Terzi Baba'nın eserleri, tasavvuf yolunda ilerlemek isteyen, nefsânî engellerden arınmaya çalışan ve mânevî hakikatleri idrak etmeye gayret eden sâlikler için kaleme alınmıştır. Yazar, okuyucularını vehim ve hayalden uzaklaşarak saf bir gönülle okumaya davet eder1. Kitaplar, tasavvufî kavramları basit cümlelerle açıklayarak1, okuyucuların ruhsal tatmin arayışlarına cevap vermeyi ve şeriatın emirlerine uygun bir yaşam sürmelerine rehberlik etmeyi amaçlar1. Ayrıca, bu eserler Ehl-i Beyt'in mânevî vârisleri ve irfan ehli için de bir ithaf taşır1.

›Ayrıntı

Terzi Baba'nın kitapları, öncelikle tasavvuf yoluna girmiş veya bu yola girmeyi arzulayan sâlikler için yazılmıştır. Yazar, okuyucularından "nefs'in hevasından, zan ve hayalden, gafletten soyunmaya çalışarak, saf bir gönül ve Besmele ile okumaya başlamalarını" tavsiye eder1. Bu durum, eserlerin mânevî bir arınma ve idrak sürecine katkıda bulunmayı hedeflediğini gösterir. Kitaplar, okuyucuların daha önce okudukları tasavvufî eserlerdeki kavramları birleştirip basit cümlelerle anlamalarına yardımcı olmayı amaçlar1. Bu sayede, "ilim ve amel" arasındaki uyumsuzluktan kaynaklanan "hayal kırıklıklarını" gidermeyi ve ruhsal tatmin sağlamayı hedefler1.

Eserler aynı zamanda, şeriatın emirlerine riayet ederek istikametini kontrol etmek isteyenler için bir rehber niteliğindedir1. Yazar, bu kitap çalışmasından doğacak mânevî bereketi "sevgili Peygamber Efendimize, ehli ve ehli beytine, Hz. Pîrimiz Necdet Ardıç Uşşâki Hz.lerine ve de Muhterem eşleri Nüket hanım Vâlidemize âilesine, tüm evlâtlarına ve ehli irfâna" ithaf ettiğini belirtir1. Bu ithaf, eserlerin Ehl-i Beyt'in mânevî vârisleri ve irfan ehli için de yazıldığını gösterir. Tasavvufta Ehl-i Beyt, sadece kan bağıyla değil, Hz. Peygamber'in ahlâkıyla ahlâklanan herkesi kapsar2. Dolayısıyla, bu kitaplar, mânevî bir bağ kurarak Ehl-i Beyt'ten sayılan ve Hak yolunda ilerleyen herkes için bir kılavuzdur. Kitapların "açık bir kitap" olduğu ve sâlik tarafından açılması gerektiği vurgusu1, okuyucunun aktif katılımıyla mânevî açılımlar elde etmesini beklediğini ortaya koyar.

  1. Kaynaklar
  2. 1.Terzi Baba, C.2 — s. 5, 9, 19, 233, 236, 268
  3. 2.K1, s. 45