Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi

Necdet Ardıç, Uşşâkî tarikatının günümüzdeki mürşidlerinden olup, "Terzi Baba" olarak tanınmaktadır (Wiki: Necdet Ardıç (Terzibaba)). Kendisi, tasavvufî irfanı modern döneme taşıyan ve eserleri ile sohbetleriyle geniş kitlelere ulaşan bir şahsiyettir (Wiki: Necdet Ardıç (Terzibaba)). Özellikle İrfan Mektebi (Hakk Yolu) ve Fusûsu'l-Hikem şerhi gibi önemli çalışmaları bulunmaktadır (Wiki: Necdet Ardıç (Terzibaba)).

Necdet Ardıç'a Cenâb-ı Hakk tarafından özel olarak verilen şifre ve anahtar sayı "53"tür^s.12. Bu sayı, Hakikat-i Muhammedi'nin tecelli ve zuhur mahalli olarak kabul edilir^s.60. Ayrıca, kendisine hususi olarak verilen sûre "53 - Necm" olup, ma'nâ âleminden vasfı "Necat"tır^s.19.

Necdet Ardıç, 18.000 âlemi "Vahdetinde Kesret", "Kesretinde Vahdet" zahirinde ve bâtınında "Cem'ül Cem'ül Cem'ül Cem" olarak seyreden bir "İnsân-ı Kâmil" olarak vasıflandırılır^s.15. Uşşâkî yolunda Makam-ı Velâyet sırası da 53'tür^s.12. Kendisi, bu 19 sayısının 53 numaralı irsal edicisi, yani resûlü olarak ifade edilir; ancak buradaki resûllük, Allah'ın (c.c.) bizatihi resûllüğü değil, özel bir anlamda bir irsal ediciliktir^s.12. Necdet Ardıç'ın bu sayıdan hususi ve özel bir payı ve hissesi asaleten vardır^s.6. İrfan mektebi müntesiplerinin de, irfaniyet çalışmaları ve geldikleri noktada, Terzi Baba'nın Cenâb-ı Hakk'tan aldığı işaret ve tasdik ile vekâleten hisse ve payları bulunmaktadır^s.6.

Kaynaklar: Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi — s. 6, 12, 15, 19, 60

Necdet Ardıç'ın kaleme aldığı "Terzi Baba" biyografi kitabı, Uşşâkî tarikatının günümüzdeki önemli mürşidlerinden Terzi Baba'nın hayatını ve tasavvufî öğretilerini kapsamlı bir şekilde sunar. Kitap, Terzi Baba'nın 1938 (Rumi 1353) yılında Tekirdağ'da dünyaya geldiği bilgisiyle başlar^s.64. Bu doğum tarihinin tasavvufî yorumlarına yer verilir; örneğin, 19 sayısının "İnsân-ı Kâmil"in rumuzu ve "Besmele"nin hakikatiyle ilişkilendirildiği, 93 sayısının ise "Necm Sûresi"ne işaret ettiği belirtilir^s.64. Bu durum, Terzi Baba'nın şahsiyetinin ilahî isimlerin ve Kur'ânî hakikatlerin bir tecellisi olarak görüldüğünü ortaya koyar.

Eser, Terzi Baba'nın "Hakikat-i Muhammedî"nin zuhur mahalli olarak "Beşir" (müjdeleyici) vasfını taşıdığını ve Zat âleminden ef'âl âlemine kadar tüm sahalarda Ulûhiyyet'in tecellilerini müjdelediğini ifade eder^s.88. Bu, onun tasavvufî mertebesinin ve irfanî derinliğinin bir göstergesidir. Kitap, Terzi Baba'nın çeşitli eserlerini ve istişare dosyalarını içeren bir seri halinde sunulmuştur. Bu seride "Terzi Baba-(1)"den başlayarak birçok cilt bulunmaktadır ve bu eserler, Terzi Baba'nın tasavvufî izahlarını, zuhuratlarını ve yüksek lisans tezlerini de içermektedir^{s.3, 224, 225}. Özellikle "Terzi Baba 1" kitabında, 212 sayısının "PÎR" isminin karşılığı olduğu ve 53 sayısının her mertebedeki kemâlâtı ifade ettiği gibi mânevî şifreler açıklanmıştır^{s.100, 117}. Kitap, Terzi Baba'nın ilimlerinin "Kur'ân yani Zat kaynaklı" olduğunu ve "ilim ve aşkın kitabı"nın onunla kemâl bulduğunu vurgular^s.117. Bu biyografi, Terzi Baba'nın tasavvufî düşüncelerini ve yaşamını anlamak isteyenler için kapsamlı bir kaynak niteliğindedir^s.57.

Kaynaklar: Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi — s. 3, 57, 64, 88, 100, 117, 224, 225

Terzi Baba Necdet Ardıç'ın eserlerinde 19 ve 53 sayıları, tasavvufî birer şifre ve sembol olarak derin anlamlar taşır. 19 sayısı, özellikle Kur'ân-ı Kerîm'in ve İnsan-ı Kâmil'in şifre rakamı olarak kabul edilir^s.5. Bu sayı, tüm âlemleri kuşatan Hakikat-i Muhammediyye'yi ve yeryüzündeki en kemalli zuhur mahalli olan Hz. Muhammed'i (s.a.v.) ifade eder^s.5. Kitabın yazarı, Kur'ân'da geçen 19 ve 53. âyetlerin önemine dikkat çekmiş, ancak kitabın hacmi nedeniyle bu âyetleri sadece sayıları itibarıyla vermeyi uygun görmüştür^{s.192, 197}.

53 sayısı ise Terzi Baba'nın özel şifre sayısı olarak öne çıkar^s.14. Bu sayı, ilimlerin Kur'ân kaynaklı olduğunu ve Zat'tan gelen bir açılım ve tecellî olduğunu apaçık bir şekilde gösterir^s.117. Ayrıca, 53 sayısı, Terzi Baba'nın hayatını derinden etkileyen manevî bir işaret olarak da belirtilir^s.2. Bu sayı, Muhyiddin İbn Arabî Hazretleri'nin "Fütuhat-ı Mekkiyye" eseri ile Zat'tan bir açılım ve tecellî olmasını, "53 Ahmed" olması ile de Füsûsu'l-Hikem kaynaklı Terzi Baba'ya ait "ferdî" bir hikmet olduğunu düşündürür^s.191.

Bu iki sayının birlikte ele alınması da ayrı bir hikmet taşır. 19 ve 53 sayılarının rakamları toplandığında (1+9+5+3=18), On Sekiz Bin Âlemi ifade eder. 18 sayısının tersi olan 81 ile toplanması (18+81=99) ise Esma-i İlâhiyye'yi ve Allah isminin mazharı olan İnsan-ı Kâmil'i verir^s.51. Bu durum, Terzi Baba'nın bu sayılardan özel ve asaleten bir pay ve hissesi olduğunu, irfaniyet yolundaki evlatlarının da vekaleten bu paydan istifade ettiğini gösterir^s.11.

Kaynaklar: Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi — s. 2, 5, 11, 14, 51, 117, 191, 192, 197

İnsan-ı Kâmil, Abdulkerim Cili'nin aynı adlı eserinde detaylıca işlediği, tasavvufî düşüncenin merkezî kavramlarından biridir^K1. Bu makam, Hazerât-ı Hamse'nin beşinci ve son basamağı olup, ilâhî seyrin nihayetlendiği noktadır^K1. İnsan-ı Kâmil, Allah'ın görünür sûretini âlemin hakikat ve sûretlerinden, görünmeyen sûretini ise kendi sûretine göre halk ettiği bir varlıktır^s.167. Bu yönüyle âlemin ruhu olarak kabul edilir ve ulvîsiyle süflîsiyle tüm âlem ona amade kılınmıştır^s.167.

İnsan-ı Kâmil, "Câmi" ismiyle bütün övgü ve erdemleri zatında cem etmiştir^s.72. Bu "İsm-i Câmi" içinde özel bir makam olan "Mihrab" bulunur ki, bu makam "Melik"in ya da "Sultan"ın hususi yeridir^{s.72, s.73}. Mihrab makamı üzerinde genellikle "fevelli vecheke şatrel mescidil harami" (yüzünüzü harem-i şerife çevirin) ayeti yazılıdır, bu da İnsan-ı Kâmil'in zâhir ve bâtın olarak Hakk'a yönelişini ifade eder^s.73.

İnsan-ı Kâmil, "Kün" emrinin mazharı ve Allah isminin zuhura çıktığı makamdır^s.159. O, Hakk'tan aldığı hakikatleri halka yansıtan bir ayna işlevi görür^s.159. Hz. Muhammed (s.a.v) bu makamın en kâmil tecellî yeridir; O'nun dışındaki kâmiller ise O'nun mazharlarıdır^s.139. İnsan-ı Kâmil, aynı zamanda "velâyet makamı" ile de ilişkilidir ve Allah isminin taşıyıcısıdır^s.97. Bu makam, Rahmânî nefesin son mertebesi olup, peygamberliğin bâtını olan velâyet makamını ve peygambere vârisliği temsil eder^s.180.

Kaynaklar: K1 · Terzi Baba Necdet Ardıç — s. 72, 73, 97, 139, 159, 167, 180

Zuhurat, tasavvufî sülûkta önemli bir yer tutan, sâlikin mânevî yolculuğunda karşılaştığı ilâhî işaretlerdir. Kelime anlamı itibarıyla "ortaya çıkma, görünme" demektir. Tasavvufî bağlamda ise, sâlikin kalbine gelen, çoğu zaman rüya veya uyanıklık hâlinde tecelli eden, ilâhî bir lütuf ve inkişaftır^{s.15, s.103}. Bu vâridâtlar, sâlikin mânevî hâllerini derinleştirmeye ve Hak ile olan yakınlığını artırmaya yöneliktir. Zuhuratın başlangıcı, tıpkı hâllerin zuhuru gibi, ânî bir cezbe, bir nûr veya bir inkişaf şeklinde olabilir^K2.

Zuhuratın farklı türleri ve mânâları vardır. Bazen "keşfi mücerret" denilen, mânâsı oldukça açık zuhuratlar görülebilir^s.85. Bu tür zuhuratlar, sâlike doğrudan bir hakikati veya bir ismin tecellîsini bildirebilir; örneğin, Selâm isminin özelde tescili veya nefs mertebelerinin birleşmesi gibi^s.85. Zuhurat, sâlikin kendi benliğinden, yani nefsinden sıyrılıp Hakk'a yönelmesiyle, iradî bir "ölüm" hâlinde ortaya çıkar. Bu "ölüm", zâhiren ve bâtınen varlıktan eser kalmayıp, kişinin kendisini "HU" deryasına bırakması ve böylece boğulup yok olmasıdır^s.23. Bu hâl, sâlikin kendi "huzûrundan" fânî olduğu, sadece "Hak vardır" bilincinin kaldığı huzûr-i fenâ makamına benzer^K1.

Zuhurat, sâlikin yakînliğini artırabilir ve mürşidin aradan çıkarak Hakikat'in vechinin işaret edilmesine vesile olabilir^s.132. Ancak, zuhuratın yorumlanması ve mânâlandırılması önemlidir. Görülen zuhuratın zâhirî mânâsının ötesinde, hakikatte ne demek istendiği üzerinde durulur^s.15. Zuhuratlar, sâlikin mânevî yolculuğunda birer rehber niteliği taşır ve ilâhî hakikatlerin idrâkine kapı aralar. Ancak, zuhuratları kendi ameline veya hâline hayranlık duyarak benlik vesilesi yapmak (ucüb) tasavvuf ahlâkına aykırıdır (Ucüb). Bu nedenle, zuhuratları bir iddia veya benlik vesilesi yapmaktan kaçınılmalı, susmak daha doğru kabul edilmelidir^s.128.

Kaynaklar: Terzi Baba Necdet Ardıç — s. 15, 23, 85, 103, 128, 132 · K2 · K1, s. 86

Tayy-i mekân, lugatta "bükmek, sarmak, dürmek, kaldırmak, geçmek" gibi anlamlara gelen "tayy" kelimesi ile "mekân" kelimesinin birleşmesinden oluşur^s.109. Tasavvufî ıstılahta ise, velâyet makamına erişmiş bir kâmilin, bir anda birden fazla yerde zuhur etmesi olarak tanımlanır^s.106. Bu hâl, velîlerin ruhsal bir vücuda sahip olmaları ve böylece zaman ile mekân kayıtlarından âzâde olmalarıyla açıklanır^s.106.

Tayy-i mekânın gerçekleşmesi, Hakk'ın varlığının kendi varlığından başka bir şey olmadığını idrak eden ve vehmî beden örtüsünü kaldıran kâmil velîler için mümkündür^s.211. Bu durum, "insan-ı kâmil"in zâhirde ve bâtında hiçbir mekânı kuşatmadığı, zâtî bir sirayetle her şeyde hükmünü yürüttüğü ve belki de o şeyin aynısı olduğu anlayışıyla ilişkilidir^s.26.

Kur'ân-ı Kerîm'de tayy-i mekânın örnekleri bulunmaktadır. Hz. Peygamber'in mîrâc olayı, tayy-i mekânın bir tezahürü olarak değerlendirilir^s.106. Hz. Süleyman'ın veziri Berhiyâ'nın Belkıs'ın tahtını göz açıp kapayıncaya kadar Kudüs'e getirmesi de bu hâle bir misaldir^s.107. Ayrıca, "yüce bir mekâna yükseltilen" Hz. İdris'in göğe yükseltilmesi de tayy-i mekân konusuyla bağlantılıdır (Terzi Baba Necdet Ardıç, s.107; WIKI: Hz. İdris (a.s.)). Ashâb-ı Kehf'in mağarada 309 yıl kalıp bunu kısa bir süre gibi algılamaları ise hem tayy-i mekân hem de tayy-i zaman hâline örnek teşkil eder^{s.108, 107}. Hz. Mevlânâ'nın aynı gün hem Konya'da hem de hacda görülmesi gibi yaşanmış örnekler de tayy-i mekânın varlığını gösterir^s.107. Terzi Baba'nın da hac ve umre esnasında Kâbe'de görüldüğü, cemaatinden bazı kardeşler tarafından şahit olunmuştur^{s.107, 108}.

Kaynaklar: Terzi Baba Necdet Ardıç — s. 26, 106, 107, 108, 109, 211

Necdet Ardıç'ın "Terzi Baba" isimli eseri, yazarın tasavvufî tecrübelerini ve irfanî birikimini aktardığı bir derlemedir. Kitap, yazarın tasavvufî yolculuğunun başlangıcından itibaren kaleme aldığı yazıları ve sohbetlerinden elde edilen özet tasavvufî izahları ve tarifleri içermektedir^s.4. Bu eser, özellikle tasavvufî konulara ilgi duyan ve bu alanda derinleşmek isteyen okuyucular için yazılmıştır.

Kitabın hedef kitlesi, "Elif, Lâm, Mim" gibi Kur'ânî sembollerin tasavvufî anlamlarını merak eden ve bu sembollerin "İnsân-ı Kâmil" kitabı veya "âlemin koordinatları" olarak nasıl yorumlandığını öğrenmek isteyen kişilerdir^s.194. Eser, Abdulkerim Cili'nin "İnsan-ı Kamil" adlı klasik eseriyle de bağlantılı olarak, kâmil insanın mertebelerini anlamaya çalışanlara hitap eder.

Ayrıca, "Kitâbün merkûm" (yazılmış kitap) kavramı üzerinden, Allah'a yakın olanların (mukarrabîn) müşâhede ettiği hakikatleri idrak etmek isteyen okuyuculara seslenir^{s.115, s.110}. Bu bağlamda, kitap, ilim ve aşkın birleştiği, kelâmın kemâl bulduğu bir eser olarak tanımlanır^s.117. Eser, "Kelime-i Tevhid" ve "Hakikat-i İlâhiye" gibi diğer kitaplarda daha geniş bilgi bulunan konulara da değinerek, bu alanlarda daha fazla malumat arayanlara yol gösterir^s.40. Kitap, tasavvufî muhabbetle yazılmış olup, okuyucuyu Hak ile özel bir ilişki kurmaya ve manevî derinliklere ulaşmaya teşvik etmeyi amaçlar.

Kaynaklar: Terzi Baba — s. 4, 40, 110, 115, 117, 194