Nisâ Sûresi 29. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Nisâ 29Cüz 5 · Sayfa 83

Nisâ Sûresi 29. Âyet

النساء

Yâ eyyuhâ-lleżîne âmenû lâ te/kulû emvâlekum beynekum bilbâtili illâ en tekûne ticâraten ‘an terâdin minkum(c) velâ taktulû enfusekum(c) inna(A)llâhe kâne bikum rahîmâ(n)

Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda batıl yollarla yemeyin. Ancak karşılıklı rıza ile yapılan ticaretle olursa başka. Kendinizi helak etmeyin. Şüphesiz Allah, size karşı çok merhametlidir.

Nisâ 29. ayet, müminlere mal edinme ve can güvenliği konularında temel ilkeler sunmaktadır. Ayet, haksız kazanç ve intiharı yasaklarken, karşılıklı rızaya dayalı ticareti meşru kılmakta ve Allah'ın kullarına olan rahmetini vurgulamaktadır. Dilbilimsel olarak, 'yemek', 'batıl', 'ticaret', 'rızâ' ve 'nefis' gibi kavramlar, ayetin ahlaki ve hukuki mesajını derinleştiren anahtar kelimelerdir.

1تَأْكُلُوٓا۟e-k-l

Kök:أكل—Bu ayette 'yemek', mecazi olarak mal edinmek, tüketmek ve tasarruf etmek anlamında kullanılmıştır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'أكل' kelimesinin asıl anlamının 'gıdayı ağızla almak' olduğunu belirtir. Ancak Kur'an'da mecazi olarak 'mal edinmek, tüketmek, faydalanmak' anlamlarında da kullanıldığını ifade eder. Bu ayetteki 'mallarınızı yemeyin' ifadesi, malları haksız yollarla elde etmeyin ve tüketmeyin anlamına gelir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, Kur'an'daki 'yemek' fiilinin bazen 'mal edinmek' veya 'harcamak' anlamında kullanıldığını açıklar. Nisâ 29'daki kullanım, malların haksız yollarla elde edilip harcanmasını yasaklayan bir mecazdır.

2بِٱلْبَـٰطِلِb-t-l

Kök:بطل—Haksız, geçersiz, temelsiz ve meşru olmayan yollarla mal edinmeyi ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'باطل' kelimesinin 'hakkın zıddı' olduğunu ve 'varlığı sabit olmayan, geçersiz olan' anlamlarına geldiğini belirtir. Bu ayette 'bil-bâtıl' ifadesi, meşru olmayan, haksız ve temelsiz yollarla mal edinmeyi yasaklar.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'باطل' kelimesinin 'hükmü düşen, faydası olmayan, zayi olan' gibi anlamlara geldiğini ifade eder. Ayetteki 'bil-bâtıl' kullanımı, malların haksız yollarla, yani İslam hukukuna göre geçersiz ve haram olan yöntemlerle elde edilmesini yasaklar.

3تِجَـٰرَةًt-c-r

Kök:تجر—Karşılıklı rızaya dayalı, meşru alışveriş ve ticaret faaliyetini ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'ticaret' kelimesinin 'alışveriş, alım satım' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle helal kazanç yollarından biri olarak zikredildiğini belirtir. Bu ayetteki 'ticaret' ifadesi, karşılıklı rıza ile yapılan meşru alışverişi, haksız kazancın istisnası olarak sunar.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, 'ticaret'i 'malın kâr elde etmek amacıyla el değiştirmesi' olarak tanımlar. Ayetteki 'ticaret' kavramı, meşru ve karşılıklı rızaya dayalı ekonomik faaliyetleri kapsar ve haksız mal edinme yollarından ayrılır.

4تَرَاضٍr-d-y

Kök:رضي—Tarafların karşılıklı olarak anlaşması, isteyerek ve gönül rızasıyla muameleye girmesi durumunu ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'rıza' kelimesinin 'bir şeyden hoşnut olmak, onu kabul etmek' anlamına geldiğini belirtir. 'An terâdın minkum' ifadesi, ticaretin geçerli olabilmesi için tarafların gönül rızasının, yani karşılıklı anlaşma ve memnuniyetin şart olduğunu vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'rıza' kavramının Kur'an'da hem Allah'ın kullarından razı olması hem de kulların birbirlerinden razı olması bağlamında kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'terâdın' (karşılıklı rıza), ticari ilişkilerde ahlaki ve hukuki geçerliliğin temelini oluşturur.

5أَنفُسَكُمْn-f-s

Kök:نفس—Kişinin kendisi, canı, varlığı ve benliği anlamında kullanılmış olup, burada intihar veya kendini tehlikeye atmayı yasaklar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'nefis' kelimesinin Kur'an'da farklı anlamlarda kullanıldığını, bunlardan birinin de 'can, ruh, beden' olduğunu belirtir. 'Nefislerinizi öldürmeyin' ifadesi, intiharı ve kişinin kendi canına kastetmesini kesin bir dille yasaklar.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): el-Kefevî, 'nefis'in 'insanın zatı, hakikati' olduğunu ve bazen 'ruh' bazen de 'beden' anlamına geldiğini ifade eder. Ayetteki 'nefislerinizi öldürmeyin' emri, kişinin kendi varlığına zarar vermesini, intiharı ve dolaylı olarak kendini helake sürükleyecek davranışları yasaklar.

Nisâ Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(29) (Ya eyyühellezîne amenu la te'külu emvaleküm beyneküm Bilbatıli illâ en tekûne ticareten an teradın minküm ve la taktülu enfüseküm* innAllahe kâne Biküm Rahîmâ;)

“Ey iman edenler! Mallarınızı aranızda haksızlıkla yemeyin. Ancak kendi rızanızla yaptığınız ticaretle yemeniz helaldir. Birbirinizin canına kıymayın. Şüphesiz Allah, size karşı çok merhametlidir.” Kişilerde meydana gelen doğuşlar ve bunların diğer kişilerle paylaşılması bu âlemdeki en büyük ticarettir, çünkü bu ahiret ticaretidir. Alıcı ve vericininde kemalde olması lazımdır ki o alışveriş olsun.

Zulüm insânda o kadar ileriye gidiyor ki artık o nefsi öldürme derecesine ulaşıyor ve burada nefsten kasıt İlâh-î varlığın zuhurudur yoksa nefsi emmâre değildir. Ve ayrıca öldürmeyin emri diğer şekilde bakışla yaşatın demektir yani İlâh-î varlığınızı faaliyete geçirin demek istiyor.Rahîm olmasa zâten seni ihata etmez, sana şah damarından yakın olmaz. Cenâb-ı Hakk bize rahmet etmiş ise bizimde kendimize en az O’nun kadar rahmet etmemiz lâzımdır.

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(3)

Mutaffifîn Sûresi Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9