Terzibaba Silsilesi

Hazreti Ali b. Ebû Tâlib

v. 661

Hazreti Ali b. Ebû Tâlib, ledünnî ilimlerin kapısı ve nebevî sırların vârisi olarak tarikat-ı aliyyenin serveri kabul edilmektedir. Hz. Peygamber'in amcasının oğlu ve damadı olan Hz. Ali, İslâm'a ilk iman edenler arasında yer almış; ilim, takva, ihlâs ve şecaatiyle müslümanlar arasında müstesna bir mevkiye ulaşmıştır. Uşşâkiyye silsilesinin birinci halkasını teşkil etmekte olup tasavvufta manevî ilimlerin Hz. Peygamber'den kendisine aktarıldığına inanılmaktadır.

Hasan-ı Basrî

v. 728

Hasan-ı Basrî, tâbiînin en faziletlileri arasında kabul edilen, yakîn, vera ve hilmiyle tanınan büyük bir İslam âlimi ve sûfisidir. Hazreti Peygamber'in eşi Ümmü Seleme'nin himayesinde yetişmiş, yetmiş Bedir gazisine yetişmiş ve Hazreti Ali'den hırka giymiştir. Tasavvuf tarihinde zühd anlayışının öncüsü ve Uşşâkiyye silsilesinin ikinci halkası olarak önemli bir yere sahiptir.

Habîb-i Acemî

v. 737

Habîb-i Acemî, velâyet mertebesinin sultanı olarak nitelendirilen, aslen İranlı olup Basra'da yaşamış bir zâhid ve tasavvuf büyüğüdür. Hasan-ı Basrî'nin önde gelen talebelerinden olan Habîb, ticaret ve tefecilikten tövbe ederek zühd hayatına girmiş; kalp temizliği ve ihlâsıyla İmam Şâfiî ve Ahmed b. Hanbel gibi âlimlerin takdirini kazanmıştır. Uşşâkiyye silsilesinin üçüncü halkasını oluşturan Habîb-i Acemî, "Acemî" lakabıyla anılmasına karşın gönlünün Arabî olduğunu bizzat dile getirmiştir.

Davud-ı Tâî

v. 781

Davud-ı Tâî, İmam-ı Âzam'ın önde gelen öğrencilerinden, mücâhede ehlinin sığınağı ve hakikatin kandili olarak tanınan büyük bir zâhid ve sûfîdir. Uzun yıllar Küfe'de hadis ve fıkıh tahsil ettikten sonra dünyevî meşguliyetleri terk ederek ibâdete yönelmiş, zühd, uzlet ve Allah korkusuyla geçen bir hayat sürmüştür. Silsilede dördüncü halka olarak yer alan Davud-ı Tâî, Maruf-ı Kerhî'nin mürşididir.

Marûf-ı Kerhî

v. 815

Marûf-ı Kerhî, tarikat ve hakikat yolunun rehberi, vaktin kutbu olarak tanınan büyük bir sûfîdir. Iraklı Hristiyan veya Sâbiî bir aileden doğup İmam Ali Rıza vasıtasıyla müslüman olan Kerhî, Davud-ı Tâî'den hırka giyerek tasavvuf yoluna girmiş ve "tasavvuf" kelimesini ilk kullanan sûfîlerden biri olmuştur. Uşşâkiyye silsilesinin beşinci halkasını oluşturan Marûf-ı Kerhî, zühd, fütüvvet ve ilahî aşk anlayışıyla hem Sünnî hem Şiî tarikat silsilelerinde önemli bir yer edinmiştir.

Serî-i Sakatî

v. 867

Serî-i Sakatî, Bağdat'ın Kerh semtinde doğmuş, tasavvuf tarihinin önde gelen isimlerinden biri olup zühd ile tasavvuf dönemi arasında köprü kuran büyük bir sûfîdir. Cüneyd-i Bağdâdî'nin dayısı ve üstadı olan Serî, Bağdat tasavvuf mektebinin kurucularından kabul edilmiş; ilim, hikmet, muhabbet, mârifet ve şefkat ehli bir sûfî olarak tanınmıştır. 251 (865) yılında Bağdat'ta vefat etmiş, kabri Şûnîziyye kabristanındadır.

Cüneyd-i Bağdâdî

v. 910

Cüneyd-i Bağdâdî, ilim ve mârifetin menbaı, şeyhlerin şeyhi ve hakikat ehlinin sultanı olarak tanınan büyük bir sûfîdir. Bağdat'ta doğmuş, dayısı ve mürşidi Serî-i Sakatî'nin yanında yetişmiş; tevhid, fenâ ve mîsâk nazariyeleriyle tasavvuf düşüncesine derin katkılar sunmuştur. Adı tarikatların büyük çoğunluğunun silsilesinde yer almakta olup kurduğu yola Cüneydiyye denilmektedir.

Mimşâd Dîneveri

Mimşâd Dîneveri, 9. yüzyılın önemli sûfîlerinden olup riyâzet, hizmet, hürmet ve müşâhedede kendine has tavırlarıyla tanınan çağının pîridir. İran'ın Cibal bölgesinden yetişmiş, Cüneyd-i Bağdâdî başta olmak üzere dönemin büyük sûfîleriyle sohbet etmiş ve Dînever'de kurduğu hangâhta insanları irşad etmiştir. 299/911 yılında vefat etmiş olup tasavvuf tarihinde derin himmet, teslimiyet ve zühdüyle nam salmıştır.

Muhammed Dîneveri

Muhammed Dîneveri, Uşşâkiyye silsilesinin 9. halkasını oluşturan, Buhara yakınlarında doğmuş ve Dînever'de tahsilini tamamlamış büyük bir sûfi şeyhidir. Bağdat'ta tasavvuf yoluna girmiş, fakr ve tevekkül anlayışıyla temayüz etmiş, Mimşâd Dîneveri'nin vefatından sonra onun irşad görevini devralmıştır. 370 (980) yılında vefat etmiş ve şeyhinin yanına defnedilmiştir.

Muhammed Bekrî

Muhammed Bekrî, Kudüs doğumlu bir velî ve irşad önderiydi; anne tarafından Hz. Ebû Bekir soyundan geldiği için "Bekrî" nisbesiyle anılmıştır. Uşşâkiyye silsilesinin onuncu halkası olup Şeyh Muhammed Dîneveri'den terbiye görerek icazet almış ve on yıl süren irşad faaliyetiyle büyük kitleleri etkilemiştir. H. 400 (M. 1009) yılında Kudüs'te vefat etmiştir.

Kadı Vecihüddin Ömer

Kadı Vecihüddin Ömer, Sühreverd doğumlu, fıkıh ilmindeki nüfuzuyla kadılık makamına yükselmiş; ancak bir hükümdeki yanlışlık sebebiyle bu görevi bırakarak tasavvuf yoluna girmiş kâmil bir mürşiddir. Muhammed Bekrî ve babası Şeyh Muhammed Ammûye'den seyrü sülûk tamamlayarak irşad makamına erişmiş, Bağdat'ta pek çok derviş yetiştirmiştir. Fakr hâlini tercih eden, keramet sahibi ve hikmetli sözleriyle tanınan bu zat, Uşşâkiyye silsilesinin on birinci halkasını oluşturmaktadır.

Ebü'n-Necib Sühreverdî

v. 1168

Ebü'n-Necib Sühreverdî, 12. yüzyılda yaşamış, Sühreverdiyye tarikatının kurucusu ve Halvetiyye, Ebheriyye, Kübreviyye gibi önemli tarikatların oluşumunda öncü rol oynayan büyük bir mutasavvıf ve âlimdir. Nizamiye Medresesi'nde baş müderrislik yapmış, Iraklıların müftüsü unvanını almış; tasavvuf adabına dair yazdığı Âdâbü'l-Mürîdîn adlı eseriyle sonraki nesillere rehberlik etmiştir. Uşşâkiyye silsilesinin 12. halkasını oluşturan bu zât, 563/1168 yılında Bağdat'ta vefat etmiş ve tekkesinin bahçesine defnedilmiştir.

Kutbeddin Ebherî

Kutbeddin Ebherî, İran'ın Ebher şehrinde doğmuş, zahir ve batın ilimlerini birleştirmiş büyük bir mutasavvıf ve mürşiddir. Ebü'n-Necîb Sühreverdî'nin halifesi olarak tarikata intisap etmiş, tasavvufî icazetini tamamladıktan sonra geniş coğrafyalarda irşad faaliyetleri yürütmüştür. Silsilede tarikatta "Ebheriyye" kolunun kurucusu olarak önemli bir yere sahiptir.

Rükneddin Sücâsî

Rükneddin Sücâsî, 13. yüzyılda yaşamış, sâliklerin kılavuzu ve muhakkiklerin önderi olarak tanınan büyük bir sûfîdir. İran'ın Zencân eyaletine bağlı Sücâs şehrinde doğmuş, Bağdat'ta ilim tahsil ettikten sonra Ebü'n-Necîb Sühreverdî'nin tekkesinde seyr ü sülûkünü tamamlamıştır. Uşşâkiyye silsilesini halifesi ve damadı Şihâbüddin Tebrizî vasıtasıyla devam ettirmiştir.

Şihâbüddin Tebrizî

Şihâbüddin Tebrizî, Tebriz doğumlu, Uşşâkiyye silsilesinin 15. halkasını oluşturan büyük bir tasavvuf ehlidir. Şeyh Rükneddin Sücâsî'ye intisap ederek tasavvufî terbiyesini tamamlamış, hem halife hem de damat olmuştur. 702 (1302) yılında Ebher'de vefat etmiş olup tarikat silsilesi Cemâleddin Şirâzî tarafından sürdürülmüştür.

Seyyid Cemâleddin Şirâzî

Seyyid Cemâleddin Şirâzî, Uşşâkiyye silsilesinin 16. halkasını oluşturan, lakabı "Cemâleddin", künyesi "Ebü'l-Hasan" olan büyük bir sûfîdir. Şiraz doğumlu olup Ezher'de tahsilini tamamladıktan sonra Tebriz'e yerleşmiş, Şihâbüddin Tebrizî'ye intisap etmiştir. 760/1358 yılında vefat etmiş olup silsilesi başlıca halifesi İbrahim Zâhid Gîlânî ile devam etmiştir.

İbrahim Zâhid Gîlânî

v. 1301

İbrahim Zâhid Gîlânî, 615 (1218) yılı civarında Gîlân'da doğmuş, şeyhlerin kutbu olarak tanınan büyük bir mutasavvıftır. Seyyid Cemâleddin Şirâzî'ye intisap ederek hilafet almış, Erdebil ve Azerbaycan başta olmak üzere geniş coğrafyalarda irşad faaliyetleri yürütmüştür. Damadı Şeyh Safiyyüddin Erdebilî aracılığıyla Erdebiliyye tarikatını, Ahî Muhammed vasıtasıyla da Halvetiyye tarikatının temellerini oluşturan silsilenin en kritik halkalarından biri olmuştur.

Ahî Muhammed Halvetî

Ahî Muhammed Halvetî, "Kerimüddin" lakabıyla tanınan, İbrahim Zâhid Gîlânî'nin önde gelen halifelerinden bir Halveti şeyhidir. Hârizm'de doğmuş, uzun yıllar şeyhinin terbiyesinde kaldıktan sonra memleketi Hârizm'e halife olarak gönderilmiş; vefatından sonra ise Herî kasabasına yerleşmiştir. 780/1378 yılında vefat etmiş olup pek çok keramet ve menkıbesiyle tarihe geçmiştir.

Pîr Ömer Halvetî

v. 1397

Pîr Ömer Halvetî, Halvetiyye tarikatının kurucusu kabul edilen büyük bir mutasavvıftır. İran'ın Gîlân bölgesinde doğmuş, amcası Ahî Muhammed'e intisap ederek tarikat terbiyesini tamamlamış ve ömrünü irşad faaliyetlerine adamıştır. Halvet, uzlet ve sükûtu esas alarak geliştirdiği tasavvuf anlayışıyla İslam dünyasının en yaygın tarikatlarından birinin pîri olmuştur.

Ahî Emre Halvetî

Ahî Emre Halvetî, mürşidlerin kutbu ve zâhir-bâtın ilimlerinin sultanı olarak tanınan, Ömer Halvetî'nin halifelerinden bir Halveti şeyhidir. Herî kasabasına bağlı Kelibâd köyünde doğmuş, ilim tahsilini Herî ve Şirvan'da tamamlamış; rüyasında Hazreti Peygamber'i görmesinin ardından Ömer Halvetî'ye intisap etmiştir. 812 (1409) yılında vefat eden şeyhin silsilesi İzzeddin Halvetî ile devam etmiştir.

Hacı İzzeddin Halvetî

Hacı İzzeddin Halvetî, asıl adı Mahmud b. Mevdûd olan, Türkmen asıllı bir velî ve tarikat önderidir. Şirvan'ın Şamahı şehrinde doğmuş, Ahî Emre'nin irşadıyla Herî'ye giderek seyrini tamamlamış ve Güney Azerbaycan'ın Merâga şehrinde irşad faaliyetlerini sürdürmüştür. Uşşâkiyye silsilesinde önemli bir halka olan Hacı İzzeddin, 828/1424 yılında vefat etmiş; tarikat silsilesi Şeyh Sadreddin ile devam etmiştir.

Sadreddin Hiyâvî

Sadreddin Hiyâvî, Halvetiyye tarikatının 22. halkasında yer alan, Şirvan'ın Hiyâv kasabasından yetişmiş bir Osmanlı dönemi mutasavvıfıdır. Mürşidi İzzeddin Halvetî tarafından memleketi Hiyâv ve çevresinde irşadla görevlendirilen Sadreddin, zâhirî ilimler bakımından ümmî sayılmasına karşın mana ilimlerinin hakikatlerine vâkıf bir zat olarak tanınmıştır. 860/1455 yılında Şamahı'ya yakın Künbed-kubûr'da vefat etmiş; yerine başta Pîrzâde Muhammed Takiyüddin olmak üzere çeşitli halifeleri geçmiştir.

Seyyid Yahya Şirvânî

v. 1464

Seyyid Yahya Şirvânî, 14. yüzyılın sonlarında Şirvan'da doğmuş, Halvetiyye tarikatının ikinci pîri olarak kabul edilen büyük bir Türk-Azerbaycanlı sûfîdir. Sadreddin Hiyâvî'ye intisap ederek uzun yıllar süren halvet ve riyâzet sonucunda kemâle eren Seyyid Yahya, Bakü'de kurduğu hankâhla Halvetiyye'nin İslâm dünyasına yayılmasında belirleyici rol oynamıştır. On binlerce müridine 360 halife yetiştirmiş, Virdü's-Settâr başta olmak üzere Arapça, Farsça ve Türkçe önemli tasavvuf eserleri kaleme almıştır.

Muhammed Bahâeddin Erzincânî

Muhammed Bahâeddin Erzincânî, 15. yüzyılda yaşamış, Seyyid Yahya Şirvânî'nin önde gelen halifelerinden biri olup Halvetiyye tarikatının Anadolu'da yayılmasında kilit rol oynamıştır. Erzincan'da doğan ve Şirvân'a giderek Yahya Şirvânî'ye intisap eden Erzincânî, şeyhi tarafından halife tayin edilerek irşad göreviyle Erzincan'a gönderilmiş, burada büyük bir manevî nüfuz kazanmıştır. 879/1474 yılında Erzincan'da meydana gelen depremde dervişleriyle birlikte şehit olmuş; yetiştirdiği halifeler aracılığıyla Halvetiyye'nin Cemâliyye ve Ahmediyye kollarının teşekkülüne zemin hazırlamıştır.

İbrahim Tâceddin Kayserî

İbrahim Tâceddin Kayserî, Halvetiyye tarikatının önemli şeyhlerinden olup Kayseri'de doğmuş ve Pîr Muhammed Bahâeddin'e intisap ederek hilafet almıştır. Ticaret hayatından tasavvuf yoluna yönelmiş, Kayseri'de bir tekke kurarak dervişler yetiştirmiş ve 883 (1478) yılında vefat etmiştir. Tarikat silsilesi halifelerinden Alâeddin Uşşâkî tarafından devam ettirilmiştir.

Alâeddin Uşşâkî

Alâeddin Uşşâkî, Uşak'ın Kabaklı köyünde doğmuş, İbrahim Tâceddin'in halifesi olarak Uşşâkiyye tarîkatının silsilesini sürdüren önemli bir mürşiddir. Kayseri'de tasavvufî terbiyesini tamamladıktan sonra memleketine dönerek kırk dokuz halife yetiştirmiş ve 890/1485 yılında vefat etmiştir.

Ahmed Şemseddin Yiğitbaşı

v. 1504

Ahmed Şemseddin Yiğitbaşı (839/1435 - 910/1505), Halvetiyye tarikatının önde gelen şeyhlerinden olup "şeylerin şeyhi" ve "Yiğitbaşı" lakabıyla tanınan büyük bir Osmanlı mutasavvıfıdır. Manisa'da uzun yıllar irşad faaliyeti yürüten ve Halveti geleneği içinde "Ahmediyye" kolunu tesis eden bu zat, İslam'a aykırı tarikat uygulamalarına karşı mücadelesiyle de tanınmaktadır. Tasavvufî düşüncelerini derlediği Câmiu'l-Esrâr başta olmak üzere on beş civarında eseriyle ilim geleneğine önemli katkılar yapmıştır.

Hacı İzzeddin Karamânî

Hacı İzzeddin Karamânî, Uşşâkiyye silsilesinin 28. halkasıdır. Karaman doğumlu olan bu zât, Ahmed Şemseddin Yiğitbaşı hazretlerinden hilâfet alarak Karaman'a irşad için gönderilmiş ve Ahmediyye kolunun yayılmasına büyük katkı sağlamıştır. 933 (1527) yılında vefat etmiş olup Ahmediyye'nin üç alt kolu olan Sinâniyye, Uşşâkiyye ve Ramazaniyye silsilesinde yer almaktadır.

İbrahim Ümmî Sinan

v. 1568

İbrahim Ümmî Sinan, 893 (1488) yılında Bursa'da doğmuş, Halveti tarikatına mensup önemli bir mutasavvıftır. İzzeddin Karamanî'den hilâfet alarak İstanbul'da tekke kurmuş ve 300 kadar halife yetiştirmiştir. 976 (1568) yılında vefat eden Ümmî Sinan'ın kurduğu Sinâniyye kolu, kısa sürede geniş bir coğrafyaya yayılmıştır.

Emir Ahmed Semerkandî

Emir Ahmed Semerkandî, Semerkand doğumlu olup zâhirî ilimler tahsilinin ardından tasavvufa yönelen ve Anadolu'ya gelerek hem Kübrevî hem de Halvetî yollarını kendinde birleştiren bir mürşiddir. Uşak'ın Kabaklı köyünde İbrahim Ümmî Sinan'a intisap ederek hilâfet almış, şeyhinin İstanbul'a gitmesinin ardından onun yerine geçerek irşad faaliyetine başlamıştır. 981 (1573) yılında vefat eden Semerkandî, Kabaklı köyünde Alâeddin Uşşâkî'nin yanına defnedilmiş ve kabri günümüze ulaşan önemli bir ziyaret yeri olmuştur.

Hazret-i Pîr Seyyid Hasan Hüsameddin Uşşâkî

v. 1593

Hazret-i Pîr Seyyid Hasan Hüsameddin Uşşâkî (880/1475 - 1001/1592), Uşşâkiyye tarikatının kurucusu ve velilerin sultanı olarak tanınan büyük bir Türk mutasavvıfıdır. Buhara'da doğmuş, Uşak'ta irşad faaliyetlerini sürdürmüş ve İstanbul'da vefat ederek Kasımpaşa'daki tekkesine defnedilmiştir. Halveti tarikatı bünyesinde kendi kolunu kurmuş, 99 halifesi ve Osmanlı ilim-siyaset dünyasında derin izler bırakmış bir pîr olarak silsilenin 31. halkasını oluşturmaktadır.

Memican Saruhânî

Memican Saruhânî (tam adı Muhyiddin Mehmed b. İlyâs), Uşşâkî tarikatının Osmanlı coğrafyasındaki yayılmasında kilit rol oynamış 16. yüzyıl sonu velîsidir. Hasan Hüsameddin Uşşâkî'nin halifesi olup yetiştirdiği on altı halifesiyle tarikatın günümüze ulaşan tek kolunun devamını sağlamıştır. 1008/1600 yılında İstanbul Fatih'te vefat etmiş; Lübbü'l-Usûl, Metâlibü's-Sülûk ve Uknûmü'l-Hikem adlı eserleri ile bir de divanı bulunmaktadır.

Ömer Karîbî

Ömer Karîbî, Saruhan'da (Manisa) doğmuş, Gelibolu'da irşad faaliyeti sürdürmüş bir Uşşâkî şeyhidir. Mürşidi Memican Efendi'den icazet aldıktan sonra Gelibolu'da kurduğu dergâhta yirmi kadar halife yetiştirmiş ve bölgedeki etkin nüfuzu sebebiyle "Kutub Ömer Efendi" ismiyle tanınmıştır. 1013/1605 yılında Gelibolu'da vefat etmiş olup silsilesi Âlim Sinan Efendi hattıyla günümüze ulaşmıştır.

Âlim Sinan

Âlim Sinan Efendi, Uşşâkiyye tarikatının önde gelen şeyhlerinden olup Muğla'nın Yatağan ilçesine bağlı Leyne (Turgut) beldesinde doğmuştur. Gelibolu'da Ömer Karîbî'ye intisap ederek tasavvuf terbiyesini tamamlamış ve irşad faaliyetlerine başlamıştır. Keşan'da vefat eden Âlim Sinan'ın tarikat silsilesi halifesi Muhammed Keşânî ile devam etmiştir.

Muhammed Keşânî

Muhammed Keşânî, Yunanistan'ın Makedonya kesimindeki Drama'da doğmuş, Uşşakiyye tarikatının 35. halkasını oluşturan bir Osmanlı mürşididir. Mürşid arayışıyla çıktığı yolculukta Edirne'ye ulaşmış ve Âlim Sinan'ın yanında seyrini tamamlayarak hilafet almıştır. Tarikat silsilesi Halil Gümülcinevî tarafından sürdürülmüştür.

Halil Gümülcinevî

Halil Gümülcinevî, Yunanistan'ın Trakya kesiminde Gümülcine'de doğmuş, Edirne'de Muhammed Keşânî'nin yanında tasavvuf eğitimini tamamlamış bir Uşşâkî şeyhidir. Yenice Mahallesi'ndeki Mahmud Ağa Camii'nde uzun yıllar irşad faaliyeti yürüterek yüzlerce kişiyi yetiştirmiş ve Uşşâkî silsilesinin merkezi Gümülcine'ye taşınmasına vesile olmuştur. 1081 (1670) yılında vefat eden Halil Efendi, Risâle-i Etvâr-ı Seb'a adlı 125 mısralık manzum eseriyle de tanınmaktadır.

Abdülkerim Gümülcinevî

Abdülkerim Gümülcinevî, Uşşâkî tarikatının 37. halkasında yer alan, Gümülcine'de doğmuş bir mutasavvıftır. Zâhirî ve bâtınî ilimleri babasından tamamlayarak Uşşâkî halifesi olarak irşad görevini üstlenmiştir. 1100/1688 yılında vefat etmiş olup pek çok halife yetiştirmiştir.

Osman Sıdkî Gümülcinevî

Osman Sıdkî Gümülcinevî, Uşşâkî tarikatının önde gelen şeyhlerinden olup "Debbâğhane Şeyhi" ünvanıyla tanınmaktadır. Tasavvufî terbiyesini Şeyh Halil Efendi ve oğlu Abdülkerim Efendi'nin gözetiminde tamamlayarak Edirne'de irşada başlamış, 1114/1702 yılında vefat etmiştir. Yetiştirdiği halifeler aracılığıyla Uşşâkîliğin Anadolu'daki yayılmasına büyük katkı sağlamıştır.

Muhammed Hamdî Bağdâdî

Muhammed Hamdî Bağdâdî, 1060 (1650) yılında Edirne'de doğmuş, Uşşâkiyye tarikatının 39. halkasını oluşturan ricâlullahın sultanı, vecd ikliminin serdârı bir sûfîdir. Tasavvufî terbiyesini Şeyh Osman Sıdkî'nin yanında tamamlamış ve şeyhinin vefatından sonra yirmi altı yıl irşad görevinde bulunmuştur. 1136 (1723) yılında Edirne'de vefat etmiş olup tarikat silsilesi Cemâleddin Uşşâkî ile devam etmiştir.

Cemâleddin Uşşâkî

v. 1751

Cemâleddin Uşşâkî, 18. yüzyılda Edirne'de doğmuş, Halvetiyye-Gülşeniyye ve Uşşâkiyye kollarından feyiz alan büyük bir Osmanlı mutasavvıfıdır. İstanbul'da Hırâmî Ahmed Paşa Mescid-Zâviyesi'nde şeyhlik yaparak pek çok derviş ve halife yetiştirmiş; Uşşâkiyye tarikatına beş yeni isim (fürûât-ı hamse) ekleyerek tarikatın ikinci kurucusu sayılmıştır. Kendisine nispetle "Cemâliyye" kolu adlandırılmış olup silsilesi başhalifesi Abdullah Salâhî Uşşâkî ile devam etmiştir.

Abdullah Salâhî Uşşâkî

v. 1783

Abdullah Salâhî Uşşâkî (1117/1705 - 1197/1783), Uşşâkiyye tarikatının üçüncü pîri olarak kabul edilen ve "câmiu't-turuk" unvanıyla tanınan büyük Osmanlı mutasavvıfıdır. Kurduğu "Salâhiyye" kolu ve kaleme aldığı iki yüzü aşkın eseriyle tasavvuf düşüncesine önemli katkılar sağlamıştır. "Osmanlı'nın İbnü'l-Arabî'si" olarak da anılan Salâhî hazretleri, Halveti-Uşşâkîliğin günümüze intikalini sağlayan silsilenin en önemli halkalarından biridir.

Muhammed Zühdî Nazillî

Muhammed Zühdî Nazillî, Uşşâkî tarikatının 19. yüzyıl başlarındaki önemli temsilcilerinden biridir. Nazilli'de doğmuş, İstanbul'da Şeyh Salâhî'ye intisap ederek yedi yıllık terbiyenin ardından hilâfet almış ve "Zühdî" lakabıyla anılmıştır. Nazilli'ye dönerek irşad faaliyetleriyle Uşşâkîliği bölgede yayan Muhammed Zühdî Efendi, 1221/1806 yılında vefat etmiş; silsile oğlu Ali Gâlib Vasfî ve halifesi Süleyman Rüşdî Efendi aracılığıyla devam etmiştir.

Süleyman Rüşdî

Süleyman Rüşdî (1182/1768 - 1250/1834), Uşşâkiyye silsilesinin 43. halkasıdır. Aydın'ın Karacasu ilçesinde doğan ve mürşidi Muhammed Zühdî'nin vefatına dek yanından ayrılmayan Süleyman Rüşdî, Karacasu'da irşad faaliyetleri yürütmüş, sürgün ve sınavlarla dolu bir hayat yaşamıştır. Divan sahibi bir şair ve müellif olan Süleyman Rüşdî, vefatında tekkesinin hazîresine defnedilmiştir.

Ali Gâlib Vasfî

Ali Gâlib Vasfî Efendi, 1146 (1733) yılında Nazilli'de doğmuş, Uşşâkî tarîkatında yetişmiş büyük bir mutasavvıf ve müftüdür. Kırk dört yıl sürdürdüğü müftülük göreviyle hem dinî hem de tasavvufî alanda öne çıkan Ali Gâlib Efendi, 1266 (1850) yılında vefat etmiş ve Hüsameddin-i Uşşâkî silsilesinin 44. halkasını oluşturmaktadır.

Muhammed Tevfik

Muhammed Tevfik Efendi, Nazilli doğumlu bir Uşşâkî şeyhi olup zahir ve bâtın ilimlerini babasının gözetiminde tamamlamış, uzun yıllar hem müftülük hem de şeyhlik görevini bir arada yürütmüştür. 1864 yılındaki vefatına dek halkı irşad etmiş; silsilede tarikatı Ömer Hulûsî Efendi vasıtasıyla devam etmiştir.

Ömer Hulûsî

Ömer Hulûsî Efendi (1805-1868), Uşşâkî silsilesinin 46. halkası olup Aydın Güzelhisar doğumludur. Şeyhi Muhammed Tevfik Efendi tarafından halife tayin edilmiş, Nazilli ve çevre illerde irşad faaliyeti yürütmüştür. Müstakil bir divanı bulunan şair bir veli olup yedi halife yetiştirmiş, silsile kendisinden sonra Hüseyin Hakkı Kasabavî aracılığıyla devam etmiştir.

Hüseyin Hakkı Baba

Hüseyin Hakkı Baba, 1812'de Manisa'nın Kasaba (Turgutlu) beldesinde doğmuş, Uşşâkî tarikatının Tire'deki en önemli temsilcilerinden biri olmuş bir tasavvuf büyüğüdür. Ömer Hulûsî'den icazet alarak Tire'de tarikatı yayan ve bölgede Uşşâkîliğin merkez üssünü kuran Hüseyin Hakkı Baba, 1880'de vefat etmiş; silsileyi Mehmed Emin Tevfikî Efendi devam ettirmiştir.

Mehmed Emin Tevfikî

Mehmed Emin Tevfikî (1787–1913), Uşşâkî tarîkatının 48. halkası olup Tire doğumlu, yüz yirmi yılı aşan ömrüyle Anadolu ve İstanbul'da irşad faaliyetleri yürüten büyük bir Uşşâkî şeyhidir. Hüseyin Hakkı Baba'ya intisap etmiş, Samatya'daki Uşşâkî dergâhında otuz yılı aşkın postnişinlik yaparak yirmiden fazla halife yetiştirmiştir. Hüseyin Vassâf tarafından "Büyük Aziz" unvanıyla anılan Mehmed Emin Tevfikî, tarikatın zamanındaki müceddidi olarak kabul edilmektedir.

Mehmed Fahreddin Himmetî

Mehmed Fahreddin Himmetî (1849-1915), Uşşâkî tarikatının 49. halkasını oluşturan, Nazilli doğumlu bir mutasavvıf ve devlet memurudur. Mürşidi Şeyh Mehmed Emin Efendi'nin davetiyle İstanbul'a gelen Fahreddin Efendi, Aksaray'da bir Nakşibendiyye tekkesini inşa ederek yirmi beş yıl irşad hizmeti sürdürmüştür. Tarikat silsilesi damadı ve halifesi Mustafa Safi Efendi ile devam etmiştir.

Mustafa Safi Hilmî

Mustafa Safi Hilmî Efendi (1858-1926), Uşşâkî silsilesinin 50. halkası olup Hasan Hüsameddin Uşşâkî Âsitânesi'nin son şeyhi sıfatıyla İstanbul'da irşad faaliyeti yürütmüş mürşid-i kâmil bir veliyyullahtır. Burdur doğumlu olan Mustafa Safi Efendi, İstanbul'da hem müderris hem şeyh olarak tanınmış; Nakşibendî hilâfeti de alarak tekkesinde her iki tarikatın âyin ve hatimlerini birlikte icra etmiştir. 1926 yılında tekkeler kapatıldıktan kısa süre sonra vefat etmiş, Kasımpaşa Feriköy Mezarlığı'na defnedilmiştir.

Mehmed Hazmi Tura

Mehmed Hazmi Tura (1882-1960), Malatya'nın Arapgir ilçesinde doğmuş, Uşşâkî tarikatının 51. halkasını oluşturan önemli bir mutasavvıf ve ilim adamıdır. Beyazıt Camii dersiâmlığı, Süleymaniye Kütüphanesi müdürlüğü ve Mesnevi dersleriyle tanınan Hazmi Efendi, şeyhliğini Fatih Keçeciler'deki Bedreddin Dergâhı'nda sürdürmüştür. Tarikat silsilesini halifesi Mehmet Nusret Tura ile devam ettirmiştir.

Mehmed Nusret Tura

Mehmed Nusret Tura, 1320/1904 yılında İstanbul Kasımpaşa'da doğmuş, Uşşâkî tarikatının 52. halkasında yer alan Allah ve Peygamber âşığı bir sûfîdir. On sekiz yaşında Kasımpaşa Uşşâkî Âsitânesi'nde Şeyh Mustafa Safi hazretlerine intisap etmiş, şeyhinin vefatından sonra damadı Mehmed Hazmi Tura'ya bağlanarak seyrü sülûkunu tamamlamıştır. Küçük Bebek semtinde dergâh kurarak tâlipleri irşad etmiş, ardında dört halife ve çeşitli eserler bırakmıştır.

Terzi Baba Necdet Ardıç

Necdet Ardıç, 15 Aralık 1938'de Tekirdağ'da doğmuş, Uşşâkî yolunun günümüzdeki en önemli temsilcilerinden biri olan ârifbillâh bir zattır. Mürşidi Mehmed Hazmi Tura'dan manevî emaneti alarak 1979'dan itibaren asâleten irşad görevini üstlenmiş ve "Terzi Baba" unvanıyla tanınan bu zât, Tekirdağ'daki "Servet Terzisi" terzihânesini bir tekke hâline getirerek onlarca derviş yetiştirmiştir. Vahdet-i vücûd ve Âdemiyyet hakikati üzerine kurulu terbiye metoduyla, 195'i aşan eseriyle Cumhuriyet döneminde en fazla eser veren sûfî-müelliflerin başında gelmektedir.