Osman Sıdkî Gümülcinevî
Zâhir ve bâtın ehlinin mürşidi, tevhid semasının dolunayı, şeyhlerin seçkini Osman Sıdkî Efendi, Gümülcine'de doğdu. Tasavvufî terbiyesini Şeyh Halil Efendi ve oğlu Abdülkerim Efendi'nin gözetiminde tamamladı. İcazet almasının ardından Edirne'ye gelerek Debbâğhane semtinde irşada başladı. Bu nedenle "Debbâğhane Şeyhi" ünvanıyla meşhurdur.
Vefatından bir yıl evvel kendisiyle bizzat görüşen tabakât yazarı Şeyhî Mehmed Efendi, Osman Sıdkî hazretlerini "bin yüz on üç tarihinde bu fakir sohbet-i şerifeleriyle müşerref olmuş idim, pîr-i mübârek bir zat idi" sözleriyle tanıtmaktadır.
Uzun yıllar sâliklere âb-ı hayat şerbeti sunan Osman Sıdkî Gümülcinevî, 1114 (1702) yılında vefat etti ve tekkesinin yakınındaki Debbâğhane Kabristanı'na defnedildi. Günümüze ulaşmayan mezar kitâbesinde şunlar yazmaktaydı:
Cenâb-ı Şeyh Osman Efendi şeyh-i Uşşâkî
Ki mislin görmedi dünyada ayn-ı âlem-i imkân
Hilal iken vücûd-ı naziki evc-i keramette
Olup tâ ki fenâfillah oldu vâsıl-ı cânân
Biri dedi vefatı tarihini hâtif-i kudsî
Bekâya oldu mâil Hû deyip kutb-ı cihân Osman
Şeyh Osman Sıdkî hazretlerinin gayreti ve yetiştirdiği halifelerle Uşşâkîliğin merkezi yeniden Anadolu'ya gelmiştir. Halifeleri arasında Muhammed Hamdî Bağdâdî, Ahmed Edirnevî, Kara Dede, İbn Halil Efendi, İlyas Efendi, Halil Dede'nin oğlu Mustafa Dede, Mustafa Efendi, Sahaf Ali Efendi, Bahçekapılı Hasan Efendi, Tarakçı İmam Muhammed Efendi, Halil Efendi, Hamid Edirnevî, Kâtip Hasan Efendi, İbrahim Simkeş Efendi ve Şeyh Süleyman Efendi bulunmaktadır. Tarikat silsilesi ser halifesi Muhammed Hamdî Bağdâdî ile devam etmiştir.
Kaynak: Silsile-i Uşşâkiyye — Prof. Dr. Abdurrezzak Tek, Bursa Akademi 2021