Dur Rabbın Namazda (Cilt 1)

"Dur Rabbın Namazda" kitabı, namazın ve miraç hadisesinin tasavvufî yorumunu, özellikle Hz. Peygamber'in miraçtaki "Dur, Rabbin namaz kılıyor!" hitabı üzerinden derinlemesine inceler. Bu hitap, bireysel anlamda kişinin kendi hakikatini idrak ettiği zaman, beşerî nefsaniyetinden soyunarak, kulluğu ve Rablığı ile namaza durması gerektiğini ifade eder^s.311. Kitap, bu durumu, "Rabbin namazda" ifadesiyle açıklar; yani kişinin rububiyet hakikatini idrak ettiğinde, onda namaz kılanın Rabbi olduğunu belirtir^s.258.

Miraçtaki bu hitap, Hz. Peygamber'in Zât mertebesine olan yolculuğunda Rububiyet mertebesindeki tüm perdelerin açıldığı, ancak son perdeyi açmak istediğinde kendisine "Dur Rabbin namaz kılıyor!" diye bildirildiği bir anı temsil eder. Bu, Rububiyet mertebesinin sonu ve Fenâfillah mertebesine bir işaret olarak kabul edilir^s.340. Kitap, bu hitabın, Allah'ın namazda olduğunu değil, kulun namazda olduğunu da değil, "Rabbin namazda" olduğunu vurgulayarak, bir mertebeden bahsettiğini ve dikkatimizi çektiğini ifade eder^s.314.

"Rabbin namazı", Rabbü'l-âlemîn'in Rububiyet hükümlerinin ef'âl âleminde yürürlükte olması olarak açıklanır. Salât (namaz) ise, zâhir âlemde yönelişi ifade eder; yani Zâtî boyutun (Hû), sıfatlanarak Allah ismiyle âlemlerde işler hâle gelmesidir^s.330. Kitap, bu idrakin, Hz. Peygamber'in kendi hakikatini ve kendinde dürülü olan âlemlerin hakikatinin Hakk'tan ayrı olmadığını müşahede etmesiyle ilgili olduğunu belirtir^s.312. Bu bağlamda, namazın müminin miracı olduğu sözü, hakkıyla ve hakikatiyle yapıldığında her birimizin de miraca vesile olabileceğini düşündürür^s.338.

Kaynaklar: Dur Rabbın Namazda — s. 258, 311, 312, 314, 330, 338, 340

Necdet Ardıç, tasavvufî çevrelerde "Terzibaba" lakabıyla tanınan bir mürşiddir. Kendisi, Uşşâkî tarikatına mensup olup, irfan geleneğini günümüze taşıyan önemli şahsiyetlerdendir (Necdet Ardıç (Terzibaba) Wiki). Eserleri ve sohbetleri aracılığıyla tasavvufî bilgiyi geniş kitlelere ulaştırma gayretindedir. "Dur Rabbın Namazda" adlı eserde de kendisinden "Saygıdeğer Terzi Baba (Necdet ARDIÇ) Efendim" şeklinde bahsedilmektedir^s.200.

Necdet Ardıç'ın kaleme aldığı veya riyasetinde hazırlanan eserler arasında "Necdet Divanı", "Hacc Divanı", "İrfan Mektebi, Hakk Yolu’nun Seyr defteri" ve "Lübb’ül Lübb Özün Özü" gibi çalışmalar bulunmaktadır^s.360. Ayrıca, "Salât- Namaz ve Ezan-ı Muhammedi’de Bazı Hakikatler" ve "İslâm’da Mübarek Geceler, Bayramlar ve Hakikatleri" gibi eserleri de mevcuttur^s.360. Abdürrezzak Tek ve Terzi Oğlu Cem Cemâlî gibi müellifler de Necdet Ardıç ekolünden gelmekte ve onun riyasetindeki tasavvuf serisi içinde tefsirler yazmaktadırlar (Abdürrezzak Tek Wiki, Terzi Oğlu Cem Cemâlî Wiki).

Necdet Ardıç ismi, onun zahirî kimliği olarak kabul edilirken, "Terzi" lakabı onun bâtınî mertebesine işaret etmektedir. "Nüfus-nefis kağıdında Necdet Ardıç olarak geçmektedir. Aslında bu Terzi’nin kaporta ismidir. Daha ilerisi başka bir alem ve haldir" ifadesiyle, isminin ötesinde bir mânevî derinliğe sahip olduğu vurgulanır^s.37. Kendisi, "Ehlullah ve Marifetullah ehli" olarak nitelendirilmekte ve irfanî bir mutluluk kaynağı olarak görülmektedir^s.200.

Kaynaklar: Dur Rabbın Namazda — s. 37, 200, 360

"Dur, Rabb'ın namaz kılıyor" hitabı, Hz. Peygamber'in Mirâc'ta ulaştığı ve tasavvufun en yüksek vâsıllık makâmı olan Kâb-ı Kavseyn mertebesinde tecelli eden bir hakikati ifade eder^K1. Bu mertebede, sâlik fenâfillâh hâline ulaşır; yani kendi benliğinden, beşeriyetinden sıyrılarak Hak'ta fani olur^{s.265, 311}. Bu hâl, kulun artık kendi iradesiyle namaz kılacak bir "bakiye"sinin kalmadığı, ibadet fiilinin Hak tarafından üstlenildiği bir durumu anlatır^s.265.

Bu sözdeki "Rabb" kelimesi, her kulun özel Rabb'i olan Rabb-ı Hâs'ı işaret eder^{s.304; Wiki: Rabb-ı Hâs}. Hz. Peygamber özelinde ise, onun Rabb'ı "Rabbü'l-Erbâb" olan Allah Teâlâ'dır^{s.265, 287}. Dolayısıyla bu hitap, Efendimiz'in şahsında, fiili boyutta olmayan, mânâ boyutunda Allah'ın namaz kılması veya bireysel boyuta bağlı bulunan Esmâ-i İlâhiyye'nin, yani kişinin Rabb-ı Hâs'ının namaz kılmasıdır^s.304. Bu namaz, şeklî değil, mânâsı itibariyle bir ibadettir ve tevhîd-i zât mertebesinde söylenmiştir^{s.265, 304}. Sâlik, kendi hakikatini idrak ettiğinde, beşeriyetinden soyunup, geriye kalan kulluğu ve Rab'lığı ile namaza durur; bu durumda kendisine "Dur, Rabb'ın namaz kılıyor" denilen yönü, beşeriyetinin düşmüş olmasıyla ortaya çıkan Rab'bıdır^s.311. Bu ifade, aynı zamanda namazın mü'minin Mirâcı olduğu hakikatini de derinleştirir; zira bu makamda kul, Hak ile en yakın buluşma hâlini yaşar^{s.338; K1-6}.

Kaynaklar: K1, s. 184 · Dur Rabbın Namazda — s. 1, 6, 265, 287, 304, 311, 338

Zuhurat, tasavvufta manevi görünümler ve rüyalar anlamına gelir; bâtın aleminden gelen işaretler olarak tanımlanır^vikipedi. Kitapta "rû'ya" kelimesinin yerine kullanılan bir terimdir ve tevhid ilmi içerisinde "rû'ya-lar-zuhuratlar" olarak ifade edilir^s.24. Zuhuratlar, sâlikin gündüz yaşadığı hallerin geceye yansıması olarak da görülebilir; örneğin, koltuk altında taşınan ancak hakikatlerine nüfuz edilmeyen kitaplar, zuhuratta kapalı olarak görülebilir^s.54.

Zuhuratlar iki ana kategoriye ayrılır:

1. Rahmani Zuhuratlar: Bunlar hakikat aleminin kapıları olarak kabul edilir. Ufuk açan görüntülerdir ve Cenâb-ı Hakk'ın insan denen sahada ef'aline tecelli etmesidir. Rahmani zuhuratlar, daha bu alemde iken bâtın aleminin provalarının yapıldığı ve yaşandığı sahalardır^s.35. Bu tür zuhuratlar, keşf-i mücerret ve keşf-i muhayyel olarak da adlandırılır^s.32.

2. Zulmani Zuhuratlar: Bu tür zuhuratlar ise iblis ve taifesinin kontrolünde, nar/cehennem aleminin provalarının yapıldığı ve yaşandığı sahnelerdir. Süfli dosttan gelen yalan ve hayali haberler, üç harflilerin tasdikleri olarak nitelendirilir. Zulmani zuhuratlar, süfliyyat yolunda kendi sâliklerine süfli destek ve kahreden hediyeler sunar; zulmet aleminin kapılarıdır ve içinden çıkılmaz kabz sahasını açan görüntülerdir. İblis ve taifesinin insan denen sahada ef'aline zulmani ve süfli tesir etmeye çalışmasıdır^s.36.

Zuhuratların yorumlanması büyük bir hassasiyet gerektirir. Hakikat sahasına adım atıldığında zuhurat yorumlarının sağlıklı yapılabilmesi için dıştaki görüntü ve isim perdesinin aşılması, ardından kişinin psikolojik durumu ve nefsinin mertebesinin bilinmesi gerekir ki mana ortaya çıksın^s.279. Bu nedenle, zuhuratlara yorum yapılması, kişinin genel halinin bilinmesini gerektiren, hassas ve tehlikeli bir konudur^{s.14, s.75}.

Kaynaklar: Vikipedi: Zuhurat · Dur Rabbın Namazda, Cilt 1 — s. 14, 24, 32, 35, 36, 54, 75, 279

Tefekkür, tasavvufî sülûkun önemli bir parçasıdır ve sâlikin manevî ilerlemesinde merkezi bir rol oynar. Lugat anlamı olan "derin düşünce"nin ötesinde, tasavvufta "ilahi hakikatleri düşünme ibadeti" olarak işlev görür^vikipedi. Bu ibadet, sâlikin kalbini Hakk'a yönelttiği bir "murakabe" hâliyle iç içedir^vikipedi. Kaynaklarda, felsefenin İslami hikmet ve tefekkür sahasını istila eden bir tuzak olarak görüldüğü belirtilirken, tefekkürün bu tuzağın tam karşısında duran bir yol olduğu vurgulanır^s.175. Sâlik, tefekkür sayesinde "ufkunu genişletir, gerçekten ilahi tefekkür sahasına girer, daha ilerilere gider"^s.207. Bu, sıradan düşüncenin ötesinde, Hakikat'e yönelik bir idrak çabasıdır.

Tefekkürün önemi, özellikle "Dur, Rabbin namaz kılıyor" gibi derin manalar içeren ifadeler üzerinden yapılan çalışmalarda ortaya çıkar^{s.244, 293, 347}. Bu tür tefekkürler, Peygamber Efendimiz'in (sav) ve tüm ehlullahın miraçlarını remz eden manevî yükselişleri idrak etme gayretidir^s.305. Sâlikler, bu tefekkür çalışmalarıyla "eksik idraklerini tamamlamayı, hatalarını düzeltmeyi" niyaz ederler^s.357. Tefekkür, aynı zamanda "esmâ mertebesinde olayın zuhur etmesi gerektiğini" düşündüren bir derinliğe sahiptir^s.347. Bu süreçte, sâlikin kendi nefis, hayal ve vehmini karıştırmadan, gönlüne doğan ilahi ilhamları yazıya dökme çabası da tefekkürün bir parçasıdır^s.246. Tefekkür, sâlikin manevî gelişiminde bir araç olup, Hakikat'e ulaşma yolunda kalbî bir tahkik ve idrak kapısıdır.

Kaynaklar: Vikipedi: Tefekkür, Murakabe · Dur Rabbın Namazda — s. 175, 207, 244, 246, 293, 305, 347, 357

"Dur Rabbın Namazda" kitabı, tasavvufun dışarıdan göründüğü gibi basit bir alan olmadığını, hikaye ve hayallerden ibaret olmadığını vurgular^s.15. Yazar, tasavvuf ve manevi ilimleri öğrenmeye çalıştığını ve bu alanda 29 yıldır bilgiler edindiğini belirtir^s.8. Ancak, tasavvuf konusunun sadece zahiren ilmi olarak okunarak elde edilecek bir ilim olmadığını açıkça ifade eder^s.51. Gerçek tasavvuf sahasına girilmesi için kişinin öncelikle zahir şeriatı, yani fiziki İslam mertebesini çok iyi takip etmesi gerektiği belirtilir. Ardından, bir dergahta zikir ve ilahi çalışmalarla, yani "sufizim" veya "duygusal İslam" sahasında çalışılması gerektiği vurgulanır. Bu aşamalardan sonra "irfani İslam yaşantısı" olarak adlandırılan gerçek tasavvuf sahasına geçilebileceği ifade edilir^s.51.

Kitap, Terzi Baba'nın yaklaşık yetmiş senelik tasavvuf hayatındaki tecrübelerini ve bu sahanın ne kadar tehlikeli ve aldatmacalarla dolu olduğunu gösteren tespitlerini içerir^s.3. Terzi Baba'nın binlerce zuhurattan oluşan dosya ve kitaplarından derlenen bu bilgiler, zuhuratların mana yorumlarının kıyasen yapılabilmesi için sunulmuştur^s.3. Bu tür derin ve tecrübeye dayalı yorumlar, tasavvufa yeni başlayan bir kişinin henüz temel şeriat ve zikir aşamalarını tamamlamadan karşılaşması durumunda yanlış anlamalara veya yanılgılara yol açabilir. Kitapta bazı tekrarların bulunması, konuların daha iyi anlaşılması ve hatırlatma amacıyla yapılmış olsa da^s.360, bu durum yeni başlayanlar için karmaşıklığı artırabilir. Dolayısıyla, "Dur Rabbın Namazda" eseri, tasavvuf yolunda belirli bir mesafe kat etmiş, temel şeriat ve zikir pratiklerini yerine getirmiş, tecrübeli sâlikler için daha uygun bir kaynak niteliğindedir.

Kaynaklar: Dur Rabbın Namazda, Cilt 1 — s. 3, 8, 15, 51, 360

Tasavvufta "halk edilme" ve "zuhur" arasındaki fark, varlığın meydana geliş şeklini ve ilâhî tecellîlerin işleyişini anlamak için önemlidir. "Halk" kelimesi, "Ha" harfinin üzerindeki bir nokta farkıyla "Hak" kelimesinden ayrılır ve Hakk'ın bâtın âleminden zahir âleme çıkışını, yani yaratılmış varlıkların genel olarak meydana gelmesini ifade eder^s.227. Bu, her varlığın aslı hakikati ve bâtını itibarıyla "Hak", zahiri itibarıyla ise "Halk" olduğunu gösterir^s.227. Halk edilen her varlık ile bir Rab'bin de var edildiği, bu Rab'bin o zuhurun varlığı gereği olduğu belirtilir; Rab olmasa, yani kişinin esma terkibi olmasa, o zuhurun kendini bilemeyeceği ve varlık olarak zuhur edemeyeceği vurgulanır^s.263.

"Zuhur" ise, irfan ehlinin "yaratma" sözcüğü yerine kullandığı bir tabirdir ve zaten bâtında var olanın, izafî-geçici yoklukta programı olan varlığın, latif âlemden "Zahera" ismiyle açığa çıkması ve meydana gelmesidir^{s.142, 221}. Bu anlayışa göre, yoktan yaratma yoktur; her şey zaten vardır, yok yoktur; programları dâhilinde izafî-geçici yoklukta olanlar vakti geldiğinde zuhur ve tecellî ederler^s.143. Allah ismi, âlemdeki bütün isimleri kapsayan camî bir isimdir ve eşyâlar üzerinde terkip hükmüyle zuhura gelmiş varlıklar görülür. Bu varlıklar hakikatleri itibarıyla Hakk'ın varlığından başka bir şey değildir, ancak zuhuru ve terkibi yönünden Allah'a muhtaçtır^s.143. Âlem sürekli halk edilir ve her an yenilenir; Rahman'ın sonsuz feyzinin sürati nedeniyle değişim ve oluşum fark edilmez, hep aynı imiş gibi görünür, çünkü âlemdeki suretler iki anda aynı kalmaz^s.278. Bu sürekli halk ediliş ve yenilenme, zuhur ve tecellî kavramlarıyla açıklanır.

Kaynaklar: Dur Rabbın Namazda, C.1 — s. 142, 143, 221, 227, 263, 278