İçeriğe atla

Murakabe

İç gözlem ve tefekkür hali. Sufinin kalbini Hakk'a yöneltmesi.

Tanım

Murâkabe, sufinin kalbini Hakk'a yöneltip, Allah'ın kendisini her an gözetlediği bilinciyle iç âlemini tetkik ve murâkaba etmesi hâlidir. Zikirle birlikte tasavvufun iki temel pratiğinden biridir.

İştikāk

Arapça "rakabe" (رقب) kökünden müfâale babında mastar; "gözetlemek, kontrol etmek, gözlem altında tutmak" anlamındadır.

Özellikleri

  • "Allah beni görüyor" (ihsan) bilincinin sürekli muhafazasıdır.
  • Nefs muhasebesini içerir: işlenen ameller ve iç hallerin denetlenmesi.
  • Nakşibendîlikte "vukûf-i kalbî" kavramı ile yakından ilişkilidir — kalbin Hakk'ta durdurulması.
  • Letâif-i hamse (kalb, ruh, sırr, hafî, ahfâ) üzerinde murâkabe bazı tariklerde sistematize edilmiştir.
  • Tefekkürden farkıdır: tefekkür akıl ve mana üzerine, murâkabe hâl ve huzur üzerinedir.

Hadis

"İhsan, Allah'a O'nu görüyormuş gibi ibadet etmendir; sen O'nu görmesen de O seni görmektedir" (Buhârî, Îmân 37; Müslim, Îmân 1) — Cibrîl hadisi olarak bilinen bu rivayet, murâkabenin doğrudan dayanağıdır.

Kur'an [Referansı

  • Ahzâb 33:52](/tefsir/33/52): "Allah her şeyi murâkıb'dır (gözetleyicidir)."
  • Nisâ 4:1: "Şüphesiz Allah sizin üzerinizde gözetleyicidir."
  • Alak 96:14: "Bilmez mi ki Allah onu görmektedir?"

İbn Arabi / Tasavvuf Geleneği

Muhâsibî (ö. 243/857) er-Riâye li Hukûkillâh eserinde murâkabeyi nefs muhasebesiyle birlikte muntazam biçimde ele almıştır. Kuşeyrî'ye göre murâkabe kulun Hakk'ın kendisine her sırrında muttali olduğunu bilmesidir. İmam Gazâlî İhyâ'da murâkabeyi "makâmâtü'd-dîn"in temeli olarak zikreder.

İlgili Kavramlar

Kaynaklar

  • Muhâsibî, er-Riâye li Hukûkillâh
  • Kuşeyrî, er-Risâle
  • Gazâlî, İhyâu Ulûmi'd-Dîn

Bu Kavram'in Gectigi Eserler

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3

Ahmed Avni Konuk

14x

kabe etmek" mânâsına olduğunu beyân buyurmuşlardır. Yani bir kimse, "Mürşid emri altına girmeye ne hâcet vardır; halvete oturup duyuları zaptederek murâkabe kâfi değil midir?" diye bir itirâzda buluns

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3

Ra'd Sûresi
Ra'd Sûresi
6x

...di içsel hakikatini anlamasına ve ilahi nurla bütünleşmesine vesile olur. Şirkin anlamı Allah’a ortak koşmak yalnızca dışsal putlara tapmak değildir. Nefs, arzular ve dünyevi tutkular da insanın içindeki putl...

255 13 Ku Ke Yol Ra'd Sûresi

Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)
Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4)

Terzibaba - Necdet Ardıç

5x

...gibi muamele görür!.. Murakabe ehli Hakkın rızasına muhalif olan düşüncelerinden mes’uldürler... Bu hale işaret eden hadîste şöyle buyrulmuştur: “Men dakka dükka; hasen...

111 4 “özün Özü” VE “sirrin Sirri”

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13

Ahmed Avni Konuk

4x

85, 107-109, 193, 194, 204, 478, 511: ©. 11 101, 258, 330, 425;C. 111170, 172,173, 180, 195, 272, 290, 3 C. IV 295, 359, 368, 440: C.V 29, 30, 127, 429, 565: ©. VI 175-177, 362, 363, 455;C. VI 167, 22

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13

Reşahât — Aynü'l-Hayât
Reşahât — Aynü'l-Hayât

Terzibaba - Necdet Ardıç

4x

...adîs-i Şerîf vardır : ”Hesâba çekilmeden evvel nefislerinizi hesâba çekiniz.” diye. Bakın aynı şeydir bu. Yalnız burada her nefes bunun yapılması gerektiği, diğer şekliyle de hadîs mûcibince 24 saatte bir, o...

65 Reşahat Ayn-EL Hayat

Sâd Sûresi
Sâd Sûresi
4x

...ma tefekkür, murâkabe ve muhâsebe hâlinde olursa kalp safâya erer, sır mükâşefeye açılır, ruh da Hakikat-i Muhammediyye’nin feyzine mazhar olur. İşte o zaman izzet, veh...

248 38 Sâd Sûresi Abdürrezzak tek Muhtefi.

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8

Ahmed Avni Konuk

3x

ya gider. Ya'ni, böyle bir murâkıb aşk-ı ilâhi kadehini içerek mest-i Hâk olur m Onun beyânındadır ki, âdeminin toprağa mensüb olan teni, iyi cevherli olan demir gibi ayna olmağa kâbildir. Tâ ki onda

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5

Ahmed Avni Konuk

2x

yârlatır.” 2066. Cümle telvînler sâatten kalkmıştır; sâatten kurtulan telvînden kurtuldu. Bu âlem-i sûrette, ne kadar renkten renge ve hâlden hâle girmeler varsa, hepsi zamandan ve sâatten peydâ olmuş

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5

Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)
Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)

Terzibaba - Necdet Ardıç

2x

...ve sözler gibi muamele görür!.. Murakabe ehli Hakkın rızasına muhalif olan düşüncelerinden mes’uldürler... Bu hale işaret eden hadîste şöyle buyrulmuştur: “Men dakka dü...

Lübbül Lüb

Bakara Dosyası
Bakara Dosyası

Terzibaba - Necdet Ardıç

2x

...eleri edepli olur. (İmam Gazali) dini terimler sözlüğü cilt 2 (Murakabe kelimesini çok değerli Terzi Babam, akıl danışırken söyledi.) Kavm -100+6+40=146 =11 =2 ikilikte...

34 Bakara dosyas

Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)
Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)

Terzibaba - Necdet Ardıç

2x

..., helaları, bulaşıkları yıkayarak nefislerini kırarlar, öyle acaip kimseler vardır ki murâkabe hâlinde gönlünü temizleyemezse, rabb-ini bulamazsa kendine o esnada hakar...

163 1 Esmâ’ül Hüsnâ

Kelime-i Süleymâniyye
Kelime-i Süleymâniyye

Muhyiddin İbnü'l-Arabi

...’âlini muhâsebe eder; ve va’dini incâz etmemiş ise itâb eyler. :ملسو هيلع هللا ىلصل لِنَبِيِّــه ِ محمــد ٍقــلــى، كمــللّٰــه ُ تعيُسْــأل ُ فيــهر ٍ فــي جَمِيــع ِ مــسَــوهــذ لعلــمِ، حتَّــىدَة َ مــن...

Kelime-i Süleymâniyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Rahmâniyye

Aşk ve İrfân Yolunda
Aşk ve İrfân Yolunda

Terzibaba - Necdet Ardıç

...maları yapmıştır. Halvetin nefsin kontrol altına alınması, vücutta bulunan gereksiz ağırlıkların atılması, daha sıhhatli bir yaşamın oluşması, aklın ve iradenin öne çıkması gibi birçok faydaları vardır. Halve...

103 Aşk VE İ̇rfan Yolunda

Târık Sûresi
Târık Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

...şi de âlem-i halktandır. Bunlar anâsır-ı erbâa (dört unsur) olan toprak, su, hava, ateş ve beşincisi bunlardan meydana gelen nefsi natıkadır. Âlem-i halktan olan letâif-in hepsinin mahalli dimağ (beyin, akıl,...

Tarık Suresi

Ölüm ve Kıyâmet Hakkında
Ölüm ve Kıyâmet Hakkında

Terzibaba - Necdet Ardıç

...üğü, c) İki dudağı kuruduğu zaman. Bu durum Allah'ın onun hakkında inmiş rahmetindedir. Boğulan bir kimse gibi hırıltı çıkardığı, rengi morlaştığı, dudakları pas bağladığında bu Allah'ın onun üzerine inen azâ...

Ölüm Hakkında Kıyamet

Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)
Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)

Terzibaba - Necdet Ardıç

yazmış olduğu bir mektupta: “Ravza-i Mutahharada murakabede otururken Bu murakabenin aslını bilmek lâzımdırki, hakikati bilinmiş ve sıhhati sabit olmuş olsun. Murakabe, --------- MURÂKABE= Lügat ma’nâsı itibari ile.

Eb… Sa…. Nu… kardeşinizden birkaç zuhurat ve hayat hikayesi.

TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye
TB. Kelime-i Sâlihiyye & Şuaybiyye

Terzibaba - Necdet Ardıç

Keskin gören musalli için murakabe-i tâm ve teveccüh-i külli lazım değildir yani murakaba etmesine külli teveccüh etmesi lazım değildir, diyerek bakın burada tarikatlardaki yapılanların bir bakıma bir mertebeden sonra yersiz olduğunu ifade

Sayfa 102

Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)
Esmâü'l-Hüsnâ (Cilt 1)

Terzibaba - Necdet Ardıç

KERİYM' dir atası boldur onun, Keriymi bulmassan ne olur sonun, Lûtfuna koş benliğinden soyun, Cömertlerin cömerdi KERİYM' dir ancak. [407] ER-RAKİB [408] Kullarını murâkebe edici olan zât demektir. İnsanlar da bu ahlâk ve sıfâttadır.

Sayfa 107

Bakara Dosyası
Bakara Dosyası

Terzibaba - Necdet Ardıç

Murakabe yapan “bütün kullarını tek tek gözeten, bütün varlıklar üzerinde gözcü olan. Kontrol etmek, inceleyip vaziyeti anlamak.” Kulun bütün hallerinde Allahu Teâlâ’nın kendini gördüğünü bilmesi, kalbinin uyanık bulunması.

Kaf: değeri 100 -1 Allah, Ahad, Aziz, Alim.

Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)
Lübbü'l-Lübb (Özün Özü)

Terzibaba - Necdet Ardıç

Hakkın yakınlığına ermiş murakabe ehli kimselerin zihnine gelen düşünce ve hatıralar, suret ve zahir ehli kimselerin açıkça yapmış olduğu fiiller ve sözler gibi muamele görür!..

fel müdebbirati emren

Câsiye Sûresi
Câsiye Sûresi

...uğunu idrak eder. ------------------ Âyet 30 فَاَمَّا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُدْخِلُهُمْ رَبُّهُمْ ف۪ي رَحْمَتِه۪ۜ ذٰلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْمُب۪ينُ (45-30) Fe-emmâ-lleżîne âmenû ve ’am...

259 45 CÂSİYE SURESİ Abdürrezzak Tek (son)

Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye
Her Şey Merkezinde mi? — Hikâye

Terzibaba - Necdet Ardıç

...rızkını sunan, Hayy ve Kayyum adıyla dirilten ve halkettiğini koruyan, gözeten, hikmetine göre yaşatan, Alimliği ile herşeyi bilen, günahlarımızı bağışlayan, örten, velimiz, vekilimiz, melikimiz, müminimiz h...

89 6 her ey merkez nde mi hik yesi

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9

Ahmed Avni Konuk

cih olup O'nun tecellisine murâkıb olmaktan kinâyedir. Zirâ delâil-i akliyye mûcib-i hicâbdır. Medlûle îsâl etmez. Çünkü delil-i akli, vücûdda sâni' masnû'un gayrı olduğuna hükmeder. Bu deliller Hak y

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12

Ahmed Avni Konuk

retlerden rivâyet edici olan kimse! Meselâ bir şehrin süretine merbütiyetinden dolayı sen o şehre gittiğin vakit, seni oraya çeken şey süretsiz olan o şehrin zevkidir. 3776. Binâenaleyh ma'nâda lâ-mek

Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 12

Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri
Kur'ân-ı Kerîm'de Nefs Âyetleri

Terzibaba - Necdet Ardıç

...bahsedilirken yine nefs kelimesi kullanılıyor. Kim ki Mudill isminin tesirinde ise ve oradan çıkmak için çaba göstermiyorsa bu da kendi nefsi içindir, başkası için değildir. Herkes kendi günahını kendisi yükl...

Kur'anı Kerimde Nefs Ayetleri

Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)
Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...daki hali ise “fenâfirrasûl” dür. Yani zahiri ve batını itibari ile gerçek Muhammed-i olmuş olmaktadır. Bu hali ile zaten bahsi geçen mertebelerede ulaşmış olmaktadır. T.B. ve sema kapılarının açıldığını bahi...

172 6 Ru ya Mana Alemi Tuzak Mekr Hileli Zuhuratlar

DVT-C001 (Ses Kaydı)
DVT-C001 (Ses Kaydı)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...maları yapmıştır. Halvetin nefsin kontrol altına alınması, vücutta bulunan gereksiz ağırlıkların atılması, daha sıhhatli bir yaşamın oluşması, aklın ve iradenin öne çıkması gibi birçok faydaları vardır. Halve...

1772747276481 DVT C001.MP3

TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları
TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları

Terzibaba - Necdet Ardıç

...f: /Ve bu, Allah Teâlâ'nın suâl olunduğu cemi'-i şeyde sâridir, Nitekim Nebî'si Muhammed (s.a.v.)e وَقُلْ رَبِّ زِدْنِى عِلْمًا (Tâhâ, 20/114) dedi. Binâenaleyh Rabb'inin emrine imtisal edip ilimden ziyâdeyi...

189 Fusûsu’l-Hi̇kem

Hac Sûresi
Hac Sûresi

...yrette kalan dervişlerine; "Abdülkâdir Geylanî Hazretleri kutbiyetini ilan etti, ben de tasdik ettim, siz de ediniz” demişlerdir. Onlar da boyun eğmişlerdir. Ve gerek bu muhterem zatın, gerekse veliler ve neb...

234 22 27 Kur Ker Yol Hac Sûresi Murat Deruni

Mü'min (Ğâfir) Sûresi
Mü'min (Ğâfir) Sûresi

...şacağız. Belirli bir yere geldiğimizde anlayacağız ki burada Ahlâkı Rasûlullah’ta aynı yerdeymiş, başka yerde değilmiş. Neden? Daha evvelce öylece tanıdığımız, sıradan bir kişiymiş gibi sonra bakacağız ki ken...

249 40 42 Ku Ker Yol MÜ'MİN Sûresi Murat Derûni (2)

Kâf Sûresi
Kâf Sûresi

...e mütecellî olur. Bu ancak Hakk’ın bir tecellî-i sûrîsidir. Zîrâ o nûr sûrettir; ve Hak Teâlâ’nin zât-ı şerîfı bu sûretin dahi arkasındadır. Fakat bu tecellî sâlikin fikriyle hâsıl olan bir sûret olmadığı içi...

254 50 32 Kur Ker Yol Kaf Sûresi ve Mustafa Hilmi Sâfî Hz. Murat Deruni

Hadîd Sûresi
Hadîd Sûresi

...î, isimlerinde bâkîdir. Onun nûru, tevhid nûrudur; cehennem ise 'ene'sinden kurtuluşudur." [83] ---------------- اعْلَمُوا أَنَّمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا لَعِبٌ وَلَهْوٌ وَزِينَةٌ وَتَفَاخُرٌ بَيْنَكُمْ وَتَك...

263 57 46 Ku Ker Yol Hadid Sûresi Murat Derûni

Terzi Baba (Cilt 2)
Terzi Baba (Cilt 2)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...dün şehrine girmek ister isek “Terzi Baba” dergâhının Ali kapısının bizlere açılması gerekmektedir. Kendilerinin her zaman sohbet meclislerindeki şu uyarılarına çok kez şahid oldum. “Buraya gelir iken (meclis...

39 Terzi Baba 2

Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2)
Bir Sâlikin Seyr Yolu Hikâyesi (Cilt 2)

Terzibaba - Necdet Ardıç

...n manaları idrak eder gibiyim. Bu idrak ibadet, taat ve kulluk konusunda daha fazla içten, titiz, samimi, boyun bükmüş, teslim olmuş, cümle âleme şefkat nazarıyla bakabilecek bir haleti ruhiye oluşturdu. Gönl...

Bir Salikin Seyr Yol Hikayesi 2

Hûd Sûresi
Hûd Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

...etmendir.” Buyuruyor. Ayette sabır ile muhsinlik birlikte zikredilmiştir. Müddesir suresi, 7. Ayette “Ve li Rabbike fasbir” “Rabbin için sabret” geçer. Sabır ancak Muhsinlerin layıkıyla yapacağı bir iştir. Ra...

Hud Suresi