Letâif
✓ Onaylıİnsanın bâtınındaki latîf merkezler; letâif-i hamse/aşere.
Ey hakikat yolcusu, ey kendi varlığının sırrını arayan can! Gel, bu sohbetimizde seninle kendi iç âlemimizin haritasını konuşalım. Bizler, bu görünen bedenden, bu etten kemikten ibaret değiliz. Cenâb-ı Hakk, insanı kendi sûreti üzere halk ettiğini buyururken, onu kâinatın bir özeti, bir fihristi kılmıştır. İşte bu özetin içinde, gözle görülmeyen, elle tutulmayan ama varlığı en hakikî olan manevî merkezler, idrak cevherleri vardır. Tasavvuf ehli bu merkezlere "Letâif" adını vermiştir. Letâif, sâlikin iç âleminde seyre çıktığı menziller, Hakk'ı müşahede ettiği pencereler, ilâhî tecellîlerin yansıdığı aynalardır. Onlar, bizim aslımıza, yani Rabbimize giden yolun durakları ve aynı zamanda o yolun kendisidir. Bu sebeple letâifi tanımak, kendini tanımak; letâif seyrini tamamlamak ise Hakk’a vuslat etmektir.
Bu Kavram'in Gectigi Eserler
Ahmed Avni Konuk
4x“) hazretleri buyurmuşlardır: كتاب الله على اربعة اشياء العبارة والاشارة واللطائف والحقايق فالعبارة للعوام والاشارة للخواص واللطائف للاولياء والحقايق للانبياء عليهم السلام -Yani İlahi Kitap dört şey üzerinedir ki, ibare (açık ifade), işaret, letaif (incelikler) ve hakikatlerdir. "İbare" avam (halk) içindir ve "işaret" havas (seçkinler) içindir ve "letaif" evliya içindir ve "hakikatler" enbiya (peygamberler)...”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 6
Ahmed Avni Konuk
3x“Binâenaleyh dünyânın kırmızı yâkut ve yeşil zümrüt ve mâî firûze gibi renkli taşları yerine, insanda mündemiç olan letâif gevherlerini görürsün. 753. Bir gevher ne, belki bir derya olursun; çarhı devr edici bir güneş olursun!”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 3
Terzibaba - Necdet Ardıç
3x“Bunlar ruhâni, nurâni, ulvi ve kudsidir. Bu yolda seyri sulûk gören bir insanın sadrındaki letaifin zikrullahla mezmun sıfatlardan temizlenip nurlanmasına tasfiye denir. Letaifin beşi de âlem-i halktandır. Bunlar anâsır-ı erbâa (dört unsur) olan toprak, su, hava, ateş ve beşincisi bunlardan meydana gelen nefsi natıkadır.”
Târık Sûresi
Ahmed Avni Konuk
2x“Ve "perdeler"den murâd, sûrî "ney"de yegâh, aşîrân, ırâk, rast, dügâh, segâh ve çârgâh isimlerinde olan ye- di perdedir ki, insân-ı kâmilin sûretinde dahi, nefis cihetinden, "nefs-i emma- re, nefs-i levvâme, nefs-i mülhime, nefs-i mutmainne, nefs-i râziye, nefs-i merzıyye ve nefs-i sâfiye" isimlerinde yedi mertebe; ve rûhâniyyet ve letâif ci- hetinden dahi, "kalb, rûh, sır, hafi, ahfâ, nefis ve cemî'-i cesed"...”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 1
Ahmed Avni Konuk
2x“" O kalbin hâricinde olan yeşillikler ve güller ve türlü türlü çiçekler ve bağlar ve bostanlar ve sâir letâif ve suver bu gönül âsârının âsârıdır. Ya'ni gönül, âsâr-ı rahmet-i ilâhiyyedendir, bu umûr-ı hâriciyye ise onun âsârıdır.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 7
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Asâ; klasik anlamda dayanak için kullanılan sopa ve bostondur. [50] Let; Dayak, kötek. * Dövme, vurma. * şiddetle çarpma. Letafet ; Hoşluk, güzellik, incelik: Letâif; Latîfeler, şakalar. tasavvuf. İnsanda ilâhî hakîkatleri idrak ve müşâhede eden kalp, ruh, sır, hafî, ahfâ vb.”
Ramazan ve Oruç
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Letafet ; Hoşluk, güzellik, incelik: Letâif; Latîfeler, şakalar. tasavvuf. İnsanda ilâhî hakîkatleri idrak ve müşâhede eden kalp, ruh, sır, hafî, ahfâ vb. mânevî melekeler. Merâtib itibari ilk önce “ASÂ-LET” bakıp arayalım ne göreceğiz… “Sen çık aradan” evet kişinin geçeceği bir ara vardır…”
Dur Rabbın Namazda (Cilt 2)
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Bulunsa idi kelamın dalalinde kalınmaz idi. Evvelce yazdığım gibi mertebe, mertebe seyr-i süluk-u (etvar ve letaif) mertebelerim bitirdikten sonra ef'al, esma, sıfat ve zat mertebelerinin yaşanması ile bu tecelliler keşf olunur.”
Tuhfetu'l-Uşşâkî
Ahmet Avni Konuk
“Lerze: Titreme, titreyiş. Lerzendegân: Titreyenler. Leşker: Asker. Letâfet: Yoğun olmama; gözle görülmeyecek durumda olma. Letâif: Latîfeler. Levâhık: Lâhık olanlar; bitişenler, eklenenler, ilâveler. Levâzım: Lâzimeler; lâzım olan şeyler; bir şeyden ayn düşünülmesi imkânsız olan şeyler.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 13
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Nasrettin hocanın dediği gibi hanımım ölmesi küçük kıyamet benim ölmek ise büyük kıyamettir. Latifenin altında letaif vardır. Hanım kişinin nefsidir. “Küllü nefsin zaikatul mevt” [85] Tüm nefisler ölümü tadacaktır. Kişinin nefsinin ölmümü tatması onun kıyametinini kopmasıdır.”
Zuhruf Sûresi
Ahmet Avni Konuk
“Bu aktarımın sebebi şudur: Taş yuvarlanma konusunda kendi iradesine sahip değildir, onu kullanan kişinin emrindedir; "deyyûs" da karısının emrindedir ve ona karşı iradesine sahip değildir. Burhan, Reşidî, Letaif, Cihangirî ve Gıyasü'l-Lügat sözlüklerinde de böyle gösterilmiştir. Yani, "Ey deyyûs, senin gördüğün şeyin aslı yoktur.”
Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 8
Terzibaba - Necdet Ardıç
“(Kuşeyrî, Letâif, 5/1780) Âyet aynı zamanda şu hakikate işaret eder: Kendisini Allah’ın koruduğu kimse gerçekten korunmuş olandır. Nitekim “Men yudlili(A)llâhu felâ hâdiye leh veyeżeruhum fî tuġyânihim ya’mehûn” “ Allah kime hidayet ederse işte o hidayete ermiştir; kimi de saptırırsa artık onun için hiçbir yol gösterici yoktur ” (A‘râf, 7/186).”
Sâd Sûresi
Terzibaba - Necdet Ardıç
“Ya’ni “Kâmillerin hamdi, bahârın te’sîrinden ve tecellîsinden, gülşenin hamd-i fiilîsi gibidir, zîrâ gülşen bahânn tecellîsinden güllerini izhâr eder; bu ızhâr-ı letâif onun hamd-i fiilîsidir. İnsân-ı kâmil dahi Hakk’ın tecelliyât-ı mütenevviasından, türlü türlü maârif güllerini izhâr eder.”
A'lâ ve Gâşiye Sûreleri