Hûd Sûresi 34. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Nush (نُصْح), bir şeyi saf ve halis kılmak anlamına gelir. Bu bağlamda, öğüt verenin öğüdünü samimi ve içten bir şekilde, öğüt verilenin iyiliğini gözeterek sunmasıdır. Ayetteki 'nushî' kelimesi, Nuh (a.s.)'ın kavmine karşı beslediği samimi ve halisane tutumu ifade eder, onların iyiliğini isteme gayretidir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Nush (نُصْح), 'ihlas' ve 'samimiyet' anlamlarına gelir. Ayetteki kullanımı, Nuh (a.s.)'ın kavmine karşı gösterdiği samimi ve içten uyarıyı, onların kurtuluşu için gösterdiği çabayı mecazi olarak ifade eder. Fayda vermeyen bu öğüt, Allah'ın iradesi karşısındaki insan çabasının sınırlılığını gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Nush (نُصْح) kavramı, Kur'an'da genellikle 'samimi öğüt' ve 'sadakat' anlamlarında kullanılır. Peygamberlerin kavimlerine karşı olan görevlerini yerine getirirken sergiledikleri içtenliği ve iyi niyeti ifade eder. Bu ayette, Nuh (a.s.)'ın öğüdünün samimiyetine rağmen, ilahi irade karşısında etkisiz kalabileceği vurgulanır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Ensah (أَنصَحَ) fiili, 'nush' kökünden türemiş olup, birine samimi ve içten bir şekilde öğüt vermek, nasihat etmek demektir. Ayette, Nuh (a.s.)'ın kavmine karşı bu eylemi gerçekleştirmek istemesine rağmen, Allah'ın iradesi olmadan bu öğüdün fayda vermeyeceği belirtilir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Ensah (أَنصَحَ) fiili, 'nush' masdarından türemiştir ve 'öğüt vermek, nasihat etmek' anlamındadır. Bu fiil, öğüdün sadece sözlü bir eylem olmadığını, aynı zamanda öğüt verenin içtenliğini ve öğüt verilenin iyiliğini gözetmesini içerdiğini gösterir. Ayetteki kullanımı, peygamberin samimi çabasını vurgular.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ğavâ (غَوَى) kökü, 'doğru yoldan sapmak, azmak, helak olmak' anlamlarına gelir. 'Yuğviyekum' (يُغْوِيَكُمْ) fiili ise Allah'ın birini saptırması, azdırması demektir. Bu, Allah'ın mutlak iradesi ve kudreti çerçevesinde, kişinin kendi seçimi ve eğilimi doğrultusunda gerçekleşen bir saptırma eylemini ifade eder. Ayette, Allah'ın saptırma iradesi karşısında peygamberin öğüdünün faydasız kalacağı belirtilir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Ğavâ (غَوَى) kelimesi, 'doğru yolu kaybetmek, şaşırmak' demektir. 'Yuğviyekum' (يُغْوِيَكُمْ) fiili, Allah'ın bir kimseyi doğru yoldan uzaklaştırması, sapıklığa düşürmesi anlamındadır. Bu, Allah'ın adaletinin bir tecellisi olarak, kişinin kendi iradesiyle sapmayı tercih etmesi sonucunda ilahi bir müdahale ile gerçekleşir. Ayette, bu ilahi iradenin mutlaklığına dikkat çekilir.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Ğavâ (غَوَى) kökü, Kur'an'da genellikle 'sapıklık, azgınlık, doğru yoldan ayrılma' anlamlarında kullanılır. 'Yuğviyekum' (يُغْوِيَكُمْ) fiili, Allah'ın bir kişiyi saptırması veya sapmasına izin vermesi anlamındadır. Bu, genellikle kişinin kendi kötü niyetleri ve tercihleri sonucunda Allah'ın o kişiyi doğru yola iletmemesi şeklinde anlaşılır. Ayette, bu ilahi iradenin, peygamberin öğüdünden daha üstün olduğu vurgulanır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Raca'a (رَجَعَ) fiili, 'geri dönmek, geri gelmek' anlamına gelir. 'Turce'ûne' (تُرْجَعُونَ) ise edilgen çatıda 'geri döndürüleceksiniz' demektir. Bu, ahiret inancının temel bir ifadesidir ve tüm insanların ölümden sonra Allah'ın huzuruna hesap vermek üzere diriltileceğini belirtir. Ayette, bu dönüşün mutlaklığı ve Allah'ın Rab oluşuyla ilişkilendirilir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Raca'a (رَجَعَ) kökü, 'bir yerden ayrılıp tekrar oraya dönmek' anlamını taşır. 'Turce'ûne' (تُرْجَعُونَ) kelimesi, insanların dünya hayatından sonra Allah'a, yani yaratıldıkları ve nihai varış noktaları olan yere geri döndürüleceklerini ifade eder. Bu, ilahi adaletin ve hesap gününün kaçınılmazlığını vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Raca'a (رَجَعَ) kavramı, Kur'an'da genellikle 'geri dönüş' ve 'ahirette Allah'a hesap vermek üzere dirilme' anlamında kullanılır. 'Turce'ûne' (تُرْجَعُونَ) ifadesi, insanların dünya hayatındaki amellerinin karşılığını görmek üzere Allah'ın huzuruna çıkarılacaklarını belirtir. Bu ayette, Allah'ın Rab oluşu ve mutlak otoritesi bağlamında, bu dönüşün kaçınılmazlığına dikkat çekilir.