Kehf Sûresi 63. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'evâ' fiilinin bir yere dönmek, sığınmak ve barınmak anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'evaynâ ile' ifadesi, bir yere varmak, ulaşmak ve orada konaklamak manasındadır; yani kayalığa ulaştıklarında dinlenmek için oraya sığınmışlardır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'evâ' kelimesinin 'bir yere yerleşmek, ikamet etmek' anlamını taşıdığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, Hz. Musa ve arkadaşının kayalığa varıp orada bir süre kalışlarını, yani orayı bir nevi sığınak edinmelerini anlatır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nesîtu' kelimesinin 'unutmak, zihinden silinmek' anlamında olduğunu belirtir. Ayette genç arkadaşın balığı unuttuğunu ifade etmesi, bu olayın şeytanın vesvesesiyle gerçekleştiğini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'nisyân' kavramının Kur'an'da sadece bir şeyi akıldan çıkarmak değil, aynı zamanda bir görevi veya sorumluluğu ihmal etmek anlamında da kullanıldığını belirtir. Bu ayetteki 'nesîtu' kelimesi, balığı hatırlama sorumluluğunun şeytanın etkisiyle ihmal edildiğini gösterir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'şeytan' kelimesinin 'haktan uzaklaşan, azgınlaşan' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayette şeytanın balığı hatırlatmayı unutturması, onun insanları yanıltma ve doğru olandan alıkoyma işlevini açıkça ortaya koyar.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'şeytan' kelimesinin 'uzaklaşmak, sapmak' kökünden geldiğini ve her türlü şerli varlığı ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'şeytan' ifadesi, balığın unutulmasının arkasındaki kötü niyetli ve saptırıcı gücü temsil eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, şeytan kavramının Kur'an'da genellikle insanı Allah'tan uzaklaştıran, vesvese veren ve kötülüğe sevk eden bir güç olarak ele alındığını vurgular. Bu ayetteki kullanımı, şeytanın unutkanlığa sebep olarak ilahi bir işareti kaçırma durumunu tetiklemesini anlatır.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'sebîl' kelimesinin 'yol, gidişat' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayette balığın 'denizde yolunu tutması', onun mucizevi bir şekilde denizde ilerlemesini ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'sebîl' kelimesinin hem maddi hem de manevi yol anlamlarına geldiğini açıklar. Bu ayetteki 'ittahaze sebîlehu' ifadesi, balığın denizde adeta canlı bir varlık gibi kendine bir yol açarak ilerlemesini, yani fiziksel bir yolculuğu anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'acb' kelimesinin 'insanı hayrete düşüren, alışılmadık ve olağanüstü durum' anlamına geldiğini belirtir. Ayette balığın denizde yol almasının 'acaben' olarak nitelendirilmesi, bu olayın mucizevi ve akıl almaz bir durum olduğunu vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'acb' kavramının Kur'an'da genellikle ilahi kudretin veya olağanüstü olayların karşısında duyulan hayreti ifade ettiğini belirtir. Bu ayetteki 'acaben' kelimesi, balığın denizde canlanıp yol almasının, Allah'ın kudretinin bir göstergesi olarak şaşkınlık uyandıran bir mucize olduğunu anlatır.