Hac Sûresi 31. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hanîf kelimesi, eğrilikten doğruya yönelmek anlamına gelir. Ayetteki 'hunefâe lillâhi' ifadesi, Allah'a yönelen, O'nun birliğine inanan ve diğer dinlerden yüz çeviren kimseleri ifade eder. Bu, tevhid inancının özünü teşkil eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Hunefâ, 'hânefe' fiilinden türemiş olup, bir şeyden başka bir şeye meyletmek, yönelmek demektir. Ayetteki kullanımıyla, müşriklerin inançlarından yüz çevirip sadece Allah'a yönelen, O'nun dinine tabi olan kimseleri anlatır. Bu, şirkin zıddı olan tevhidin bir ifadesidir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Hanîf kavramı, Kur'an'da genellikle İbrahim peygamberle ilişkilendirilir ve 'doğru yola yönelen', 'Allah'ın birliğine inanan' anlamında kullanılır. Bu ayette de, Allah'a ortak koşmaktan uzak durarak O'na saf bir şekilde yönelen müminleri tanımlar, böylece tevhidin temelini oluşturur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Şirk, bir şeyi başkasıyla ortak kılmak, birine ortak koşmak demektir. Allah'a şirk koşmak ise, O'nun ilahlığında veya rububiyetinde başkasını ortak kabul etmektir. Ayetteki 'gayra muşrikîn' ifadesi, Allah'a hiçbir şeyi ortak koşmadan, O'nun birliğine inanmanın gerekliliğini vurgular.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Şirk, Allah'a ortak koşmak, O'nunla birlikte başka ilahlar edinmek veya O'nun sıfatlarında başkalarını ortak kılmaktır. Bu ayette, Allah'a ortak koşanların durumunun ne kadar vahim olduğu, gökten düşen ve yok olan bir şeye benzetilerek açıklanır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Şirk, Kur'an'ın en temel kavramlarından biridir ve tevhidin zıddıdır. Allah'ın mutlak birliğini reddederek O'nunla birlikte başka varlıklara tapınmayı veya onları O'na denk tutmayı ifade eder. Ayetteki 'men yuşrik billâh' ifadesi, şirkin ölümcül bir günah olduğunu ve kişiyi manevi bir yıkıma sürüklediğini gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Harr, yüksek bir yerden aşağıya düşmek, yuvarlanmak anlamındadır. Ayetteki 'fekeenemâ harrâ mine's-semâi' benzetmesi, Allah'a ortak koşan kişinin manevi olarak en yüksek mertebeden en aşağıya düşüşünü, yani hidayetten sapmasını ve helake sürüklenmesini tasvir eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Harr, bir şeyin yukarıdan aşağıya doğru ses çıkararak düşmesidir. Bu ayette, şirkin insanı manevi olarak yüksek bir makamdan (tevhidin getirdiği yücelikten) alçak bir duruma (şirkin getirdiği düşüşe) düşürdüğünü, adeta gökten yere çakılması gibi bir yıkımı ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Harr fiili, ani ve şiddetli bir düşüşü ifade eder. Ayetteki bu kullanım, müşrikin Allah'ın rahmetinden ve hidayetinden uzaklaşarak, manevi bir boşluğa ve tehlikeye düşmesini, tıpkı gökten düşen bir cismin akıbeti gibi, kaçınılmaz bir yok oluşa doğru sürüklenmesini simgeler.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Hatf, bir şeyi hızla ve aniden kapıp almaktır. Ayetteki 'fetahṭafuhu't-tayru' ifadesi, gökten düşen kişinin kuşlar tarafından kapılması benzetmesiyle, müşrikin manevi olarak savunmasız kalmasını, şeytanların veya kötü güçlerin onu kolayca ele geçirmesini ve yok etmesini anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Hatf, bir şeyi çabucak ve şiddetle almaktır. Bu ayette, şirke düşen kişinin manevi olarak zayıflığını ve korunmasızlığını gösterir. Tıpkı gökten düşen bir leşin kuşlar tarafından parçalanması gibi, müşrik de manevi olarak parçalanır ve yok olur.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Hatf fiili, bir nesnenin beklenmedik bir anda ve hızla ele geçirilmesini ifade eder. Ayetteki bu metafor, şirkin insanı nasıl bir anda manevi güvenceden mahrum bırakıp, onu çeşitli tehlikelere ve yıkımlara açık hale getirdiğini, adeta av gibi kapılıp götürüldüğünü vurgular.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Sahîk, uzak ve derin yer demektir. Ayetteki 'fî mekânin sahîk' ifadesi, rüzgarın müşriki attığı yerin ne kadar ümitsiz, kurtuluşu olmayan ve derin bir çukur olduğunu anlatır. Bu, şirkin kişiyi manevi bir çıkmaza ve helake sürüklediğini gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Sahîk, uzak ve derin olan şeydir. Bu ayette, şirke düşen kişinin varacağı son noktanın, manevi olarak en uzak ve en derin çukur olduğunu, oradan kurtuluşun imkansızlığını ve tam bir yok oluşu ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Sahîk, hem mekan olarak uzaklığı hem de derinliği ifade eder. Ayetteki 'mekânin sahîk' benzetmesi, müşrikin akıbetinin ne kadar vahim olduğunu, hidayetten tamamen uzaklaşarak, manevi bir uçuruma yuvarlandığını ve oradan asla geri dönemeyeceğini sembolize eder.