Hac Sûresi 71. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'abd' kökünü 'tevazu ve boyun eğme' olarak tanımlar. 'İbâdet' ise, en üst düzeyde tevazu ve boyun eğme ile birlikte Allah'a karşı duyulan derin saygı ve tazimdir. Ayetteki 'ya'budûne' fiili, Allah'ın dışında, haklarında hiçbir delil indirilmeyen varlıklara gösterilen bu türden bir kulluk ve tapınmayı ifade eder ki bu, şirkin özüdür.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'ibâdet' kelimesini 'itaat' ve 'boyun eğme' anlamında kullanır. Ayetteki 'ya'budûne' ifadesi, müşriklerin Allah'ın emirlerine karşı gelerek, kendi uydurdukları ilahlara itaat etmelerini ve onlara boyun eğmelerini mecazi bir dille anlatır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ibâdet' kavramını Kur'an'da 'Allah'a tam bir teslimiyet ve itaatle kulluk etme' olarak inceler. Ayetteki 'ya'budûne' fiili, bu teslimiyetin yanlış bir yöne, yani Allah'tan başka varlıklara yöneltilmesini, dolayısıyla Kur'an'ın temel tevhîd ilkesine aykırı bir davranışı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'sultân' kelimesini 'hüccet, delil ve güç' olarak açıklar. Ayetteki 'mâ lem yunezzil bihî sultânen' ifadesi, tapılan varlıklar için Allah tarafından indirilmiş hiçbir haklı gerekçe, kanıt veya yetki bulunmadığını, dolayısıyla bu tapınmanın tamamen temelsiz olduğunu vurgular.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'sultân' kelimesinin 'burhân' (açık delil) ve 'hüccet' (kanıt) anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, Allah'ın, tapılan bu varlıkların ilahlığını veya ibadete layık oluşunu destekleyen hiçbir delil veya kanıt indirmediği ifade edilmektedir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'sultân'ı 'güç, yetki ve delil' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, Allah'ın, kendisinden başka tapılan varlıklar için herhangi bir ilahlık yetkisi veya bu yetkiyi ispatlayacak bir delil vermediğini, dolayısıyla bu tapınmanın meşruiyetten yoksun olduğunu gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'ilm'i 'bir şeyi olduğu gibi idrak etmek' olarak tanımlar. Ayetteki 'mâ leyse lehum bihî ilmün' ifadesi, müşriklerin taptıkları varlıkların ilahlığına dair hiçbir gerçek bilgiye sahip olmadıklarını, bu tapınmanın tamamen cehalete ve zanlara dayandığını belirtir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'ilm'i 'gerçeği bilme' olarak açıklar. Ayetteki kullanım, insanların Allah'tan başka taptıkları şeylerin ilahlığına dair kesin ve doğru bir bilgiye sahip olmadıklarını, aksine bu konuda tamamen bilgisiz olduklarını vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'ilm' kavramının Kur'an'da genellikle 'kesin ve doğru bilgi' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'mâ leyse lehum bihî ilmün' ifadesi, müşriklerin taptıkları varlıkların ilahlığı konusunda hiçbir sahih bilgiye sahip olmadıklarını, bu durumun onların tapınmalarının temelsizliğini gösterdiğini ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'zulm'ü 'bir şeyi ait olduğu yerin dışına koymak' olarak tanımlar. Şirk ise, ibadeti Allah'tan başkasına yöneltmekle en büyük zulümdür. Ayetteki 'li'z-zâlimîne' ifadesi, Allah'a şirk koşanları, yani ibadeti hak etmeyene yönelterek en büyük haksızlığı yapanları kasteder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'zulm'ü 'haddi aşmak ve haksızlık etmek' olarak açıklar. Ayetteki 'li'z-zâlimîne' ifadesi, Allah'ın hakkını başkasına vererek haddi aşan, yani şirk koşan kimseleri ifade eder. Bu kişiler, kendilerine ve başkalarına karşı en büyük haksızlığı işlemişlerdir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'zulm' kavramını Kur'an'da 'Allah'ın koyduğu sınırları aşmak, O'nun hakkını ihlal etmek' olarak inceler. Ayetteki 'li'z-zâlimîne' ifadesi, Allah'tan başkasına taparak O'nun ulûhiyet hakkını çiğneyen, dolayısıyla en büyük zulmü işleyen kimseleri işaret eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): İsfehânî, 'nasr'ı 'düşmana karşı yardım etmek' olarak tanımlar. 'Nasîr' ise 'çokça yardım eden' veya 'yardımcı' demektir. Ayetteki 'mâ li'z-zâlimîne min nasîrin' ifadesi, Allah'a şirk koşarak zulmedenlerin, ahirette kendilerini Allah'ın azabından kurtaracak hiçbir yardımcı bulamayacaklarını belirtir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'nasîr' kelimesini 'yardımcı' olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, zulmedenlerin, yani Allah'tan başkasına tapanların, kıyamet gününde kendilerine yardım edecek, onları Allah'ın azabından koruyacak hiçbir destekçiye sahip olamayacakları vurgulanır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'nasîr'i 'yardımcı, destekçi' olarak tanımlar. Ayetteki kullanım, Allah'a karşı zulmedenlerin, yani şirk koşanların, bu dünyada kendilerine yardım edenler olsa bile, ahirette Allah'ın azabına karşı kendilerine yardım edecek hiçbir destekçi bulamayacaklarını ifade eder.