Nûr Sûresi 13. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): C-y-e kökü, bir şeyin bir yerden başka bir yere intikal etmesi veya bir şeyi hazır hale getirmek manasına gelir. Ayetteki 'câû' ifadesi, iftira edenlerin iddialarını desteklemek üzere şahitleri hazır etmeleri, yani getirmeleri gerektiğini belirtir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): C-y-e fiili, burada 'getirmek' anlamında mecazi bir kullanımdır. Şahitlerin fiziki olarak getirilmesi değil, onların şahitliklerinin sunulması kastedilir. Bu, hukuki bir delil sunma yükümlülüğünü ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ş-h-d kökü, bir şeyi gözle görmek, hazır bulunmak ve bilgi sahibi olmak anlamlarına gelir. 'Şuhedâ' kelimesi, bir olaya bizzat tanık olan ve bu tanıklığını beyan eden kişileri ifade eder. Ayette, zina iftirasının ispatı için gerekli olan dört şahidin varlığına vurgu yapılır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Ş-h-d kelimesi, burada hukuki bir terim olarak kullanılmıştır. Zina gibi ağır bir suçlamanın ispatı için Kur'an'ın öngördüğü özel bir delil türüdür. Bu, sadece tanık olmakla kalmayıp, tanıklığını mahkemede veya ilgili mercide beyan etme yükümlülüğünü de içerir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Ş-h-d kavramı, Kur'an'da sadece bir olaya tanık olmayı değil, aynı zamanda bu tanıklığın ahlaki ve hukuki sorumluluğunu da içerir. Şahitlik, hakikati ortaya koyma ve adaleti sağlama aracıdır. Ayetteki 'şühedâ' kelimesi, bu sorumluluğun ciddiyetini vurgular.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): E-t-y kökü, bir şeyin bir yere ulaşması veya bir şeyi hazır hale getirilmesi anlamındadır. Ayetteki 'ye'tû' fiili, iftira edenlerin iddialarını destekleyecek şahitleri sunamamaları, yani getirememeleri durumunu ifade eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): E-t-y fiili, burada 'getirmek' anlamında kullanılmıştır ve şahitlerin hukuki bir delil olarak sunulması gerektiğini belirtir. Bu, sadece var olmaları değil, aynı zamanda iddiayı ispatlamak üzere ortaya konulmaları gerektiğini gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): K-z-b kökü, gerçeğe aykırı söz söylemek, yalan beyanda bulunmak anlamına gelir. 'el-Kâzibûn' kelimesi, şahit getiremeyerek iftiralarının doğru olmadığını kanıtlayan, dolayısıyla Allah katında yalancı hükmüne düşen kişileri ifade eder.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): K-z-b kelimesi, burada sadece bir sözün doğru olmaması değil, aynı zamanda bu sözün başkasına zarar verme potansiyeli taşıması nedeniyle ahlaki ve hukuki bir suç teşkil ettiğini belirtir. Ayette, şahit getiremeyenlerin iftiralarının yalan olduğu ve bu yalanın Allah katında kabul görmediği vurgulanır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): K-z-b kavramı, Kur'an'da sadece gerçeğin tersini söylemek değil, aynı zamanda Allah'a ve O'nun ayetlerine karşı gelmek, hakikati saptırmak anlamında da kullanılır. Bu ayette, şahit getiremeyenlerin 'kâzibûn' olarak nitelendirilmesi, onların sadece bir yalan söylemekle kalmayıp, aynı zamanda ilahi adalete karşı geldiklerini de gösterir.