Nûr Sûresi 8. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'derʾ' (دَرْء) kelimesinin asıl anlamının bir şeyi itmek, defetmek olduğunu belirtir. Ayetteki 'yedreʾu' fiili, kadının şahitlik etmesiyle kendisinden had cezasının savulmasını, uzaklaştırılmasını ifade eder. Bu, fiilin mecazi olarak bir hükmün kaldırılması bağlamında kullanılışıdır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'yedreʾu' fiilini 'yemnaʿu' (engeller, men eder) olarak açıklar. Ayetteki bağlamda, kadının yemin etmesiyle zina cezasının kendisinden engellendiğini, kaldırıldığını vurgular. Bu, fiilin hukuki bir sonucu ifade etme gücünü gösterir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'derʾ' kökünün 'defʿ' (defetmek, savmak) ile eş anlamlı olduğunu belirtir. Ayetteki kullanımıyla, kadının yemin etmesi sonucunda zina iftirası nedeniyle kendisine uygulanacak olan had cezasının ortadan kalkmasını, savulmasını ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'azâb' kelimesinin asıl anlamının 'bir şeyi engellemek, alıkoymak' olduğunu ve bu nedenle 'azâb'ın kişiyi istediği şeyden alıkoyan, acı veren her şey için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'el-azâb', zina iftirası nedeniyle kadına uygulanacak olan had cezasını, yani kırbaçlama cezasını ifade eder.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'azâb' kelimesini genel olarak 'ukûbe' (ceza) olarak açıklar. Nûr Suresi'ndeki bu ayette ise, zina iftirası atan kocanın şahitlik etmesi durumunda kadına uygulanacak olan had cezasını kasteder. Bu, kelimenin belirli bir hukuki cezayı ifade ettiğini gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'azâb' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın dünyevi veya uhrevi cezası olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette ise, 'azâb' kelimesi, dünyevi bir ceza olan zina haddini ifade etmekte, yani iftira atılan kadının masumiyetini ispatlayamaması durumunda karşılaşacağı cezayı simgelemektedir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şehâde'nin 'bir şeyi gözle görmek ve onu haber vermek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'teşhede' fiili, kadının Allah adına yemin ederek kocasının yalan söylediğine dair tanıklık etmesini, yani 'liân' yeminini ifade eder. Bu, sadece bir görme değil, aynı zamanda bir beyan ve ispat eylemidir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'şehâde'nin 'huzurda bulunmak' ve 'haber vermek' anlamlarını taşıdığını belirtir. Ayetteki 'teşhede' fiili, kadının mahkeme huzurunda, Allah'ı şahit tutarak kocasının yalan söylediğine dair kesin bir beyanda bulunmasını, yani liân yeminini yerine getirmesini ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'şehâde' kavramının Kur'an'da hem 'görgü şahitliği' hem de 'yeminle tasdik' anlamlarında kullanıldığını vurgular. Bu ayetteki 'teşhede' fiili, kadının kocasının iftirasını reddetmek ve kendisinden cezayı savmak için Allah adına yemin ederek yaptığı özel bir şahitlik türü olan liânı ifade eder.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kezib' (yalan) kelimesinin 'sözün gerçeğe aykırı olması' olduğunu belirtir. Ayetteki 'el-kâzibîn' ifadesi, kadının kocasının zina iftirasında gerçeği söylemediğini, yani yalan söylediğini açıkça belirtir. Bu, liân yemininde kadının kocasının iddiasını reddetmesinin temelini oluşturur.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'kezib' kelimesini 'gerçeğe aykırı söz' olarak tanımlar. Ayetteki 'el-kâzibîn' kelimesi, kocanın karısına attığı zina iftirasının asılsız olduğunu, yani kocanın bu iddiada yalancı olduğunu ifade eder. Bu, liân sürecinin bir tarafının yalan beyanını vurgular.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'kezib'in 'bir şeyin hilafına haber vermek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'el-kâzibîn' ifadesi, kocanın karısına zina isnadında bulunurken gerçeğe aykırı bir iddiada bulunduğunu, dolayısıyla yalancı olduğunu ifade eder. Bu, kadının yeminle reddettiği iftiranın niteliğini açıklar.