Furkân Sûresi 55. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Furkân 55Cüz 19 · Sayfa 364

Furkân Sûresi 55. Âyet

الفرقان

Veya'budûne min dûni(A)llâhi mâ lâ yenfe'uhum velâ yedurruhum(k) vekâne-lkâfiru ‘alâ rabbihi zahîrâ(n)

Onlar, Allah'ı bırakıp, kendilerine ne faydası ne de zararı dokunan şeylere kulluk ederler. Kafir, Rabbine karşı (şeytana) arka çıkandır.

Bu ayet, müşriklerin Allah dışındaki varlıklara tapınmasını ve bu tapınmanın anlamsızlığını ele alırken, kâfirin Rabbine karşı gelenlere destek olmasını vurgular. Ayet, 'ibadet', 'fayda', 'zarar' ve 'yardımcı olma' gibi temel kavramlar üzerinden inanç ve küfür arasındaki derin farkı ortaya koymaktadır.

1يَعْبُدُونَa-b-d

Kök:ع-ب-د—Allah'tan başkasına tapınma, kulluk etme eylemi.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'abd' kelimesinin kökenini 'tevazu ve boyun eğme' olarak açıklar. 'İbadet' ise, en üst düzeyde boyun eğme ve tevazu ile birlikte Allah'a yönelme halidir. Ayetteki 'ya'budûne' ifadesi, Allah'ın dışında, fayda ve zarar veremeyen varlıklara gösterilen bu tür bir boyun eğmeyi ve tapınmayı ifade eder ki bu, tevhidin zıddıdır.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ibadet' kavramını Kur'an'da 'Allah'a tam bir teslimiyet ve itaatle boyun eğme' olarak tanımlar. Ayetteki kullanımı, bu teslimiyetin yanlış adreslere yöneltilmesi, yani Allah'ın dışında, hiçbir gücü olmayan varlıklara tapınma eylemini eleştirmektedir. Bu, Kur'an'ın temel mesajlarından biri olan tevhidin ihlalidir.

2يَنفَعُهُمْn-f-a

Kök:ن-ف-ع—Bir şeye yarar sağlamak, faydalı olmak.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'nef' kelimesini 'hayır ve iyilik getiren şey' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yenfe'uhum' ifadesi, tapınılan putların veya ilahların, tapanlara hiçbir maddi veya manevi fayda sağlayamayacağını, onlara bir iyilik ulaştıramayacağını mecazi bir dille ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'nef''in zıddının 'darar' (zarar) olduğunu belirtir ve 'menfaat'in 'bir şeye ulaşan hayır' olduğunu söyler. Ayetteki bağlamda, Allah'tan başka tapılanların 'fayda verememesi', onların ilahlık vasfından yoksun olduklarını, hiçbir kudrete sahip olmadıklarını ve dolayısıyla ibadete layık olmadıklarını vurgular.

3يَضُرُّهُمْd-r-r

Kök:ض-ر-ر—Bir şeye zarar vermek, kötü bir etki yapmak.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'darar' kelimesini 'zarar vermek, kötülük dokundurmak' olarak açıklar. Ayetteki 'lâ yedurruhum' ifadesi, tapınılan varlıkların, tapanlara ne bir fayda ne de bir zarar verme gücüne sahip olmadığını, yani mutlak acizliklerini belirtir. Bu, onların ilahlık iddialarının boşluğunu gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'darar'ı 'bir şeye ulaşan kötülük' olarak tanımlar. Ayetteki 'lâ yedurruhum' kullanımı, müşriklerin taptıkları şeylerin, kendilerine bir zarar dahi veremeyecek kadar güçsüz olduklarını, dolayısıyla onlardan korkmanın veya onlara sığınmanın anlamsızlığını vurgular. Bu, Allah'ın mutlak kudretine bir göndermedir.

4ظَهِيرًاz-h-r

Kök:ظ-ه-ر—Birine arka çıkan, yardımcı olan, destekçi.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'zahîr' kelimesini 'yardımcı, destekçi' olarak açıklar. Ayetteki 'kâne'l-kâfiru alâ Rabbihî zahîrâ' ifadesi, kâfirin, Allah'a karşı gelenlere (şeytanlara veya Allah'ın emirlerine karşı çıkanlara) destekçi olduğunu, onlarla işbirliği yaptığını mecazi bir anlatımla belirtir. Bu, küfrün Allah'a karşı bir duruş olduğunu gösterir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'zahîr' kelimesinin 'sırtını dayayan, destek olan' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki kullanımı, kâfirin, Allah'ın düşmanlarına veya Allah'ın hükümlerine karşı çıkanlara arka çıkmasını, onlara yardım etmesini ifade eder. Bu, kâfirin Allah'a karşı olan düşmanca tavrının bir tezahürüdür ve onun şeytanın safında yer aldığını ima eder.

Furkân Sûresi

“Veya’budûne min dûni(A)llâhi mâ lâ yenfe’uhum velâ yedurruhum vekâne-lkâfiru alâ rabbihi zahîrâ(n)” Onlar, Allah’ı bırakıp, kendilerine ne faydası ne de zararı dokunan şeylere kulluk ederler. Kâfir, Rabbine karşı arka çıkandır. (25/55)

Âyet rububiyet mertebesi âyetlerindendir.

Kulluk, ibadet edilen şey hayali ve vehimi varlık olduğu için kendilerine bile faydası yoktur. Nefsini ilah edinenin tasavvurlarının vücud bulmuş halleridir. İnlar edenler rabbi hassı olan mudill esmâsına arka çıkandır… Varlığındaki Rabbi O’dur ve delalettedir. (Murat Derûni)

Eserin tamamını oku