Kasas Sûresi 25. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Haya (الحياء), nefsin çirkin şeylerden çekinmesi ve utanmasıdır. Ayetteki 'istihyâ' (استحياء) ise, bu haya duygusunun tezahürü olarak, kadının yürüyüşündeki edep ve vakar halini anlatır; bu, iffetin ve mahremiyet bilincinin bir göstergesidir.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Haya (الحياء), nefsin kınanmaktan veya ayıplanmaktan dolayı duyduğu sıkıntı ve çekinme halidir. 'İstihyâ' (استحياء) ise, bu duygunun bir eylem veya davranışa yansımasıdır. Ayetteki kullanımı, kadının toplumsal normlara uygun, iffetli ve saygılı bir tavır sergilediğini belirtir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Kur'an'da haya kavramı, genellikle ahlaki bir erdem olarak ele alınır ve kişinin Allah'a karşı sorumluluk bilinciyle hareket etmesini, aynı zamanda toplumsal ilişkilerde edep ve iffeti korumasını ifade eder. Bu ayetteki 'istihyâ', kadının masumiyetini ve ahlaki temizliğini vurgulayan bir niteliktir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Da'v (الدعوة), birini bir yere veya bir işe çağırmaktır. Ayetteki 'yed'ûke' (يدعوك), babanın Hz. Musa'yı, kendisiyle konuşmak ve ona ikramda bulunmak üzere yanına çağırdığını belirtir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Da'v (الدعوة), birini bir şeye davet etmek veya çağırmaktır. Burada 'yed'ûke', babanın Hz. Musa'yı, yaptığı iyiliğin karşılığını vermek üzere huzuruna çağırması anlamındadır, bu da bir tür onurlandırma ve teşekkür davetidir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Da'v (الدعوة), birini bir amaca yönelik olarak çağırmaktır. Ayetteki 'yed'ûke', babanın Hz. Musa'yı, kızlarına yaptığı yardımın karşılığını ödemek gibi belirli bir amaçla çağırdığını gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Ceza (الجزاء), bir fiilin karşılığıdır; iyilik için iyilik, kötülük için kötülük olabilir. Ayetteki 'liyecziyeke' (ليجزيك), babanın Hz. Musa'ya, kızlarına yaptığı sulama yardımının karşılığı olarak bir ödül veya ücret vereceğini ifade eder, bu da bir şükran ve adalet eylemidir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Ceza (الجزاء), bir fiilin neticesi veya karşılığıdır. Burada 'liyecziyeke', babanın Hz. Musa'ya, yaptığı hayırlı işin karşılığını, yani ücretini veya mükafatını ödemek üzere çağırdığını gösterir. Bu, iyiliğe iyilikle karşılık verme prensibini yansıtır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Ceza kavramı Kur'an'da hem olumlu (mükafat) hem de olumsuz (ceza) anlamlarda kullanılır. Bu ayetteki 'liyecziyeke', olumlu bir karşılık, yani Hz. Musa'nın emeğinin ve yardımseverliğinin takdir edilerek ödüllendirilmesi anlamındadır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Necât (النجاة), bir şeyden kurtulmak ve selamete çıkmaktır. Ayetteki 'necevt' (نجوت), Hz. Musa'nın Firavun'un zulmünden ve Mısır'daki tehlikeli durumdan emniyete kavuştuğunu, güvende olduğunu belirtir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Necât (النجاة), bir sıkıntıdan veya tehlikeden kurtulup emniyete ulaşmaktır. Burada 'necevt', Hz. Musa'nın Mısır'daki zalim kavmin şerrinden ve takibinden kurtularak Medyen'de güvenli bir sığınak bulduğunu ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Necât (النجاة), bir beladan veya musibetten kurtulmaktır. Ayetteki 'necevt', Hz. Musa'nın Mısır'dan kaçışının ardından, Medyen'de kendisine söylenen bu sözle, artık tehlikenin geride kaldığına ve güvende olduğuna dair bir teminat verildiğini gösterir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zulüm (الظلم), bir şeyi ait olduğu yerden başka bir yere koymak veya haddi aşmaktır. 'Zâlimîn' (الظالمين) ise, bu haddi aşan, başkalarının haklarına tecavüz eden kimselerdir. Ayetteki 'el-kavmi'z-zâlimîn', Firavun ve onun İsrailoğulları'na uyguladığı baskı ve haksızlıkları yapan topluluğu ifade eder.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Zulüm, Kur'an'da sadece başkalarına haksızlık etmekle kalmaz, aynı zamanda Allah'ın koyduğu sınırları aşmak ve O'na karşı gelmek anlamını da taşır. Bu ayetteki 'zâlimîn', hem toplumsal düzeyde haksızlık yapan hem de ilahi emirlere karşı gelen Firavun ve kavmini niteler.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Zulüm kelimesi, Kur'an'da geniş bir anlam yelpazesine sahiptir; haksızlık, baskı, şirk ve günah işleme gibi anlamları içerir. 'el-kavmi'z-zâlimîn' ifadesi, Firavun'un yönetimindeki toplumun, hem insanlara karşı hem de Allah'a karşı işlediği büyük günahları ve adaletsizlikleri vurgular.