Ankebût Sûresi 4. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'hasibe' fiilinin genellikle bir şeyin gerçekte olduğundan farklı bir şekilde zannedilmesi veya öyle olduğuna inanılması anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'hâsibe' kelimesi, kötülük yapanların Allah'ı aciz bırakabilecekleri yönündeki yanlış ve temelsiz inançlarını ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'hısbân' (hesap) kökünden gelen 'hasibe' fiilinin, bir şeyi zihinde tartıp biçerek bir sonuca varmak, ancak bu sonucun her zaman doğru olmayabileceği ihtimalini de barındırdığını ifade eder. Ayetteki kullanımı, kötülük yapanların kendi akıllarınca yaptıkları yanlış bir değerlendirmeyi ve zannı gösterir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'amel' kelimesinin genel olarak bir fiili, bir eylemi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'ya'melûne' fiili, 'es-seyyiât' (kötülükler) ile birlikte kullanılarak, kötülükleri sürekli ve alışkanlık haline getirmiş kişilerin eylemlerini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'amel' kavramının Kur'an'da sadece fiziksel bir eylemi değil, aynı zamanda ahlaki bir değeri olan, iyi veya kötü olabilen her türlü fiili kapsadığını belirtir. Ayetteki 'ya'melûne' fiili, kötülüklerin bilinçli ve sürekli bir şekilde işlenmesini ifade eder.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'seyyie' kelimesinin 'kötü olan şey' anlamına geldiğini ve Kur'an'da genellikle günahları, çirkin fiilleri ifade etmek için kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'es-seyyiât' kelimesi, Allah'ın hoşnut olmadığı, ahlaken ve dinen yanlış olan tüm eylemleri kapsar.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'seyyi' kelimesinin 'sû'' (kötülük) kökünden geldiğini ve hem fiil hem de sonuç olarak kötü olan her şeyi ifade ettiğini açıklar. Ayetteki çoğul kullanımı 'es-seyyiât', kötülüklerin tekil bir olaydan ziyade, bir dizi kötü eylemi veya kötü bir yaşam tarzını temsil ettiğini gösterir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'sebeka' fiilinin bir şeyi geçmek, önüne geçmek anlamının yanı sıra, birini aciz bırakmak, onun gücünün dışına çıkmak anlamında da kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'yesbikûnâ' fiili, kötülük yapanların Allah'ın kudretinden kaçıp O'nu aciz bırakabilecekleri yönündeki yanlış inançlarını ifade eder.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'sebeka' fiilinin mecazi olarak 'birinin elinden kurtulmak, ona yetişilemez olmak' anlamında kullanılabileceğini açıklar. Ayetteki bağlamda, kötülük yapanların Allah'ın cezalandırmasından veya takibinden kurtulabilecekleri yanılgısını dile getirir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'hakeme' fiilinin bir şeyi sağlamlaştırmak, bir konuda karar vermek ve hüküm bildirmek anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yahkumûne' fiili, kötülük yapanların kendi akıllarınca verdikleri yanlış ve temelsiz kararı, yani Allah'tan kaçabilecekleri hükmünü ifade eder.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'hüküm' kavramının Kur'an'da hem ilahi yargıyı hem de insanların kendi aralarında verdikleri kararları ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'yahkumûne' fiili, kötülük yapanların kendi zanlarına dayanarak vardıkları, ancak ilahi gerçeklikle çelişen yanlış bir yargıyı temsil eder.