(A)llâhu yebsutu-rrizka limen yeşâu min ‘ibâdihi veyakdiru leh(u)(c) inna(A)llâhe bikulli şey-in ‘alîm(un)
Allah, kullarından dilediğine bol verir ve (dilediğine) kısar. Şüphesiz Allah, her şeyi hakkıyla bilendir.
Allah, kullarından dilediğine rızkı bol bol verir, dilediğine de kısar. Şüphesiz Allah, her şeyi hakkıyla bilendir.
Ankebût Suresi'nin 62. ayeti, Allah'ın rızık dağıtımındaki mutlak kudretini ve ilmini vurgulamaktadır. Ayet, rızkın genişletilmesi ve daraltılmasının ilahi iradeye bağlı olduğunu ve Allah'ın her şeyi kuşatan bilgisiyle bu taksimatı gerçekleştirdiğini ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'bast' kelimesinin bir şeyi yaymak, genişletmek ve açmak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'yebsutu' fiili, Allah'ın kullarından dilediğine rızkı genişletmesi, yani maddi imkanları artırması ve bolluk vermesi anlamında kullanılmıştır. Bu, ilahi kudretin rızık üzerindeki tasarrufunu gösterir.
Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'bast' kelimesinin mecazi olarak 'genişletmek, çoğaltmak' anlamında kullanıldığını ifade eder. Ayetteki 'yebsutu' fiili, Allah'ın rızkı dilediği kimseler için genişletmesi, yani onlara daha fazla imkan ve bolluk sağlaması anlamında mecazi bir kullanımdır.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'bast' kavramının Kur'an'da genellikle Allah'ın cömertliğini ve lütfunu ifade eden bir fiil olarak kullanıldığını belirtir. Bu ayette 'yebsutu', Allah'ın rızık konusunda sınırsız kudretini ve dilediğine bolca vermesini, yani maddi refahı artırmasını vurgular.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'rızk' kelimesinin hem dünyevi hem de uhrevi faydaları kapsayan, Allah'ın canlılara bahşettiği her şeyi ifade ettiğini belirtir. Ayetteki 'er-rizk', Allah'ın kullarına verdiği maddi geçim kaynakları, yiyecek, içecek ve diğer ihtiyaçları kapsayan geniş bir anlam taşır.
Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'rızk'ın Allah'ın kullarına takdir ettiği ve ulaştırdığı her şey olduğunu ifade eder. Bu ayette 'er-rizk', Allah'ın dilediği kullarına genişlettiği veya daralttığı, hayatlarını idame ettirmeleri için gerekli olan tüm nimetleri ifade eder.
Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'rızk' kelimesinin Kur'an'da sadece maddi geçim kaynaklarını değil, aynı zamanda manevi nimetleri, hidayeti ve ilmi de kapsayan geniş bir anlama sahip olduğunu vurgular. Bu ayette 'er-rizk', Allah'ın kullarına bahşettiği genel geçim ve yaşam imkanlarını ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'meşîet' kelimesinin bir şeyi dilemek, istemek ve irade etmek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'men yeşâ'u', Allah'ın rızkı genişletme veya daraltma konusunda mutlak ve sınırsız iradesine sahip olduğunu, bu taksimatın tamamen O'nun dilemesine bağlı olduğunu gösterir.
Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'meşîet'in Allah'ın sıfatlarından biri olduğunu ve O'nun dilediği her şeyi yaratma ve gerçekleştirme kudretini ifade ettiğini açıklar. Bu ayette 'yeşâ'u', Allah'ın rızık konusunda hiçbir sınırlamaya tabi olmayan, mutlak iradesini ve seçme yetkisini vurgular.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'meşîet' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak egemenliğini ve her şeyin O'nun iradesiyle gerçekleştiğini gösteren merkezi bir kavram olduğunu belirtir. Ayetteki 'yeşâ'u', rızık dağıtımının tamamen ilahi iradenin bir sonucu olduğunu ve insan çabasının bu iradeye tabi olduğunu ifade eder.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'kadr' kelimesinin bir şeyi ölçmek, takdir etmek, sınırlamak ve daraltmak anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 've yakdiru', Allah'ın rızkı dilediği kimseler için ölçülü, sınırlı veya daraltılmış bir şekilde vermesini, yani maddi imkanları kısıtlamasını ifade eder. Bu, 'yebsutu' fiilinin zıddı olarak kullanılır.
İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'yakdiru' fiilinin 'rızkı daraltmak, kısmak' anlamında kullanıldığını açıklar. Ayetteki bu kullanım, Allah'ın rızık dağıtımında hem genişletme hem de daraltma kudretine sahip olduğunu, her iki durumun da O'nun takdiriyle gerçekleştiğini gösterir.
Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'kadr' kökünün 'bir şeyi belirli bir ölçüye göre yapmak, takdir etmek' anlamını taşıdığını belirtir. Ayetteki 've yakdiru', Allah'ın rızkı dilediği kullarına belirli bir ölçüde, yani daraltarak veya kısıtlayarak vermesini ifade eder. Bu, Allah'ın rızık üzerindeki tam kontrolünü ve hikmetini gösterir.
Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'ilm' kelimesinin bir şeyi gerçek haliyle idrak etmek ve kavramak anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'Alîm' sıfatı, Allah'ın rızık dağıtımındaki genişletme ve daraltma eylemlerini, kullarının durumlarını ve ihtiyaçlarını tam olarak bilerek gerçekleştirdiğini vurgular. O'nun bilgisi her şeyi kuşatır.
Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'Alîm' isminin Allah'ın her şeyi en ince ayrıntısına kadar bilen, hiçbir şeyin O'nun ilminden gizli kalmadığı anlamına geldiğini ifade eder. Bu ayette 'Alîm', Allah'ın rızık taksimatını hikmetle ve tam bir bilgiyle yaptığını, bu taksimatın rastgele olmadığını gösterir.
Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'ilm' kavramının Kur'an'da Allah'ın mutlak kudreti ve iradesiyle birlikte anıldığını ve O'nun her şeyi kuşatan bilgisi sayesinde evrendeki düzeni sağladığını belirtir. Ayetteki 'Alîm', Allah'ın rızık dağıtımındaki hikmetli ve adil tasarrufunun temelinde O'nun sınırsız bilgisinin yattığını vurgular.
Ankebût Sûresi
“(A)llâhu yebsutu-rrizka limen yeşâu min ‘ibâdihi veyakdiru leh(u) inna(A)llâhe bikulli şey-in ‘alîm(un)” (29/62) Allah, kullarından dilediğine bol verir ve (dilediğine) kısar. Şüphesiz Allah, her şeyi hakkıyla bilendir. (29/62)
“Yeşâu” dileme hakkında bilgi bu sûrenin (29/21) âyetinde verilmişti. Tekrar oraya bakılabilir.