Âl-i İmrân Sûresi 144. Âyet

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'resul' kelimesinin 'irsâl' kökünden geldiğini ve bir şeyi göndermek anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'resul', Allah'ın emir ve yasaklarını insanlara tebliğ etmek üzere gönderilen özel bir elçiyi ifade eder. Hz. Muhammed'in (s.a.v.) de diğer peygamberler gibi bir elçi olduğu, dolayısıyla ölümlü olduğu vurgulanır.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Ebû Ubeyde, 'resul' kelimesinin mecazi anlamda da kullanılabileceğini belirtse de, bu ayetteki kullanımının hakiki anlamda, yani Allah'ın elçisi manasında olduğunu ifade eder. Ayet, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) beşerî yönünü ve peygamberlik misyonunu net bir şekilde ortaya koyar.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'resul' kavramının Kur'an'daki merkeziyetini inceler. Ona göre 'resul', Allah ile insanlık arasında bir köprü görevi gören, ilahi mesajı eksiksiz bir şekilde ileten kişidir. Bu ayet, 'resul'ün ilahi bir varlık değil, beşer olduğunu ve bu beşeriyetin getirdiği ölümlülük gerçeğini hatırlatır.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): İbn Kuteybe, 'halet' fiilinin 'geçmiş, sona ermiş' anlamında kullanıldığını belirtir. Ayetteki 'kad halet min kablihi' ifadesi, Hz. Muhammed'den (s.a.v.) önce de birçok peygamberin gelip geçtiğini ve onların da ölümlü olduğunu vurgular. Bu, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) vefatının veya öldürülmesinin şaşırtıcı bir durum olmadığını anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'halâ' fiilinin 'boş kalmak, geçip gitmek' anlamlarına geldiğini ifade eder. Ayetteki kullanımı, peygamberlerin neslinin tükenmesi değil, her peygamberin kendi zamanını tamamlayıp vefat etmesi veya öldürülmesiyle görevinin sona ermesi anlamındadır. Bu, peygamberlik müessesesinin sürekliliğine rağmen, her peygamberin şahsının fani olduğunu gösterir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Sicistânî, 'inkılâb' kelimesinin 'bir halden başka bir hale dönmek' veya 'geri dönmek' anlamlarına geldiğini belirtir. Ayetteki 'inkalebtüm alâ a'kâbikum' ifadesi, imanlarından dönerek cahiliye adetlerine geri dönme, dinden yüz çevirme anlamında mecazi bir kullanımdır. Bu, müminlerin peygamberin vefatıyla sarsılıp imanlarını kaybetme ihtimaline karşı bir uyarıdır.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Semîn el-Halebî, 'inkılâb'ın hem maddi hem de manevi dönüşümleri ifade edebileceğini açıklar. Bu ayetteki kullanımı, özellikle manevi bir dönüşü, yani İslam'dan ve peygamberin getirdiği ilkelerden yüz çevirmeyi ifade eder. Bu, imtihan anında sebat etmenin önemini vurgular.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Güngör, 'kalb' kökünün 'dönüşüm, değişim' anlamlarını taşıdığını ve 'inkılâb'ın bu dönüşümün pasif veya refleksif halini ifade ettiğini belirtir. Ayetteki bağlamda, peygamberin vefatı sonrası müminlerin imanlarında bir 'geri dönüş' yaşayıp yaşamayacakları sorusu, onların sadakatlerinin bir testi olarak sunulur.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'darr' kelimesinin 'zarar, ziyan' anlamına geldiğini ve 'yadurra' fiilinin 'zarar vermek' olduğunu belirtir. Ayetteki 'fe len yadurrallâhe şey'en' ifadesi, insanların imanlarından dönmesinin veya nankörlük etmesinin Allah'a hiçbir şekilde zarar vermeyeceğini, çünkü Allah'ın mutlak kudret sahibi ve kimseye muhtaç olmadığını vurgular. Zarar gören sadece kişinin kendisi olacaktır.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Kefevî, 'darr'ın zıddının 'naf'' (fayda) olduğunu ve Allah'ın zatına ne faydanın ne de zararın dokunabileceğini ifade eder. Bu ayet, Allah'ın münezzeh ve müstağni oluşunu pekiştirir; insanların amellerinin karşılığını kendilerinin göreceğini anlatır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Râgıb, 'şükür' kelimesinin 'nimetin sahibini bilmek ve ona minnettar olmak' anlamına geldiğini belirtir. Ayetteki 'şâkirîn', peygamberin vefatına rağmen imanlarında sebat eden, Allah'ın nimetlerine ve peygamberlik misyonuna şükreden kimseleri ifade eder. Allah, bu şükredenlerin mükafatını vereceğini vaat eder.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Fîrûzâbâdî, 'şükür'ün hem dil ile hem de fiil ile olabileceğini, yani nimetleri dile getirmek ve o nimetleri Allah'ın rızasına uygun kullanmakla gerçekleştiğini açıklar. Bu ayetteki 'şâkirîn', peygamberin vefatı gibi zor bir durumda bile Allah'a olan bağlılıklarını sürdüren, imanın gereğini yerine getiren müminlerdir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Izutsu, 'şükür' kavramının Kur'an'da 'küfr' (nankörlük) kavramının zıddı olarak ele alındığını ve Allah'ın nimetlerine karşı doğru tavrı temsil ettiğini belirtir. Bu ayette, peygamberin vefatı sonrası imandan dönmek 'küfr' iken, sebat etmek ve Allah'a bağlı kalmak 'şükür' olarak nitelendirilir ve mükafatlandırılacağı bildirilir.