Âl-i İmrân Sûresi 164. âyetin meâli (Türkçe anlamı) nedir?

Âl-i İmrân 164Cüz 4 · Sayfa 71

Âl-i İmrân Sûresi 164. Âyet

آل عمران

Lekad menna(A)llâhu ‘alâ-lmu/minîne iż be'aśe fîhim rasûlen min enfusihim yetlû ‘aleyhim âyâtihi veyuzekkîhim veyu'allimuhumu-lkitâbe velhikmete ve-in kânû min kablu lefî dalâlin mubîn(in)

Andolsun, Allah, mü'minlere kendi içlerinden; onlara ayetlerini okuyan, onları arıtıp tertemiz yapan, onlara kitab ve hikmeti öğreten bir peygamber göndermekle büyük bir lütufta bulunmuştur. Oysa onlar, daha önce apaçık bir sapıklık içinde idiler.

Bu ayet, Allah'ın müminlere peygamber göndermek suretiyle lütfettiği nimetleri ve bu peygamberin temel görevlerini (ayetleri okuma, arındırma, kitap ve hikmet öğretme) vurgulamaktadır. Ayet, peygamberin gelişi öncesindeki sapıklık halini de belirterek, bu lütfun büyüklüğünü ortaya koyar.

1مَنَّm-n-n

Kök:م ن ن—Allah'ın müminlere peygamber göndermek suretiyle lütuf ve ihsanda bulunmasıdır.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Men (منّ), bir nimeti vermek ve onu büyük görmek anlamındadır. Allah Teâlâ'dan geldiğinde, bu, büyük bir nimetin ihsanı ve lütfu anlamına gelir. Ayetteki 'لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ' ifadesi, Allah'ın müminlere peygamber göndermekle büyük bir lütufta bulunduğunu, bu lütfun kıymetini ve büyüklüğünü ifade eder.

Ebu'l-Bekâ el-Kefevî (el-Külliyyât): Men (منّ), lütuf ve ihsan anlamında kullanılır. Özellikle Allah'tan geldiğinde, bu, karşılıksız ve büyük bir bağış anlamına gelir. Ayetteki bağlamda, peygamberin gönderilmesi, Allah'ın müminlere olan eşsiz bir lütfu ve ihsanıdır; bu, onların hidayetine vesile olan yüce bir nimettir.

2رَسُولًاr-s-l

Kök:ر س ل—Allah tarafından insanlara mesajını iletmek üzere seçilmiş elçi, peygamberdir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Resul (رسول), gönderilen kişi demektir. Allah'ın elçisi, O'nun emirlerini ve yasaklarını insanlara ulaştırmak için gönderilmiştir. Bu ayetteki 'رسولًا مِّنْ أَنفُسِهِمْ' ifadesi, peygamberin kendi içlerinden, yani insan cinsinden olduğunu, böylece mesajı daha iyi anlayıp benimseyebileceklerini vurgular.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Resul (رسول) kavramı, Kur'an'da Allah'ın insanlara gönderdiği, ilahi mesajı tebliğ eden özel bir elçi figürünü ifade eder. Bu elçinin temel görevi, Allah'ın ayetlerini okumak, insanları arındırmak ve onlara Kitap ile hikmeti öğretmektir. Ayetteki kullanımı, peygamberin bu ilahi misyonunu ve müminler üzerindeki dönüştürücü etkisini belirtir.

3يَتْلُوا۟t-l-v

Kök:ت ل و—Peygamberin Allah'ın ayetlerini insanlara okuması, tilavet etmesi ve tebliğ etmesidir.

Ebû Ubeyde (Mecâzü'l-Kur'ân): Yetlû (يتلو), okumak ve takip etmek anlamlarına gelir. Ayetleri okumak, onları insanlara ulaştırmak ve onların anlamlarını açıklamaktır. Burada peygamberin görevi, sadece lafızları okumak değil, aynı zamanda ayetlerin manalarını da takip edip açıklayarak insanlara ulaştırmaktır.

Mevlüt Güngör (Kur'ân-ı Kerîm'de Kelime Anlam Bilgisi): Tilavet (تلاوة), sadece okumak değil, aynı zamanda okunanı anlamak, üzerinde düşünmek ve gereğini yapmak üzere takip etmek anlamını da içerir. Peygamberin ayetleri 'yetlû' etmesi, onların lafzını ve manasını müminlere aktararak, onları bu ilahi mesajın rehberliğine davet etmesidir.

4وَيُزَكِّيهِمْz-k-v

Kök:ز ك و—Peygamberin müminleri günahlardan, kötü ahlaktan ve şirkten arındırarak temizlemesi ve geliştirmesidir.

Râgıb el-İsfehânî (el-Müfredât fî Garîbi'l-Kur'ân): Zekâ (زكا), artmak, temizlenmek ve bereketlenmek anlamlarına gelir. 'Yüzekkîhim' (يزكّيهم) ise, onları günahlardan arındırmak, ahlaklarını güzelleştirmek ve ruhlarını temizlemek suretiyle manevi olarak geliştirmek demektir. Bu ayette peygamberin görevi, müminleri şirk ve kötü ahlaktan temizleyerek onları Allah katında makbul bir hale getirmektir.

Semîn el-Halebî (Umdetü'l-Huffâz): Tezkiye (تزكية), bir şeyi temizlemek, arındırmak ve onu daha iyi bir hale getirmektir. Peygamberin müminleri tezkiye etmesi, onları cahiliye döneminin kötü alışkanlıklarından, şirk inancından ve ahlaki düşüklüklerden temizleyerek, iman ve salih amellerle yüceltmesidir. Bu, hem maddi hem de manevi bir arınmayı ifade eder.

5وَالْحِكْمَةَh-k-m

Kök:ح ك م—Peygamberin müminlere Kitab'ın inceliklerini, sünneti, doğru anlayışı ve isabetli kararlar alma yeteneğini öğretmesidir.

Ebû Bekir es-Sicistânî (Nüzhetü'l-Kulûb): Hikmet (حكمة), doğruyu isabet ettirmek, ilim ve anlayışla hareket etmek demektir. Kur'an'da geçtiği yerlerde genellikle sünnet, doğru hüküm verme yeteneği ve derin anlayış olarak yorumlanır. Bu ayette 'Kitap ve Hikmet'in birlikte zikredilmesi, Kitab'ın teorik bilgisinin yanı sıra, onun pratik uygulaması ve derin kavrayışının da öğretildiğini gösterir.

Toshihiko Izutsu (Kur'an'da Dinî ve Ahlakî Kavramlar): Hikmet (حكمة) kavramı, Kur'an'da sadece bilgi değil, aynı zamanda bu bilginin doğru ve yerinde kullanımı, derin anlayış ve isabetli karar verme yeteneği olarak öne çıkar. Peygamberin hikmeti öğretmesi, müminlere sadece Kur'an'ın lafzını değil, aynı zamanda onun ruhunu, amaçlarını ve hayata nasıl uygulanacağını da aktarmasıdır. Bu, ahlaki ve pratik bir bilgeliktir.

6ضَلَـٰلٍd-l-l

Kök:ض ل ل—Peygamberin gelişi öncesinde müminlerin içinde bulunduğu apaçık sapıklık, doğru yoldan uzaklaşma ve şaşkınlık halidir.

İbn Kuteybe (Tefsîru Garîbi'l-Kur'ân): Dalâl (ضلال), doğru yoldan sapmak, şaşırmak ve kaybolmak demektir. Ayetteki 'ضَلَـٰلٍ مُّبِينٍ' ifadesi, peygamberin gönderilmesinden önce insanların içinde bulunduğu cahiliye dönemindeki inanç ve ahlak bozukluklarını, hakikatten uzaklaşmışlıklarını açıkça ortaya koyar. Bu, onların hidayete ne kadar muhtaç olduklarını gösterir.

Fîrûzâbâdî (Basâiru Zevi't-Temyîz): Dalâl (ضلال), hidayetin zıddıdır; doğru yoldan sapmak, hakikatten uzaklaşmaktır. 'Mübîn' (مبين) kelimesiyle birlikte kullanıldığında, bu sapıklığın gizli değil, herkesçe bilinen ve açıkça görülen bir durum olduğunu ifade eder. Ayetteki bağlamda, peygamberin gelişiyle bu apaçık sapıklık halinden kurtuluşun sağlandığı vurgulanır.

Âl-i İmrân Sûresi

Terzibaba - Necdet Ardıç

(164) Lekad mennAllahu alel mu'minîne iz baase fîhim Rasûlen min enfüsihim yetlu aleyhim âyâtihi ve yüzekkîhim ve yuallimuhümül Kitabe vel Hikmete ve in kânu min kablü lefî dalalin mübîn;)

“Andolsun ki Allah, mü minlere kendilerinden, onlara kendi Âyetlerini okuyan, onları arındıran ve onlara kitab ve hikmeti öğreten bir Peygamber göndermekle büyük bir lütufta bulunmuştur. Oysa onlar, daha önce apaçık bir sapıklık içindeydiler.”

Eserin tamamını oku

Bu âyet şu eserlerde de geçiyor(1)

Terzi Baba (Cilt 2)